BÞ XÂY DĀNG TR¯âNG CAO ĐẲNG XÂY DĀNG SÞ 1 GIÁO TRÌNH MÔN HàC: BÀO HIÂM Xà HÞI NGÀNH/NGHÀ: K¾ TOÁN TRÌNH ĐÞ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định sß: 368ĐT /QĐ-CĐXD1 ngày 10 tháng 08 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Xây dựng sß 1) Hà Nßi, năm 2021 1 TUYÊN BÞ BÀN QUYÀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đ°ợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mßi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LâI GIàI THIÞU Bảo hiểm xã hội là một nội dung quan trßng trong các chính sách an sinh xã hội của Chính phủ. Bảo hiểm xã hội là vấn đề quan tâm đãi với ng°ßi lao động và cả doanh nghiệp.
Giáo trình <Bảo hiểm xã hội= là tài liệu cung cấp các vấn đề lý luÁn c¢ bản về bảo hiểm, các chế độ bảo hiểm, các hình thức đóng bảo hiểm, tỷ lệ đóng cũng nh° tỷ lệ đ°ợc trích vào các quỹ. Giáo trình đ°ợc biên soạn và kết cấu thành 6 ch°¢ng: Ch°¢ng 1: Một sã lý luÁn c¢ bản về bảo hiểm xã hội Ch°¢ng 2: Quản lý quỹ bảo hiểm xã hội Ch°¢ng 3: Chế độ thai sản Ch°¢ng 4: Chế độ h°u trí Ch°¢ng 5: Chế độ tử tuất Ch°¢ng 6: Chế độ ãm đau, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp Với kết cấu nh° vÁy, về nội dung c¢ bản thãng nhất với ch°¢ng trình quy định của Bộ Lao động – Th°¢ng binh và xã hội cho đãi t°ợng Cao đẳng ngành Kế toán. Trong quá trình biên soạn, mặc dù đã cân nhắc và lựa chßn các nội dung phù hợp nhất với mục tiêu đào tạo để đảm bảo tính khoa hßc, tính hiện đại của giáo trình, song chắc chắn không thể tránh khái những thiếu sót nhất định. Rất mong nhÁn đ°ợc ý kiến đóng góp của bạn đßc và các thầy, cô giáo.
Xin trân trßng cảm ¢n! Hà Nßi, ngày 20 tháng 10 năm 2019 Tham gia biên so¿n 1. Ths Phạm Thị Thúy Hà 2.s Nguyễn Thị Hồng 3 MĀC LĀC LâI GIàI THIÞU .3 PHÄN 1: TÌM HIÂU CHUNG VÀ BÀO HIÂM XÃ HÞI .8 Ch°¢ng 1: MÞT SÞ LÝ LUẬN C¡ BÀN VÀ BÀO HIÂM XÃ HÞI. Khái niệm và tính chất của bảo hiểm xã hội. Phân biệt bảo hiểm thương mại và bảo hiểm xã hội.
Chức năng của BHXH. Nguyên tắc của BHXH. Đßi t°ÿng tham gia. Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Đối tượng tham gia BHXH tự nguyện .13 Ch°¢ng 2: QUÀN LÝ QUþ BÀO HIÂM XÃ HÞI. Trình tā, thủ tāc tham gia bÁo hiÃm xã hßi. Sổ bảo hiểm xã hội. Hồ sơ đăng ký tham gia và cấp sổ bảo hiểm xã hội.
Điều chỉnh thông tin tham gia bảo hiểm xã hội. Nguồn hình thành .Các mức đóng bảo hiểm xã hội. Đßi với bảo hiểm xã hội bắt buộc .Đßi với bảo hiểm xã hội tự nguyện. Sử dụng quỹ bảo hiểm xã hội .17 PHÄN 2: CÁC CH¾ ĐÞ BÀO HIÂM XÃ HÞI ä VIÞT NAM.19 Ch°¢ng 3: CH¾ ĐÞ THAI SÀN.
Khái nißm, ý nghĩa .Các tr°ãng hÿp đ°ÿc nghỉ. Thãi gian h°ång. Sẩy thai, nạo, hút, thai chết lưu hoặc phá thai bệnh lý. Thực hiện các biện pháp tránh thai.
Khi sinh con. Thời gian hưởng chế độ khi nhận nuôi con nuôi. Trợ cấp 1 lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi. Mức hưởng chế độ thai sản .23 Ch°¢ng 4: CH¾ ĐÞ H¯U TRÍ .Khái nißm, ý nghĩa.
Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH để tính lương hưu, trợ cấp 1 lần. Mức lương hưu hàng tháng. Trợ cấp một lần khi nghỉ hưu .34 Ch°¢ng 5: CH¾ ĐÞ Tþ TUÂT. Khái nißm, ý nghĩa.
Hồ sơ hưởng chế độ tử tuất đối với người đang đóng BHXH và người bảo lưu thời gian đóng BHXH. Hồ sơ hưởng chế độ tử tuất đối với người đang hưởng hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng.39 Ch°¢ng 6: CH¾ ĐÞ ÞM ĐAU, .41 CH¾ ĐÞ TAI N¾N LAO ĐÞNG VÀ BÞNH NGHÀ NGHIÞP.Điều kiện hưởng. Ch¿ đß tai n¿n lao đßng và bßnh nghÁ nghißp. Điều kiện hưởng .50 6 GIÁO TRÌNH MÔN HàC Tên môn hác: BÁo hiÃm xã hßi Mã môn hác: MH33 Vß trí, tính chÃt, ý nghĩa và vai trò của môn hác: - Vị trí: Môn hßc đ°ợc bã trí á hßc kỳ thứ 4, hßc sau môn Lao động tiền l°¢ng - Tính chất: Là môn hßc chuyên ngành.
- Ý nghĩa và vai trò của môn hßc: Môn hßc cung cấp cho ng°ßi hßc các vấn đề lý luÁn c¢ bản về các chế độ bảo hiểm xã hội. Māc tiêu của môn hác: - Về kiến thức: + Trình bày đ°ợc khái niệm, tính chất, chức nng, đãi t°ợng tham gia, các chế độ của bảo hiểm xã hội + Phân tích đ°ợc các nguyên tắc của bảo hiểm xã hội + Trình bày đ°ợc khái niệm, ý nghĩa, điều kiện h°áng các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc á Việt Nam, trình bày đ°ợc các chế độ bảo hiểm xã hội tự nguyện á Việt Nam + Trình bày đ°ợc nguồn hình thành và sử dụng quỹ bảo hiểm xã hội + Trình bày đ°ợc thßi hạn cấp sổ bảo hiểm xã hội + Trình bày đ°ợc hồ s¢ để tham gia bảo hiểm xã hội + Trình bày đ°ợc hồ s¢ h°áng bảo hiểm xã hội đãi với từng chế độ bảo hiểm xã hội + Phân biệt đ°ợc bảo hiểm xã hội và bảo hiểm th°¢ng mại. - Về kỹ năng + Xác định đ°ợc thßi gian h°áng, mức h°áng đãi với các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc hiện hành á Việt Nam + Xác định đ°ợc điều kiện h°áng và mức h°áng đãi với các chế độ bảo hiểm xã hội tự nguyện hiện hành á Việt Nam + Xác định đ°ợc mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện theo quy định hiện hành á Việt Nam + Hoàn thiện hồ s¢ tham gia BHXH và thanh toán h°áng chế độ BHXH - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Có nng lực tự định h°ớng, thích nghi với các môi tr°ßng làm việc khác nhau; tự hßc tÁp, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Nßi dung của môn hác: 7 PHÄN 1: TÌM HIÂU CHUNG VÀ BÀO HIÂM XÃ HÞI Ch°¢ng 1: MÞT SÞ LÝ LUẬN C¡ BÀN VÀ BÀO HIÂM XÃ HÞI Giái thißu: Ch°¢ng này đề cÁp tới một sã nội dung c¢ bản về bảo hiểm xã hội.
Khái niệm và đặc điểm của bảo hiểm xã hội cũng nh° phân biệt giữa bảo hiểm th°¢ng mại và bảo hiểm xã hội. Chức nng, nguyên tắc cũng nh° đãi t°ợng tham gia bảo hiểm xã hội. Māc tiêu: - Trình bày khái niệm, đặc điểm của BHXH. - Trình bày đ°ợc chức nng, nguyên tắc và đãi t°ợng tham gia bảo hiểm xã hội hàng.
Nßi dung chính: 1. Khái nißm và tính chÃt của bÁo hiÃm xã hßi 1. Khái niệm - Theo LuÁt BHXH sã 58/2014/QH13, khái niệm BHXH đ°ợc quy định nh° sau: <Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhÁp của ng°ßi lao động khi hß bị giảm hoặc mất thu nhÁp do ãm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên c¢ sá đóng vào quỹ BHXH=. - Để hiểu rõ h¢n về khái niệm BHXH, cần làm rõ các bên trong quan hệ bảo hiểm xã hội.
Gồm bên thực hiện bảo hiểm xã hội, bên tham gia bảo hiểm xã hội, bên đ°ợc bảo hiểm xã hội: + Trên thế giới, có quãc gia bên thực hiện bảo hiểm xã hội là do nhà n°ớc thành lÁp hoặc do những tổ chức đ°ợc t° nhân lÁp ra và hoạt động theo quy định của pháp luÁt. à n°ớc ta, hoạt động của c¢ quan bảo hiểm xã hội là do Nhà n°ớc thành lÁp và tổ chức thực hiện từ trung °¢ng đến địa ph°¢ng. + Bên tham gia bảo hiểm xã hội là ng°ßi đóng góp phí bảo hiểm xã hội cho bản thân hoặc cho ng°ßi khác h°áng. Theo quy định của pháp luÁt, bên tham gia bảo hiểm xã hội là ng°ßi sử dụng lao động, ng°ßi lao động và trong một vài tr°ßng hợp sẽ là Nhà n°ớc.
+ Bên đ°ợc bảo hiểm xã hội là ng°ßi lao động và thân nhân của hß khi tháa mãn các điều kiện đ°ợc h°áng các chế độ của bảo hiểm xã hội. - Các yếu tã cấu thành các chế độ bảo hiểm xã hội + Đãi t°ợng đ°ợc h°áng bảo hiểm xã hội; + Điều kiện đ°ợc h°áng bảo hiểm xã hội; + Mức h°áng và thßi hạn h°áng trợ cấp bảo hiểm xã hội.Tính chất BHXH mang tính tất yếu khách quan, tính kinh tế, tính xã hội và tính dịch vụ. - Tính tất yếu khách quan: là những đặc điểm bị tác động bái những yếu tã bên ngoài và không phụ thuộc vào suy nghĩ của con ng°ßi. Sá dĩ BHXH mang tính tất yếu khách quan vì nó là nhu cầu thiết yếu của ng°ßi lao động (nhu cầu an toàn trong tháp nhu cầu của Maslow).
Nhu cầu an toàn là nhu cầu đ°ợc bảo hiểm. 8 - Tính kinh tế: hàng tháng ng°ßi lao động chỉ đóng một khoản phí nhá, nh° vÁy có thể đó là những khoản tiết kiệm nh°ng khi có rủi ro xảy ra ng°ßi lao động này có thể nhÁn đ°ợc các khoản trợ cấp từ BHXH tùy từng tr°ßng hợp, thÁm chí cả đßi. Quỹ BHXH nhàn rỗi là một kênh tài chính quan trßng để phát triển quãc gia: đãi với các quãc gia có hệ thãng BHXH phát triển tãt, cân đãi thu chi tài chính hiệu quả thì nguồn quỹ BHXH nhàn rỗi là một kênh tài chính quan trßng góp phần phát triển đất n°ớc. Khi nguồn quỹ nhàn rỗi đ°ợc đầu t° hiệu quả để phát triển đất n°ớc thì phần lãi từ sự đầu t° này sẽ góp phần cho quỹ BHXH không ngừng tng lên, và nh° vÁy trợ cấp BHXH cũng tng lên.
- Tính xã hội: các khoản trợ cấp về BHXH là một khoản tiền thay thế cho thu nhÁp bị mất hay bị giảm khi lao động gặp những rủi ro hoặc ãm đau, thai sản hay h°u trí… thì sẽ giúp cho bản thân ng°ßi lao động và gia đình của hß đ°ợc ổn định đßi sãng. Nếu mỗi ng°ßi lao động, mỗi gia đình có cuộc sãng ổn định thì cũng có nghĩa là vấn đề an sinh xã hội đ°ợc thiết lÁp. - Tính dịch vụ: c¢ quan BHXH sẽ: + Thu phí BHXH của các đãi t°ợng: ng°ßi sử dụng lao động và ng°ßi lao động + Bảo quản quỹ tài chính BHXH + Chi trả các khoản trợ cấp cho ng°ßi lao động khi có các rủi ro, tình huãng xảy ra.