Luận văn thạc sĩ về giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói tại trường THPT Yên Khánh B, Ninh Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ulis lenseignement de lexpression orale au lycée yen khanh b ninh binh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Lương Lệ Chi
• Người hướng dẫn: Dr - Prof. Nguyễn Quang Thuần
• Trường học: Université Nationale De Hanoi - École Supérieure Des Langues Étrangères
• Chuyên ngành: Didactique et Méthodologie de l'Enseignement du Français
• Đề tài: L'Enseignement De L'Expression Orale Au Lycée Yen Khanh B-Ninh Binh (Giảng Dạy Kỹ Năng Diễn Đạt Nói Cho Học Sinh Trường Phổ Thông Trung Học Yên Khánh B - Ninh Bình)
• Loại tài liệu: Mémoire de Master
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• INTRODUCTION
• 1. CHAPITRE 1: PROBLÉMATIQUE DE LA RECHERCHE
• 1.1. LE CHOIX DU SUJET
• 1.2. LA FORMULATION DU PROBLÈME
• 1.3. LES OBJECTIFS DE LA RECHERCHE
• 1.4. LES QUESTIONS DE RECHERCHE
• 1.5. LA DÉLIMITATION DE LA RECHERCHE
• 1.6. LE PLAN DE TRAVAIL
• 2. CHAPITRE 2: LE CADRE THÉORIQUE
• 2.1. LA DÉFINITION DES CONCEPTS
• 2.1.1. La communication et ses composantes
• 2.1.2. La notion de compétence de communication
• 2.1.3. Les différentes composantes de la compétence communicative
• 3. CHAPITRE 3: LA MÉTHODOLOGIE DE LA RECHERCHE
• 4. CHAPITRE 4: L’ANALYSE ET L’INTERPRÉTATION DES RÉSULTATS
• ANNEXES

Tóm tắt

I. Tổng quan về giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói tại trường THPT Yên Khánh B

Giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói là một phần quan trọng trong chương trình học tại trường THPT Yên Khánh B, Ninh Bình. Kỹ năng này không chỉ giúp học sinh giao tiếp hiệu quả mà còn phát triển tư duy phản biện và tự tin trong việc trình bày ý kiến. Tuy nhiên, việc giảng dạy kỹ năng này vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt trong bối cảnh học sinh ở vùng nông thôn.

1.1. Tầm quan trọng của kỹ năng diễn đạt nói trong giáo dục

Kỹ năng diễn đạt nói giúp học sinh phát triển khả năng giao tiếp, tự tin hơn trong các tình huống xã hội và học tập. Nó cũng là một yếu tố quan trọng trong việc chuẩn bị cho các kỳ thi và sự nghiệp tương lai.

1.2. Đặc điểm học sinh trường THPT Yên Khánh B

Học sinh tại trường THPT Yên Khánh B chủ yếu đến từ các gia đình nông dân, điều này ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và sự tự tin của các em trong việc sử dụng ngôn ngữ ngoại quốc.

II. Những thách thức trong giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói tại trường THPT Yên Khánh B

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc giảng dạy, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc phát triển kỹ năng diễn đạt nói cho học sinh. Những thách thức này bao gồm sự thiếu động lực, áp lực học tập và môi trường học tập không thuận lợi.

2.1. Thiếu động lực từ học sinh

Nhiều học sinh không nhận thức được tầm quan trọng của kỹ năng diễn đạt nói, dẫn đến sự thiếu quan tâm và động lực trong việc học tập kỹ năng này.

2.2. Áp lực từ chương trình học

Chương trình học quá tải khiến học sinh không có đủ thời gian để thực hành kỹ năng diễn đạt nói, dẫn đến việc kỹ năng này bị xem nhẹ.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả kỹ năng diễn đạt nói tại trường THPT Yên Khánh B

Để cải thiện kỹ năng diễn đạt nói, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và phù hợp với nhu cầu của học sinh. Các phương pháp này bao gồm việc sử dụng trò chơi, thảo luận nhóm và các hoạt động thực tiễn.

3.1. Sử dụng trò chơi trong giảng dạy

Trò chơi không chỉ giúp học sinh cảm thấy thoải mái hơn mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích các em tham gia vào các hoạt động diễn đạt nói.

3.2. Thảo luận nhóm và hoạt động thực tiễn

Thảo luận nhóm giúp học sinh rèn luyện khả năng lắng nghe và phản hồi, trong khi các hoạt động thực tiễn giúp các em áp dụng kiến thức vào thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về kỹ năng diễn đạt nói

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới đã mang lại kết quả tích cực trong việc cải thiện kỹ năng diễn đạt nói của học sinh. Học sinh trở nên tự tin hơn và có khả năng giao tiếp tốt hơn.

4.1. Kết quả từ các hoạt động giảng dạy

Các hoạt động giảng dạy đã giúp học sinh cải thiện đáng kể khả năng diễn đạt nói, với nhiều em có thể tham gia vào các cuộc thảo luận một cách tự tin.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với việc học và giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong kỹ năng diễn đạt nói của học sinh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói

Giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói tại trường THPT Yên Khánh B cần tiếp tục được cải thiện và phát triển. Các phương pháp giảng dạy hiện đại sẽ giúp học sinh tự tin hơn trong việc giao tiếp và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có các chương trình đào tạo cho giáo viên để nâng cao kỹ năng giảng dạy và tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

5.2. Tăng cường sự tham gia của phụ huynh

Sự tham gia của phụ huynh trong quá trình học tập của học sinh sẽ tạo động lực và hỗ trợ cho các em trong việc phát triển kỹ năng diễn đạt nói.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Ninh Bình sở hữu diện tích tự nhiên 1.420 km2 cùng hơn 1.000 di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh tiêu biểu như Tràng An, Tam Cốc, Cúc Phương, thu hút đông đảo du khách quốc tế nói tiếng Pháp. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo nguồn nhân lực có năng lực giao tiếp ngoại ngữ thực tế ngay từ bậc học phổ thông. Mặc dù chương trình sách giáo khoa tiếng Pháp hệ 7 năm đổi mới đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai từ năm 2006 nhằm phát triển toàn diện 4 kỹ năng giao tiếp, chất lượng giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói (Expression Orale - EO) tại các trường trung học phổ thông khu vực nông thôn vẫn còn nhiều rào cản.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết sự mất cân đối giữa kiến thức ngôn ngữ lý thuyết và năng lực thực hành khẩu ngữ của học sinh. Mục tiêu cụ thể của đề tài bao gồm việc khảo sát toàn diện thực trạng giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói tại Trường THPT Yên Khánh B, phân tích các nguyên nhân cốt lõi gây suy giảm động lực học tập và đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm khả thi. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn tại Trường THPT Yên Khánh B trong năm học 2008 - 2009. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp dữ liệu thực chứng cho 17 giáo viên tiếng Pháp toàn tỉnh và 748 học sinh tại địa bàn nghiên cứu, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ thời gian tham gia tương tác nói của học sinh trong mỗi tiết học 45 phút từ mức dưới 15% lên mức 45% đến 50%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết năng lực giao tiếp do Dell Hymes khởi xướng và được Sophie Moirand phát triển qua 4 thành tố cốt lõi: năng lực ngôn ngữ, năng lực diễn ngôn, năng lực tham chiếu và năng lực văn hóa - xã hội. Luận văn kết hợp mô hình của Canale và Swain (1980) với 3 trụ cột cơ bản là năng lực ngữ pháp, năng lực văn hóa - xã hội và năng lực chiến lược giao tiếp nhằm bù đắp những đứt gãy trong quá trình hội thoại.

Về tiến trình phương pháp luận, tác giả hệ thống hóa 4 giai đoạn phát triển của phương pháp giảng dạy ngoại ngữ: phương pháp truyền thống (ngữ pháp - dịch), phương pháp trực tiếp, phương pháp nghe - nhìn (SGAV với danh mục 1.475 từ vựng cơ bản bậc 1 và 1.609 từ vựng bậc 2 do CREDIF ban hành năm 1954), và phương pháp giao tiếp (Approche Communicative) vốn lấy người học làm trung tâm. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết về thái độ và động lực học tập của Fishbein và Ajzen (1975) cùng mô hình động lực của Nuttin (1980), khẳng định động lực là yếu tố chi phối trực tiếp đến hành vi luyện tập ngôn ngữ. Về mặt sư phạm tương tác, nghiên cứu vận dụng các nguyên lý học tập nhóm của Luc Peeters và Cohen (1994), chứng minh rằng việc chia nhóm 4 thành viên sẽ tạo ra môi trường tương tác đa chiều tối ưu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả thực chứng kết hợp giữa kỹ thuật điều tra bằng bảng hỏi định lượng và quan sát lớp học trực tiếp.

• Cỡ mẫu và cách chọn mẫu: Tổng thể nghiên cứu gồm 17 giáo viên tiếng Pháp và 1.447 học sinh thuộc 3 trường THPT trên địa bàn tỉnh Ninh Bình (gồm THPT Yên Khánh B, THPT Lương Văn Tụy và THPT Gia Viễn B). Mẫu nghiên cứu được chọn tại Trường THPT Yên Khánh B bao gồm 07 giáo viên (chiếm tỷ lệ 41,17% tổng số giáo viên tiếng Pháp toàn tỉnh, 100% là nữ với độ tuổi từ 24 đến 38 tuổi, trong đó có 2 thạc sĩ và 5 cử nhân) và 245 học sinh thuộc 5 lớp khối 11 và 12 (thu về 240 phiếu hợp lệ, gồm 132 học sinh nữ và 113 học sinh nam có từ 5 năm học tiếng Pháp trở lên).
• Thu thập dữ liệu: Sử dụng bảng hỏi cấu trúc gồm 32 câu cho giáo viên và 27 câu cho học sinh, tập trung vào 4 nhóm biến số: động lực, giáo trình, phương pháp và kiểm tra đánh giá. Tác giả đã tiến hành 2 buổi quan sát trực tiếp tiết học diễn đạt nói tại lớp 11C1 với sĩ số 48 học sinh nhằm ghi nhận hành vi tương tác thực tế và mức độ sử dụng tiếng mẹ đẻ.
• Phân tích dữ liệu: Dữ liệu được mã hóa, tổng hợp theo tần số và tỷ lệ phần trăm mô tả, phục vụ đối chiếu tương quan giữa điều kiện dạy học và kết quả rèn luyện kỹ năng nói. Timeline nghiên cứu được triển khai vào đầu học kỳ 2 năm học 2008 - 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng tại Trường THPT Yên Khánh B đã làm sáng tỏ các số liệu mang tính bước ngoặt về thực trạng dạy và học kỹ năng nói tiếng Pháp:

• 100% giáo viên được khảo sát khẳng định kiến thức ngôn ngữ (ngữ pháp, từ vựng) chiếm vị trí ưu tiên hàng đầu, trong khi 85,7% xếp kỹ năng diễn đạt nói ở vị trí thứ 5 trên thang đo quan trọng; 0% giáo viên ưu tiên thời gian cho kỹ năng nói trên lớp, trái ngược hoàn toàn với 57,1% ưu tiên cho kỹ năng viết và 42,9% cho kỹ năng nghe.
• 85,7% giáo viên nhận định thời lượng phân bổ cho kỹ năng nói hiện nay là không đủ (chỉ 1 tiết/bài học); 71,5% giáo viên thừa nhận ít có hứng thú giảng dạy kỹ năng này do áp lực thi cử.
• 71,4% giáo viên đánh giá các hoạt động diễn đạt nói trong sách giáo khoa (như tranh luận, thuyết trình) vượt quá năng lực thực tế của học sinh; 100% phòng học không có trang thiết bị chuyên dụng phục vụ ngoại ngữ, buộc giáo viên phải dạy chay với bảng phấn và máy phát băng cassette cổ điển.
• 85,7% giáo viên lựa chọn hình thức chia nhóm ngẫu nhiên theo vị trí bàn ngồi gần nhau; 85,7% gặp khó khăn lớn trong việc phân bổ nhiệm vụ đồng đều giữa các thành viên; 71,4% đối mặt với vấn đề tiếng ồn và giới hạn thời gian 45 phút; 100% giáo viên chấm điểm trung bình chung cho cả nhóm mà không có tiêu chí phân loại cá nhân.
• 100% giáo viên xác nhận các kỳ thi học kỳ, thi tốt nghiệp THPT và thi tuyển sinh đại học chỉ tập trung vào Đọc hiểu và Viết, bỏ qua hoàn toàn phần thi Nói.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu thống kê trên có thể được minh họa rõ nét thông qua biểu đồ phân phối thời lượng giảng dạy, chỉ ra độ lệch rất lớn giữa định hướng lý thuyết giao tiếp và thực tiễn thực hiện. Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng xem nhẹ kỹ năng diễn đạt nói xuất phát từ hiệu ứng rào cản thi cử (Washback effect). Do hệ thống khảo thí quốc gia không đưa kỹ năng nói vào bài thi chính thức, cả giáo viên lẫn học sinh đều chuyển dịch toàn bộ sự tập trung sang ngữ pháp và kỹ năng đọc - viết để tối ưu hóa điểm số.

Bên cạnh đó, điều kiện học tập tại khu vực nông thôn tạo nên rào cản tâm lý đáng kể. Học sinh xuất thân từ gia đình thuần nông, ít có điều kiện tiếp cận Internet và truyền thông hiện đại, dẫn đến sự rụt rè, sợ mắc lỗi phát âm trước đám đông và thiếu hụt vốn từ vựng thực tế. Sĩ số lớp quá đông (từ 48 đến 50 học sinh/lớp) trong một không gian phòng học hẹp khiến thời gian phát biểu trung bình của mỗi học sinh chỉ đạt dưới 40 giây trong một tiết học 45 phút. Việc giáo viên cho điểm chung cả nhóm đã vô tình dung dưỡng tính ỷ lại của những học sinh yếu kém và làm suy giảm nhiệt huyết của những học sinh có năng khiếu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả khảo sát thực tế, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp sư phạm mang tính hành động cao:

1. Đổi mới cấu trúc kiểm tra đánh giá: Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình cần chỉ đạo tích hợp phần thi vấn đáp trực tiếp hoặc thuyết trình vào các bài kiểm tra định kỳ với tỷ trọng tối thiểu 20% đến 25% tổng điểm số môn học trong vòng 2 năm học tới.
2. Nâng cấp kỹ thuật tổ chức hoạt động nhóm: Giáo viên tại Trường THPT Yên Khánh B cần chấm dứt việc chia nhóm thụ động theo vị trí chỗ ngồi, chuyển sang thiết lập nhóm học tập chức năng từ 3 đến 5 học sinh với bảng phân công vai trò rõ ràng (nhóm trưởng điều phối, thư ký ghi chép, người trình bày). Mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh chủ động nói tiếng Pháp lên 80% trong mỗi buổi học nhóm.
3. Điều chỉnh và phân tầng tư liệu giảng dạy: Tổ bộ môn ngoại ngữ cần linh hoạt biến đổi các bài tập phức tạp trong sách giáo khoa thành các hoạt động tình huống gần gũi như đóng vai kịch hóa (jeu de rôle), hoàn thành hội thoại khuyết thông tin (dialogue à canevas), giúp 100% học sinh từ mức trung bình đều có thể tham gia tương tác.
4. Đầu tư trang thiết bị và xây dựng môi trường ngôn ngữ: Ban Giám hiệu nhà trường cần hoàn thiện lắp đặt máy chiếu và thiết bị âm thanh chuẩn cho ít nhất 3 phòng học chuyên dụng trong năm học tiếp theo, đồng thời thành lập Câu lạc bộ Tiếng Pháp sinh hoạt 2 tuần/lần kết hợp hoạt động ngoại khóa giao lưu với du khách nước ngoài tại các khu du lịch Tam Cốc, Tràng An.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Giáo viên tiếng Pháp bậc THPT: Tiếp cận cẩm nang hướng dẫn chi tiết về 5 dạng bài tập luyện nói sinh động (hội thoại mở, kịch hóa tình huống, thuyết trình phân tầng) nhằm kiểm soát hiệu quả lớp học có quy mô từ 45 đến 50 học sinh.
2. Cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên Sở GD&ĐT: Khai thác bức tranh dữ liệu toàn diện từ 17 giáo viên và 1.447 học sinh để xây dựng các chương trình tập huấn phương pháp giảng dạy giao tiếp và điều chỉnh quy chế thi cử phù hợp với thực tiễn địa phương.
3. Học viên cao học và nhà nghiên cứu phương pháp giảng dạy ngôn ngữ: Sử dụng bộ công cụ điều tra gồm 32 câu hỏi giáo viên và 27 câu hỏi học sinh làm khung tham chiếu chuẩn mực cho các nghiên cứu mở rộng về sư phạm tiếng Pháp (FLE).
4. Sinh viên ngành Sư phạm Ngoại ngữ: Trang bị kinh nghiệm xử lý khủng hoảng sư phạm thực tế, kỹ thuật tạo động lực và phương pháp sửa lỗi phát âm gián tiếp mà không gây ức chế tâm lý cho người học.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu này là gì? Luận văn tập trung khảo sát thực trạng giảng dạy kỹ năng diễn đạt nói tại Trường THPT Yên Khánh B, làm rõ các nguyên nhân gây hạn chế khả năng khẩu ngữ của học sinh nông thôn và đề xuất giải pháp sư phạm nâng cao hiệu quả giao tiếp thực tế.

2. Đâu là rào cản lớn nhất khiến học sinh THPT Yên Khánh B ngại nói tiếng Pháp? Rào cản lớn nhất là áp lực thi cử không đánh giá kỹ năng nói, chiếm 100% định hướng khảo thí, kết hợp cùng tâm lý sợ sai trước tập thể lớp đông từ 48 đến 50 người và sự thiếu hụt phương tiện nghe nhìn hiện đại.

3. Kỹ thuật chia nhóm hiện tại của giáo viên bộc lộ những điểm yếu nào? Có tới 85,7% giáo viên chia nhóm theo bàn ngồi gần nhau và 100% cho điểm tập thể, dẫn đến tình trạng phân công không đồng đều, gây ồn ào và khiến học sinh yếu có xu hướng ỷ lại vào học sinh khá giỏi.

4. Giáo trình "Tiếng Pháp 10, 11, 12" hệ 7 năm có phù hợp với học sinh nông thôn không? Mặc dù 100% giáo viên công nhận sách được biên soạn khoa học theo hướng giao tiếp, nhưng 71,4% khẳng định nhiều chủ đề tranh luận và thuyết trình trong sách quá khó so với mặt bằng học sinh nông thôn, đòi hỏi giáo viên phải tinh giản.

5. Luận văn đề xuất giải pháp kiểm tra đánh giá nào để tạo đột phá? Tác giả khuyến nghị cần bắt buộc đưa phần thi diễn đạt nói vào các kỳ kiểm tra học kỳ với trọng số từ 20% đến 25% tổng số điểm, đồng thời áp dụng thang đánh giá cá nhân hóa trong các hoạt động làm việc nhóm.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng dạy và học kỹ năng diễn đạt nói tiếng Pháp tại Trường THPT Yên Khánh B qua mẫu khảo sát 7 giáo viên và 245 học sinh.
• Nghiên cứu chỉ rõ nghịch lý sư phạm khi 100% giáo viên ủng hộ phương pháp giao tiếp nhưng 85,7% lại hạ thấp mức độ ưu tiên của kỹ năng nói do tác động tiêu cực từ cơ chế thi cử.
• Khẳng định vai trò quyết định của việc cá nhân hóa hoạt động nhóm và điều chỉnh ngữ liệu giảng dạy phù hợp với đặc thù học sinh khu vực nông thôn.
• Đóng góp hệ thống giải pháp đồng bộ từ đổi mới khảo thí, nâng cấp cơ sở vật chất phòng học đến tổ chức câu lạc bộ ngoại ngữ thực tế.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị cần được thực hiện ngay trong giai đoạn 1 đến 2 năm học tiếp theo nhằm nâng cao toàn diện chất lượng đào tạo tiếng Pháp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Các nhà trường và giáo viên hãy chủ động áp dụng các kỹ thuật sư phạm tương tác này vào tiết học ngay hôm nay để giúp học sinh tự tin làm chủ kỹ năng giao tiếp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI ÉCOLE SUPÉRIEURE DES LANGUES ÉTRANGÈRES DÉPARTEMENT DE FORMATION POST - UNIVERSITAIRE -------***-------- NGUYỄN LƯƠNG LỆ CHI L'ENSEIGNEMENT DE L'EXPRESSION ORALE AU LYCÉE YEN KHANH B-NINH BINH ( GIẢNG DẠY KỸ NĂNG DIỄN ĐẠT NÓI CHO HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRUNG HỌC YÊN KHÁNH B - NINH BÌNH) MÉMOIRE DE MASTER DIDACTIQUE ET MÉTHODOLOGIE DE L'ENSEIGNEMENT DU FRANÇAIS 601410 HANOI - 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÐ NATIONALE DE HANOI ÐCOLE SUPÐRIEURE DES LANGUES ÐTRANGÌRES DÉPARTEMENT DE FORMATION POST - UNIVERSITAIRE -------***-------- NguyÔn l-¬ng lÖ chi L'ENSEIGNEMENT DE L'EXPRESSION ORALE AU LYCÉE YEN KHANH B-NINH BINH ( GIẢNG DẠY KỸ NĂNG DIỄN ĐẠT NÓI CHO HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG TRUNG HỌC YÊN KHÁNH B - NINH BÌNH) MÉMOIRE DE MASTER Spécialité: Didactique et méthodologie de l'enseignement du français Code de la spécialité: 601410 Directeur de recherche: Dr - Prof. NGUYEN QUANG THUAN HANOI - 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLES DES MATIÈRES INTRODUCTION CHAPITRE I: PROBLÉMATIQUE DE LA RECHERCHE I. LE CHOIX DU SUJET. LA FORMULATION DU PROBLÈME.

LES OBJECTIFS DE LA RECHERCHE. LES QUESTIONS DE RECHERCHE. LA DÉLIMITAION DE LA RECHERCHE. LE PLAN DE TRAVAIL.6 CHAPITRE II: LE CADRE THÉORIQUE II.

LA DÉFINITION DES CONCEPTS.1 La communication et ses composantes. La notion de compétence de communication. Les différentes composantes de la compétence communicative. La communication orale réelle et communication orale dans la classe.

La définition de l'expression orale. L'ENSEIGNEMENT DE l’EXPRESSION ORALE. L'enseignement de l'EO à travers des méthodes. L'enseignement de l'expression orale dans l'approche traditionelle.

L'enseignent de l'expression orale à travers la méthode directe. L'enseignement de l'EO à travers l'approche SGAV. L'enseignement de l’EO à travers l'approche communicative. Les facteurs dans l’enseignement/apprentissage de l'EO.

Les facteurs dans l'apprentissage de l'EO. Les facteurs dans l'enseignement de l'EO. Les activités de l'expression orale en classe de langue. Le travail de groupe.28 CHAPITRE III: LA MÉTHODOLOGIE DE LA RECHERCHE III.

LA PREMIÈRE ENQUÊTE. La population et échantillon de recherche. La population de recherche. L'échantillon de recherche.Le déroulement de l'enquête.

LA DEUXIÈME ENQUÊTE. La population et échantillon de recherche.34 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 La population de recherche. L'échantillon de recherche. Le déroulement de l'enquête.36 CHAPITRE IV: L’ANALYSE ET L’ INTERPRÉTATION DES RÉSULTATS IV.

L'ENQUÊTE DES ENSEIGNANTS. L'analyse des résultats. L'interprétation des résultats. Le manque de motivation.

Le charge du travail d'enseignement. La condition de travail. L'ENQUÊTE DES APPRENANTS. L'analyse des résultats.

L'interprétation des résultats.1 Les problèmes psychologiques. L'attitude et la motivation des apprenants. Le manque des idées. Le manque d'environnement pour la pratique de la langue.

Les conditions matérielles. L'utilisation du vietnamien. L'analyse de l'observation directe. L'interprétation des résultats.

LES IMPLICATIONS MÉTHODOLOGIQUES ET PÉDAGOGIQUES………. L'attitude et la motivation de l'apprenant. Les conditions matérielles :. Des suggestions méthodologiques.

Les implications pour les activités de l'EO. LES LIMITES ET LES PERSPECTIVES .71 ANNEXES LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] INTRODUCTION Dans le contexte actuel de la mondialisation, la langue étrangère est devenue un outil indispensable. Compte tenu de l'importance de la langue étrangère, le Vietnam accorde une place de plus en plus importante à l'enseignement des langues étrangères. À côté de l'anglais, le français est considéré comme une "langue étrangère privilégiée".

Le français présente dans tous les cycles du système éducatif du primaire à l'université. La didactique des langues étrangères a dû effectuer un long parcours avant d’arriver à la nouvelle vision qui est l’approche communicative. Il ne s’agit plus seulement d’enseigner la langue mais d’enseigner à communiquer dans cette langue. Les mutations au sein des sciences du langage, prioritairement dans la pragmatique et la sociolinguistique ont largement influencé ces nouvelles orientations dans le domaine des langues étrangères.

Aujourd’hui, on ne peut pas parler de l’enseignement des langues sans mentionner la capacité communicative que doit procurer les apprenants et apprendre une autre langue, l'essentiel est pour des besoins réels de communication. Au Vietnam, l'enseignement des langues étrangères selon la méthode traditionnelle a cédé la place à l'approche communicative (AC) après son existence pendant quelques décennies. L'apparition de l'AC a fait dans l'enseignement et l'apprentissage des langues étrangères une révolution méthodologique selon laquelle les quatre compétences de communication sont considérées comme indispensables dans l'acquisition d'une langue chez les apprenants. Ils doivent acquérir les habiletés langagières: compréhension orale (CO), expression orale (EO), expression écrite (EE), compréhension écrite (CE).

Pourtant jusqu'à maintenant, l'enseignement/l'apprentissage des langues étrangères au Vietnam n'efface pas encore la trace de la méthode traditionnelle. Les élèves peuvent bien acquérir des connaissances linguistiques (la phonétique, le vocabulaire, la grammaire) mais ont du mal à pratiquer une langue étrangère dans les situations de la vie quotidienne. Au milieu scolaire, la compétence de l'expression orale est encore bien négligée pour plusieurs raisons: cette compétence n'est pas encore évaluée à l'examen; le programme d'étude est surchargé; les lycéens ont trop de 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] préoccupations; la plupart d'entre eux ne détermine pas l'importance de l'EO dans l'apprentissage d'une langue étrangère. De plus, les enfants ou adolescents qui apprennent une langue étrangère sont bien souvent démotivés par l’école elle-même et n’ont pas de véritables besoins de communication en langue étrangère parce qu’ils peuvent très bien communiquer avec l’enseignant en langue maternelle.

On remarque aussi que la capacité de l’expression orale des apprenants au milieu rural est plus faible que ceux qui vivent en ville où les conditions de vie beaucoup meilleuses. Face à cette réalité, nous voulons, dans ce mémoire, aborder la réalité de l'enseignement de la compétence abordée dans un lycée qui se situe au milieu rural. De la réalité pédagogique, on peut mener des solutions convenables pour améliorer la compétence orale chez les lycéens. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPITRE I: PROBLÉMATIQUE DE L'ÉTUDE I.

LE CHOIX DU SUJET La province de Ninh Binh, d’une superficie de 1.420km2 est située à 93km au sud de Hanoi. Elle est favorisée par la nature avec une harmonie entre montagnes et plaines, fleuves et mer. qui, ensemble, lui ont fait donner le nom de baie de Halong terrestre en raison de ses nombreux paysages pittoresques: Tam Coc, Van Long, Trang An, le parc national de Cuc Phuong. Ninh Binh est en particulier une terre de vestiges historiques: à ce jour, il en a été répertorié plus de mille, quatre-vingt d’entre eux étant classés vestige national tels que l’ancienne capitale de Hoa Lu, la pagode Bich Dông, le temple Thai Vi, la grotte Thien Ton, la pagode Dich Long, la cathédrale Phat Diem.Ninh Binh est vraiment un point d’arrivé attirant sur le plan touristique du pays.

Les visiteurs francophones y fréquentent assez souvent. Alors, pour développer la potentialité touristique et de service, les responsables n'oublient pas d’intensifier l'enseignement des langues étrangères au milieu scolaire pour former des futurs employés qui puissent bien communiquer avec les visiteurs et les partenaires francophones¸. À l'heure actuelle, le français est une de deux langues enseignées officiellement dans les écoles de la province. Ici, le français est considéré comme langue vivante 1 avec le programme de 7 ans et le programme de 3 ans.

Il existe aussi des classes à option pour les élèves doués en français. Pour les élèves, le français est une langue difficile mais ils peuvent bien acquérir des connaissances linguistiques et se débrouiller assez bien pour l'épreuve de CE et d'EE. Une réalité existe jusqu'à présent: les élèves ont du mal à s'exprimer à l'oral. De plus, cette compétence n'intéresse pas beaucoup les enseignants.

Pour la plupart d'entre eux, l'essentiel est que leurs élèves peuvent passer le bac et le concours d'entrée à l'université dont l'oral est absent. Mais, les élèves qui puissent suivre l'étude supérieure ont avoué qu'ils rencontraient beaucoup de difficultés dans la pratique de l'EO. D'après eux, les connaissances acquises au lycée sont très importantes, c'est aussi le moteur pour qu'ils fassent des efforts pour maîtriser le français. Depuis l'an 2006, face aux besoins de réforme dans l'enseignement des langues étrangères, le manuel Tieng Phap 10, 11, 12 est mise à la disposition pour but de développer les quatre compétences de communication des lycéens.

Depuis cette année 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] scolaire, les lycéens commencent à apprendre non seulement les connaissances linguistiques mais encore l’utilisation de la langue dans les situations de communication. Ces ouvrages sont bien considérés, car ils présentent certains avantages: élaborés par la coopération entre des auteurs français et vietnamiens, ils sont dignes de confiance du point de vue de la langue et des principes méthodologiques. Par rapport aux précédents, ils sont plus ou moins adaptés à notre public et les nouveaux besoins de la société pour l’enseignement des langues étrangères de nos jours. À chaque leçon, l'apprenant assiste à une séance de l'EO pour pratiquer les connaissances linguistiques acquises.

Quant à la structure, il y a 12 leçons qui sont divisées en parties précises comme le lexique, la grammaire, les 4 compétences: CE, CO, EO, et EE. En ce qui concerne la compétence de l'EO, il existe de différents types d'exercices comme le jeu de rôle, la présentation d'une idée, le débat, la discussion, l'exposé, et les thèmes sont très variés: loisir des jeunes, résultats techniques et scientifiques modernes, littérature française,etc. Presque tous les exercices sont assez intéressants. Ils vont du simple au complexe, du facile au difficile.

Des exercices de l'EO commencent par le fait de répondre aux questions assez précises et puis on passe à l'échange d'idées, un exposé, un jeu de rôle. Les thèmes intéressent bien les élèves par leur actualité. Le lycée Yen Khanh B se situe à Ninh Binh. À présent, la plupart des jeunes vietnamiens s'habituent à la vie moderne et agitée, ils deviennent moins réservés.

Pourtant, issus des familles paysannes, nos élèves n’ont pas beaucoup d’occasions de contacter avec le monde moderne. Leur condition de vie est très modeste pour fréquenter les medias. La plupart d'entre eux gardent encore la réserve et timidité - la nature des Vietnamiens. Cela les empêchent beaucoup dans tous les domaines dont l'apprentissage du français en général et de l'EO en particulier.

En réalité, parmi les quatre compétences de communication, nous avons remarqué que les élèves au lycée Yen Khanh B sont assez faibles en expression orale. Dans les séances d'EO, les apprenants prennent rarement la parole. En face du professeur et d'autres camarades, l'apprenant peut se sentir en difficulté pour s'exprimer aisément en français: il a peur de commettre des erreurs, d'être critiqué par le professeur, etc. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Intéressée par l'importance de l'EO et soucieuse de la mauvaise qualité de l'enseignement de cette compétence au lycée Yen Khanh, nous décidons d'effectuer cette étude.

LA FORMULATION DU PROBLÈME Pendant deux années (2004-2006), nous avons eu l'occasion de travailler avec les élèves du lycée Yen Khanh B en tant que professeur de français. La plupart des lycéens sont très sages et travailleurs. À l'école, ils ont obtenu des bonnes notes en français aux examens (fin de semestre, fin d'année scolaire). Plusieurs d'entre eux sont passés le concours d'entrée à l'université.

Mais leur faiblesse, c'est la capacité d’expression orale. Si on participe à une séance de l'EO, on trouve que les élèves sont très passifs et ne prennent que la parole au cas où le professeur pose des questions en désignant une personne qui y répond; le temps de parole donné aux apprenants sont toujours très réduit par rapport à celui réservé à l'enseignant. On trouve aussi que c'est difficile pour les élèves de formuler une phrase en français malgré leur grande volonté et leurs connaissances linguistiques acquises après un long parcours d'apprentissage de la langue française (au moins 4 ans). Devant ce problème, les professeurs de français au lycée Yen Khanh ont organisé des réunions pour chercher des solutions pour y remédier.

Pourtant, la situation ne s'améliore pas encore. Alors, il est nécessaire d'entreprendre une recherche scientifique sur les problèmes dans l'enseignement de l'EO pour trouver des solutions à ces problèmes scientifiquement.