Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Khóa luận cử nhân sư phạm hóa học của tác giả Nguyễn Đặng Thu Hường (Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, năm 2009) đặt trọng tâm vào việc giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu cấp thiết về giáo dục bảo vệ môi trường và thực trạng triển khai nội dung này trong chương trình giáo dục phổ thông. Tác giả chỉ ra rằng, cùng với tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, xã hội đang phải đối mặt với các khủng hoảng sinh thái nghiêm trọng như cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, rác thải công nghiệp và biến đổi khí hậu toàn cầu. Một trong những nguyên nhân căn bản xuất phát từ nhận thức hạn chế và ý thức bảo vệ môi trường chưa cao của cộng đồng.
Trong bối cảnh nền giáo dục Việt Nam chuyển dịch theo hướng gắn liền lý thuyết trên ghế nhà trường với thực tiễn đời sống, môn Hóa học đóng vai trò quan trọng do bản chất là môn khoa học thực nghiệm nghiên cứu về các chất, phản ứng và quy trình biến đổi vật chất liên quan trực tiếp đến môi trường sống. Thời điểm năm 2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ mới đưa một bài học riêng biệt "Hóa học và vấn đề môi trường" vào chương trình Hóa học lớp 12. Tác giả cho rằng giải pháp này chưa đủ tính liên tục và đề xuất việc giáo dục môi trường sẽ đạt hiệu quả sư phạm cao hơn nếu được tích hợp, lồng ghép xuyên suốt vào từng bài giảng ngay từ lớp 10 – giai đoạn khởi đầu của cấp Trung học phổ thông (THPT).
Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào bài giảng hóa học ở trường phổ thông. Cụ thể, tác giả xác lập 6 nhiệm vụ nghiên cứu được đánh số trong văn bản:
- Nghiên cứu kiến thức cơ bản về môi trường và ô nhiễm môi trường.
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục môi trường.
- Nghiên cứu phương pháp và cách thức lồng nội dung giáo dục môi trường vào bài giảng hóa học.
- Thiết kế một số giáo án hóa học lớp 10 (chương trình nâng cao) có lồng ghép nội dung giáo dục môi trường.
- Thực nghiệm kiểm chứng việc giáo dục môi trường khi dạy học chương trình hóa học lớp 10.
- Rút ra những bài học kinh nghiệm sư phạm.
Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Thiết kế bài giảng hóa học có lồng ghép nội dung giáo dục môi trường ở trường phổ thông phần lớp 10.
- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn Hóa học ở trường phổ thông.
- Phạm vi nội dung: Chương trình Hóa học lớp 10 nâng cao (tập trung vào các nhóm nội dung như Cấu tạo nguyên tử, Phản ứng oxi hóa – khử, Nhóm Halogen, Nhóm Oxi – Lưu huỳnh).
- Phạm vi không gian và địa bàn khảo nghiệm: Trường THPT Nguyễn Du, TP. Hồ Chí Minh.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên sự giao thoa giữa khoa học môi trường, hóa học môi trường và lý luận dạy học bộ môn Hóa học.
Về mặt lý luận môi trường, tác giả sử dụng các khái niệm chuẩn tắc về cấu trúc môi trường tự nhiên gồm môi trường vật lý (khí quyển, thủy quyển, thạch quyển) và môi trường sinh vật (sinh quyển), cùng các chu trình sinh – địa – hóa (cacbon, nitơ, photpho, lưu huỳnh). Khái niệm phát triển bền vững được trích dẫn theo định nghĩa của Ủy ban Quốc tế về Môi trường và Phát triển ("sự phát triển nhằm thỏa mãn nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng thỏa mãn nhu cầu của thế hệ tương lai"), gắn liền với 9 nguyên tắc duy trì tính bền vững và 5 mục tiêu chiến lược phát triển.
Về hóa học môi trường, tác giả phân loại cụ thể các tác nhân ô nhiễm thành ô nhiễm hóa học, vật lý, sinh - lý học và sinh học; đồng thời phân tích các nguồn thải chủ yếu từ công nghiệp năng lượng, luyện kim, giao thông vận tải và nông nghiệp (với các số liệu thực tế về dư lượng phân bón NPK và thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam). Bên cạnh đó, tác giả đưa vào văn bản các số liệu lịch sử về tác hại của chất độc hóa học dioxin trong chiến tranh Việt Nam (giai đoạn 1961–1965 với 384.000 tấn chất độc, chứa 190 kg dioxin rải xuống 1,7 triệu hecta đất rừng) nhằm làm rõ tác động hủy hoại môi trường sinh thái lâu dài.
Về lý thuyết giáo dục môi trường (GDMT) trong nhà trường, văn bản áp dụng:
- Mô hình ba khía cạnh song hành: Giáo dục về môi trường (education about the environment – cung cấp tri thức khoa học); Giáo dục trong môi trường (education in the environment – sử dụng môi trường làm địa bàn, phương tiện học tập); và Giáo dục vì môi trường (education for the environment – hình thành thái độ, đạo đức và hành động bảo vệ môi trường).
- Hệ thống nguyên tắc GDMT theo Tuyên bố Tbilisi 1978 của UNESCO/UNEP, nhấn mạnh tính liên môn, tiếp cận hệ thống và gắn kết với bối cảnh địa phương.
- Hai phương thức đưa nội dung vào chương trình: "Tích hợp" (kết hợp có hệ thống kiến thức môn học và môi trường thành một thể thống nhất) và "Lồng ghép" (chèn một đoạn, một mục hoặc hệ thống câu hỏi có nội dung môi trường vào bài học).
Hệ thống phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, thu thập, phân tích, khái quát hóa và tổng hợp tài liệu chuyên ngành về môi trường, hóa học và phương pháp giảng dạy.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát quá trình dạy học, trò chuyện, phỏng vấn giáo viên và học sinh; điều tra bằng phiếu câu hỏi; nghiên cứu sản phẩm hoạt động học tập; tổ chức thực nghiệm sư phạm tại lớp học.
- Nhóm phương pháp xử lý thông tin: Phương pháp thống kê toán học trong nghiên cứu sư phạm, phân tích định tính và định lượng dữ liệu điều tra cũng như kết quả kiểm tra thực nghiệm.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài
Chương 1 chiếm dung lượng lớn, cung cấp nền tảng tri thức về môi trường học, hóa học môi trường và phương pháp luận giáo dục môi trường ở trường phổ thông.
Trong phần kiến thức môi trường, tác giả phân tích ba chức năng chính của môi trường đối với con người: không gian sống, nguồn cung cấp tài nguyên, và nơi chứa đựng các chất phế thải. Tác giả chia tài nguyên thành tài nguyên có khả năng phục hồi và không có khả năng phục hồi, đồng thời làm rõ hiện tượng suy thoái môi trường, các khái niệm công nghệ môi trường và kinh tế môi trường.
Trong phần hóa học môi trường, tác giả đi sâu vào các dạng ô nhiễm thành phần:
- Ô nhiễm khí quyển: Khái quát cơ chế hiệu ứng nhà kính (do khí CO2 và khí nhà kính hấp thụ nhiệt bức xạ), mưa axit (do oxit của lưu huỳnh và nitơ), sự suy giảm tầng ozon do hợp chất CFC và HCFC dưới tác dụng của bức xạ tử ngoại giải phóng nguyên tử clo (mỗi nguyên tử clo có thể phá hủy 100.000 phân tử ozon). Tác giả cung cấp bảng chuẩn nồng độ cho phép tại nơi làm việc:
| STT |
Tên chất |
Công thức hóa học |
mg/m³ |
Triệu phân (ppm) |
| 1 |
Hơi thủy ngân |
$\text{Hg}$ |
0,01 |
0,316 |
| 4 |
Axit sunfuric |
$\text{H}_2\text{SO}_4$ |
1,00 |
0,560 |
| 6 |
Các oxit của nitơ |
$\text{NO}_x$ |
5,00 |
0,040 |
| 7 |
Cacbon sunfua |
$\text{CS}_2$ |
10,00 |
0,950 |
| 8 |
Hiđro sunfua |
$\text{H}_2\text{S}$ |
10,00 |
0,580 |
| 9 |
Anhiđrit sunfurơ |
$\text{SO}_2$ |
10,00 |
0,270 |
| 11 |
Benzen |
$\text{C}_6\text{H}_6$ |
20,00 |
0,400 |
- Ô nhiễm thủy quyển: Phân tích thực trạng ô nhiễm nước trên thế giới và tại Việt Nam (sông Cầu bị nước thải luyện kim làm đổi màu đen, nước ngầm nhiễm mặn do khai thác quá mức). Tác giả tổng hợp bảng các phương pháp công nghệ xử lý nước thải:
| Loại chất ô nhiễm |
Phương pháp xử lý tương ứng |
| Chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học |
Phương pháp sinh học hiếu khí (bùn hoạt hóa, hồ làm thoáng, lọc sinh học) và kỵ khí |
| Chất lơ lửng |
Lắng đọng, tuyển nổi, lưới lọc |
| Chất hữu cơ bền vững |
Hấp phụ bằng than hoạt tính, bơm xuống lòng đất, khử nitrat, trao đổi ion |
| Photpho |
Kết tủa bằng vôi, kết tủa bằng muối sắt |
| Kim loại nặng |
Kết tủa kết hợp sinh học, trao đổi ion, kết tủa hóa học |
| Chất hữu cơ hòa tan |
Trao đổi ion, bán thẩm thấu, điện thẩm tách |
- Ô nhiễm đất (thạch quyển): Chỉ ra nguyên nhân do vi sinh vật mầm bệnh, rò rỉ hóa chất công nghiệp, kim loại nặng, và sự gia tăng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam (từ 10.000 tấn/năm lên 20.000 tấn/năm trong thập niên 1990).
- Ô nhiễm phóng xạ và tiếng ồn: Trình bày cơ chế phân rã alpha, beta, gamma; đơn vị liều lượng tương đương REM (giới hạn công nhân hạt nhân là 3 REM/năm); tác động của tiếng ồn tính theo thang decibel (dB) từ ngưỡng nghe 1 dB, nói chuyện 60 dB, đến ngưỡng chói tai 140 dB và gây tổn thương màng nhĩ 150 dB.
Về lý luận giáo dục môi trường, tác giả tổng hợp mục tiêu thành ba trụ cột: kiến thức, kỹ năng (tư duy, nghiên cứu, xử lý vấn đề, công nghệ thông tin), và thái độ hành vi. Tác giả trình bày các kiểu triển khai gồm Kiểu 1 (dạy học chính khóa qua tích hợp/lồng ghép) và Kiểu 2 (hoạt động độc lập ngoài lớp như báo cáo chuyên đề, câu lạc bộ, tham quan thực địa). Bảy phương pháp và hình thức sư phạm được phân tích gồm: dùng lời, đóng vai, thảo luận, đàm thoại, trực quan, ngoại khóa và thiết kế website giáo dục môi trường.
Chương 2: Giáo dục môi trường qua môn Hóa học ở trường phổ thông phần lớp 10
Chương 2 trình bày các giải pháp thực tế để chuyển hóa cơ sở lý thuyết thành kế hoạch dạy học cụ thể. Tác giả xác định môn Hóa học sở hữu lợi thế lớn nhờ tính chất thực nghiệm gắn với đời sống.
Tác giả đề xuất 3 cơ hội cụ thể để thực hiện GDMT trong giảng dạy Hóa học:
- Nội dung chủ yếu của bài học trùng hợp với nội dung giáo dục môi trường.
- Nội dung chủ yếu của bài học có liên quan trực tiếp với nội dung giáo dục môi trường.
- Nội dung bài học được sử dụng như một dạng vật liệu để khai thác kiến thức giáo dục môi trường.
Đồng thời, quá trình thực hiện phải tuân thủ 3 nguyên tắc sư phạm cốt lõi:
- Không làm thay đổi tính đặc trưng của bộ môn, không biến tiết học Hóa học thành tiết học giáo dục môi trường thuần túy.
- Khai thác nội dung môi trường có chọn lọc, không dàn trải, tràn lan.
- Tổ chức hoạt động phát huy tính tích cực, gắn với kinh nghiệm thực tiễn của học sinh.
Tác giả hệ thống hóa kiến thức GDMT trong toàn bộ môn Hóa học thành 8 nhóm chủ đề: (1) Không khí, khí hậu; (2) Nước; (3) Đất đai và sản xuất nông nghiệp; (4) Khoáng sản, năng lượng; (5) Công nghiệp hóa học; (6) Hóa chất và cuộc sống; (7) Chất thải; (8) Môi trường xã hội và đạo đức môi trường.
Đối với chương trình Hóa học 10 nâng cao, các địa chỉ bài học được xác định cụ thể:
- Bài "Đồng vị. Nguyên tử khối và nguyên tử trung bình": Lồng ghép kiến thức về hiện tượng phóng xạ, phản ứng hạt nhân, chất thải phóng xạ từ nhà máy điện nguyên tử và vũ khí hạt nhân.
- Bài "Phân loại phản ứng trong hóa học vô cơ" (Phản ứng oxi hóa - khử): Lồng ghép việc lựa chọn phản ứng hóa học thích hợp để trung hòa, khử độc và xử lý các chất thải độc hại.
- Phân nhóm chính nhóm VII (Halogen): Khai thác độc tính của khí clo đối với hệ hô hấp, cách trung hòa khí clo rò rỉ; cảnh báo nguy cơ ô nhiễm khi dùng axit HCl dễ bay hơi; tác động của muối kali clorua (phân bón), bari clorua (thuốc trừ sâu), kali clorat (sản xuất diêm), nước Javen và clorua vôi (tẩy trắng, sát trùng); cơ chế freon phá hủy tầng ozon.
- Phân nhóm chính nhóm VI (Nhóm Oxi – Lưu huỳnh): Khai thác vai trò của tầng ozon và cây xanh; độc tính của H2S sinh ra khi protein thối rữa; các chất thải SO2, SO3 trong quá trình sản xuất axit sunfuric công nghiệp gây mưa axit.
Để làm sinh động bài giảng, tác giả sưu tầm và sáng tác các bài thơ có chủ đề môi trường đưa vào tiết học như bài "Trái Đất với Hòa Bình Xanh", "Quỹ đạo địa cầu", "Trái Đất tương tư" (nhấn mạnh phản ứng quang hóa tạo thành ozon: $O_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow O_3$), và liên hệ sự kiện môi trường toàn cầu "Giờ Trái Đất".
Về hoạt động ngoài giờ lên lớp, tác giả thiết kế kịch bản hoạt động ngoại khóa 2 tiết vào cuối tuần với chuyên đề "Độc chất quanh ta", tập trung khảo sát các sản phẩm tiêu dùng hàng ngày: dép nhựa Trung Quốc kém chất lượng, dung môi trong sơn móng tay và nước rửa móng, đồ chơi trẻ em, cùng các hóa chất tẩy rửa trong gia đình.
Phần cuối của chương, tác giả xây dựng 2 giáo án chi tiết theo chương trình Hóa học 10 nâng cao:
- Giáo án bài "Hợp chất có oxi của clo" (thời lượng 2 tiết, không sử dụng bài giảng điện tử): Mục tiêu làm rõ tính oxi hóa mạnh của nước Javen, clorua vôi, muối clorat gắn với ứng dụng sát trùng, tẩy màu; đồng thời trang bị kiến thức bảo vệ sức khỏe và ý thức bảo vệ môi trường nước khi sử dụng các chất tẩy rửa hóa học.
- Giáo án bài "Ozon – Hiđropeoxit": Khai thác cấu trúc phân tử, tính chất của ozon và vai trò của tầng ozon bảo vệ Trái đất khỏi bức xạ cực tím.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
Chương 3 trình bày việc kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp sư phạm đã thiết kế. Các nội dung được ghi nhận trong đề cương và văn bản gồm:
- Mục đích thực nghiệm: Đánh giá hiệu quả của việc lồng ghép kiến thức giáo dục môi trường vào việc nâng cao hứng thú học tập bộ môn Hóa học và ý thức bảo vệ môi trường của học sinh lớp 10.
- Địa bàn và đối tượng: Học sinh các lớp 10 tại Trường THPT Nguyễn Du, TP. Hồ Chí Minh.
- Nội dung và quy trình: Triển khai dạy các giáo án đã thiết kế (bài Hợp chất có oxi của clo, Ozon – Hiđropeoxit) và tổ chức hoạt động ngoại khóa; tiến hành kiểm tra kiến thức hóa học kết hợp câu hỏi đánh giá nhận thức môi trường; sử dụng phiếu điều tra lấy ý kiến học sinh; thu thập sản phẩm học tập.
- Phương pháp xử lý: Thống kê số liệu điểm kiểm tra của học sinh nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng, tổng hợp tỷ lệ phần trăm nhận thức thái độ môi trường để đưa ra đánh giá chung về tính khả thi của đề tài.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể dựa trên số liệu và nội dung công bố trong văn bản:
- Hệ thống hóa toàn diện các kiến thức hóa học môi trường liên quan đến chương trình phổ thông, bao gồm bảng giới hạn nồng độ làm việc của các khí độc ($Hg$, $H_2SO_4$, $NO_x$, $CS_2$, $H_2S$, $SO_2$, $C_6H_6$), bảng tổng hợp công nghệ xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp, cùng các tư liệu lịch sử và thực tiễn về ô nhiễm dioxin, thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam.
- Xây dựng khung phương pháp gồm 3 cơ hội và 3 nguyên tắc sư phạm khi lồng ghép GDMT vào môn Hóa học, ngăn ngừa hiện tượng biến giờ học chuyên môn thành giờ học môi trường thuần túy.
- Xác lập danh mục 8 nội dung môi trường và định vị chính xác các bài học trong chương trình Hóa học 10 nâng cao có khả năng lồng ghép (Đồng vị, Phản ứng oxi hóa - khử, Nhóm Halogen, Nhóm Oxi - Lưu huỳnh).
- Thiết kế hoàn chỉnh 2 giáo án mẫu (bài Hợp chất có oxi của clo và Ozon - Hiđropeoxit) cùng 1 kịch bản ngoại khóa chi tiết ("Độc chất quanh ta") kết hợp tư liệu thơ ca và sự kiện thực tế nhằm đa dạng hóa phương thức dạy học.
- Triển khai kiểm chứng thực nghiệm bước đầu tại Trường THPT Nguyễn Du (TP. Hồ Chí Minh), khẳng định tính ứng dụng của giải pháp trong việc nâng cao hứng thú học tập và nhận thức sinh thái của học sinh.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận bộc lộ một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu thực tế:
- Địa bàn thực nghiệm sư phạm chỉ mới được tiến hành tại một cơ sở giáo dục duy nhất là Trường THPT Nguyễn Du, TP. Hồ Chí Minh trong năm học 2008–2009, chưa triển khai so sánh trên nhiều địa bàn khác nhau (như trường chuyên hoặc khu vực nông thôn).
- Hệ thống giáo án mẫu được biên soạn chi tiết mới dừng lại ở một số bài học thuộc chương Halogen và Oxi – Lưu huỳnh của sách giáo khoa Hóa học 10 nâng cao, chưa bao quát toàn bộ các chương mục khác của chương trình.
Hướng nghiên cứu tiếp được xác định:
- Mở rộng việc thiết kế giáo án lồng ghép giáo dục môi trường cho toàn bộ chương trình Hóa học lớp 10, đồng thời phát triển tiếp nối sang chương trình Hóa học lớp 11 và 12 (cả ban cơ bản và ban nâng cao).
- Triển khai thực nghiệm sư phạm trên quy mô mẫu lớn hơn ở nhiều trường THPT trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận; xây dựng các tiêu chí định lượng dài hạn nhằm đánh giá sự chuyển biến từ nhận thức thành hành vi bảo vệ môi trường thực tế của học sinh.
Giá trị tham khảo
Công trình là tài liệu hữu ích cho:
- Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Hóa học và học viên cao học chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học: Tham khảo phương pháp xây dựng giáo án tích hợp liên môn, kỹ thuật lựa chọn địa chỉ lồng ghép kiến thức thực tiễn vào chương trình môn học.
- Giáo viên Hóa học cấp THPT (đặc biệt là giáo viên giảng dạy khối lớp 10): Trực tiếp khai thác các giáo án mẫu bài "Hợp chất có oxi của clo", bài "Ozon – Hiđropeoxit", hệ thống tư liệu hóa học môi trường (bảng nồng độ khí độc, bảng xử lý nước thải) và kịch bản ngoại khóa chuyên đề "Độc chất quanh ta" để làm phong phú giờ dạy chính khóa và ngoại khóa.
Câu hỏi thường gặp
1. Khóa luận đưa ra ba nguyên tắc sư phạm nào khi lồng ghép giáo dục môi trường vào môn Hóa học?
Theo văn bản, ba nguyên tắc bắt buộc gồm: (1) Không làm thay đổi tính đặc trưng bộ môn, không biến bài dạy bộ môn thành bài giáo dục môi trường; (2) Khai thác nội dung giáo dục môi trường có chọn lọc, không tràn lan; (3) Tổ chức các hoạt động phát huy tính tích cực và kinh nghiệm thực tế của học sinh, tận dụng tối đa cơ hội để học sinh tiếp xúc trực tiếp với nội dung môi trường.
2. Tác giả phân chia hệ thống kiến thức giáo dục môi trường trong môn Hóa học phổ thông thành những nội dung nào?
Văn bản khái quát hệ thống này thành 8 nội dung chính: (1) Không khí, khí hậu; (2) Nước; (3) Đất đai và sản xuất nông nghiệp; (4) Khoáng sản, năng lượng; (5) Công nghiệp hóa học; (6) Hóa chất và cuộc sống; (7) Chất thải; (8) Môi trường xã hội, đạo đức môi trường.
3. Mô hình dạy và học giáo dục môi trường được áp dụng trong đề tài gồm những khía cạnh nào?
Mô hình gồm 3 khía cạnh luôn tồn tại song song:
- Giáo dục về môi trường (education about the environment): Truyền đạt kiến thức khoa học và phương pháp nghiên cứu môi trường.
- Giáo dục trong môi trường (education in the environment): Dùng môi trường làm địa bàn, phương tiện thực nghiệm sinh động.
- Giáo dục vì môi trường (education for the environment): Rèn luyện đạo đức, ý thức trách nhiệm và kỹ năng hành động bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững.
4. Những bài học cụ thể nào trong chương trình Hóa học 10 nâng cao được tác giả đề xuất để lồng ghép nội dung môi trường?
Các bài học được chỉ ra gồm: Bài "Đồng vị. Nguyên tử khối và nguyên tử trung bình" (lồng ghép ô nhiễm phóng xạ, phản ứng hạt nhân); Bài "Phân loại phản ứng trong hóa học vô cơ" (chọn phản ứng xử lý chất thải); Các bài thuộc nhóm Halogen (tính độc của clo, khí HCl, phân bón KCl, thuốc trừ sâu BaCl2, KClO3, nước Javen, clorua vôi, freon phá hủy ozon); Các bài thuộc nhóm Oxi – Lưu huỳnh (tầng ozon, cây xanh, độc tính H2S, các oxit lưu huỳnh và quy trình sản xuất axit sunfuric).
5. Chủ đề ngoại khóa ngoài giờ lên lớp được tác giả thiết kế có tên là gì và hướng dẫn nội dung như thế nào?
Chủ đề ngoại khóa có tên "Độc chất quanh ta", thời lượng 2 tiết tổ chức vào cuối tuần. Học sinh thảo luận theo nhóm nhỏ về các sản phẩm thực tế: dép nhựa Trung Quốc, sơn móng tay và nước rửa móng, đồ chơi trẻ em và các hóa chất tẩy rửa gia dụng; qua đó nhận biết nguy cơ độc hại và hình thành kỹ năng phòng ngừa cho bản thân và gia đình.
Kết luận
Khóa luận của tác giả Nguyễn Đặng Thu Hường đã giải quyết trọn vẹn nhiệm vụ xây dựng cơ sở lý luận và đề xuất các phương thức sư phạm khả thi nhằm đưa nội dung giáo dục môi trường vào giảng dạy Hóa học lớp 10 nâng cao. Công trình không chỉ cung cấp hệ thống dữ liệu khoa học về các chất ô nhiễm và quy trình xử lý thực tế mà còn chuyển hóa thành công thành các giáo án, kịch bản ngoại khóa cụ thể, tuân thủ nguyên tắc bảo đảm đặc trưng môn học. Kết quả kiểm chứng thực nghiệm tại Trường THPT Nguyễn Du (TP. Hồ Chí Minh) đã khẳng định giá trị thực tiễn của giải pháp trong việc nâng cao hứng thú học tập và bồi dưỡng ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh phổ thông.
