CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE GIẢI QUYET VIỆC LAM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 1. Tông quan các công trình nghiên cứu liên quan đền giải quyét việc làm cho lao động nông thôn 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn là một vấn đề không mới, đã có nhiều nhà khoa học, nhiều công trình nghiên cứu, tiếp cận dưới góc độ khác nhau và có những cách nhìn nhận, đánh giá khách quan, trung thực về thực trạng giải quyết việc làm cho con người nói chung và cho lao động nông thôn nói riêng. Có thé kế đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu về lĩnh vực này theo nhóm các vấn đề nghiên cứu như sau.
Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước Nguyễn Chí Trường (2012), trong công trình nghiên cứu “Phân tích các yếu to ảnh hưởng đến công tác dạy nghề Việt Nam: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giai đoạn 2013 — 2020”, luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh Trường Đại học Nông lâm, Đại học Thái Nguyên. Trong luận án, tác giả đã xác định và phân tích các yếu t6 có ảnh hưởng đến chất lượng dạy nghề, bao gồm: trình độ giáo viên dạy nghề, cơ sở vật giảng dạy, năng lực quản lý, đặc tính của từng cá nhân học nghề, cơ hội việc làm, thông tin thị trường lao động, hỗ trợ chính sách về dạy nghề,.Đối mặt với thực tiễn trên, tác giả đã đề xuất các giải pháp, chiến lược trong công trình nghiên cứu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước, như: nâng cao năng lực giáo viên, cán bộ dạy nghề theo một trình tự và giáo trình bài bản, hợp lý; nâng cao năng lực quan lý về day nghề, tăng cường cơ sở vật chất dạy nghề, hỗ trợ cơ hội việc làm, tăng cường quan hệ thông tin thị trường lao động và chính sách phát triển dạy nghề; tăng cường quan hệ công — tư; nâng cao chất lượng phát triển các bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghé quốc gia; nâng cao năng lực hệ thống đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghé quốc gia cho đối tượng đạt kết quả tốt và xứng đáng. Bên cạnh đó, trong luận án đã phân tích những mô hình điển hình của một số nước phát triển để nghiên cứu và học hỏi kinh nghiêm dạy nghề tiên tiến, đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp trên thế giới và đề xuất mô hình mới với mục đích gắn kết dạy nghề đi đôi với thực tiễn ngành công nghiệp cho Việt Nam. Sau khi tổng hợp và phân tích thực tiễn, tác giả đã đưa vào luận án những mô hình trường trung học đào tạo nghề cao cấp, mô hình Cơ quan quản lý đánh giá kỹ năng nghề quốc gia, mô hình Hội đồng nghé, khung trình độ quốc gia,.
Hơn thé nữa, tác giả còn đề xuất sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật liên quan như Luật lao động, luật dạy nghề, đề xuất thông qua luật việc làm liên quan đến các quy định quyền hạn, trách nhiệm của người lao động được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Nguyễn Công Toàn và Châu Mỹ Duyên (2015), trong công trình nghiên cứu “Phân tích các yếu to ảnh hưởng đến cơ hội việc lam của lao động nữ nông thôn huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ. Mục tiêu nghiên cứu của công trình này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến cơ hội việc làm của lao động nữ nông thôn huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Trong thu thập và phân tích đữ liệu, tác giả đã tiếp cận phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA), phương pháp điều tra trực tiếp 120 lao động nữ thông qua bản câu hỏi cấu trúc và phương pháp phân tích hồi quy Binary Logistic.
Kết quả phân tích hồi quy cho thấy, việc làm của lao động nữ bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố nên công việc không ồn định. Các yếu tố như: trình độ học van, tinh trạng hôn nhân của lao động nữ, nghề nông thôn đã học, thông tin về việc làm, liên kết giữa nơi đảo tạo và sử dụng lao động có ảnh hưởng đến cơ hội việc làm của lao động nữ. Mà lao động nữ có vai trò hết sức quan trọng và đầy tiềm năng, học nghề là cơ hội tốt để giúp người lao động nâng cao kỹ năng tay nghề và có một nghề nghiệp 6n định, tăng thu nhập. Bên cạnh đó, nhóm tác giả cũng đã xác định sự đa dạng nguồn thu nhập có ảnh hưởng lớn đến tổng thu nhập của hộ.
Do vậy, lao động nữ nông thôn muôn ôn định việc làm và cải thiện thu nhập rât cân có sự thay đôi nhận thức từ bản thân người lao động về việc làm và sự hỗ trợ kip thời về dao tao nghé va von từ chính quyền địa phương. Ngô Phan Anh Tuấn (2017), trong công trình nghiên cứu “Dam bảo chất lượng đào tạo cua trung tâm dạy nghề công lập vùng Đồng Nam Bộ”, bước đầu tác giả đã khẳng định rõ những ưu điểm, những hạn chế một cách khách quan về thực trạng chất lượng dao tạo của trung tam djay nghé tại vùng Đông Nam Bộ. Và dé nhằm duy trì cũng như từng bước nâng cao chất lượng dao tạo ở trung tâm dạy nghề công lập, tác giả đã đề xuất được các giải pháp đảm bảo chất lượng đào tạo. Về mặt lí luận, luận án đã tiếp cận quan điểm đảm bảo chất lượng đào tạo ở các trung tâm dạy nghé công lập theo quá trình: Đầu vào — Quá trình dao tạo - Dau ra, phù hợp với đặc thù đào tạo nhân lực trong nền kinh tế thị trường.
Phân tích được các cấp độ quản lí chất lượng, từ đó lựa chọn cấp độ quản lí chất lượng và thiết lập được hệ thống đảm bảo chất lượng đào tạo phù hợp với đặc thù và điều kiện của trung tâm dạy nghề công lập; Lựa chọn được các tiêu chuẩn, tiêu chí dé đo kết quả cho việc thực hiện và có thé kiểm định được khi cần thiết. Nếu được áp dụng vào thực tiễn sẽ hiện thực hóa việc công khai và minh bạch trong quản lí chất lượng đào tạo ở các trung tâm dạy nghề công lập hiện nay. Xét về mặt thực tiễn, luận án đã phân tích và đánh giá một cách khách quan thực trạng đảm bảo chất lượng đào tạo, chỉ rõ những ton tại, nguyên nhân làm cho đảm bảo chất lượng ở các trung tâm dạy nghề công lập vùng Đông Nam Bộ còn hạn chế. Trên cơ sở đó, đề xuất được 06 giải pháp phù hợp với định hướng mà cơ quan quản lí nhà nước đã và đang đề ra đối với lĩnh vực đảm bao chất lượng đào tạo nghề.
Tính thực tiễn, tính khả thi của các giải pháp được khẳng định thông qua việc lấy ý kiến 50 nhà khoa học, cán bộ quản lí dạy nghề và việc tiến hành thử nghiệm 03 giải pháp ở 01 trung tâm dạy nghề công lập. Huỳnh Văn Tám (2017), trong công trình nghiên cứu “Gidai pháp chính sách đào tạo nghề và tao việc lam cho thanh niên từ thực tiễn thành pho Da Nang” luận văn thạc sĩ chuyên ngành chính sách công. Luận văn đã khang định tinh tất yếu khách quan phải thực hiện chính sách đào tạo nghề và tạo việc làm cho thanh niên, bởi với sự phát triển của Da Nẵng hiện nay dang đặt ra yêu cau rat cao về phát triển 10 nguồn lực chất lượng cao, mà một trong những chính sách được Ủy ban nhân dân thành phó rat quan tâm đó là đối tượng thanh niên. Tác giả nhắn mạnh sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước ta luôn coi việc tạo việc làm là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển KT — XH, xác định nâng cao chất lượng lao động trẻ, giải quyết việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thanh niên.
Cùng với đó, các cơ quan có thẩm quyền từ Trung ương đến các địa phương đã ban hành hàng loạt chính sách, văn bản quy phạm pháp luật dé trên cơ sở đó đánh giá thực trạng việc thực hiện các giải pháp về dao tạo nghề và tạo việc làm cho thanh niên tai thành phố Da Nẵng. Xem đó như những nội dung, phương thức dé xây dựng và phát huy vai trò của nguồn lực nói chung, lực lượng lao động có tay nghề nói riêng tham gia vào việc thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Thành phó. Tuy nhiên, việc xây dựng và phát huy nguồn nhân lực nói chung, nguồn nhân lực có chất lượng cao trên địa bàn Thành phố van còn những bat cập, vướng mắc cần phải giải quyết thông qua việc ban hành các chủ trương, chính sách phù hợp với thực tiễn. Với lý do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu trên với mong muốn cung cấp một cách tiếp cận và một số nội dụng đáp ứng yêu cầu bức thiết nói trên.
Nguyễn Thị Công Viên (2018), trong bài nghiên cứu “Hoàn thiện hoạt động cho vay hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm tại Ngân hàng chính sách xã hội — Chỉ nhánh thành phố Đà Nang” luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng. Thông qua bài luận, tác giả khăng định trong xu hướng toàn cầu hóa và quốc tế hóa về kinh tế, hoạt động tín dụng của NHCSXH Việt Nam dang được mở rộng va không ngừng hoàn thiện, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu mới của phát triển kinh tế - xã hội. Một trong những thành công nổi bật về hoạt động tín dụng của NHCSXH là giải quyết việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, góp phần giải quyết các van đề xã hội. Dé thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo, hỗ trợ tạo việc làm, thu hút lao động và đạt được những kết quả nhất định, luận văn đã thê hiện rất rõ chức năng và nhiệm vụ được giao của Chi nhánh Ngân hàng chính sách — xã hội thành phó Đà Nẵng trong việc tích cực truyền tải nguồn vốn ưu đãi của Chính phủ đến từng hộ vay.
Về mặt thực tiễn, luận văn đã phân tích và đánh giá một cách khách lãi quan quy trình chung và thực trạng hoạt động cho vay hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm tại NHCSXH Chi nhánh thành phố Đà Nẵng. Tuy nhiên, chat lượng hoạt động cho vay hỗ trợ tạo việc làm vẫn còn những mặt hạn chế nhất định xuất phát từ nhiều nguyên nhân như rủi ro tín dụng, nguồn vốn cho vay, công tác quản lý vốn vay, khả năng chuyên môn trong công tác thẩm định dự án,.