CHƯƠNG 1: NHỮNG CƠ SỞ GIẢM CHI PHÍ KINH DOANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN TỔNG BÁCH HOÁ 1. CHI PHÍ KINH DOANH VÀ GIẢM CHI PHÍ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm và phân loại chi phí kinh doanh 1. Khái niệm chi phí kinh doanh Chi phí kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về laoiđộng sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải bỏira để tiến hành hoạt động kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, nămi…).
Lao động sống bao gồm lương nhân viên, những khoản bảo hiểm có tínhichất lương,… Lao động vật hoá như khấu hao TSCĐ, bao bì và công cụ dụng cụ sử dụngitrong kinh doanh,…. Đối với doanh nghiệp thương mại, chi phí kinh doanh thương mại là nhữngikhoản chi bằng tiền hoặc tài sản mà doanh nghiệp bỏ ra để thực hiện hoạt động kinhidoanh thương mại. Về bản chất, đó là những khoản tiêu hao về lao động sống và laoiđộng vật hoá trong quá trình hoạt động kinh doanh. Các chi phí này phát sinh hàng ngày hàng giờ rất đa dạng và phức tạp tuỳithuộc vào việc thực hiện hành vi thương mại khác nhau, vào tính chất của hoạt độngitài chính, hoạt động bất thường.
Đối với hoạt động mua bán hàng hoá đó là những chi phí phát sinh ở khâuimua, vận chuyển bốc dỡ, dự trữ, tiêu thụ hàng hoá và quản lý doanh nghiệp. Sinh viên: Nguyễn Ngọc Thắng Mã sinh viên: TC441629 8 Trường ĐHKT Quốc Dân Viện TM và kinh tế Quốc tế Chi phíiphát sinh ở khâu này bao gồm chi phí tiền lương và các khoản bảo hiểm có tính chất lương cho nhân viên mua bán hàng hoá, nhân viên quản lý doanh nghiệp, chi phí vềithuê ngoài để vận chuyển bốc dỡ hàng hoá, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phíichung,… Đối với hoạt động cung ứng dịch vụ thương mại và hoạt động xúc tiếnithương mại có các chi phí như chi phí đại diện môi giới, uỷ thác, đại lý,… Đối với hoạt động tài chính, hoạt động bất thường đó là các chi phí đầu tư tàiichính đang hợp lý các nguồn tài chính tăng thêm thu nhập nâng cao hiệu quả kinhidoanh của doanh nghiệp. Các chi phí phát sinh từ các hoạt động xảy ra không thường xuyên như chiiphí tiền phạt vi phạm hợp đồng kinh tế, chi phí nhượng bán và thanh lý TSCĐ. Các chi phí về thuế, phí, lệ phí như thuế môn bài, thuế nhà đất, thuế tàiinguyên…các loại phí như phí giao dịch tiếp khách.
Phân loại chi phí kinh doanh Chi phí kinh doanh bao gồm nhiều loại có nội dung công dụng và tính chấtikhác nhau. Cho nên để tiện cho việc quản lý và sử dụng chi phí kinh doanh và hạchitoán cần tiến hành phân loại chi phí kinh doanh. Chi phí kinh doanh thương mạiiđược phân loại theo những tiêu thức khác nhau. Phân loại chi phí kinh doanh căn cứ vào mức độ tham gia vào các hoạt độngikinh doanh.
Chi phí kinh doanh được phân thành chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp. Chi phí trực tiếp như chi phí mua bán hàng hoá. Chi phí gián tiếp là những khoản chi phục vụ cho quá trình hoạt động kinhidoanh như chi phí quản lý doanh nghiệp. Sinh viên: Nguyễn Ngọc Thắng Mã sinh viên: TC441629 9 Trường ĐHKT Quốc Dân Viện TM và kinh tế Quốc tế b.
Phân loại chi phí kinh doanh căn cứ vào tính chất biến đổi chi phí. Chi phí kinh doanh được phân thành chi phí khả biến (biến phí) và chi phí cốiđịnh (định phí). Chi phí khả biến là những khoản chi phí biến đổi phụ thuộc vào khối lượngihàng hoá mua vào bán ra trong kỳ. Chi phí này bao gồm: chi phí vận chuyển bốcidỡ hàng hoá, chi phí bảo quản, đóng gói bao bì,… Đặc điểm của chi phí khả biến làikhi khối lượng sản phẩm hàng hoá mua vào bán ra thay đổi thì chi phí khả biến thay đổi theo chiều hướng tỷ lệ thuận.
Nhưng chi phí khả biến cho một đơn vịidoanh thu thì không đổi. Chi phí bất biến là những khoản chi phí tương đối ổn định, không phụ thuộcivào khối lượng hàng hoá mua vào bán ra trong kỳ như: chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí nhân viên quản lý,… Đây là loại chi phí mà doanh nghiệp phải thanhitoán phải trả không phụ thuộc vào khối lượng sản phẩm hàng hoá sản xuất kinhidoanh nhiều hay ít thậm chí đôi khi không hoạt động cũng phải trả. Đặc điểm củailoại chi phí này là khi khối lượng hàng hoá mua vào bán ra thay đổi thì chi phí bất biến không đổi. Nhưng chi phí bất biến cho một đơn vị doanh thu thay đổi theoichiều hướng tỷ lệ nghịch với khối lượng hàng hoá mua vào bán ra.
Phân loại chi phí kinh doanh theo chức năng hoạt động của doanh nghiệp. Theo tiêu thức này chi phí kinh doanh được phân thành chi phí mua hàng,ichi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Chi phí mua hàng là khoản chi phí nhằm mục đích hình thành nguồn hàngiphục vụ bán ra. Chi phí mua hàng như chi phí tìm kiếm nguồn hàng, chi phí vậnichuyển bao gói, bảo quản,… Doanh nghiệp nên tìm mua các nguồn hàng Sinh viên: Nguyễn Ngọc Thắng Mã sinh viên: TC441629 10 Trường ĐHKT Quốc Dân Viện TM và kinh tế Quốc tế trực tiếpilàm giảm bớt khâu trung gian tức là làm giảm bớt chi phí cho doanh nghiệp.
Chi phí bán hàng là khoản chi phí nhằm thu lại phần vốn bỏ ra và có lãi: chiiphí phục vụ quá trình tiêu thụ hàng hoá, kho bãi, đại lý bán hàng…. Chi phí quản lý doanh nghiệp là những khoản chi phí chung cho hoạt độngikinh doanh của doanh nghiệp. Phân loại chi phí kinh doanh căn cứ vào nội dung kinh tế và yêu cầu hạchitoán. Chi phí kinh doanh được phân thành các khoản mục chi phí như: - Chi phí nhân viên.
- Chi phí nguyên liệu, vật liệu. - Chi phí công cụ đồ dùng. - Chi phí khấu hao tài sản cố định. - Chi phí vận chuyển thuê ngoài.
- Chi phí điện nước, điện thoại - Chi phí lãi vay. - Chi phí bằng tiền khác. Muốn quản lý và sử dụng chi phí có hiệu quả đòi hỏi phải phân tích tình hìnhichi phí của doanh nghiệp. Phân tích tình hình chi phí cần nắm vững từng cách phâniloại chi phí.
Phải phân tích chi phí theo từng khoản mục chi phí để thấy được chiiphí hợp lý và không hợp lý để từ đó có biện pháp điều chỉnh chi phí cho hợp lý. Chỉ tiêu phản ánh chi phí kinh doanh và giảm chi phí kinh doanh Sinh viên: Nguyễn Ngọc Thắng Mã sinh viên: TC441629 11 Trường ĐHKT Quốc Dân Viện TM và kinh tế Quốc tế Xác định hệ thống chỉ tiêu kế hoạch chi phí kinh doanh của doanh nghiệpiphải căn cứ vào tình hình đặc điểm sản xuất kinh doanh, chế độ quản lý tài chính kếitoán của Nhà Nước, của ngành hoặc của chính doanh nghiệp trong từng thời kỳ kế hoạch cụ thể. Tuỳ thuộc vào mục tiêu quản lý kinh tế, quản lý tài chính, quản lý chi phíicủa các doanh nghiệp mà hệ thống chỉ tiêu kế hoạch chi phí sản xuất kinh doanh cóithể rộng hẹp khác nhau nhưng nhìn chung chúng bao gồm các chỉ tiêu sau: a. Đối với hoạt động sản xuất có các chỉ tiêu: Tổng mức giá thành sản phẩm Trong hoạt động sản xuất, khi quyết định lựa chọn phương án sản xuất mộtiloại sản phẩm nào đó, doanh nghiệp cần tính đến lượng chi phí bỏ ra để sản xuất vàitiêu thụ sản phẩm đó.
Điều đó có nghĩa là doanh nghiệp phải xác định được giáithành của sản phẩm. Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí của doanh nghiệpiđể hoàn thành sản xuất và tiêu thụ một loại sản phẩm nhất định. Đó là biểu hiện chiiphí cá biệt của doanh nghiệp để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Cùng loại sản phẩmitrên thị trường có thể có nhiều doanh nghiệp cùng sản xuất nhưng do trình độ trangithiết bị, công nghệ sản xuất và trình độ quản lý khác nhau nên giá thành sản phẩm của các doanh nghiệp về loại sản phẩm đó cũng khác nhau.
Trong phạm vi sản xuất và tiêu thụ sản phẩm có thể phân biệt giá thành sảnixuất sản phẩm và giá thành tiêu thụ sản phẩm. Giá thành sản xuất sản phẩm baoigồm toàn bộ chi phí của doanh nghiệp bỏ ra để hoàn thành việc sản xuất sản phẩm. Giá thành tiêu thụ sản phẩm hàng hoá hay còn được gọi là giá thành toàn Sinh viên: Nguyễn Ngọc Thắng Mã sinh viên: TC441629 12 Trường ĐHKT Quốc Dân Viện TM và kinh tế Quốc tế bộ củaisản phẩm hàng hoá bao gồm toàn bộ chi phí để hoàn thành việc sản xuất cũng nhưitiêu thụ sản phẩm (tức là gồm cả chi phí lưu thông sản phẩm). Để quản lý giá thành và có phương hướng phấn đấu giảm giá thành, mỗi đơnivị sản xuất đều cần phải xác định kế hoạch giá thành.
Xác định kế hoạch giá thànhitức là dùng hình thức tiền tệ xác định mức độ hao phí lao động sống và lao động vật hoá trong sản xuất ở kỳ kế hoạch, mức hạ giá thành và tỷ lệ hạ giá thành sảniphẩm so sánh được của kỳ kế hoạch so với kỳ báo cáo. Bởi vậy giá thành được xáciđịnh là mục tiêu phấn đấu giảm chi phí của doanh nghiệp đồng thời là căn cứ thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến quản lý sản xuất kinh doanh, thực hiện chế độ tiết kiệmitrong sản xuất để hạ giá thành sản phẩm. Muốn xác định Tổng mức giá thành sản phẩm theo khoản mục trước hết phảiixác định giá thành đơn vị của sản phẩm. Cách tính giá thành đơn vị của sản phẩminhư sau: - Đối với những khoản mục độc lập (khoản mục trực tiếp )như nguyên vật liệuichính, vật liệu phụ,nhiên liệu, năng lượng, tiền lương của công nhân sản xuất taitính được bằng cách lấy định mức tiêu hao cho 1 đơn vị sản phẩm nhân với đơn giá kế hoạch.
Để đảm bảo tính chất đúng đắn của kế hoạch cần phải hệ thống định mứcikinh tế-kỹ thuật tiên tiến và hệ thống đơn giá phải được tính toán hợp lý. - Đối với những khoản mục chi phí tổng hợp (chi phí gián tiếp) như chi phíiquản lý phân xưởng, chi phí quản lý xí nghiệp, chi phí tiêu thụ,… thì trước hết phảiilập dự toán chung sau đó lựa chọn tiêu chuẩn phân bổ thích hợp cho mỗi đơn vị sảniphẩm. Sinh viên: Nguyễn Ngọc Thắng Mã sinh viên: TC441629 13 Trường ĐHKT Quốc Dân Viện TM và kinh tế Quốc tế Có nhiều tiêu thức phân bổ chi phí gián tiếp cho các loại sản phẩm. Nhữngitiêu chuẩn thường dùng là giờ công định mức, tiền lương chính của công nhân sảnixuất, giờ máy chạy,.
Chi phí tiêu thụ cũng phải lập dự toán nhưng khi phân bổ thông thường chỉiphân phối cho sản lượng sản phẩm tiêu thụ.