Luận văn: Dạy và học hiệu quả văn hóa Pháp ngữ qua bộ sách Ici et Ailleurs

Luận văn: Nâng cao hiệu quả dạy và học văn hóa Pháp thông qua bộ sách "Ici et Ailleurs" cho lớp song ngữ cấp THCS. Nghiên cứu sư phạm Pháp ngữ.

Chuyên ngành

Didactique Du F.E

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Mémoire De Master

2010

82
1
0

Phí lưu trữ

30 Point

Mục lục chi tiết

INTRODUCTION

1. CHAPITRE I: Fondements théoriques

1.1. Les notions de culture et de culture francophone

1.1.1. Qu’est-ce que la culture ?

1.1.2. Définition de la francophonie

1.1.3. Institutions et missions de la Francophonie

1.2. Compétence de culture maternelle

1.3. Compétence de culture étrangère

1.4. Didactique de la langue et de la culture

1.4.1. Langue et culture

1.5. Enseignement de la langue et de la culture selon le C.R

1.6. Conclusion du chapitre I

2. CHAPITRE II : Enseignement de la culture francophone dans les classes bilingues au niveau collège à travers la collection « Ici et Ailleurs »

2.1. Contexte général des classes bilingues

2.1.1. Objectifs du Programme

2.1.2. Organisation de l’enseignement

2.1.3. Les avantages du Programme dit bilingue

2.2. Enseignement de la culture francophone dans les classes bilingues au niveau collège

2.2.1. Orientations, principes et objectifs d’un programme francophone

2.3. Enseignement de la culture francophone à travers la collection « Ici et Ailleurs »

2.3.1. Présentation de la collection

2.3.2. Modes d’inscription et approches de la fracophonie dans les manuels

2.4. Etude de terrain

2.4.1. Constitution du corpus

2.4.2. Enquête par questionnaire

2.4.3. Choix du public

2.4.4. Déroulement de l’enquête

2.5. Analyse et interprétation des résultats

2.5.1. Analyse et interprétation des résultats de l’enquête par questionnaire

2.5.2. Analyse et interprétation des résultats de l’entretien individuel

2.6. Conclusion du chapitre 2

3. CHAPITRE III : Propositions méthodologiques et pédagogiques

3.1. Construction de contenus culturels francophones à enseigner

3.2. Formations des enseignants

3.2.1. Sensibilisation à la nouveauté du programme

3.2.2. Perfectionnement de la langue

3.2.3. Sensibilisation à la CF et renforcement méthodologique

3.2.4. Évaluation de la CF

3.2.5. Maintien des réunions pédagogiques

3.3. Renforcement du matériel pédagogique

3.3.1. Livres et documents

BIBLIOGRAPHIE

ANNEXES

Tóm tắt

I. Giới thiệu Dạy và Học Văn Hóa Pháp Ngữ Hiệu Quả Tổng quan 55 ký tự

Việc dạy và học văn hóa Pháp ngữ hiệu quả là một yếu tố then chốt trong việc nắm vững tiếng Pháp. Ngôn ngữ và văn hóa là hai mặt không thể tách rời. Việc hiểu biết sâu sắc về văn hóa Pháp ngữ không chỉ giúp người học sử dụng ngôn ngữ một cách tự tin và chính xác hơn mà còn mở ra những cánh cửa mới khám phá thế giới và con người Pháp. Ngược lại, một nền tảng ngôn ngữ vững chắc sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận và thẩm thấu những giá trị văn hóa độc đáo của cộng đồng Pháp ngữ.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhu cầu giao tiếp và hợp tác quốc tế ngày càng tăng cao. Vì vậy, việc trang bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cần thiết để hòa nhập vào môi trường văn hóa Pháp ngữ là vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích những thách thức và đề xuất các phương pháp dạy và học văn hóa Pháp ngữ hiệu quả, giúp người học không chỉ giỏi tiếng Pháp mà còn trở thành những công dân toàn cầu thực thụ. Theo tài liệu gốc, "Apprendre une langue, c’est apprendre à découvrir la culture de la société où cette langue véhicule." (Học một ngôn ngữ là học cách khám phá văn hóa của xã hội mà ngôn ngữ đó truyền tải). Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng không thể tách rời giữa ngôn ngữ và văn hóa.

Văn hóa Pháp ngữ bao gồm sự đa dạng về phong tục, tập quán, giá trị và lối sống của các quốc gia và vùng lãnh thổ sử dụng tiếng Pháp. Hiểu rõ những khía cạnh này giúp người học tránh được những hiểu lầm văn hóa và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với người bản xứ. Dạy và học văn hóa Pháp ngữ hiệu quả cần chú trọng đến việc lồng ghép các hoạt động thực tế, như xem phim, nghe nhạc, đọc sách báo, tham gia các sự kiện văn hóa, để người học có cơ hội trải nghiệm và tương tác trực tiếp với văn hóa Pháp ngữ. Ngoài ra, việc sử dụng các phương pháp giảng dạy sáng tạo, như trò chơi, thảo luận nhóm, dự án nghiên cứu, cũng giúp tăng tính hứng thú và hiệu quả học tập.

1.1. Tầm quan trọng của văn hóa Pháp ngữ trong học tiếng Pháp

Việc học tiếng Pháp không chỉ đơn thuần là học ngữ pháp và từ vựng mà còn là khám phá một thế giới văn hóa phong phú và đa dạng. Văn hóa Pháp ngữ bao gồm lịch sử, văn học, nghệ thuật, âm nhạc, phong tục tập quán, và nhiều khía cạnh khác. Hiểu biết về văn hóa Pháp ngữ giúp người học sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên và phù hợp hơn trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Nó cũng giúp người học tránh được những hiểu lầm văn hóa và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với người bản xứ.

Ngoài ra, việc học văn hóa Pháp ngữ còn giúp người học mở rộng tầm nhìn và phát triển khả năng tư duy phản biện. Khi tiếp xúc với những quan điểm và giá trị khác nhau, người học sẽ có cơ hội nhìn nhận thế giới một cách đa chiều hơn và đánh giá các vấn đề một cách khách quan hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi các nền văn hóa ngày càng giao thoa và tương tác với nhau. Theo nghiên cứu của Porcher, "La capacité à communiquer ne sauraient se réduire à un capital purement linguistique : elle relève bien d’un capital communicationnel dont la culture et un des composants, au même titre que la langue." (Khả năng giao tiếp không thể chỉ giới hạn trong vốn ngôn ngữ thuần túy: nó liên quan đến vốn giao tiếp mà văn hóa là một thành phần, giống như ngôn ngữ).

1.2. Đa dạng của văn hóa Pháp ngữ Khám phá thế giới

Văn hóa Pháp ngữ không chỉ giới hạn ở nước Pháp mà còn lan rộng ra nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên khắp thế giới, từ Canada đến Senegal, từ Thụy Sĩ đến Việt Nam. Mỗi quốc gia và vùng lãnh thổ này đều có những đặc điểm văn hóa riêng biệt, tạo nên một bức tranh văn hóa Pháp ngữ vô cùng phong phú và đa dạng. Việc khám phá sự đa dạng này giúp người học hiểu rõ hơn về thế giới và con người Pháp ngữ. Nó cũng giúp người học trân trọng những giá trị văn hóa khác nhau và xây dựng mối quan hệ tôn trọng và bình đẳng với người bản xứ.

Ví dụ, văn hóa Pháp ngữ ở Canada có nhiều điểm khác biệt so với văn hóa Pháp ngữ ở Pháp do ảnh hưởng của văn hóa Anh và văn hóa bản địa. Tương tự, văn hóa Pháp ngữ ở Senegal có nhiều yếu tố đặc trưng của văn hóa châu Phi. Việc tìm hiểu những khác biệt này giúp người học tránh được những định kiến và hiểu lầm văn hóa, đồng thời mở rộng tầm nhìn và phát triển khả năng thích ứng với các môi trường văn hóa khác nhau.

II. Thách thức trong Dạy và Học Văn Hóa Pháp Ngữ Hiện Nay 57 ký tự

Mặc dù tầm quan trọng của việc dạy và học văn hóa Pháp ngữ là không thể phủ nhận, nhưng quá trình này vẫn còn gặp phải nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn tài liệu giảng dạy phù hợp và cập nhật. Nhiều sách giáo khoa và tài liệu tham khảo hiện nay vẫn tập trung chủ yếu vào văn hóa Pháp mà chưa chú trọng đến sự đa dạng của văn hóa Pháp ngữ trên toàn thế giới. Điều này có thể dẫn đến việc người học chỉ có một cái nhìn phiến diện về văn hóa Pháp ngữ.

Một thách thức khác là sự thiếu hụt kinh nghiệm thực tế của người dạy. Nhiều giáo viên tiếng Pháp chưa có cơ hội trải nghiệm trực tiếp văn hóa Pháp ngữ hoặc chưa được đào tạo bài bản về phương pháp giảng dạy văn hóa. Điều này có thể khiến họ gặp khó khăn trong việc truyền đạt những kiến thức và kỹ năng cần thiết cho người học.

Ngoài ra, sự khác biệt về văn hóa giữa người học và người bản xứ cũng có thể gây ra những khó khăn trong quá trình học tập. Người học có thể gặp khó khăn trong việc hiểu và chấp nhận những giá trị và phong tục tập quán khác biệt. Điều này đòi hỏi người dạy phải có sự nhạy bén văn hóa và khả năng tạo ra một môi trường học tập cởi mở và tôn trọng.

2.1. Thiếu hụt tài liệu giảng dạy văn hóa Pháp ngữ phù hợp

Hiện nay, nhiều tài liệu giảng dạy tiếng Pháp vẫn tập trung chủ yếu vào văn hóa Pháp mà chưa chú trọng đến sự đa dạng của văn hóa Pháp ngữ trên toàn thế giới. Điều này có thể dẫn đến việc người học chỉ có một cái nhìn phiến diện về văn hóa Pháp ngữ. Ví dụ, nhiều sách giáo khoa chỉ đề cập đến văn hóa Pháp ở Paris mà bỏ qua những vùng khác của nước Pháp hoặc những quốc gia Pháp ngữ khác như Canada, Senegal, hay Thụy Sĩ.

Để khắc phục tình trạng này, cần có những tài liệu giảng dạy đa dạng và phong phú hơn, phản ánh sự đa dạng của văn hóa Pháp ngữ. Các tài liệu này nên bao gồm các bài đọc, video, âm thanh, và hình ảnh về các quốc gia và vùng lãnh thổ Pháp ngữ khác nhau. Chúng cũng nên đề cập đến các chủ đề như lịch sử, văn học, nghệ thuật, âm nhạc, phong tục tập quán, và các vấn đề xã hội.

2.2. Giáo viên thiếu kinh nghiệm thực tế về văn hóa Pháp ngữ

Nhiều giáo viên tiếng Pháp chưa có cơ hội trải nghiệm trực tiếp văn hóa Pháp ngữ hoặc chưa được đào tạo bài bản về phương pháp giảng dạy văn hóa. Điều này có thể khiến họ gặp khó khăn trong việc truyền đạt những kiến thức và kỹ năng cần thiết cho người học. Ví dụ, một giáo viên chưa từng đến Pháp có thể gặp khó khăn trong việc mô tả cuộc sống hàng ngày ở Paris hoặc giải thích những phong tục tập quán đặc trưng của người Pháp.

Để khắc phục tình trạng này, cần tạo điều kiện cho giáo viên tiếng Pháp được tham gia các khóa đào tạo, hội thảo, và chương trình trao đổi văn hóa ở các nước Pháp ngữ. Điều này sẽ giúp họ nâng cao kiến thức và kỹ năng, đồng thời có được những trải nghiệm thực tế để chia sẻ với học sinh của mình. Theo tài liệu, "Certains enseignants n’ont pas bénéficié assez de formations en perfectionnement linguistique et méthodologique, surtout de formations à la C.F." (Một số giáo viên chưa được hưởng lợi đủ từ các khóa đào tạo nâng cao ngôn ngữ và phương pháp, đặc biệt là các khóa đào tạo về văn hóa Pháp ngữ).

2.3. Khác biệt văn hóa giữa người học và văn hóa Pháp ngữ

Sự khác biệt về văn hóa giữa người học và người bản xứ cũng có thể gây ra những khó khăn trong quá trình học tập. Người học có thể gặp khó khăn trong việc hiểu và chấp nhận những giá trị và phong tục tập quán khác biệt. Ví dụ, người học có thể cảm thấy khó hiểu khi người Pháp thường xuyên hôn má nhau để chào hỏi hoặc khi người Pháp thường xuyên tranh luận về các vấn đề xã hội.

Để khắc phục tình trạng này, người dạy cần có sự nhạy bén văn hóa và khả năng tạo ra một môi trường học tập cởi mở và tôn trọng. Người dạy cần khuyến khích người học đặt câu hỏi và chia sẻ những suy nghĩ của mình về văn hóa Pháp ngữ. Họ cũng cần giúp người học hiểu được rằng sự khác biệt văn hóa là điều bình thường và có thể mang lại những lợi ích nhất định.

III. Phương pháp Dạy Văn Hóa Pháp Ngữ Tiếp cận đa chiều 56 ký tự

Để dạy văn hóa Pháp ngữ hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp tiếp cận đa chiều, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Một trong những phương pháp hiệu quả nhất là sử dụng các tài liệu trực quan, như phim ảnh, âm nhạc, và tranh ảnh. Những tài liệu này giúp người học hình dung rõ hơn về văn hóa Pháp ngữ và tạo hứng thú cho việc học tập. Ngoài ra, việc sử dụng các phương pháp giảng dạy tương tác, như thảo luận nhóm, trò chơi, và dự án nghiên cứu, cũng giúp người học tham gia tích cực vào quá trình học tập và phát triển khả năng tư duy phản biện. Quan trọng hơn hết, cần tạo cơ hội cho người học được trải nghiệm trực tiếp văn hóa Pháp ngữ thông qua các hoạt động ngoại khóa, như tham quan bảo tàng, xem phim Pháp ngữ, và giao lưu với người bản xứ.

3.1. Sử dụng tài liệu trực quan phim ảnh âm nhạc tranh ảnh

Các tài liệu trực quan, như phim ảnh, âm nhạc, và tranh ảnh, là những công cụ hữu ích để dạy văn hóa Pháp ngữ. Phim ảnh giúp người học hiểu rõ hơn về cuộc sống hàng ngày, phong tục tập quán, và các vấn đề xã hội ở các nước Pháp ngữ. Âm nhạc giúp người học cảm nhận được vẻ đẹp và sự đa dạng của văn hóa Pháp ngữ. Tranh ảnh giúp người học hình dung rõ hơn về các địa danh, kiến trúc, và các biểu tượng văn hóa của văn hóa Pháp ngữ.

Ví dụ, người dạy có thể sử dụng bộ phim "Amélie" để giới thiệu về cuộc sống ở Paris hoặc sử dụng các bài hát của Edith Piaf để giới thiệu về âm nhạc Pháp. Họ cũng có thể sử dụng các bức tranh của Claude Monet để giới thiệu về nghệ thuật Pháp.

3.2. Ứng dụng phương pháp giảng dạy tương tác Thảo luận trò chơi

Các phương pháp giảng dạy tương tác, như thảo luận nhóm, trò chơi, và dự án nghiên cứu, giúp người học tham gia tích cực vào quá trình học tập và phát triển khả năng tư duy phản biện. Thảo luận nhóm giúp người học chia sẻ những suy nghĩ và quan điểm của mình về văn hóa Pháp ngữ. Trò chơi giúp người học học một cách vui vẻ và hứng thú. Dự án nghiên cứu giúp người học khám phá sâu hơn về một chủ đề cụ thể của văn hóa Pháp ngữ.

Ví dụ, người dạy có thể tổ chức một cuộc thảo luận về vai trò của phụ nữ trong xã hội Pháp hoặc một trò chơi đố vui về các địa danh nổi tiếng ở Pháp. Họ cũng có thể giao cho người học một dự án nghiên cứu về lịch sử của văn hóa Pháp ngữ ở Việt Nam.

3.3. Tổ chức hoạt động ngoại khóa Tham quan giao lưu văn hóa

Tạo cơ hội cho người học được trải nghiệm trực tiếp văn hóa Pháp ngữ thông qua các hoạt động ngoại khóa, như tham quan bảo tàng, xem phim Pháp ngữ, và giao lưu với người bản xứ. Tham quan bảo tàng giúp người học tiếp cận với các tác phẩm nghệ thuật và các hiện vật lịch sử của văn hóa Pháp ngữ. Xem phim Pháp ngữ giúp người học hiểu rõ hơn về cuộc sống và con người ở các nước Pháp ngữ. Giao lưu với người bản xứ giúp người học thực hành tiếng Pháp và tìm hiểu về văn hóa một cách trực tiếp.

Ví dụ, người dạy có thể tổ chức một chuyến tham quan Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam để xem các tác phẩm nghệ thuật của các họa sĩ Pháp hoặc tổ chức một buổi xem phim Pháp ngữ tại Trung tâm Văn hóa Pháp. Họ cũng có thể mời các tình nguyện viên người Pháp đến trường để giao lưu với học sinh.

IV. Giải pháp Cập nhật Nội Dung và Đổi Mới Phương Pháp Dạy 59 ký tự

Để nâng cao hiệu quả dạy và học văn hóa Pháp ngữ, cần có những giải pháp đồng bộ, từ việc cập nhật nội dung chương trình đến việc đổi mới phương pháp giảng dạy. Cần bổ sung vào chương trình những nội dung mới, phản ánh sự đa dạng và năng động của văn hóa Pháp ngữ trong thế kỷ 21. Đồng thời, cần khuyến khích giáo viên sử dụng các phương pháp giảng dạy sáng tạo và linh hoạt, phù hợp với trình độ và sở thích của người học. Bên cạnh đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và các tổ chức văn hóa, như Trung tâm Văn hóa Pháp, để tạo ra những hoạt động ngoại khóa phong phú và hấp dẫn.

4.1. Bổ sung nội dung văn hóa Pháp ngữ hiện đại và đa dạng

Nội dung chương trình cần được bổ sung những thông tin mới, phản ánh sự đa dạng và năng động của văn hóa Pháp ngữ trong thế kỷ 21. Ví dụ, cần giới thiệu về các xu hướng âm nhạc, điện ảnh, văn học mới của các nước Pháp ngữ, cũng như các vấn đề xã hội đang được quan tâm như bình đẳng giới, bảo vệ môi trường, và phát triển bền vững. Theo kết quả khảo sát, phần lớn học sinh mong muốn được tìm hiểu về cuộc sống của giới trẻ Pháp ngữ, các thành tựu khoa học, kinh tế và những chuyến phiêu lưu khám phá gần đây.

Ngoài ra, cần chú trọng đến việc giới thiệu về các quốc gia và vùng lãnh thổ Pháp ngữ khác nhau, không chỉ tập trung vào nước Pháp. Điều này giúp người học có một cái nhìn toàn diện hơn về văn hóa Pháp ngữ và trân trọng những giá trị văn hóa khác nhau.

4.2. Đổi mới phương pháp giảng dạy khuyến khích sáng tạo

Giáo viên cần được khuyến khích sử dụng các phương pháp giảng dạy sáng tạo và linh hoạt, phù hợp với trình độ và sở thích của người học. Ví dụ, giáo viên có thể sử dụng các trò chơi, bài hát, phim ảnh, và các hoạt động tương tác để tạo hứng thú cho người học. Theo tài liệu gốc, "L’interculturel est l’attitude qui consiste à construire entre des cultures différentes des relations de réciprocité." (Liên văn hóa là thái độ xây dựng mối quan hệ có đi có lại giữa các nền văn hóa khác nhau). Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tương tác và trao đổi trong việc học văn hóa.

Giáo viên cũng cần tạo điều kiện cho người học được tự do khám phá và thể hiện bản thân. Họ có thể giao cho người học các dự án nghiên cứu, thuyết trình, và các hoạt động sáng tạo khác.

4.3. Tăng cường phối hợp giữa trường học và tổ chức văn hóa

Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và các tổ chức văn hóa, như Trung tâm Văn hóa Pháp, để tạo ra những hoạt động ngoại khóa phong phú và hấp dẫn. Ví dụ, nhà trường có thể tổ chức các buổi xem phim Pháp ngữ, các buổi biểu diễn nghệ thuật Pháp, và các cuộc thi về văn hóa Pháp ngữ. Các tổ chức văn hóa có thể cung cấp các tài liệu giảng dạy, các khóa đào tạo cho giáo viên, và các chương trình trao đổi văn hóa cho học sinh.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu trong dạy học 59 ký tự

Việc ứng dụng các phương pháp và giải pháp trên vào thực tế giảng dạy đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức về văn hóa Pháp ngữ mà còn phát triển khả năng tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp, và tinh thần hợp tác. Nghiên cứu cho thấy rằng, những học sinh được học văn hóa Pháp ngữ một cách bài bản có khả năng sử dụng tiếng Pháp một cách tự tin và chính xác hơn, đồng thời có thái độ cởi mở và tôn trọng đối với các nền văn hóa khác nhau.

5.1. Nâng cao kỹ năng sử dụng tiếng Pháp và giao tiếp văn hóa

Học sinh được trang bị kiến thức sâu rộng về văn hóa Pháp ngữ sẽ tự tin và chính xác hơn trong giao tiếp bằng tiếng Pháp. Họ hiểu rõ các quy tắc ứng xử, phong tục tập quán, và các giá trị văn hóa của người Pháp và các quốc gia Pháp ngữ khác. Điều này giúp họ tránh được những sai sót trong giao tiếp và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với người bản xứ.

5.2. Phát triển tư duy phản biện và tinh thần hợp tác quốc tế

Việc học văn hóa Pháp ngữ giúp học sinh mở rộng tầm nhìn và phát triển khả năng tư duy phản biện. Họ được tiếp xúc với nhiều quan điểm và giá trị khác nhau, từ đó học cách đánh giá các vấn đề một cách khách quan và đa chiều. Họ cũng được khuyến khích tham gia các hoạt động nhóm, dự án nghiên cứu, và các hoạt động giao lưu văn hóa, từ đó phát triển tinh thần hợp tác và kỹ năng làm việc nhóm.

VI. Kết luận và Tương lai của Dạy và Học Văn Hóa Pháp Ngữ 59 ký tự

Dạy và học văn hóa Pháp ngữ hiệu quả là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực của cả người dạy và người học. Bằng cách áp dụng các phương pháp tiếp cận đa chiều, cập nhật nội dung chương trình, và đổi mới phương pháp giảng dạy, chúng ta có thể giúp người học không chỉ giỏi tiếng Pháp mà còn trở thành những công dân toàn cầu thực thụ, có khả năng hòa nhập và đóng góp vào sự phát triển của thế giới. Trong tương lai, việc dạy và học văn hóa Pháp ngữ sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

6.1. Vai trò của văn hóa Pháp ngữ trong bối cảnh toàn cầu hóa

Văn hóa Pháp ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự đa dạng văn hóa và đối thoại giữa các nền văn hóa khác nhau. Việc hiểu và trân trọng văn hóa Pháp ngữ giúp chúng ta xây dựng một thế giới hòa bình và thịnh vượng, nơi mà các nền văn hóa có thể cùng tồn tại và phát triển.

6.2. Định hướng phát triển của Dạy và Học Văn Hóa Pháp Ngữ

Trong tương lai, việc dạy và học văn hóa Pháp ngữ cần tập trung vào việc phát triển các kỹ năng mềm cho người học, như khả năng thích ứng, sáng tạo, và giải quyết vấn đề. Đồng thời, cần tận dụng tối đa các công nghệ hiện đại, như internet, mạng xã hội, và các ứng dụng di động, để tạo ra những môi trường học tập tương tác và hấp dẫn.

22/09/2025

Trích đoạn nội dung tài liệu

UniversitÐ nationale de Hanoi Ðcole supÐrieure de langues ÐtrangÌres DÐpartement de formation post-universitaire   ĐẶNG THỊ MINH HIẾU VERS UN ENSEIGNEMENT/APPRENTISSAGE EFFICACE DE LA CULTURE FRANCOPHONE À TRAVERS LA COLLECTION « ICI ET AILLEURS » DANS LES CLASSES BILINGUES AU NIVEAU COLLÈGE HƯỚNG ĐẾN DẠY-HOC CÓ HIỆU QUẢ VĂN HOÁ PHÁP NGỮ QUA BỘ SÁCH « ICI ET AILLEURS » Ở CÁC LỚP SONG NGỮ CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ MÉMOIRE DE MASTER Option : Didactique du F.E Code : 601410 Dirigé par : Pr-Dr. NGUYỄN VÂN DUNG Hanoi - 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com TABLE DES MATIÈRES Page INTRODUCTION……………………………………………………………………… 1 CHAPITRE I: Fondements théoriques ………………………………………………. Les notions de culture et de culture francophone………………………………….Qu’est-ce que la culture ?.Définition de la francophonie …………………………………. Institutions et missions de la Francophonie …………………… 6 1.

Compétence de culture maternelle…………………………………………… 10 2. Compétence de culture étrangère……………………………………………. Didactique de la langue et de la culture……………………………………………. Langue et culture……………………………………………………………… 17 3.

Enseignement de la langue et de la culture selon le C.R………………… 20 Conclusion du chapitre I …………………………………………………………. 22 CHAPITRE II : Enseignement de la culture francophone dans les classes bilingues au niveau collège à travers la collection « Ici et Ailleurs » ………………………. Contexte général des classes bilingues………………………………………………. Objectifs du Programme……………………………….

Organisation de l’enseignement………………………………………………. 24 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Les avantages du Programme dit bilingue……………………………………. Enseignement de la culture francophone dans les classes bilingues au niveau 26 collège …………………………………………………………………………………… 2.

Orientations, principes et objectifs d’un programme francophone…………… 26 2. Enseignement de la culture francophone à travers la collection « Ici et Ailleurs »…………………………………………………………………………………. Présentation de la collection……………………………………………. Modes d’inscription et approches de la fracophonie dans les manuels… 33 3.

Etude de terrain………………………………………………………………………. Constitution du corpus…………………………………………………………. Enquête par questionnaire……………………………………………… 34 3. Choix du public ……………………………………………….

Déroulement de l’enquête ……………………………………. Choix du public ………………………………………………. Déroulement des entretiens ……………………………………. Analyse et interprétation des résultats………………………………………….

Analyse et interprétation des résultats de l’enquête par questionnaire…. Analyse et interprétation des résultats de l’entretien individuel………. Conclusion du chapitre 2………………………………………………………. 56 CHAPITRE III : Propositions méthodologiques et pédagogiques ………………….

Construction de contenus culturels francophones à enseigner…………………… 58 2. Formations des enseignants…………………………………………………………. Sensibilisation à la nouveauté du programme………………………………… 65 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Perfectionnement de la langue……………………………………………….

Sensibilisation à la CF et renforcement méthodologique…………………. Évaluation de la CF ………………………………………………………. Maintien des réunions pédagogiques………………………………. Renforcement du matériel pédagogique…………………………………………… 69 6.

Livres et documents …………………………………………………………. 72 BIBLIOGRAPHIE……………………………………………………………………… 74 ANNEXES 76 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 INTRODUCTION Apprendre une langue, c’est apprendre à découvrir la culture de la société où cette langue véhicule. En effet, la langue est un produit social, elle reflète les traits culturels et la culture laisse des traces sur la langue. L’enseignement/apprentissage de la langue, tout au long de son histoire, n’est pas dissocié de celui de la culture.

Les difficultés rencontrées dans cet enseignement/apprentissage ne viennent pas seulement de la langue elle-même mais encore des écarts entre la culture maternelle et la culture étrangère. Pour une bonne communication en telle ou telle langue, une bonne connaissance linguistique ne suffit pas mais il faut encore une bonne compétence culturelle. « La capacité à communiquer ne sauraient se réduire à un capital purement linguistique : elle relève bien d’un capital communicationnel dont la culture et un des composants, au même titre que la langue » (Porcher : 52, L’enseignement des langues étrangères, Hachette). Etant le fruit de coopération entre la France et le Vietnam, le Programme « Classes bilingues » est implanté dans le système éducatif vietnamien depuis 1994 dont l’objectif principal est de former un contingent d’élèves parfaitement francophones et d’un bon niveau scientifique qui, à l’issue de leur cursus d’études dans l’enseignement général, seront aptes à suivre des études dans le supérieur en partie ou entièrement en français.

Partant de ce constat, le français y est enseigné comme langue seconde (désormais F.S) dans une perspective de multilinguisme et cet enseignement vise non seulement le développement des compétences linguistiques telles que C.O mais aussi le renforcement des connaissances de la culture francophone (désormais C. Cette culture devient donc une matière d’enseignement. Cet enseignement est alterné à celui de la langue et s’effectue au respect des principes didactiques spécifiques. Au niveau collège, l’enseignement/apprentissage du français s’effectue à l’appui de la collection « Ici et Ailleurs », une série de quatre manuels de 6è, 7è, 8è et 9è, élaborés par un équipe d’experts en didactique du français langue seconde.

L’élaboration de ces TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 ouvrages s’est faite conformément aux objectifs, aux principes et aux modes d’inscription de l’éducation francophone mentionnés dans le Référentiel général d’orientations et de contenus. Conscients de la spécialité d’un enseignement dit « bilingue francophone » et de l’importance de la C.F, afin de mener à bien les cours, les enseignants des classes bilingues font sans cesse des efforts dans leur enseignement. Cependant, de nos expériences d’enseignant de français, de nos observations et entretiens avec les collègues travaillant dans les classes bilingues, nous constatons que l’enseignement/apprentissage de la C.F dans ces classes n’atteint pas les objectifs fixés dans le Référentiel et ne répond pas aux finalités du Cadre européen commun de référence (désormais C. De nombreux élèves rencontrent des difficultés dans l’apprentissage de la culture et les enseignants, eux aussi, se confrontent aux obstacles professionnels.

D’ailleurs, dans le contexte de la nécessité d’une réforme du Programme des classes bilingues, le fait d’identifier les difficultés et de chercher l’origine de ces dernières dans l’enseignement/apprentissage de la matière s’avère extrêmement nécessaire. En vue de pouvoir contribuer, par des suggestions méthodologiques et pédagogiques, à la réussite de l’enseignement/apprentissage du français en général et de la C.F en particulier dans les classes bilingues au niveau collège, nous avons décidé de faire une recherche qui a pour titre: « Un enseignement/apprentissage efficace de la culture francophone à travers la collection « Ici et Ailleurs » dans les classes bilingues au niveau collège». Notre recherche vise à répondre aux questions suivantes : - Quelles sont les difficultés rencontrées par des élèves et des enseignants des classes bilingues au niveau collège dans leur enseignement / apprentissage de la C.F ? - Les contenus d’enseignement inscrits dans la collection « Ici et Ailleurs » répondent-ils aux finalités de l’enseignement / apprentissage du français et de la culture selon le Cadre européen commun de référence pour les langues dans les classes bilngue au niveau collège ? - Quelles sont les solutions pour améliorer l’enseignement/apprentissage de la culture francophone dans ces classes ? Ces questions de recherche nous amènent à formuler les hypothèses suivantes : TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 Hypothèse 1 : Dans le contexte du pluriculturalisme et de la réforme du Programme des classes bilingues, le but de l’enseignement des langues se trouve profondément modifié, l’inventaire des contenus de la francophonie de la collection « Ici et Ailleurs » élaborée dans les années 2000 sur la base du Référentiel général d’orientations et de contenus, ne répond pas suffisamment aux attentes des apprenants. Hypothèse 2 : L’enseignement du français de la C.F est du aux principes didactiques spécifiques.Certains enseignants n’ont pas bénéficié assez de formations en perfectionnement linguistique et méthodologique, surtout de formations à la C.

Hypothèse 3 : L’apport du matériel pédagogique, le soutien institutionnel et une formation continue permettront un enseignement/apprentissage efficace aux élèves et enseignants des classes bilingues. Pour atteindre notre objectif de recherche, nous adoptons une recherche descriptive appropriée et analytique en trois phases : constitution de fondements théoriques, étude de terrain et propositions des solutions. Notre recherche se compose de trois chapitres. Dans le premier chapitre, nous tenons à présenter les concepts théoriques concernant la culture, la culture francophone et la didactique de la langue et de la culture selon le Cadre européen commun de référence pour des langues.

Dans le deuxième, nous présenterons dans un premier temps le contexte de l’enseignement et l’apprentissage des classes bilingues, dans un deuxième temps nous allons faire des analyses et l’interprétation des données à partir des enquêtes menées auprès des élèves et des enseignants des classes bilingues au niveau collège. Le dernier chapitre sera réservé à la présentation des pistes de réflexions. Nous essayons d’avancer les propositions d’ordre pédagogique et méthodologique et logistique pour un enseignement / apprentissage efficace de la C.F dans des classes bilingues au niveau collège. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 CHAPITRE I FONDEMENTS THÉORIQUES Dans ce chapitre, les trois grands contenus relatifs au sujet de la recherche seront présentés: les notions de culture et culture francophone, la compétence interculturelle et la didactique de la langue et de la culture.

Les notions de culture et culture francophone 1. Qu’est-ce que la culture ? «Culture » est une conception qui a une longue histoire et reçoit de différentes définitions selon le contexte auquel on se réfère. A la fin du XIX siècle, avec l’apparition des sciences sociales, on a commencé à parler de « cultures » (au pluriel).Tylor, un anthropologue anglais, en a donné en 1871, la première définition : « La culture est un tout complexe englobant les connaissances, les croyances, les arts, la morale, les lois, les coutumes ainsi que les autres capacités et habitudes acquises par l’homme en tant que membre d’une société ». Au cours du développement de la société, y compris celui des sciences, on a vu apparaître différentes définitions du mot « culture » en fonction du domaine dont elle a fait l’objet d’étude.

Nous pourrons ainsi trouver des conceptions parfois très divergentes d’historiens, d’anthropologues, de philosophes, de sociologues, de politiciens mêmes d’économistes, etc. D’après CORTES ( 1993-1994 :46), la culture « c’est ce patrimoine de coutumes, de savoir, de gestes que les sociétes humaines se transmettent d’une génération à l’autre ; c’est l’ensemble des structures sociales, religieuses, artistiques ». « La culture est à la fois pour l’homme le réceptacle dans lequel il déversera les produits de son imagination, de sa création, et le réservoir qui lui dispensera une certaine manière de vivre ». Gustave-Nicolas Fischer, un psychosociologue contemporain de l’Université de Metz, en 1991, a donné une définition tout simple de la culture :« L’ensemble des normes, des valeurs, des comportements qui traduisent le mode de vie d’un groupe et d’une société».

Pour le sociologue français Edgar Morin, (2001), le terme « culture » a deux sens : TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 ▪ Premièrement, la culture désigne, dans son acception générale, tout ce qui n’est pas la nature, tout ce qui est appris, le savoir, les savoir-faire, les mythes, etc, tout ce qui est transmis de génération en génération ; ▪ Deuxièmement, la culture désigne, dans un sens plus restrictif, les diverses culture, leurs formes singulières, chacune avec ses rites, sa technique. D’après le dictionnaire Le Petit Robert 2006, la culture est définie comme : ▪ Développement de certaines facultés de l’esprit par les exercices intellectuels appropriés ; par exemple l’ensemble des connaissances acquises qui permettent de développer le sens critique, le goût, le jugement  connaissance, éducation, formation, instruction ; ▪ Ensembles des aspects intellectuels propres à une civilisation, une nation ; ▪ Ensemble des formes acquises de comportement, dans les sociétés humaines et c’est le synonyme de « civilisation ». En réalité, la culture prend en compte l’élément de la langue à travers lequel elle se manifeste. Dans ce sens, la culture se définit par Nabila Hamidou (Synergies Algérie no 1- 2007, p.

29-40), « La culture peut s’inscrire et trouver toute sa plénitude dans un tableau de peinture ou dans un espace culinaire ou tout simplement dans les faits et gestes qui trouvent leurs racines profondes dans un passé lointain. Elle se manifeste dans le contexte global d’une société donnée avec sa propre vision du monde. La culture est ce qui constitue le fonds de chaque société avec sa langue et ses langues, ses moeurs et ses traditions, sa mosaique d’ethnies et toutes leurs composantes radicales, linguistiques et confessionnelles ». Ainsi, dans les définitions sus-mentionnées, le terme de culture est définie de manières différentes à travers plusieurs aspects de la vie sociale.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ