Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân được hiến định, khẳng định vai trò tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội và góp phần mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa. Trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, công tác giải quyết khiếu nại hành chính đóng vai trò bảo đảm trật tự, kỷ cương kỷ luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức; đồng thời là phương thức tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện cơ chế quản lý và đấu tranh phòng, chống quan liêu, tham nhũng. Trong giai đoạn phát triển kinh tế nhanh chóng, các quan hệ quản lý giữa Nhà nước và công dân nảy sinh nhiều mâu thuẫn phức tạp, dẫn đến tình trạng đơn thư khiếu nại gia tăng về cả số lượng lẫn tính chất gay gắt.

Huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội là địa bàn ven đô đang trong tiến trình đô thị hóa mạnh mẽ với hàng loạt công trình, dự án trọng điểm được triển khai như đường cao tốc Láng – Hòa Lạc (Đại lộ Thăng Long), Đại học Quốc gia Hà Nội, Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Cụm công nghiệp Phùng Xá – Quốc Oai, cùng các dự án giãn dân, dồn điền đổi thửa. Việc thu hồi hàng nghìn hécta đất phục vụ các dự án đã tác động trực tiếp đến tư liệu sản xuất, việc làm và đời sống của người dân. Trong khi đó, cơ chế chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có nhiều thay đổi và còn bất cập; công tác quản lý đất đai tại cơ sở còn bộc lộ sơ hở; việc giải quyết đơn thư của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) các xã, thị trấn còn hạn chế dẫn đến tình trạng khiếu nại vượt cấp, đông người kéo dài. Xuất phát từ thực tiễn thực tập tại Thanh tra huyện Thạch Thất và yêu cầu chuyên môn của sinh viên ngành Thanh tra tại Học viện Hành chính Quốc gia, đề tài nghiên cứu đã được xác lập nhằm giải quyết thực trạng này.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở làm rõ các vấn đề lý luận và đánh giá đúng thực trạng hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch UBND huyện trên địa bàn, đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.

Để hoàn thành mục đích trên, khóa luận tập trung thực hiện 02 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Nghiên cứu cơ sở lý thuyết, làm rõ khái niệm, đặc điểm, những yếu tố tác động của khiếu nại hành chính; thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch UBND huyện.
  2. Đánh giá thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch UBND huyện trên địa bàn huyện Thạch Thất, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch UBND huyện trên địa bàn huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.
  • Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.
  • Phạm vi thời gian: Hai năm 2018 và 2019.
  • Phạm vi nội dung: Công tác giải quyết khiếu nại hành chính của cơ quan hành chính nhà nước cấp huyện trên địa bàn.
  • Phạm vi thẩm quyền: Thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch UBND cấp huyện theo luật định.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng khung lý thuyết và các quy định pháp luật thực định của Nhà nước Việt Nam về khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính. Cụ thể:

  • Khái niệm nền tảng: Căn cứ Từ điển tiếng Việt thông dụng và Khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011, khiếu nại được xác định là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
  • Thẩm quyền pháp lý: Áp dụng Điều 17 và Điều 18 Luật Khiếu nại năm 2011 để phân định thẩm quyền giữa Thủ trưởng cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện và Chủ tịch UBND huyện (giải quyết khiếu nại lần đầu và giải quyết khiếu nại lần hai).
  • Trình tự, thủ tục: Áp dụng Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 31 tháng 10 năm 2013 của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 02/2016/TT-TTCP ngày 20 tháng 10 năm 2016).
  • Các văn bản pháp luật điều chỉnh có liên quan: Luật Đất đai, Luật Tố cáo, Bộ luật Tố tụng dân sự.

Phương pháp luận chủ yếu của khóa luận là chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mác – Lênin, kết hợp với các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm hai phương pháp cơ bản:

  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, chọn lọc, tổng hợp, hệ thống hóa và phân tích các văn bản quy phạm pháp luật, chỉ thị, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các văn bản chỉ đạo của chính quyền địa phương huyện Thạch Thất; kết hợp tham khảo các công trình khoa học, luận án, luận văn, khóa luận đi trước.
  • Phương pháp thống kê: Thu thập, tổng hợp, xử lý và so sánh các chuỗi số liệu thứ cấp trích xuất từ các báo cáo định kỳ về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết đơn thư năm 2018 và năm 2019 của UBND huyện Thạch Thất (tiêu biểu như Báo cáo số 458/BC-UBND ngày 23/10/2018 và Báo cáo số 403/BC-UBND ngày 18/10/2019).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện

Chương 1 xây dựng hệ thống cơ sở lý luận toàn diện về khiếu nại hành chính và cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính cấp huyện, bao gồm:

Khái niệm, đặc điểm và vai trò của khiếu nại hành chính: Tác giả chỉ ra 07 đặc điểm bản chất của khiếu nại hành chính: (1) Diễn ra trong lĩnh vực hành pháp, quản lý hành chính nhà nước; (2) Chủ yếu do cơ quan, người có chức vụ trong hệ thống hành chính giải quyết; (3) Đối tượng là quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức; (4) Trình tự thủ tục mang tính hành chính, đơn giản hơn thủ tục tố tụng tư pháp; (5) Được thực hiện bởi phạm vi rộng lớn các cơ quan trong bộ máy nhà nước; (6) Mục đích nhằm bảo vệ, khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm; (7) Thường phát sinh trong hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật (đất đai, kinh doanh) hoặc bảo vệ pháp luật (xử lý vi phạm hành chính, kỷ luật).

Khái niệm và đặc điểm giải quyết khiếu nại hành chính cấp huyện: Giải quyết khiếu nại hành chính cấp huyện là việc Chủ tịch UBND huyện thụ lý, kiểm tra, xác minh, đánh giá, kết luận và ra quyết định nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Hoạt động này có 03 đặc điểm cơ bản:

  • Mang tính quyền lực nhà nước, chỉ phát sinh khi có yêu cầu từ người khiếu nại chứ không xuất phát từ ý chí đơn phương của cơ quan quản lý.
  • Tuân thủ hình thức, thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định nhằm bảo đảm tính công khai, dân chủ và ngăn ngừa tình trạng lạm quyền.
  • Mang tính cá biệt, cụ thể, chỉ có hiệu lực thi hành đối với các chủ thể xác định được nêu trong văn bản áp dụng pháp luật.

Vai trò đối với quản lý hành chính: Giải quyết khiếu nại đúng đắn thể hiện bản chất Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; là kênh giám sát tích cực giúp chính quyền kịp thời chấn chỉnh sơ hở trong quản lý kinh tế - xã hội; bảo vệ tài sản nhà nước và công dân; giữ vững kỷ cương, ổn định an ninh chính trị tại địa phương.

Thẩm quyền và trình tự, thủ tục: Thẩm quyền của Chủ tịch UBND huyện gồm giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi hành chính của chính mình; và giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định, hành vi đã được Chủ tịch UBND cấp xã hoặc Thủ trưởng phòng, ban chuyên môn giải quyết nhưng còn khiếu nại. Trình tự giải quyết tuân thủ quy trình 04 bước:

  • Bước 1: Thụ lý giải quyết trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn hợp lệ; tiến hành kiểm tra lại quyết định, hành vi bị khiếu nại; thành lập Tổ xác minh khi cần thiết.
  • Bước 2: Tiến hành xác minh nội dung khiếu nại. Thời hạn giải quyết lần đầu không quá 30 ngày (vụ việc phức tạp không quá 45 ngày; vùng sâu vùng xa từ 45 đến 60 ngày). Thời hạn giải quyết lần hai không quá 45 ngày (vụ việc phức tạp không quá 60 ngày; vùng sâu vùng xa từ 60 đến 70 ngày). Thực hiện các biện pháp: công bố quyết định xác minh, làm việc trực tiếp các bên, thu thập chứng cứ, trưng cầu giám định, đối thoại.
  • Bước 3: Ban hành, gửi và công khai quyết định giải quyết khiếu nại. Gửi quyết định lần đầu trong 03 ngày làm việc, lần hai trong 07 ngày làm việc; công khai quyết định lần hai trong thời hạn 15 ngày bằng hình thức niêm yết, công bố tại cơ quan hoặc đưa tin trên phương tiện truyền thông.
  • Bước 4: Thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật (quyết định có hiệu lực sau 30 ngày kể từ ngày ban hành; vùng sâu vùng xa tối đa 45 ngày).

Các yếu tố tác động: Khóa luận phân tích 05 yếu tố: (1) Hệ thống quy định pháp luật; (2) Tổ chức bộ máy; (3) Năng lực, trình độ, đạo đức và trách nhiệm của cán bộ công chức; (4) Công tác phối hợp giữa cơ quan tham mưu với các cơ quan hữu quan; (5) Mức độ nhận thức, hiểu biết pháp luật của người dân.

Chương 2: Thực tiễn và giải pháp bảo đảm giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

Chương 2 tập trung phản ánh thực trạng công tác tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý và giải quyết đơn thư tại huyện Thạch Thất giai đoạn 2018 – 2019, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp:

Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội: Huyện Thạch Thất nằm ở phía Tây Bắc Hà Nội, thuộc vùng bán sơn địa và đồng bằng với diện tích 187,4418 km2; dân số năm 2019 là 218.669 người; mật độ dân số 1.169 người/km2. Địa bàn có các trục giao thông huyết mạch: Quốc lộ 32, đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 21A cũ), Đại lộ Thăng Long, tỉnh lộ 419, 420; nằm trong khu vực chuỗi đô thị Miếu Môn – Xuân Mai – Hòa Lạc – Sơn Tây và Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Tốc độ đô thị hóa nhanh đòi hỏi chuyển đổi mục đích sử dụng đất trên diện rộng, làm gia tăng xung đột lợi ích đất đai.

Thực tiễn tiếp nhận và phân loại đơn thư: Giai đoạn 2018 – 2019, toàn huyện tiếp nhận 505 đơn các loại. Khiếu nại hành chính tập trung chủ yếu vào lĩnh vực đất đai:

  • Năm 2018: Tiếp nhận 244 đơn, gồm 37 đơn khiếu nại (15,16%), 26 đơn tố cáo (10,66%), 181 đơn kiến nghị, phản ánh (74,18%). Riêng đơn khiếu nại có 27/37 đơn thuộc lĩnh vực đất đai (chiếm 72,97%), 10 đơn thuộc lĩnh vực khác.
  • Năm 2019: Tiếp nhận 261 đơn, gồm 38 đơn khiếu nại (14,56%), 21 đơn tố cáo (8,05%), 202 đơn kiến nghị, phản ánh (77,39%). Đơn khiếu nại đất đai chiếm 23/38 đơn, 15 đơn thuộc lĩnh vực khác.
  • Tổng hợp 2 năm: Có 50/75 đơn khiếu nại thuộc lĩnh vực đất đai, chiếm 67%; các lĩnh vực khác chiếm 25/75 đơn (33%). Nội dung khiếu nại trọng tâm là bồi thường giải phóng mặt bằng chưa thỏa đáng; đòi lại đất cũ do thực hiện chính sách "nhường cơm sẻ áo" giai đoạn 1981 – 1986; đất đưa vào hợp tác xã nông nghiệp trước đây; tranh chấp ranh giới, quyền thừa kế và hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Công tác tiếp công dân: Huyện duy trì lịch tiếp công dân định kỳ của Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện và đại biểu HĐND Thành phố; trang bị cơ sở vật chất đầy đủ (phòng chờ, phòng tiếp dân có máy ghi âm, camera, niêm yết công khai 05 bộ thủ tục hành chính). Kết quả tiếp dân:

  • Năm 2018: Tiếp 610 lượt người với 244 vụ việc (Lãnh đạo UBND tiếp 526 lượt; Ban tiếp công dân huyện tiếp 84 lượt).
  • Năm 2019: Tiếp 660 lượt / 663 người (Lãnh đạo UBND huyện và Đại biểu HĐND Thành phố tiếp 599 lượt/602 người; Ban tiếp công dân phối hợp Thanh tra tiếp 61 lượt/61 người).
  • Năm 2020: Tiếp 577 lượt / 577 người (Đại biểu HĐND Thành phố tiếp 50 lượt; Bí thư Huyện ủy tiếp 124 lượt; Lãnh đạo UBND tiếp 319 lượt; Ban tiếp công dân phối hợp Thanh tra tiếp 84 lượt).

Kết quả giải quyết khiếu nại thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND huyện:

  • Năm 2018: Thụ lý 37 vụ việc (đất đai 27, giải phóng mặt bằng 09, khác 01). Đã giải quyết 33/37 vụ, đạt tỷ lệ 89,2% (đất đai 25 vụ, giải phóng mặt bằng 07 vụ, khác 01 vụ); còn tồn đọng 04 vụ việc.
  • Năm 2019: Thụ lý 38 vụ việc (đất đai 23, giải phóng mặt bằng 13, khác 02). Đã giải quyết 35/38 vụ, đạt tỷ lệ 92,1% (đất đai 21 vụ, giải phóng mặt bằng 12 vụ, khác 02 vụ); còn tồn đọng 03 vụ việc.

Các vụ việc thực tế điển hình được phân tích:

  • Vụ bà Nguyễn Thị Liên (thôn 5, xã Chàng Sơn) khiếu nại việc tranh chấp mốc giới với hộ ông Phí Văn Bảo. Không đồng ý với Quyết định số 1537/QĐ-UBND ngày 26/3/2020 của Chủ tịch UBND huyện Thạch Thất, công dân tiếp tục khiếu nại lần hai lên Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội.
  • Vụ ông Nguyễn Đức Đoan (thôn 7, xã Thạch Hòa) khiếu nại hành vi của UBND huyện chậm phê duyệt bổ sung kinh phí bồi thường 200m2 đất ở tại Dự án Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Qua xác minh cho thấy khiếu nại là có căn cứ; UBND huyện đã chỉ đạo Trung tâm phát triển quỹ đất phối hợp phê duyệt bổ sung kinh phí chi trả cho công dân.
  • Vụ ông Nguyễn Khắc Hiền đại diện 05 hộ dân tại xã Thạch Hòa khiếu nại Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng huyện thu hồi 16.800 m2 đất nhà xưởng từ năm 2002 phục vụ Dự án 200 ha Khu công nghệ cao Hòa Lạc nhưng kéo dài nhiều năm chưa được giải quyết đền bù dứt điểm.

Hạn chế và nguyên nhân: Công tác giải quyết còn tồn đọng vụ việc phức tạp; một số đơn vị cấp xã chưa nghiêm túc chấp hành kết luận chỉ đạo của UBND huyện; công tác hòa giải tại cơ sở chưa tốt; việc theo dõi, ghi chép sổ sách đơn thư tại các xã Chàng Sơn, Kim Quan, Canh Nậu, Yên Trung còn thiếu sót. Nguyên nhân chủ yếu do quy định pháp luật đất đai và khiếu nại còn chồng chéo; chính sách giá đất đền bù chênh lệch lớn so với thị trường; cán bộ tham mưu phần lớn là kiêm nhiệm; nhận thức pháp luật của người dân bị chi phối bởi tập quán đòi lại đất của cha ông.

Hệ thống giải pháp đề xuất: Khóa luận xây dựng 07 nhóm giải pháp hoàn thiện:

  1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại.
  2. Tăng cường sự lãnh đạo của Huyện ủy, UBND huyện, sự giám sát của HĐND huyện.
  3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức thực hiện tham mưu, giải quyết khiếu nại.
  4. Chú trọng, đẩy mạnh phổ biến, giáo dục pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính.
  5. Đẩy mạnh công tác phối hợp giải quyết vụ việc giữa cơ quan tham mưu với các cơ quan hữu quan.
  6. Ứng dụng công nghệ thông tin 4.0 vào công việc giải quyết khiếu nại hành chính.
  7. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật cần thiết hỗ trợ công tác giải quyết khiếu nại.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích toàn diện số liệu về tình hình tiếp nhận, xử lý và giải quyết đơn thư khiếu nại trên địa bàn huyện Thạch Thất trong giai đoạn 2018 – 2019:

Chỉ tiêu thống kê Năm 2018 Năm 2019 Tổng cộng giai đoạn 2018 – 2019
Tổng số đơn thư tiếp nhận 244 261 505
- Đơn kiến nghị, phản ánh 181 (74,18%) 202 (77,39%) 383 (75,84%)
- Đơn khiếu nại 37 (15,16%) 38 (14,56%) 75 (14,85%)
- Đơn tố cáo 26 (10,66%) 21 (8,05%) 47 (9,31%)
Phân loại đơn khiếu nại theo lĩnh vực
- Lĩnh vực đất đai 27 (72,97%) 23 50 (67,00%)
- Các lĩnh vực khác 10 (27,03%) 15 25 (33,00%)
Lượt tiếp công dân 610 660 1.270
Số đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền Chủ tịch UBND huyện 37 38 75
- Số đơn đã giải quyết 33 35 68
- Tỷ lệ giải quyết thành công 89,2% 92,1% 90,67%
- Số vụ việc còn tồn đọng chuyển kỳ sau 04 03 07 (lượt vụ việc)

Đóng góp của nghiên cứu bao gồm:

  • Về mặt lý luận: Hệ thống hóa thẩm quyền và quy trình giải quyết khiếu nại hành chính cấp huyện theo Luật Khiếu nại năm 2011 và Thông tư số 07/2013/TT-TTCP; làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố pháp lý, bộ máy, con người và ý thức xã hội đối với hiệu quả giải quyết khiếu nại.
  • Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh thực chứng cụ thể về công tác tiếp nhận, xử lý đơn thư tại một địa bàn ven đô chịu sức ép lớn từ đô thị hóa; bóc tách nguyên nhân các vụ việc tồn đọng kéo dài từ các dự án lớn (Khu công nghệ cao Hòa Lạc); chỉ ra những khuyết điểm cụ thể trong công tác lập hồ sơ đơn thư tại cấp xã.
  • Đề xuất 07 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tế cao, chú trọng nâng cao năng lực cán bộ chuyên môn và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ giải quyết khiếu nại.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu được xác định trong văn bản:

  • Phạm vi thời gian chỉ giới hạn trong 02 năm (2018 và 2019), một số dữ liệu năm 2020 chỉ mới dừng lại ở việc phản ánh sơ bộ lượt tiếp công dân.
  • Phạm vi thẩm quyền chỉ tập trung chuyên sâu vào thẩm quyền của Chủ tịch UBND huyện, chưa mở rộng đánh giá chi tiết thẩm quyền giải quyết lần đầu của Thủ trưởng các phòng, ban chuyên môn trực thuộc UBND huyện và Chủ tịch UBND cấp xã.
  • Việc thu thập dữ liệu sổ sách hành chính tại một số địa phương cấp xã (như Chàng Sơn, Kim Quan, Canh Nậu, Yên Trung) còn gặp khó khăn do công tác lập hồ sơ lưu trữ ở cơ sở chưa đồng bộ.

Hướng nghiên cứu mở rộng tiếp theo có thể triển khai:

  • Mở rộng phạm vi thời gian đánh giá sang các năm tiếp theo để kiểm chứng sự biến động của đơn thư khi các quy định pháp luật đất đai và khiếu nại mới được ban hành, sửa đổi.
  • Nghiên cứu cơ chế đối thoại và hòa giải cơ sở trong việc xử lý triệt để các xung đột đất đai trước khi chuyển hóa thành khiếu nại hành chính chính thức.
  • Đi sâu nghiên cứu mô hình ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quy trình tiếp nhận, luân chuyển và giám sát tiến độ giải quyết đơn thư khiếu nại tại chính quyền địa phương cấp huyện.

Giá trị tham khảo

Tài liệu có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

  • Sinh viên, học viên các chuyên ngành Thanh tra, Quản lý nhà nước, Luật Hành chính tại Học viện Hành chính Quốc gia và các cơ sở đào tạo luật: Tham khảo cơ cấu khung lý thuyết, cách thức phân tích số liệu thanh tra, báo cáo hành chính và kỹ năng nhận diện quy trình giải quyết khiếu nại thực tế.
  • Cán bộ, công chức làm công tác tiếp dân, thanh tra viên, chuyên viên tham mưu giải quyết đơn thư tại UBND cấp huyện và các cơ quan chuyên môn: Vận dụng quy trình 04 bước, biểu mẫu xác minh, cách xử lý các xung đột phát sinh từ thu hồi đất và giải phóng mặt bằng.
  • Chính quyền cơ sở cấp xã, thị trấn: Tham khảo các phân tích về khuyết điểm quản lý đất đai và kỹ năng ghi chép, theo dõi, phân loại đơn thư khiếu nại, tố cáo và phản ánh nhằm hạn chế tình trạng khiếu kiện vượt cấp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ giải quyết đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND huyện Thạch Thất giai đoạn 2018 – 2019 đạt kết quả như thế nào?
Năm 2018, Chủ tịch UBND huyện thụ lý 37 vụ việc khiếu nại thuộc thẩm quyền và đã giải quyết được 33 vụ, đạt tỷ lệ 89,2% (còn tồn 04 vụ). Năm 2019, thụ lý 38 vụ việc và đã giải quyết được 35 vụ, đạt tỷ lệ 92,1% (còn tồn 03 vụ). Tỷ lệ giải quyết năm 2019 tăng 2,9% so với năm 2018.

2. Đơn khiếu nại hành chính tại huyện Thạch Thất chủ yếu phát sinh trong lĩnh vực nào và nguyên nhân cốt lõi là gì?
Đơn khiếu nại phát sinh chủ yếu trong lĩnh vực đất đai và bồi thường giải phóng mặt bằng, chiếm 72,97% năm 2018 và chiếm 67% tổng số đơn khiếu nại trong cả hai năm 2018 – 2019 (50/75 đơn). Nguyên nhân cốt lõi do huyện triển khai nhiều đại dự án thu hồi hàng nghìn hécta đất (Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại lộ Thăng Long), trong khi cơ chế giá đền bù chênh lệch lớn so với thị trường và hồ sơ quản lý đất đai qua các thời kỳ lịch sử còn nhiều thiếu sót.

3. Trình tự giải quyết khiếu nại hành chính cấp huyện được thực hiện qua các bước nào và thời hạn xác minh lần đầu quy định ra sao?
Quy trình gồm 04 bước: (1) Thụ lý trong thời hạn 10 ngày làm việc; (2) Tiến hành xác minh nội dung; (3) Ban hành, gửi và công khai quyết định; (4) Thi hành quyết định có hiệu lực. Thời hạn xác minh lần đầu theo luật định không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp có thể kéo dài nhưng không quá 45 ngày (đối với vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn là từ 45 đến 60 ngày).

4. Vụ việc khiếu nại của ông Nguyễn Đức Đoan tại xã Thạch Hòa có nội dung gì và kết quả giải quyết ra sao?
Ông Nguyễn Đức Đoan khiếu nại hành vi của UBND huyện Thạch Thất chậm phê duyệt bổ sung kinh phí bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích 200m2 đất ở khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Qua kiểm tra xác minh, UBND huyện kết luận nội dung khiếu nại là đúng và chỉ đạo Trung tâm phát triển quỹ đất phối hợp lập phương án chi trả bổ sung kinh phí theo quy định.

5. Cơ sở vật chất phục vụ công tác tiếp công dân tại huyện Thạch Thất được trang bị như thế nào?
UBND huyện Thạch Thất bố trí địa điểm tiếp dân khang trang, có phòng chờ và phòng tiếp công dân riêng biệt, trang bị đầy đủ máy ghi âm, camera giám sát và sổ sách theo dõi; đồng thời niêm yết công khai nội quy, lịch tiếp dân và 05 bộ thủ tục hành chính trong lĩnh vực giải quyết đơn thư tại Trụ sở tiếp công dân và Thanh tra huyện.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Nguyên đã khái quát hóa một cách có hệ thống cơ sở lý luận về thẩm quyền và trình tự giải quyết khiếu nại hành chính cấp huyện theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành. Nghiên cứu phản ánh sát thực bức tranh giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Thạch Thất trong hai năm 2018 – 2019 với tỷ lệ giải quyết đạt từ 89,2% đến 92,1%, đồng thời chỉ rõ những nguyên nhân tồn đọng đơn thư từ áp lực thu hồi đất của các dự án đô thị hóa. Hệ thống 07 giải pháp được đề xuất trong khóa luận cung cấp các luận cứ thực tiễn có giá trị nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân trên địa bàn huyện.