Giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò giám sát của hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lưu Huỳnh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bá Chiến
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 0.1. LỜI CAM ĐOAN
• 0.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.3. Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn
• 0.4. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
• 0.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
• 0.6. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
• 0.8. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• 0.9. Ý nghĩa thực tiễn
• 0.10. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP TỈNH TRONG LĨNH VỰC KINH TẾ
• 1.1. Vị trí, vai trò và chức năng của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
• 1.2. Khái niệm giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trong lĩnh vực kinh tế
• 1.3. Hình thức, nội dung và những vấn đề khác về giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trong lĩnh vực kinh tế
• 1.4. Khái niệm hiệu quả và các yếu tố đảm bảo hiệu quả giám sát của HĐND tỉnh trong lĩnh vực kinh tế
• 1.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIÁM CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH PHÚ YÊN TRONG LĨNH VỰC KINH TẾ
• 2.1. Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế xã hội tỉnh Phú Yên tác động đến giám sát của HĐND tỉnh trong lĩnh vực kinh tế
• 2.2. Cơ cấu, chất lượng đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên nhiệm kỳ 2011-2016, nhiệm kỳ 2016-2021 và tổ chức bộ máy của cơ quan tham mưu, giúp việc
• 2.3. Thực trạng kết quả giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế nhiệm kỳ 2011-2016 và năm đầu nhiệm kỳ 2016-2021
• 2.4. Đánh giá hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế, nhiệm kỳ 2011-2016 và từ 2016 cho đến nay
• 2.5. Đánh giá hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế
• 2.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH PHÚ YÊN TRONG LĨNH VỰC KINH TẾ
• 3.1. Tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý để nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND, đại biểu HĐND
• 3.2. Đảm bảo sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên
• 3.3. Nâng cao năng lực giám sát các chủ thể thực hiện chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên
• 3.4. Đổi mới về hình thức và phương pháp giám sát
• 3.5. Tăng cường mối quan hệ phối hợp giám sát giữa các cấp, các ngành và các tổ chức đoàn thể
• 3.6. Bảo đảm các điều kiện cho Hội đồng nhân dân trong hoạt động giám sát
• 3.7. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Tóm tắt

I. Tổng quan về giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong kinh tế

Giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của các chính sách kinh tế. Hội đồng nhân dân không chỉ là cơ quan đại diện cho ý chí của nhân dân mà còn là cơ quan giám sát việc thực hiện các chính sách, quyết định của chính quyền địa phương. Việc giám sát này giúp phát hiện kịp thời những vấn đề phát sinh, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế.

1.1. Vai trò của Hội đồng nhân dân trong giám sát kinh tế

Hội đồng nhân dân có trách nhiệm giám sát việc thực hiện các chính sách kinh tế, đảm bảo các quyết định được thực hiện đúng đắn và hiệu quả. Điều này không chỉ giúp nâng cao trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn tạo niềm tin cho người dân.

1.2. Các hình thức giám sát của Hội đồng nhân dân

Hội đồng nhân dân thực hiện giám sát thông qua nhiều hình thức như giám sát tại các kỳ họp, giám sát theo chuyên đề và giám sát theo nghị quyết hàng năm. Mỗi hình thức đều có những ưu điểm riêng, giúp tăng cường hiệu quả giám sát.

II. Những thách thức trong giám sát kinh tế của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc giám sát, nhưng Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu thông tin, năng lực giám sát hạn chế và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng đã ảnh hưởng đến hiệu quả giám sát.

2.1. Thiếu thông tin và dữ liệu trong giám sát

Việc thiếu thông tin chính xác và kịp thời từ các cơ quan chức năng đã làm giảm hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc đánh giá đúng tình hình kinh tế địa phương.

2.2. Năng lực giám sát của đại biểu Hội đồng nhân dân

Năng lực giám sát của các đại biểu còn hạn chế, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế phức tạp. Nhiều đại biểu chưa có đủ kiến thức chuyên môn để thực hiện giám sát hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên

Để nâng cao hiệu quả giám sát, Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên cần áp dụng các phương pháp mới và cải tiến quy trình giám sát. Việc tăng cường đào tạo cho các đại biểu và cải thiện hệ thống thông tin sẽ là những bước đi quan trọng.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực cho đại biểu

Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về giám sát kinh tế cho các đại biểu Hội đồng nhân dân. Điều này sẽ giúp họ nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ giám sát hiệu quả.

3.2. Cải tiến quy trình giám sát

Hội đồng nhân dân cần cải tiến quy trình giám sát, từ việc lập kế hoạch đến thực hiện và đánh giá kết quả. Việc này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động giám sát.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về giám sát kinh tế

Các nghiên cứu về giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực trong việc nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế. Những ứng dụng thực tiễn từ các nghiên cứu này đã giúp cải thiện đáng kể hoạt động giám sát.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động giám sát

Hoạt động giám sát đã giúp phát hiện và khắc phục nhiều vấn đề trong quản lý kinh tế, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và tài nguyên của tỉnh.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ hoạt động giám sát thực tế sẽ là cơ sở để Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên tiếp tục cải tiến và nâng cao hiệu quả giám sát trong tương lai.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giám sát kinh tế

Giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của các chính sách. Tương lai, cần tiếp tục cải cách và đổi mới để nâng cao hiệu quả giám sát.

5.1. Tầm quan trọng của giám sát trong phát triển kinh tế

Giám sát không chỉ giúp phát hiện vấn đề mà còn là công cụ quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của kinh tế địa phương.

5.2. Định hướng phát triển giám sát trong tương lai

Hội đồng nhân dân cần xác định rõ định hướng phát triển giám sát trong tương lai, từ đó xây dựng các kế hoạch cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh trong lĩnh vực kinh tế đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự minh bạch, hiệu quả và tuân thủ pháp luật trong quản lý kinh tế địa phương. Tại tỉnh Phú Yên, trong nhiệm kỳ 2011-2016 và đầu nhiệm kỳ 2016-2021, HĐND tỉnh đã thực hiện nhiều hoạt động giám sát nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, đầu tư công và phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hoạt động giám sát vẫn còn nhiều hạn chế như năng lực đại biểu chưa đồng đều, phương pháp giám sát chưa đổi mới toàn diện, và việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận giám sát chưa quyết liệt. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động giám sát trong giai đoạn 2011-2016 và đầu nhiệm kỳ 2016-2021 tại tỉnh Phú Yên. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện cơ chế giám sát của HĐND cấp tỉnh, góp phần nâng cao năng lực quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho các cơ sở đào tạo và nghiên cứu quản lý công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cùng các quan điểm chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng nhà nước pháp quyền và đổi mới quản lý nhà nước. Khung lý thuyết tập trung vào hai chức năng cơ bản của HĐND cấp tỉnh: chức năng quyết định và chức năng giám sát, đặc biệt nhấn mạnh vai trò giám sát trong lĩnh vực kinh tế. Các khái niệm chính bao gồm: giám sát của HĐND cấp tỉnh, hiệu quả giám sát, các hình thức giám sát (giám sát chung, giám sát chuyên đề, giám sát đột xuất), và các yếu tố đảm bảo hiệu quả giám sát như năng lực đại biểu, cơ sở pháp lý, phương pháp giám sát và sự phối hợp giữa các cơ quan. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa hoạt động giám sát của HĐND với kết quả phát triển kinh tế - xã hội địa phương, dựa trên các tiêu chí đánh giá hiệu quả giám sát như mức độ đạt được mục tiêu, kết quả thực tiễn và chi phí bỏ ra.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, kết hợp thu thập dữ liệu định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê, báo cáo giám sát của HĐND tỉnh Phú Yên, hồ sơ các đoàn giám sát, cùng các văn bản pháp luật liên quan như Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003, Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, so sánh, phân tích nội dung và tổng hợp. Ngoài ra, nghiên cứu còn sử dụng phương pháp chuyên gia thông qua tham khảo ý kiến các chuyên gia tại hội thảo, hội nghị và tập huấn, cũng như khảo sát thực tiễn bằng cách tham gia giám sát trực tiếp tại các kỳ họp HĐND tỉnh và khảo sát tại cơ sở. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các báo cáo giám sát và kết quả hoạt động giám sát trong giai đoạn 2011-2016 và đầu nhiệm kỳ 2016-2021. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ các hoạt động giám sát liên quan đến lĩnh vực kinh tế để đảm bảo tính toàn diện và khách quan. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2011 đến giữa năm 2016, tập trung phân tích các nhiệm kỳ HĐND tỉnh Phú Yên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hoạt động giám sát được đổi mới nhưng còn hạn chế: Trong nhiệm kỳ 2011-2016, HĐND tỉnh Phú Yên đã đổi mới nội dung và phương thức giám sát, chú trọng giám sát tài chính và ngân sách. Tuy nhiên, khoảng 30% đại biểu chưa có chuyên môn sâu về kinh tế, dẫn đến khả năng phát hiện và đánh giá các vấn đề kinh tế còn hạn chế.

2. Hiệu quả giám sát chưa cao: Chỉ khoảng 60% kiến nghị sau giám sát được các cơ quan chức năng thực hiện đầy đủ và kịp thời. Việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận giám sát còn thiếu quyết liệt, làm giảm hiệu lực giám sát.

3. Phương pháp giám sát chưa đa dạng: Hình thức giám sát chủ yếu là giám sát chung tại kỳ họp và giám sát theo chuyên đề, trong khi giám sát đột xuất chiếm tỷ lệ thấp, chưa phát huy hết vai trò phát hiện sai phạm kịp thời.

4. Cơ sở pháp lý và bộ máy giúp việc còn yếu: Bộ máy tham mưu giúp việc cho HĐND tỉnh còn thiếu về số lượng và chất lượng, chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn sâu trong lĩnh vực kinh tế, ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo và kết luận giám sát.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do năng lực đại biểu HĐND chưa đồng đều, nhiều đại biểu hoạt động kiêm nhiệm nên thiếu thời gian và thông tin để nghiên cứu kỹ các vấn đề kinh tế phức tạp. So với một số nghiên cứu trong ngành quản lý công, tình trạng này phổ biến ở nhiều địa phương, nhưng tại Phú Yên, việc đổi mới phương thức giám sát đã tạo bước tiến tích cực. Việc thiếu chế tài trong hoạt động giám sát và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan cũng làm giảm hiệu quả giám sát. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ kiến nghị được thực hiện theo từng năm, bảng so sánh năng lực chuyên môn đại biểu qua các nhiệm kỳ, và biểu đồ phân bố các hình thức giám sát được áp dụng. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực đại biểu, đổi mới phương pháp giám sát và hoàn thiện cơ sở pháp lý để tăng cường hiệu quả giám sát trong lĩnh vực kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý: Rà soát, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động giám sát của HĐND cấp tỉnh, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp với HĐND tỉnh.

2. Nâng cao năng lực đại biểu HĐND: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về kinh tế, tài chính ngân sách cho đại biểu HĐND, tăng cường kỹ năng phân tích, đánh giá và giám sát. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: Học viện Hành chính Quốc gia, Văn phòng HĐND tỉnh.

3. Đổi mới hình thức và phương pháp giám sát: Áp dụng giám sát đột xuất, giám sát qua công nghệ thông tin, tăng cường khảo sát thực tế và tiếp xúc cử tri để phát hiện kịp thời các vấn đề kinh tế nổi cộm. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Thường trực HĐND, các Ban của HĐND tỉnh.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa HĐND, UBND, các cơ quan chuyên môn và Mặt trận Tổ quốc trong hoạt động giám sát, đảm bảo xử lý kiến nghị hiệu quả. Thời gian thực hiện: 6 tháng đến 1 năm. Chủ thể thực hiện: HĐND tỉnh, UBND tỉnh, MTTQ tỉnh.

5. Củng cố bộ máy giúp việc: Tăng cường số lượng và nâng cao chất lượng cán bộ tham mưu giúp việc cho HĐND tỉnh, đặc biệt là các chuyên gia kinh tế, tài chính để hỗ trợ công tác giám sát chuyên sâu. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Văn phòng HĐND tỉnh, Sở Nội vụ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Nâng cao nhận thức và kỹ năng giám sát, áp dụng các giải pháp đổi mới phương pháp giám sát trong lĩnh vực kinh tế.

2. Cán bộ, công chức làm công tác tham mưu giúp việc HĐND: Tham khảo để cải thiện chất lượng báo cáo, đề xuất và hỗ trợ đại biểu trong hoạt động giám sát.

3. Nhà quản lý, lãnh đạo địa phương: Hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của HĐND trong giám sát kinh tế, từ đó phối hợp hiệu quả trong thực thi nhiệm vụ.

4. Giảng viên và sinh viên ngành quản lý công, luật học, chính trị học: Tài liệu tham khảo bổ ích cho nghiên cứu, giảng dạy về quản lý nhà nước và hoạt động giám sát của cơ quan dân cử.

Câu hỏi thường gặp

1. Giám sát của HĐND cấp tỉnh trong lĩnh vực kinh tế là gì?
   Giám sát của HĐND cấp tỉnh trong lĩnh vực kinh tế là hoạt động theo dõi, xem xét, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn liên quan đến kinh tế, tài chính, ngân sách của các cơ quan, tổ chức tại địa phương nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Những hình thức giám sát nào được HĐND tỉnh Phú Yên áp dụng?
   HĐND tỉnh Phú Yên áp dụng giám sát chung tại kỳ họp, giám sát theo chuyên đề và giám sát đột xuất. Giám sát chuyên đề tập trung vào các vấn đề kinh tế nổi bật như đầu tư xây dựng cơ bản, ngân sách, còn giám sát đột xuất nhằm phát hiện kịp thời các sai phạm.

3. Hiệu quả giám sát được đánh giá dựa trên tiêu chí nào?
   Hiệu quả giám sát được đánh giá dựa trên mức độ đạt được mục tiêu giám sát, tác động tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội, tỷ lệ kiến nghị được thực hiện, và chi phí bỏ ra cho hoạt động giám sát.

4. Nguyên nhân chính khiến hiệu quả giám sát của HĐND tỉnh Phú Yên chưa cao?
   Nguyên nhân chính gồm năng lực đại biểu chưa đồng đều, phương pháp giám sát chưa đa dạng, bộ máy giúp việc còn yếu, và thiếu chế tài cũng như sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp tỉnh?
   Cần hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao năng lực đại biểu, đổi mới phương pháp giám sát, tăng cường phối hợp liên ngành và củng cố bộ máy giúp việc chuyên môn sâu, đồng thời áp dụng công nghệ thông tin trong giám sát.

Kết luận

• Hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Phú Yên trong lĩnh vực kinh tế đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục.
• Hiệu quả giám sát phụ thuộc vào năng lực đại biểu, phương pháp giám sát và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan.
• Cần hoàn thiện cơ sở pháp lý và đổi mới phương thức giám sát để nâng cao hiệu quả hoạt động.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực đại biểu, đổi mới hình thức giám sát và củng cố bộ máy giúp việc.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc hoàn thiện cơ chế giám sát của HĐND cấp tỉnh, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương bền vững.

Các cơ quan quản lý, đại biểu HĐND và các nhà nghiên cứu quản lý công nên áp dụng và phát triển các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả giám sát, góp phần xây dựng chính quyền địa phương trong sạch, vững mạnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP TỈNH TRONG LĨNH VỰC KINH TẾ Mục đích của chương này là cung cấp các vấn đề lý luận và pháp luật về hoạt động giám sát và hiệu quả hoạt động giám sát trong lĩnh vực kinh tế của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nhằm cung cấp nền tảng lý luận cho việc đánh giá thực tiễn hoạt động giám sát và hiệu quả hoạt động giám sát trong lĩnh vực kinh tế của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên ở chương 2, trên cơ sở đó đưa ra những kiến nghị ở chương 3.1 Vị trí, vai trò và chức năng của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh 1.1 Khái quát chung về Hội đồng nhân dân cấp tỉnh Theo tinh thần pháp luật Việt Nam, chính quyền địa phương nằm trong cơ cấu quyền lực thống nhất của Nhà nước, là một bộ phận cấu thành của bộ máy Nhà nước, thay mặt Nhà nước tổ chức thực hiện quyền lực Nhà nước trên địa bàn là tổ chức thực hiện Hiến pháp, pháp luật và các văn bản của cơ quan Nhà nước từ Trung ương tới địa phương. Chính quyền cấp tỉnh đóng vai trò là cầu nối giữa cơ quan Nhà nước ở Trung ương với địa phương, được thể hiện thông qua việc chính quyền cấp tỉnh là cơ quan trực tiếp tiếp nhận, phổ biến các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước ở Trung ương tới các cấp chính quyền cấp dưới ở địa phương mình nhằm thực hiện các quy định đó một cách đồng bộ và thống nhất, đúng pháp luật, mang lại hiệu quả cao. Hội đồng nhân dân là cơ quan đại diện của nhân dân ở địa phương, là bộ phận cấu thành thiết chế đại diện quyền lực Nhà nước; do cử tri địa phương bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp, bỏ phiếu kín. Thông qua việc bầu cử, cử tri chuyển giao một phần quyền lực của mình cho Hội 12 Luan van đồng nhân dân để thay mặt họ quyết định các công việc liên quan đến đời sống kinh tế - xã hội ở địa phương và chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương.

Hội đồng nhân dân cũng như các cơ quan nhà nước khác ở địa phương có nhiệm vụ chấp hành Hiến pháp, Luật, Nghị quyết của Quốc hội; Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Lệnh, Quyết định của Chủ tịch nước và các văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên; có quyền quyết định các chủ trương và biện pháp triển khai thực thi pháp luật cho phù hợp với điều kiện của địa phương. Việc chấp hành này của Hội đồng nhân dân được thể chế hóa thành các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân và hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân. Theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, Hội đồng nhân dân được tổ chức ở các đơn vị hành chính, theo đó, Hội đồng nhân dân được thành lập ở ba cấp: tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là cấp tỉnh); huyện, quận, thị xã và thành phố thuộc tỉnh, đơn vị hành chính tương đương (gọi chung là cấp huyện) và xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã). Như vậy, Hội đồng nhân dân là cơ quan nằm trong hệ thống tổ chức chính quyền địa phương, có vị trí hết sức quan trọng trong việc góp phần thực hiện chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng và quản lý mọi mặt của đời sống nhân dân địa phương về kinh tế- xã hội, văn hóa, an ninh- quốc phòng.

là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, trực tiếp đưa đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống.2 Vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh Theo Hiến pháp năm 2013, đạo luật cơ bản nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, văn bản quy phạm pháp luật có giá trị pháp lý cao nhất nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã 13 Luan van quy định tại Điều 113 “Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên” [11, 2013, tr. Đây cũng là nội dung được quy định tại điều 1, Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2003. Như vậy, từ những quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003, thì Hội đồng nhân dân nói chung và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nói riêng có hai tính chất pháp lý cơ bản: “là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương” và “là cơ quan đại diện của nhân dân ở địa phương”. Thứ nhất, Hội đồng nhân dân là cơ quan đại diện của nhân dân địa phương: Hội đồng nhân dân là cơ quan được thành lập bằng cuộc bầu cử do cử tri địa phương trực tiếp bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, bỏ phiếu kín; hình thức hoạt động của HĐND chủ yếu thông qua kỳ họp toàn thể, mọi quyết định của Hội đồng nhân dân được thông qua bằng việc biểu quyết theo nguyên tắc đa số.

Tính chất đại diện của HĐND về mặt hình thức được thể hiện rõ nét nhất ở vấn đề cơ cấu đại biểu trong HĐND. Mỗi HĐND có một số lượng đại biểu nhất định đại diện cho nữ giới, người dân tộc, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân và các cơ quan nhà nước khác đóng tại địa phương. Điều này có nghĩa, HĐND không đại diện cho một đảng phái, một tổ chức nào mà là đại diện cho toàn thể nhân dân; thành phần trong HĐND thể hiện khối đại đoàn kết toàn dân sống trên địa phương. Điều 113, Hiến pháp năm 2013 xác định: HĐND là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm 14 Luan van chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên [11, 2013, tr.

Thứ hai, HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, thể hiện trên các mặt sau đây: - Được thành lập bởi đại biểu do nhân dân địa phương bầu ra, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. - Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh của UBND là cơ quan chấp hành của mình; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Hội thẩm nhân dân của Tòa án nhânn dân cùng cấp; cũng như có quyền bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu ra. - Căn cứ vào Hiến pháp và pháp luật ra Nghị quyết để triển khai các mặt công tác ở địa phương. - Giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương, đồng thời chịu sự giám sát, hướng dẫn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và hướng dẫn, kiểm tra của Chính phủ.

Như vậy, tính chất quyền lực của HĐND thể hiện trên nhiều phương diện, nhưng xét về mặt địa vị pháp lý thì không giống với Quốc hội. Quốc hội được Hiến pháp ghi nhận là cơ quan quyền lực cao nhất của cả nước về phạm vi, cấp độ cũng như thẩm quyền, đặc biệt là quyền ban hành Hiến pháp, pháp luật ở nước ta. Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập Hiến, lập pháp; HĐND là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương nhưng chỉ có quyền ban hành Nghị quyết - là loại văn bản pháp quy dưới luật, phải phù hợp với văn bản pháp luật vì xuất phát từ tính đại diện của Hội đồng. Tóm lại, xét về mặt hình thức cũng như nội dung hoạt động, thiết chế HĐND ở nước ta thực sự là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân ở địa phương.

Quyền lực của HĐND được xác định trong Hiến pháp về bản chất cũng là quyền lực của nhân dân lao động. Vấn đề đặt ra là, bằng cách 15 Luan van nào để HĐND thực hiện được quyền lực của mình trên thực tiễn là mục đích hướng tới của công cuộc đổi mới và hoàn thiện bộ máy nhà nước nói chung và HĐND các cấp nói riêng.3 Chức năng của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh Theo Hiến pháp năm 2013, HĐND có hai chức năng, chức năng quyết định và chức năng giám sát được thể hiện tại khoản 2, điều 113: “Hội đồng nhân dân quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiện Nghị quyết của Hội đồng nhân dân” [11, 2013, tr60]. Chức năng của HĐND được pháp luật quy định là xuất phát từ vị trí, vai trò của HĐND với tính chất là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên. HĐND thực hiện những nhiệm vụ và sử dụng những quyền hạn theo phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp và ủy quyền, đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương đồng thời phát huy quyền chủ động sáng tạo của địa phương.

Chức năng của HĐND là tổng hợp những phương diện, những hoạt động chủ yếu của HĐND nhằm thực hiện vai trò, nhiệm vụ của HĐND. Trong mỗi chức năng của HĐND đặt ra nhiều nhiệm vụ để thực hiện các chức năng đó. Chất lượng hoạt động của HĐND cấp tỉnh ở nước ta hiện nay cao hay thấp tùy thuộc rất lớn và chủ yếu vào thực hiện hai chức năng này trong thực tế. - Chức năng quyết định.

Đối với chức năng quyết định của HĐND, Điều 1, Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 đã ghi nhận và khẳng định rằng: “Hội đồng nhân dân quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, 16 Luan van củng cố quốc phòng, an ninh, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương, làm tròn nghĩa vụ của địa phương đối với cả nước”.