Phần mở đầu không nên quá đài, phải hấp dẫn và gây được sự chú ý đến người nghe, vì vậy, hướng dẫn viên có thể sử đụng: tục ngữ, ca dao, thơ ca, câu đùa. + Nội dung chính: Nội dung của bài thuyết minh được xây đựng trên cơ sở thồng tin từ các đối tượng tham quan và là nội dung của chuyến tham quan. Nội dung này được trình bày thành từng phần và gắn kết vói nhau thành một chỉnh thể với mục đích phân tích, đánh giá các đối tượng tham quan mà khách du lịch được quan sát trong chuyến đi theo tuyến hành trình đã được hoạch định. Chẳng hạn, khi đưa du khách đến tham quan tại một đi tích nào đó, thông thường nội dung của bài thuyết minh thường đề cập đến các vấn đề: cội nguồn ra đời của đối tượng, những huyền thoại và sự thật, những thay đổi và ỉ ý do, những nét độc đáo đặc sắc.
193 những giá trị nổi bật của đối tượng tham quan và sự gắn kết với đời sống kinh tế, xã hội, vãn hoá hiện tại cỏa địa phưcỉng, của cộng đồng dần cư hay quốc gia. Bài thuyết minh phải đạt hai yêu cầu: phù hợp với thời gian tham quan và các vấn đề phải được trình bày một cách liên tục, lôgic vể thời gian, không gian. Trong nội dung bài thuyết minh phải có những vấn đề chính và phụ (có phầĩi chính, phần tham khảo). Ngoài những thông tin về các đối tượng tham quan, còn có rất nhiều những thông tin khác mà khách du lịch quan tâm trong chuyến đi như phong tục tập quán, tôn giáo của cư dân địa phương, các ngày lễ hội, tình hình phát triển kinh tế xã hội, hệ thống dịch vụ, các cơ sở phúc lợi dân sinh.
Hướng dẫn viên phải chuẩn bị thật kỹ những thông tin này để có thể giới thiệu cho du khách đáp ứng nhu cầu của họ hoặc lồng ghép vào bài thuyết minh cho thêm phần sinh động. + Kết luận; Tổng kết lại những nội dung chính đã được giới thiệu trong chuyến đi, sơ kết iại chuyến tham quan, rút ra kết luận so sánh để giúp cho đu khách tự nhận định, đánh giá về điểm tham quan, chuyến tham quan và chuẩn bị những thông tin về một số vấn đề mà du khách quan tâm để ữ ả lời các câu hỏi củâ khách. Bài thuyết minh của hướng dẫn viên hấp dẫn hoặc không hấp dẫn, nông hay sâu, dài hoặc ngắn. đều ảnh hưỏng trực tiếp đến chất lượng của chuyến tham quan và ảnh hưởng đến uy tín, doanh thu của đoanh nghiệp nên hướng dẫn viên phải hết sức quan tâm, chú ý chuẩn bị chu đáo với chất lượng tốt nhất.
Chuẩn bị cho chuyến tham quan du lịch Công tác chuẩn bị cho chuyến tham quan du lịch góp phần không nhỏ vào sự thành công của chuyến tham quan và công việc của hướng dẫn viên. Hướng dẫn viên có trách nhiệm nhắc nhở du khách chuẩn bị những vấn đề iiên quan đến chuyến tham quan như: - Các loại giấy tờ, tiền mặi sử dụng cho chuyến đi; - Trang phục phù hợp với quá trình vận động của khách và điểm tham quan; - Những vật dụng cần thiết cho chuyến đi như; đồ ăn, nước uống, máy ảnh, phim, đèn pữi, ô dù. chăn màn, thuốc chống côn trùng, ứiuốc bổi chân,., đối với chụyến tham quan đu lich sinh ihái. Thông báo cho du khách về thời gian xuất phát, khoảng cách, thời gian đến điểm tham quan, những quy định tại điểm tham quan đó và những lưu ý đặc biệt trong quá trình diam quan.
TTiông thường, khách tham quan irong ngày. Nếu trường hợp khách tham quan qua đêm mà vẫn trở lại nơi lưu trú cũ, hướng dẫn viên giúp khách làm thủ tục gửi hành lý không mang theo. Về phía bản thân mình, hướng dẫn viên cũng phải chuẩn bị kỹ càng để thoải mái và tự tin khi cùng đoàn xuất phát. Phải chuẩn bị các loại giấy tờ (như bản thuyết minh, giấy gicá thiệu liên hệ vói điểm tham quan, tiền mặt để mua vé, thuê phương tiện tại điểm); quần áo, tư trang; các thiết bị hỗ trợ cho hoạt động của mình.
và kiểm tra sự sẵn sàng đón tiếp của các cơ sở đcm vị, cá nhân tham gia vào quá trình phục vụ chuyến tham quan du lịch của du khách. 195 Sự chuẩn bị được liến hành cẩn thận, chu đáo thì ctiuyến tham quan chắc chắn sẽ thành công, hạn chế được tối đa những tình huống xảy ra trên thực tế. Phương pháp tiến hành hướng dẫn tham quan 4. Nguyên tắc Để hoàn thành nhiệm vụ hướng dẫn tham quan với kết quả tốt, đáp ứng thoả mãn những nhu cầu của du khách, hướng dẫn viên cần phải thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc sau: - Túih dễ hiểu: Để đảm bảo nguyên tắc này, hướng dẫn viên phải áp dụng những biện pháp khác nhau cho từng đối tượng khách cụ thể, dựa vào trình độ văn hoá, đặc điểm tâm lý đối tượng, độ tuổi, nghề nghiệp.
(dễ hiểu về mặt ngôn ngữ, về nội dung thông tin đưa ra, về cách thức chỉ dẫn, thuyết minh), - Tính hệ thống và lôgic: Việc chỉ dẫn và thuyết minh phải theo đúng trình tự lôgic nhất định. Khi chuyển đề tài thuyết minh (chuyển đối tượng tham quan) phải có sự chuyển tiếp, dẫn dắt, đảm bảo tứứi liên tục, đảm bảo lời thuyết minh phải phù hợp vói đối tượng mà hướng dẫn viên chỉ dẫn, du khách quan sát và lứiất quán vể mặt Uiời gian. Cùng với các nguyên tắc trên, hướng dẫn viên cần nắm vững phương pháp của các chuyên môn: tầm lý xã hôi, sư phạm, Iđìoa học lịch sử, vãn hoá, marketing. để đạt hiệu quả tốt nhất, thu hút được mọi đối tượng khách tham quan.
Hướng dẫn tham quan dưới mặt đất, tại đỉa điềm tham quan du lịch 196 c R «> u>^ «m' z f ^ ■5 íă' 1 tí u ■£ 'Ì 'a -p ư tl c cw 1 ' s Q-^ lỉ 5* ầ 3 ơ s £ Í<ữ5 DD 1 p f i '5 «£ â.£ Qu (S c s 197 Hiện nay, nhìn một cách tổng thể, có khá nhiều cách thức tham quan tại địa điểm tham quan du lịch được hướng dẫn viên áp dụng khi hướng dẫn các du khách như: + Phương pháp “trọn góT-. Phương pháp này được tiến hành theo cách thức hướng dẫn viên hướng dẫn cho đu khách xem xét toàn bộ tổng thể đối tưọíng tham quan sau đó để du khách tự xem xét (thường áp dụng khi khách có yêu cầu và có nhiều thòri gian tham quan tại điểm). + Phương pháp “rt/ỉỏ g iọ r ià phương pháp hướng dẫn viên sẽ hướng dẫn theo cách trả IM các vấn đề theo đề nghị của khách, khách hỏi đến đâu trả lời đến đó (thưòỉig áp dụng vói khách đu lịch đi với mục đích nghiên cứu, khách đi lẻ). + Phưccng pháp ^^dòng chảy" là phưcfng pháp hướng dẫn viên đi đến đâu nói đến đó theo trình tự đã sắp xếp (được áp dụng phổ biến nhất).
+ Phương pháp '"trao đổi - đốỉ thoại” ỉà phương pháp hướng dẫn viên cùng ichách trao đổi và đối thoại (theo cách thức đàm đạo, thường được áp dụng với khách đi lẻ). + Phương pháp “thả nổi” là phương pháp để cho khách tự xem xét, quan sát và thẩm nhận về đối tượng tham quan (phương pháp này thường áp đụng ồ nhũng khu vực tham quan có diện tích rộng như các khu bảo tồn, phong cảnh thiên nhiên. Nhưng bất kể phương pháp nào, dù ít hay nhiều, hướng đẫn viên phải thực hiện hai hoạt động: chỉ dẫn cho du khách quan sát đối tượng tham quan và thuyết minh nhằm giải thích, sáng tỏ về đối tượng đó. Và trong mỗi một hoạt động lại đòi hỏi vô vàn những thao tác phức tạp khác nhau.
Hướng dẫn du khách quan sát trực tiếp đối tượng tham quan. Hướng đẫn du khách quan sát trực tiếp đối tượng tham quan thực chất là chỉ cho khách cách quan sát đối tượng tham quan một cách tốt nhất, điều này liên quan trực tiếp đến tầm nhìn, góc nhìn để du khách tiếp nhận hiệu quả sự chỉ dẫn của hướng dẫn viên. Hoạt động này bao gồm các yếu tố: + Xác định vị trí quan sát thích hợp + Tổ chức sắp xếp đoàn + Chỉ dẫn khách quan sát + Thời gian thưởng thức + Di chuyển - Lựa chọn vị. trí quan sát đối tượng tham quan Du khách thường quan sát đối tượng tham quan ở hai ưạng thái; trạng thái “động” và trạng thái “tĩnh”.
Khi nào “quan sát động”, khi nào “quan sát tĩnh” hướng dẫn viên nên tuỳ theo cảnh vật cụ thể, điều kiện thời gian và không gian mà xác định. Hướng dẫn viên cần vận dụng linh hoạt, kết hợp “động”, “tũih”, nỗ lực làm cho du khách từ động thấy tĩnh ưong sự kết hợp giữa cảnh vật và tình cảm để đạt được sự hưcmg thụ cái đẹp ở mức độ cao nhất. VỊ trí quan sát phải đảm bảo sự an toàn đối với du khách, đảm bảo điểu kiện để du khách quan sát được toàn diên đối tuợng tham quan và dễ gày ấh tượng cho du khách (có sức thu hút). Thông thường vị trí lý tưởng để quan sát, xem xét đối tượng ửiam quan thưòfng gấp hai lần chiều cao đối tượng tham quan đó.
Nhưng trong một sô' trường hợp đặc biệt như các công trình kiếii trúc 199 nghê thuật đòi hỏi phải quan sát từ nhiều góc đô khác nhau mdi thấy hết dược giá trị, vẻ đẹp của công trình, hướng dẫn viên nên lựa chọn vị trí xem xét cho khách ở nhiều vị ưí, nhưng chú ý không nên chọn vị trí quan sát đẹp nhất vào lần quan sát đầu tiên. Để đảm bảo tứứi an toàn cho du khách, thì vị trí quan sát ưánh không gần đường đi của phưcmg tiện giao thông, công trình xây dựng, những khu vực nguy hiểm. và không gây cản trờ lới các đoàn khách tham quan khác. Nhìn chung góc độ và cự ly thưởng thức đóng một vai trò quan ưọng để tạo nên hiệu quả cho hoạt động quan sát của du khách - Cách íhức tổ chức đoàn khách Hướng dẫn viên tổ chức sắp xếp khách một cách nhanh chóng và hợp ỉý sao cho mọi thành viên trong đoàn đều có thể quan sát được rõ đối tượng tham quan và đàm bảo thuận lợi cho công tác hướng đẫn của hướng dẫn viên.
Thông thường, khách tham quan đứng theo hình vòng cung. Hướng dẫn viêr đứng ở đầu cánh cung, một nửa người hướng về phía khách, một nửa người hướng về đối tượng tham quan tuỳ theo chiều tiy thuận mình nhưng phải chú ý đảm bảo không che lấp đối tưạig tham quan, hạn chế tầm nhìn, khả năng quan sát, theo dõi huớng dẫn viên chi dẵn đối tượng của du ichách.