Luận văn thạc sĩ giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai từ thực tiễn tp hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ phân tích giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai tại TP Hồ Chí Minh, từ thực tiễn và kinh nghiệm.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Anh
• Người hướng dẫn: TS. Thái Thị Tuyết Dung
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Giải Quyết Khiếu Kiện Quyết Định Hành Chính Trong Lĩnh Vực Đất Đai Từ Thực Tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.1.1. Khái niệm quyết định hành chính và quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.1.2. Đặc điểm của quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2.1. Khái niệm việc giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2.2. Đặc điểm của giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân
• 2. CHƯƠNG 2: GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG VỰC ĐẤT ĐAI TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH VỀ ĐẤT ĐAI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm và Đặc điểm của Quyết định Hành chính trong Lĩnh vực Đất đai

Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước ban hành, nhằm quản lý và điều hành các vấn đề liên quan đến quyền sử dụng đất. Theo quy định tại Luật Khiếu nại 2011 và Luật Tố tụng Hành chính 2015, quyết định hành chính được định nghĩa là văn bản quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính. Đặc điểm của quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai bao gồm tính quyền lực nhà nước, tính mệnh lệnh và khả năng thi hành bằng biện pháp cưỡng chế. Các loại quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai có thể bao gồm quyết định giao đất, thu hồi đất, và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc xác định một văn bản có phải là quyết định hành chính hay không phụ thuộc vào chủ thể ban hành và nội dung của văn bản.

1.1. Khái niệm Quyết định Hành chính

Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính. Điều này có nghĩa là quyết định hành chính không chỉ đơn thuần là một văn bản có tên gọi mà còn phải thỏa mãn các tiêu chí về nội dung và chủ thể ban hành. Các quyết định này có thể được áp dụng một lần cho một hoặc một số đối tượng cụ thể, và có thể bao gồm nhiều hình thức khác nhau như thông báo, công văn.

1.2. Đặc điểm của Quyết định Hành chính trong Lĩnh vực Đất đai

Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai mang tính quyền lực nhà nước, thể hiện qua việc các quyết định này phải được thi hành và có thể bị cưỡng chế nếu cần thiết. Đặc điểm này cho thấy sự khác biệt giữa quyết định hành chính và các loại văn bản khác, vì nó không chỉ đơn thuần là một thông báo mà còn có tính chất pháp lý cao, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của cá nhân và tổ chức trong việc sử dụng đất.

II. Giải quyết Khiếu kiện Quyết định Hành chính trong Lĩnh vực Đất đai

Giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai là một trong những phương thức quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức. Theo quy định của pháp luật, khi một quyết định hành chính xâm hại đến quyền lợi của cá nhân, họ có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện ra Tòa án. Việc giải quyết khiếu kiện này không chỉ đảm bảo tính hợp pháp của quyết định hành chính mà còn góp phần vào việc xây dựng một hệ thống pháp luật công bằng và minh bạch. Tòa án có trách nhiệm xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính và đưa ra phán quyết phù hợp.

2.1. Quy trình Giải quyết Khiếu kiện

Quy trình giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính bắt đầu từ việc cá nhân hoặc tổ chức nộp đơn khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền. Nếu không hài lòng với kết quả giải quyết, họ có thể khởi kiện ra Tòa án. Tòa án sẽ tiến hành xem xét, đánh giá tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khiếu kiện và đưa ra phán quyết. Quy trình này cần tuân thủ các quy định của Luật Tố tụng Hành chính để đảm bảo tính khách quan và công bằng.

2.2. Ý nghĩa của Giải quyết Khiếu kiện

Việc giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân mà còn góp phần vào việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai. Nó giúp tạo ra một môi trường pháp lý ổn định, khuyến khích đầu tư và phát triển kinh tế. Hơn nữa, việc giải quyết khiếu kiện một cách hiệu quả còn thể hiện sự tôn trọng quyền con người và quyền lợi hợp pháp của công dân trong xã hội.

III. Đánh giá và Giải pháp Nâng cao Hiệu quả Giải quyết Khiếu kiện

Đánh giá hiệu quả giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai cho thấy nhiều vấn đề còn tồn tại, như sự chồng chéo trong quy định pháp luật và thiếu đồng bộ trong thực thi. Để nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu kiện, cần có sự cải cách trong hệ thống pháp luật, đồng thời tăng cường đào tạo cho đội ngũ cán bộ thực thi pháp luật. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giải quyết khiếu kiện cũng là một giải pháp quan trọng.

3.1. Đánh giá Hiện trạng Giải quyết Khiếu kiện

Hiện trạng giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai cho thấy nhiều vụ việc vẫn chưa được giải quyết kịp thời, dẫn đến sự bức xúc trong nhân dân. Nhiều quyết định hành chính bị khiếu kiện do không phù hợp với thực tiễn, gây khó khăn cho người dân trong việc thực hiện quyền sử dụng đất. Điều này cho thấy cần có sự cải cách trong quy trình và quy định pháp luật để đảm bảo tính hợp lý và công bằng.

3.2. Giải pháp Nâng cao Hiệu quả Giải quyết Khiếu kiện

Để nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu kiện, cần thực hiện các giải pháp như cải cách quy trình giải quyết khiếu kiện, tăng cường đào tạo cho cán bộ, và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc giải quyết tranh chấp đất đai, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân được bảo vệ một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng, đất đai trở thành tài nguyên quý giá và là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thiếu để xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội cũng như bảo vệ an ninh, quốc phòng của quốc gia. Tại Việt Nam, Luật Đất đai năm 2013 tiếp tục khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu, đồng thời trao quyền sử dụng đất cho cá nhân, tổ chức. Tuy nhiên, thực tiễn quản lý đất đai tại thành phố Hồ Chí Minh đã phát sinh nhiều tranh chấp, khiếu kiện liên quan đến quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai, chiếm hơn 50% tổng số vụ án hành chính tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai tại thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2016 đến 2020, làm rõ những hạn chế, vướng mắc trong quá trình giải quyết và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính, nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và tổ chức, đồng thời góp phần ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng, kết hợp với các quan điểm, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2020. Hai lý thuyết chính được áp dụng là:

• Lý thuyết về quyết định hành chính: Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quyết định hành chính trong quản lý đất đai, bao gồm các loại quyết định như giao đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Lý thuyết về tố tụng hành chính: Nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính theo Luật Tố tụng Hành chính năm 2015, bao gồm các nguyên tắc xét xử tập thể, độc lập, bình đẳng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự và bảo đảm tranh tụng tại phiên tòa.

Các khái niệm chuyên ngành trọng tâm gồm: quyết định hành chính, khiếu kiện hành chính, quyền sử dụng đất, thẩm quyền Tòa án, thủ tục tố tụng hành chính, chứng cứ và tranh tụng tại phiên tòa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh và bình luận các văn bản pháp luật liên quan, đồng thời thu thập và xử lý số liệu thực tiễn từ Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2016-2020. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ các vụ án hành chính về đất đai được thụ lý và giải quyết tại Tòa án hai cấp trên địa bàn trong khoảng thời gian này, với số liệu cụ thể như:

• Số vụ án hành chính thụ lý sơ thẩm năm 2016 là khoảng 1.100 vụ.
• Tỷ lệ giải quyết sơ thẩm đạt trên 80% mỗi năm.
• Tỷ lệ bản án sơ thẩm bị hủy hoặc sửa giảm từ 9,6% năm 2016 xuống còn dưới 6% năm 2020.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ và đánh giá chất lượng xét xử dựa trên báo cáo tổng kết công tác của Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh. Thời gian nghiên cứu từ năm 2016 đến 2020, tập trung vào các vụ án khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số vụ án khiếu kiện hành chính về đất đai: Số vụ án thụ lý sơ thẩm tăng từ khoảng 1.100 vụ năm 2016 lên gần 1.500 vụ năm 2020, phản ánh sự gia tăng tranh chấp đất đai và quyền sử dụng đất tại thành phố Hồ Chí Minh. Tỷ lệ giải quyết sơ thẩm đạt trên 80%, cho thấy nỗ lực của Tòa án trong việc xử lý các vụ việc.

2. Chất lượng xét xử được cải thiện rõ rệt: Tỷ lệ bản án sơ thẩm bị hủy hoặc sửa giảm từ 9,6% năm 2016 xuống còn khoảng 6% năm 2020. Tỷ lệ giữ nguyên bản án sơ thẩm tại cấp phúc thẩm đạt trên 90%, chứng tỏ sự chính xác và thuyết phục của các phán quyết.

3. Phân loại khiếu kiện chủ yếu: Khoảng 68% các vụ khiếu kiện liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng và tái định cư; 15% liên quan đến cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; 12% về xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý đất đai; 7% về hành vi hành chính không thực hiện nhiệm vụ quản lý đất đai.

4. Nguyên nhân vướng mắc chủ yếu: Bao gồm quy định pháp luật chưa đồng bộ, chồng chéo, chưa phù hợp với thực tiễn; việc cung cấp chứng cứ của cơ quan hành chính còn chậm và thiếu trách nhiệm; sự vắng mặt của người bị kiện tại phiên tòa gây kéo dài thời gian giải quyết; vai trò của Kiểm sát viên trong xét xử chưa được phát huy hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Việc tăng số lượng vụ án phản ánh thực trạng phức tạp của tranh chấp đất đai tại thành phố Hồ Chí Minh, do quá trình đô thị hóa nhanh, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và các dự án phát triển hạ tầng. Sự cải thiện chất lượng xét xử cho thấy Luật Tố tụng Hành chính 2015 đã tạo nền tảng pháp lý vững chắc, giúp Tòa án xử lý vụ án hiệu quả hơn, giảm thiểu sai sót và tăng tính công bằng.

Tuy nhiên, các vướng mắc về pháp luật và thực tiễn vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng giải quyết vụ án. Việc quy định pháp luật chưa rõ ràng về quyết định hành chính và thẩm quyền xét xử dẫn đến hiện tượng chuyển vụ việc qua lại giữa các cấp Tòa án, gây kéo dài thời gian. Việc cung cấp chứng cứ chậm trễ và sự vắng mặt của người bị kiện tại phiên tòa làm giảm hiệu quả tranh tụng, khiến Hội đồng xét xử khó đánh giá toàn diện vụ việc.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả nghiên cứu này bổ sung thêm góc nhìn thực tiễn tại thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực cán bộ Tòa án, cơ quan hành chính. Việc phát huy vai trò của Kiểm sát viên trong xét xử cũng là yếu tố cần thiết để đảm bảo tính khách quan và đúng pháp luật.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số vụ án theo năm, bảng phân loại các loại khiếu kiện và biểu đồ tỷ lệ bản án bị hủy, sửa theo từng năm để minh họa rõ nét xu hướng và chất lượng xét xử.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính và đất đai: Rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến quyết định hành chính, thẩm quyền xét xử và thời hiệu khởi kiện để đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Quốc hội.

2. Tăng cường trách nhiệm cung cấp chứng cứ: Ban hành các chế tài cụ thể đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân không thực hiện hoặc chậm trễ trong việc cung cấp tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án và Viện kiểm sát. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

3. Nâng cao năng lực và trách nhiệm của cán bộ Tòa án và cơ quan hành chính: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ giải quyết vụ án hành chính, kỹ năng xét hỏi, tranh tụng và quản lý hồ sơ cho thẩm phán, kiểm sát viên và cán bộ quản lý đất đai. Thời gian thực hiện: liên tục, ưu tiên trong 1 năm đầu. Chủ thể thực hiện: Học viện Tòa án, các cơ quan đào tạo pháp luật.

4. Cải thiện quy định về ủy quyền và tham gia tố tụng: Điều chỉnh quy định cho phép người bị kiện có thể ủy quyền cho người có thẩm quyền và năng lực thực sự tham gia tố tụng, tránh tình trạng vắng mặt hoặc ủy quyền không hiệu quả gây kéo dài phiên tòa. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

5. Phát huy vai trò của Kiểm sát viên trong xét xử: Tăng cường vai trò kiểm sát viên trong thủ tục hỏi và tranh tụng tại phiên tòa, đảm bảo việc tuân thủ pháp luật và nâng cao chất lượng phán quyết. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ Tòa án nhân dân các cấp: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về pháp luật tố tụng hành chính và thực tiễn giải quyết khiếu kiện hành chính về đất đai, từ đó nâng cao chất lượng xét xử.

2. Cán bộ quản lý nhà nước về đất đai: Hiểu rõ các quy định pháp luật và thực tiễn giải quyết tranh chấp để hoàn thiện công tác quản lý, giảm thiểu khiếu kiện.

3. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Tài liệu tham khảo quan trọng để tư vấn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng trong các vụ án khiếu kiện hành chính về đất đai.

4. Nhà nghiên cứu và giảng viên pháp luật: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về luật hành chính, luật đất đai và tố tụng hành chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai là gì?
   Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền ban hành, áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về vấn đề quản lý đất đai như giao đất, thu hồi đất, bồi thường, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

2. Ai có quyền khởi kiện quyết định hành chính về đất đai?
   Cá nhân, tổ chức cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm bởi quyết định hành chính có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền sau khi đã khiếu nại mà không được giải quyết hoặc không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại.

3. Thời hiệu khởi kiện quyết định hành chính là bao lâu?
   Theo Luật Tố tụng Hành chính 2015, thời hiệu khởi kiện là 01 năm kể từ ngày người khởi kiện nhận được hoặc biết được quyết định hành chính. Tuy nhiên, quy định này còn tồn tại một số bất cập trong thực tiễn.

4. Nguyên nhân chính gây khó khăn trong giải quyết khiếu kiện hành chính về đất đai?
   Bao gồm quy định pháp luật chưa đồng bộ, chồng chéo; việc cung cấp chứng cứ chậm trễ; sự vắng mặt của người bị kiện tại phiên tòa; vai trò của Kiểm sát viên chưa được phát huy hiệu quả; và năng lực cán bộ còn hạn chế.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu kiện hành chính về đất đai?
   Hoàn thiện pháp luật, tăng cường trách nhiệm cung cấp chứng cứ, nâng cao năng lực cán bộ, cải thiện quy định về ủy quyền tham gia tố tụng và phát huy vai trò của Kiểm sát viên là những giải pháp thiết thực và cần được triển khai đồng bộ.

Kết luận

• Giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai tại thành phố Hồ Chí Minh có xu hướng tăng về số lượng nhưng chất lượng xét xử được cải thiện rõ rệt từ năm 2016 đến 2020.
• Các loại khiếu kiện chủ yếu liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xử phạt vi phạm hành chính.
• Vướng mắc chính xuất phát từ quy định pháp luật chưa đồng bộ, việc cung cấp chứng cứ và sự tham gia tố tụng của người bị kiện còn hạn chế.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ và phát huy vai trò Kiểm sát viên nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu kiện.
• Tiếp tục theo dõi, đánh giá và cập nhật thực tiễn để hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao chất lượng xét xử trong giai đoạn tiếp theo.

Luận văn kêu gọi các cơ quan chức năng, Tòa án và các bên liên quan phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất nhằm xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quản lý đất đai, góp phần phát triển bền vững thành phố Hồ Chí Minh và cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI 1. Khái niệm, đặc điểm của quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai 1. Khái niệm quyết định hành chính và quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai Theo pháp luật hiện hành, khái niệm quyết định hành chính đang quy định tại một số văn bản quy phạm pháp luật khác nhau như: Tại khoản 8 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011 quy định: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể” và tại khoản 1 Điều 3 Luật Tố tụng Hành chính 2015 quy định: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể”. Ngoài ra, do trong quá trình giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính đã nảy sinh những cách hiểu khác nhau về quyết định hành chính là đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính.

Bởi trên thực tế có nhiều văn bản xét về chủ thể ban hành hoàn và nội dung thì toàn thỏa mãn đặc điểm, tính chất của một quyết định hành chính nhưng hình thức và tên văn bản chỉ thể hiện dưới dạng thông báo, công văn, thư trả lời, v. nên nhiều Tòa án đã không chấp nhận các văn bản này là đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính và không thụ lý để giải quyết. Để thống nhất trong toàn ngành Tòa án, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số: 02/2011/NQ-HĐTP 8 Luan van ngày 29 tháng 7 năm 2011, trong Nghị quyết này, tại Điều 1 quy định: “Quyết định hành chính thuộc đối tượng khởi kiện để yêu cầu Toà án giải quyết vụ án hành chính là văn bản được thể hiện dưới hình thức quyết định hoặc dưới hình thức khác như thông báo, kết luận, công văn do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác hoặc người có thẩm quyền trong các cơ quan, tổ chức đó ban hành có chứa đựng nội dung của quyết định hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính mà người khởi kiện cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm (trừ những văn bản thông báo của cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền của cơ quan, tổ chức trong việc yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức bổ sung, cung cấp hồ sơ, tài liệu có liên quan đến việc giải quyết, xử lý vụ việc cụ thể theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức đó), bao gồm: a/ Quyết định hành chính được cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành trong khi giải quyết, xử lý những việc cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính; b/ Quyết định hành chính được ban hành sau khi có khiếu nại và có nội dung sửa đổi, bổ sung, thay thế, huỷ bỏ một phần hoặc toàn bộ quyết định hành chính được hướng dẫn tại điểm a khoản này. Thông qua các khái niệm được quy định tại ba văn bản nêu trên thì để xác định một văn bản có phải là quyết định hành chính hay không thì không nhất thiết văn bản đó phải có tên là quyết định mà chỉ cần thỏa mãn về chủ thể ban hành và nội dung của văn bản.

Quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai trước hết nó phải là một quyết định hành chính và trong đó có chứa đựng nội dung quy định về quản lý đất đai. Các loại quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai bao gồm: 9 Luan van - Quyết định hành chính về giao đất, công nhận quyền sử dụng đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; - Quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư…vv. - Cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gia hạn thời gian sử dụng đất; Quyết định giải quyết khiếu nại lần 01 lần 02 của cá nhân và UBND có thẩm quyền và một số văn bản khác được áp dụng theo công văn giải đáp của Toà án nhân dân tối cao được xem là quyết định hành chính. Đặc điểm của quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai do quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quản lý đất đai, nó mang tính quyền lực nhà nước.

Tính quyền lực nhà nước thể hiện ở nội dung văn bản thể hiện tính mệnh lệnh và phục tùng, đảm bảo nội dung của quyết định phải được thi hành kể cả là bằng những biện pháp cưỡng chế của Nhà nước. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai 1. Khái niệm việc giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai Giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính về đất đai là một trong những cách thức giải quyết tranh chấp về quan hệ hành chính. Bởi theo quy định của pháp luật hiện hành, khi cá nhân tổ chức cho rằng quyết định hành chính đã xâm hại tới quyền lợi ích hợp pháp của mình thì ngoài việc khởi kiện quyết định đó tới Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo Luật Tố tụng Hành chính 2015, thì cá nhân, tổ chức vẫn có thể lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp bằng thủ tục khiếu nại quyết định hành chính đó tới cá nhân, tổ 10 Luan van chức có thẩm quyền để bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của Luật Khiếu nại 2011.

Dưới góc độ lý luận thì giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất là hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân có thẩm quyền nhằm giải quyết các tranh chấp phát sinh từ quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai bị khiếu kiện. Cụ thể là Tòa án nhân danh Nhà nước xem xét về tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khiếu kiện để ra quyết định bác bỏ, chấp nhận toàn bộ hay một phần yêu cầu của người khởi kiện theo đúng quy định của pháp luật. Đặc điểm của giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân Đặc điểm cơ bản nhất là đối tượng tài phán trong tố tụng hành chính là quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai do cá nhân trong các cơ quan công quyền, UBND, tổ chức có thẩm quyền ban hành hoặc thực hiện; trong tố tụng hành chính không có khái niệm "nguyên đơn", "bị đơn" (như tố tụng dân sự ), mà là "người khởi kiện" và "người bị kiện" và mối quan hệ giữa hai loại chủ thể này không ngang bằng nhau, một bên chủ yếu là công dân, một bên là các cơ quan hành chính thực thi quyền lực công và thực tế chủ yếu là Ủy ban nhân dân các cấp. Trước khi yêu cầu Tòa án giải quyết người khởi kiện có thể khiếu nại đến cơ quan hành chính có thẩm quyền để xem xét giải quyết trước khi khởi kiện đến Tòa án.

Trong vụ án hành chính, không sử dụng thuật ngữ "tranh chấp hành chính" mà sử dụng thuật ngữ "khiếu kiện hành chính"; trong tố tụng hành chính cũng không có thủ tục "hòa giải", "thỏa thuận", mà chỉ có thủ tục "đối thoại", vì vậy tố tụng hành chính cũng không thể có "Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự" như trong tố tụng dân sự. Như vậy, hình thức tiến hành hoạt động giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai được hiểu là cách thức tiến hành việc xét xử của Tòa án nhân dân nhằm mục đích xem xét tính hợp pháp của đối tượng 11 Luan van khởi kiện để đưa ra quyết định không chấp nhận, chấp nhận toàn bộ, hay một phần về yêu cầu của đương theo sự nhằm đảm báo tính đúng đắn của pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích của các chủ thể có liên quan trong vụ án, cũng như lợi ích của Nhà nước. Việc giải quyết khiếu kiện phải tuân thủ trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật tố tụng hành chính, đảm bảo việc giải quyết vụ án được kịp thời, khách quan và hợp pháp. Giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai là một trong những chức năng, nhiệm vụ của cơ quan được giao thực hiện quyền tư pháp gồm Tòa án và Viện kiểm sát.

Việc xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khiếu kiện là thông qua việc xem xét các tài liệu, chứng cứ đã thu thập được, thông qua việc hỏi và tranh luận tại phiên tòa để đánh giá quyết định hành chính bị khiếu kiện có những vấn đề gì đúng, vấn đề gì sai theo quy định của pháp luật. Việc đúng, sai đó ảnh hưởng như thế nào đến quyền lợi hợp pháp của người khởi kiện, người bị kiện và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Căn cử vào việc xem xét, đánh giá các chứng một cách khách quan toàn diện và thông quan việc tranh tụng tại Tòa của các bên, Hội đồng xét xử sẽ đưa ra những quyết định của mình bằng một bản án trong đó có thể hủy bỏ quyết định sửa một phần quyết định hoặc giữ nguyên quyết định, buộc cơ quan nhà nước, cá nhân ban hành quyết định thực hiện theo đúng quy định của pháp luật. Khi cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ án trong phạm vi yêu cầu của người khởi kiện.

Giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính có thể chỉ thông quan một phiên tòa xét xử sơ thẩm nhưng nếu có kháng cáo kháng nghị bản án sơ thẩm và phải xét xử theo thủ tục phúc thẩm nếu có kháng cáo kháng nghị.