Chương 1 Formatted: Space Before: 4 pt, Line spacing: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIAO DỊCH DÂN SỰ Exactly 22 pt ĐỐI VỚI TÀI SẢN HÌNH THÀNH TRONG TƢƠNG LAI Formatted: Line spacing: Exactly 22 pt Formatted: Space Before: 2 pt, Line spacing: 1. SƠ LƢỢC QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CÁC QUY Exactly 22 pt ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ GIAO DỊCH DÂN SỰ ĐỐI VỚI TÀI SẢN HÌNH THÀNH TRONG TƢƠNG LAI Formatted: Line spacing: Exactly 22 pt Khái niệm tài sản lần đầu tiên đƣợc quy định tại Điều 172 BLDS năm Formatted: English (United States) 1995: ""Tài sản bao gồm vật có thực, tiền, giấy tờ trị giá được bằng tiền và Formatted: English (United States) các quyền tài sản"" [ 37]. Tuy nhiên yếu tố ""có thực"" trong khái niệm này đã làm giới hạn rất nhiều các giao dịch liên quan đến tài sản trên thực tế. Do Formatted: English (United States) vậy, BLDS số 33/2005/QH11 đã sửa đổi BLDS 1995 theo hƣớng mở rộng Formatted: English (United States) khái niệm về tài sản, theo đó, không chỉ những ""vật có thực"" mới đƣợc gọi là tài sản mà cả những vật đƣợc hình thành trong tƣơng lai cũng đƣợc gọi là Formatted: English (United States) tài sản.
Cụ thể, Điều 163 BLDS số 33/2005/QH11 quy định: ""Tài sản bao Formatted: English (United States) gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản"" [ 38]. Quy định mới này Formatted: English (United States) của BLDS là phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế và thực tiễn các giao dịch dân sự đang diễn ra hiện nay. Đồng thời, đây cũng là sự tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các quốc gia khác trong quá trình xây dựng pháp luật (ví Formatted: Font: 14 pt dụ: Tại Pháp, việc thế chấp tài sản hình thành trong tƣơng lai đã đƣợc đề cập đến trong Sắc lệnh số 55-22 ngày 4/1/1995 và Bộ luật Dân sự: Điều 2130 Formatted: Font: 14 pt ""Các tài sản mua được trong tương lai chỉ được phép thế chấp trong trường Formatted: Font: Times New Roman Italic, 14 hợp số tài sản hiện hữu đã thế chấp không đủ đảm bảo cho nghĩa vụ trả nợ, việc pt, Condensed by 0.2 pt thế chấp được tiến hành dần dần từng bước theo tiến độ mua tài sản"" [36], Formatted: Font: 14 pt Formatted: Font: 14 pt Điều 2133 ""Công trình xây dựng mới bắt đầu được triển khai hoặc mới được Formatted: Font: 14 pt lên kế hoạch xây dựng cũng thế chấp được với điều kiện bên thế chấp có đầy Formatted: Font: 14 pt đủ quyền xây dựng công trình đó theo quy định của pháp luật"" [36]). Formatted: English (United States) Formatted: English (United States) Theo quy định mới trong BLDS số 33/2005/QH11 nêu trên, rất nhiều các văn bản pháp luật khác cũng đƣợc ban hành để điều chỉnh các giao dịch 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đối với TSHTTTL nhƣ Nghị định số 163/2006/NĐ-CP về giao dịch bảo đảm, Nghị định số 83/2010/NĐ-CP về đăng ký giao dịch bảo đảm, Luật Nhà ở số Formatted: English (United States), 56/2005/QH11, các văn bản hƣớng dẫn thi hành Luật Nhà ở, Luật Công chứng Condensed by 0.2 pt Formatted: English (United States) số 82/2006/QH11 và các văn bản hƣớng dẫn thi hành Luật Công chứng.
Gần đây nhất cơ quan nhà nƣớc đã ban hành Nghị định số 11/2012/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP về giao dịch bảo đảm; Nghị định số 05/2012/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định về đăng ký giao dịch bảo đảm, trợ giúp pháp lý, luật sƣ, tƣ vấn pháp luật. Các văn bản ban hành sau này đƣợc xây dựng trên cơ sở thay thế hoàn toàn hoặc sửa đổi bổ sung một số điều chƣa hợp lý của văn bản cũ cho phù hợp với tình hình thực tế và quy định tại các văn bản pháp luật có liên quan. Trong các văn bản pháp luật này đều thừa nhận TSHTTTL và quy định về các giao dịch dân sự đối với loại tài sản đặc biệt này. Formatted: Line spacing: Exactly 23.
KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA TÀI SẢN HÌNH THÀNH TRONG TƢƠNG LAI 1. Khái niệm tài sản hình thành trong tƣơng lai 1. Dưới góc độ là tài sản bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự Pháp luật Việt Nam ghi nhận khái niệm TSHTTTL dƣới góc độ là tài sản dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự, cụ thể: - Nghị định số 165/1999/NĐ-CP ngày 19/11/1999 về giao dịch bảo đảm Formatted: English (United States), Condensed by 0.2 pt (khoản 7 Điều 2) quy định Tài sản hình thành trong tương lai: ""Là động sản, Formatted: English (United States) Formatted: English (United States), bất động sản hình thành sau thời điểm ký kết giao dịch bảo đảm và sẽ thuộc Condensed by 0.2 pt Formatted: English (United States), Not quyền sở hữu của bên bảo đảm như hoa lợi, lợi tức, tài sản hình thành từ vốn Expanded by / Condensed by Formatted: English (United States), vay, công trình đang xây dựng, các tài sản khác mà bên bảo đảm có quyền Condensed by 0.2 pt Formatted: English (United States), Not nhận"" [ 18]; Expanded by / Condensed by Formatted: English (United States), Not - BLDS số 33/2005/QH11 (khoản 2 Điều 320) quy định: ""Vật hình Expanded by / Condensed by Formatted: English (United States) thành trong tương lai là động sản, bất động sản thuộc sở hữu của bên bảo Formatted: English (United States) 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đảm sau thời điểm nghĩa vụ được xác lập hoặc giao dịch bảo đảm được giao Formatted: English (United States) kết"" [ 38]. Formatted: Line spacing: Exactly 23.2 pt Qua quy định trên ta thấy khái niệm TSHTTTL đƣợc hiểu là ""động sản, bất động sản và không áp dụng đối với ""quyền tài sản"".
- Nghị định số 163/2006/NĐ-CP (khoản 2 Điều 4) quy định: "Tài sản hình thành trong tương lai là tài sản thuộc sở hữu của bên bảo đảm sau thời điểm nghĩa vụ được xác lập hoặc giao dịch bảo đảm được giao kết. Tài sản hình thành trong tương lai bao gồm cả tài sản đã được hình thành tại thời điểm giao kết giao dịch bảo đảm, nhưng sau thời điểm giao kết giao dịch bảo đảm mới Formatted: English (United States) thuộc sở hữu của bên bảo đảm" [ 20]. Theo quy định trên thì Nghị định số 163/2006/NĐ-CP đã mở rộng khái niệm TSHTTTL, qua đó TSHTTTL có thể là bất cứ loại tài sản nào đƣợc pháp luật quy định, trong đó có quyền tài sản. - Nghị định số 11/2012/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 163/2006/NĐ-CP không đƣa ra khái niệm về TSHTTTL mà sửa đổi theo Formatted: English (United States), hƣớng liệt kê.
Cụ thể Khoản 2, Điều 4 Nghị định số 11/2012/NĐ-CP quy định: Condensed by 0.2 pt Formatted: English (United States) "Tài sản hình thành trong tương lai gồm: a) Tài sản được hình thành từ vốn vay; b) Tài sản đang trong giai đoạn hình thành hoặc đang được tạo lập hợp pháp tại thời điểm giao kết giao dịch bảo đảm; c) Tài sản đã hình thành và thuộc đối tượng phải đăng ký quyền sở hữu, nhưng sau thời điểm giao kết giao dịch bảo đảm thì tài sản đó mới được đăng ký theo quy định của pháp luật. Tài sản hình thành trong tương lai không bao gồm quyền Formatted: English (United States) sử dụng đất" [ 30]. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhƣ vậy, Nghị định số 11/2012/NĐ-CP đƣợc sửa đổi theo hƣớng quy định cụ thể và chi tiết các loại TSHTTTL là đối tƣợng áp dụng của các biện pháp đảm bảo thực hiện nghĩa vụ dân sự, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc áp dụng trên thực tế. Formatted: Line spacing: Exactly 21.7 pt Sự không thống nhất nói trên về khái niệm dẫn đến có nhiều cách hiểu Formatted: English (United States), và áp dụng khác nhau khi công chứng viên chứng nhận hợp đồng, giao dịch có Condensed by 0.2 pt đối tƣợng là TSHTTTL, đặc biệt là công chứng hợp đồng thế chấp căn hộ chung Formatted: English (United States), cƣ chƣa đƣợc cấp giấy tờ sở hữu mà tác giả sẽ phân tích ở phần sau của luận văn.3 pt Formatted: English (United States) 1.
Trong các văn bản pháp luật chuyên ngành khác - Luật Nhà ở số 56/2005/QH11: Khoản 1, Điều 39 quy định về mua bán, cho thuê nhà ở cho phép: "Trường hợp chủ đầu tư huy động vốn từ tiền ứng trước của người có nhu cầu mua hoặc thuê nhà thì chỉ được áp dụng trong trường hợp thiết kế nhà ở đã được phê duyệt và đã được xây dựng xong phần móng. Tổng số tiền huy động trước khi bàn giao nhà ở cho người có nhu cầu không được vượt quá 70% giá trị nhà ở ghi Formatted: English (United States) trong hợp đồng" [ 41]. - Luật Kinh doanh Bất động sảnLuật Kinh doanh bất động sản số 63/2006/QH11: Khoản 8, Điều 4 ""Mua bán nhà, công trình xây dựng hình thành trong tương lai là việc mua bán nhà, công trình xây dựng mà tại thời điểm ký hợp đồng, nhà, công trình xây dựng đó chưa hình thành hoặc đang Formatted: English (United States) hình thành theo hồ sơ dự án, thiết kế bản vẽ thi công và tiến độ cụ thể"" [ 39]. Nhƣ vậy có thể thấy khái niệm về TSHTTTL hiện nay đƣợc quy định rải rác trong các văn bản pháp luật và các giao dịch đối với tài sản này cũng chỉ đƣợc thực hiện khi nó đƣợc quy định trong các văn bản pháp luật này mà không phải là tất cả các giao dịch dân sự.
Đặc điểm của tài sản hình thành trong tƣơng lai 1. Loại tài sản 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Formatted: English (United States) - TSHTTTL có thể là bất cứ loại tài sản nào theo quy định của BLDS số 33/2005/QH11, bao gồm động sản và bất động sản. Formatted: Line spacing: Exactly 23 pt - TSHTTTL chỉ có thể trở thành đối tƣợng của một số hợp đồng, giao dịch nhất định và chỉ có một vài chủ thể xác định mới đƣợc pháp luật cho phép giao kết những hợp đồng, giao dịch loại này. Thời điểm hình thành tài sản Có hai thời điểm hình thành tài sản: - Tài sản đƣợc hình thành tại thời điểm giao kết hợp đồng, giao dịch nhƣng sau thời điểm giao kết hợp đồng, giao dịch mới thuộc sở hữu của bên bảo đảm, bên mua tài sản.
tức là tài sản đã hiện hữu nhƣng chƣa đƣợc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu và/hoặc quyền sử dụng (Ví ví dụ: Căn hộ chung cƣ đã xây dựng xong, đã có biên bản thanh lý hợp đồng và bàn giao nhà nhƣng ngƣời mua chƣa đƣợc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu hoặc phƣơng tiện vận tải đã mua nhƣng chƣa đƣợc cấp giấy chứng nhận đăng ký.