Chương 1: Lý luận cơ bản về giáo dục quản lý tài chính cá nhân 1. Các khái niệm cơ bản 1. Tài chính cá nhân Theo (Joseph Wilner, 2009), tài chính cá nhân là một thuật ngữ bao gồm việc quản lý, chi tiêu, sử dụng tiền bạc và của cải của các cá thể hoặc hộ gia đình với một mức độ rủi ro và các kế hoạch tương lai đã lường trước. Nó bao gồm lập ngân sách, sử dụng các sản phẩm của ngân hàng thương mại, các sản phẩm bảo hiểm, quản lý danh mục đầu tư, lập kế hoạch hưu trí, quản lý thuế và kế hoạch thừa kế nhằm đảm bảo an toàn và ổn định tài chính cho cuộc sống trọn đời của mỗi cá nhân.
Thuật ngữ này thường đề cập đến toàn bộ các sản phẩm của ngành cung cấp các sản phẩm, dịch vụ tài chính cho các cá nhân và hộ gia đình và tư vấn cho họ về các cơ hội tài chính và đầu tư. Quản lý tài chính cá nhân Theo Towanda Mitchell, quản lý tài chính là quá trình thu thập tài liệu, phân tích, lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch, giám sát, điều chỉnh kế hoạch cũng như các hoạt động tài chính của cá nhân để đạt được sự tự chủ tài chính của cá nhân. Quản lý tài chính bao gồm quản lý tài chính cá nhân và quản lý tài chính của tổ chức. Trong đó, quản lý tài chính cá nhân giúp quản lý chi tiêu, bao gồm lập ngân sách, tiết kiệm, đầu tư, quản lý nợ và các khía cạnh khác liên quan đến tiền cá nhân mà một cá nhân có thể đạt được (Bimal Bhatt, 2011).
Nói cách khác, quản lý tài chính cá nhân là quá trình quản lý chi tiết nguồn tiền và chi tiêu, học cách quản lý nguồn tiền, điều chỉnh chi tiêu để tối ưu hóa lợi ích và hạn chế những rủi ro về tiền trong tương lai (Joseph Wilner, 2009) Quản lý tài chính cá nhân là kỹ năng sống quan trọng mà ai cũng cần phải có, không phân định ngành nghề. Quản lý tài chính cá nhân là cách sử dụng tiền sao cho hợp lý theo nhu cầu cần thiết, mục tiêu cá nhân, dự định tương lai… Đồng thời có một nguồn lập dự phòng khi có trường hợp rủi ro, khẩn cấp. Nói một cách đơn giản, quản lý 12 lOMoARcPSD|27827034 tài chính cá nhân là cân bằng những mục chi tiêu, tiết kiệm và thu nhập hiện tại của mỗi người sao cho phù hợp. Biết cách quản lý tài chính cá nhân cũng đồng nghĩa với việc biết sử dụng đồng tiền sao cho hiệu quả, từ đó có được một cuộc sống thoải mái hơn, tránh phải những rủi ro tài chính không đáng có.
Dưới đây là một số bước để một cá nhân có thể tự quản lý tài chính cá nhân: Thứ nhất, thiết lập ngân sách. Một ngân sách tốt không chỉ giúp tiết kiệm tiền mà còn giúp bạn đi đúng hướng trong việc đạt được mục tiêu tiết kiệm của cá nhân. Việc lập ngân sách bắt đầu bằng thu nhập tiền lương hàng tháng của một người, bao gồm tiền lương, thu nhập cho thuê từ tài sản mà người đó sở hữu, lãi suất tiền gửi cố định và bất kỳ khoản nào. Khi chúng ta biết số tiền kiếm được là bao nhiêu, bước tiếp theo sẽ là để xem chúng ta chi bao nhiêu.
Chúng ta nên theo dõi từng khoản chi tiêu của mình. Chi tiêu được chia thành ba loại, đó là chi phí cố định bao gồm chi phí hàng năm nhà ở, bảo hiểm, thanh toán ô tô, thanh toán cố định không thay đổi theo từng tháng. Thứ hai, xác định mức chi tiêu. Khi đã xác định được khoản ngân sách của bản thân, mỗi cá nhân nên sắp xếp và quản lý các khoản chi tiêu của bản thân.
Các khoản chi tiêu nên được phân chia thành 3 loại, lần lượt là chi phí cố định (Bao gồm chi tiêu cho chi phí nhà, bảo hiểm, hoặc các khoản chi phí cố định hàng tháng); chi phí bất biến (Bao gồm các khoản phát sinh trong tương lai như ăn uống, đi lại, học phí,. Các khoản tiền này thường không cố định ở 1 khoản bất kỳ mà có thể thay đổi bất thường theo từng tháng, quý, năm); chi phí tùy ý (Là những khoản phí không cần chi tiêu, sử dụng đến nhưng vẫn tồn tại. Những khoản chi tiêu này thường là những thứ mà một người “muốn” hơn là một người “cần”, bao gồm các khoản chi tiêu như mua sắm, giải trí, thuốc men,…) Thứ ba, tiết kiệm. Đây là bước chiếm vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch quản lý tài chính cá nhân.
Mỗi cá nhân sau khi đã xác định được thu nhập và mức chi tiêu, phải xác định được số tiền mà bản thân có thể tiết kiệm, trích riêng để dùng. Theo Elizabeth Gravier (2023), khoản tiết kiệm này sẽ chiếm từ 10 đến 15% thu nhập của cá nhân. Việc mỗi người học được cách tiết kiệm sẽ tạo cơ hội cho họ sử dụng nguồn tiền 13 lOMoARcPSD|27827034 một cách hợp lý, qua đó có được một khoản tiền để dùng cho những trường hợp cần thiết, hoặc sử dụng vào những mục đích đã lập ra. Giáo dục quản lý tài chính cá nhân Theo True Tamplin (2023), giáo dục quản lý tài chính cá nhân là quá trình cung cấp, truyền đạt kiến thức và kỹ năng và nhận thức cần thiết cho cá nhân, tập thể cách để họ có thể hiểu và quản lý nguồn tài chính một cách hiệu quả.
Việc giáo dục sẽ cho người học khả năng đưa ra quyết định về việc lập ngân sách, tiết kiệm, đầu tư, quản lý nợ và rủi ro. Mục tiêu của quá trình giáo dục quản lý tài chính cá nhân là nâng cao nhận thức, đưa ra những quyết định sáng suốt về nguồn tài chính và có thể ổn định được nguồn tài chính lâu dài. Nội dung giáo dục quản lý tài chính cá nhân 1. Các chủ thể tham gia quá trình giáo dục quản lý tài chính cá nhân Chủ thể thực hiện quá trình giáo dục(Các cơ sở đào tạo) Giáo dục từ phía nhà trường, thầy cô ảnh hưởng rất lớn tới quá trình nhận thức về quản lý tài chính cá nhân của nhóm đối tượng học sinh, sinh viên.
Từ đây, học sinh, sinh viên sẽ được trang bị các kỹ năng cơ bản, cần thiết về kinh tế tài chính nhằm đáp ứng các nhu cầu về quản lý chi tiêu cần thiết sau này. Giáo dục về quản lý tài chính cá nhân trong gia đình: ông, bà, cha mẹ, người thân là kênh quan trọng giúp mỗi cá nhân từ khi còn trẻ có thể nhận thức đúng đắn về tài chính cá nhân. Quy tắc 5 hũ nổi tiếng là ví dụ cho thấy tầm quan trọng trong việc giáo dục con cái về tài chính ngay từ khi còn nhỏ của cha mẹ Do Thái. Tuy nhiên, nhìn chung hoạt động giáo dục tài chính cá nhân hiện nay vẫn chưa được tổ chức một cách thống nhất cũng như chưa được thực hiện theo một lộ trình dài hạn nhằm phục vụ mục tiêu nâng cao hiểu biết tài chính cho cộng đồng nói chung và giới trẻ nói riêng.
Việc giáo dục quản lý tài chính cá nhân tại các hộ gia đình đảm bảo mỗi cá nhân có sự chỉ bảo, truyền kinh nghiệm trong suốt hành trình cuộc sống của mỗi người. Trang bị kiến thức quản lý tài chính cá nhân từ sớm một cách toàn diện, mỗi người sẽ chủ động thực hiện từng kế hoạch cụ thể, phù hợp trong 14 lOMoARcPSD|27827034 từng giai đoạn của cuộc đời, tránh được những sai lầm trước các quyết định tài chính, tránh được những tình huống bấp bênh không đáng có trong cuộc sống, tăng gia sản một cách hiệu quả, ngăn ngừa sự suy giảm của tài sản trong trường hợp xấu và ổn định tiêu dùng cá nhân, có con đường ngắn nhất để đạt được các kế hoạch về tài chính trong tương lai. Quản lý tài chính cá nhân không đơn thuần chỉ liên quan tới các vấn đề về tài chính mà nó còn gắn với các kế hoạch của cuộc đời. Nhờ quản lý tài chính cá nhân tốt, chúng ta cũng có thể sẽ có được sự giáo dục tốt hơn hay có được sự thăng tiến trong sự nghiệp một cách vững chắc.
Thêm vào đó chúng ta có thể có những kế hoạch cho sự phát triển của con em hoặc những phúc lợi cho người thân trong gia đình. Nhờ vậy cuộc sống gia đình sẽ ổn định hơn, giảm thiểu những rắc rối hay nhưng tranh chấp, cãi vã mà phần nhiều có nguồn gốc từ vấn đề tài chính. Cuối cùng quản lý tài chính cá nhân tốt giúp chúng ta có một cuộc sống thoải mái hơn sau khi nghỉ hưu, tránh bị phụ thuộc vào người khác, thậm chí trong trường hợp thuận lợi, chúng ta có thể có một lượng di sản để lại cho đời sau. Đối với trẻ em, xã hội càng hiện đại, trẻ em càng có ý thức về việc tiêu tiền sớm, cùng với đó, các bậc phụ huynh cần trang bị những kiến thức cơ bản về tài chính cho con, để giúp con hiểu rõ giá trị của tiền bạc, ý thức tiết kiệm và tích luỹ sớm cho tương lai.
Ở các quốc gia phát triển, đã có nhiều chuyên gia nổi tiếng giảng dạy về đề tài này như tác giả của bộ sách “ Cha giàu cha nghèo”, đặc biệt là tại đất nước Israel – đất nước của Dân tộc Do Thái thông minh, tài giỏi thì người ta đã lấy tiếng leng keng của những đồng tiền chạm vào nhau để chào mừng đứa trẻ ra đời, và trẻ em được giáo dục về tài chính và dạy cách kiếm tiền từ khi lên 3 và không giới hạn lứa tuổi. Không chỉ sau khi trải qua những tác động khó khăn của đại dịch COVID-19, suy nghĩ về tài chính đã và đang là vấn đề được đặt ra một cách nghiêm túc trong cuộc sống của các gia đình. Ngày nay, việc chi tiêu, trang trải cuộc sống nếu không biết tính toán kỹ lưỡng, sẽ có thể dẫn nhiều gia đình rơi vào tình trạng khó khăn, thiếu hụt kể cả đối với những gia đình có mức thu nhập khá. 15 lOMoARcPSD|27827034 Cha mẹ có thể làm đó là hướng dẫn cho trẻ làm quen với vấn đề tài chính ngay từ khi còn là học sinh.
Bên cạnh đó, những tác động từ tình hình kinh tế khó khăn, tình trạng mất việc làm, thiếu nguồn thu cũng là thực trạng đang thách thức các gia đình, đặc biệt là các gia đình trẻ. Vì vậy, việc dạy dỗ, huấn luyện, chia sẻ giữa các thành viên trong gia đình về tài chính luôn là vấn đề cần thiết.