CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE LÝ LUẬN CHUNG VE GIẢI QUYẾT HẬU QUA PHÁP LÝ VE CON CHUNG KHI VO CHONG LY HON 11 Khái quát chung về giải quyết hậu quả pháp lý về con chung khi vợ chẳng ly hôn 111 Khải niệm ly hôn Ly hôn là hiên tượng xã hội với ý nghĩa thực chat là châm đứt quan hệ vợ chồng trước pháp luật, là việc vợ chông “bö nhau”. Trong đời sông hang ngày, ly hôn con được goi bằng cách các cách khác nhau như ly dị, bỏ vợ, bỏ chông, cham dứt hôn nhân, gia đình đồ vỡ. Những tử ngữ nảy déu được ding dé chỉ việc châm đứt quan hệ vợ chong, hai người không còn quyền vả nghĩa vụ vợ chông đôi với nhau. Ly hôn la giải pháp dé giải quyết tình trạng mâu thuẫn tram trong của quan hệ vợ chông.
Khi những xung đột, mâu thuẫn, bề tắc trong quan hệ vợ chồng đã ở mức không thé điều hoa được, căng thang trong gia đình tăng cao, vợ chông không thé chung sông thì ly hôn là giải pháp cuối cùng để giải quyét van dé. Tuy nhiên theo C. Mác “Ly hôn chi là việc xác nhận mét sự Hiện: cuôc hôn nhân này đã chết. sựtôn tại của nó chỉ ia bề ngoài và lừa dối.
Đương nhiên, không phải là sự tiy tiên của nhà lap pháp, cũng không phải sự tù) tiên của nhitng cả nhân, mà chỉ ban chất của sự kiện mới quyế † đinh duoc cuộc hôn nhân đã chết hoặc chua chất; bởi vì, như mọi người đã biết việc xác nhận sự kiện chất tùy thude và từiực chất của vẫn đề, chứ không phải vào nguyên vong của những bên hiểu quan”! Như vậy, ly hôn không chi 1a hiện tượng xuất hiện một cách khách quan khi một môi quan hệ hôn nhân "đã chết”, mà còn là biên pháp cuối cùng trong việc giải quyết những mâu thuẫn giữa vợ chông, đông thời cũng là công nhận sự kết thúc của một quan hệ không còn tôn tại trên thực 3 C Mic-Ph Anghen, Bin đự huit về ly hôn, Toản tip, Tập 1,Nxb Chinh trị quốc gia — Sự thật năm 1978, Hà Nội, 231-235. Tuy nhiên, hâu quả của ly hôn lại không hê đơn giản, không chỉ dừng lại ở việc ảnh hưởng đến cuôc sông của hai vợ chông ma còn gây ra những tác đông tiêu cực đôi với cả gia đình, x4 hội. Sự ly tán giữa vơ chong, tranh chap trong phân chia tai sản, va đặc biệt là ảnh hưởng trực tiếp đến con chung bởi sẽ thiêu vắng sự chăm sóc, giáo duc trực tiếp va toàn điên từ cha me, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đên sự phát triển tâm ly và tinh thân của cơn. Ngoài ra, ly hôn con mang lại những hậu quả tiêu cực đối với xã hội.
Gia đình được coi lả tê bao cơ ban của x4 hôi, và khi một tế bao gia đình tan vỡ, đó là dâu hiệu cho sự mật ôn định trong xã hôi. Hau quả nay không chỉ bao gom việc gia tăng áp lực giải quyết các van dé về sức khỏe tinh thân va tài chính, ma con ảnh hưởng dén việc suy yêu các giá trị va chuẩn mực văn hóa xã hội. Điều nảy lam rõ thêm rang ly hôn không chi là van đê cá nhân ma còn là một van đê xã hội, yêu câu sự quan tâm và giải quyết từ nhiều phía. Vì vậy, việc ly hôn không thé được thực hiên một cách tùy tiện ma cần phải có sự kiếm soát của Nhà nước để đảm bảo được lợi ích chính đáng của vợ chông, vừa hạn chế tối đa ảnh hưởng tiêu cực của việc ly hôn tới gia đình và xã hôi.
Khoản 14 Điêu 3 Luật HN&GĐ năm 2014 quy định: “Ly hdn ià việc chẩm dứt quan hệ vợ chong theo ban dn, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa an”. Cơ quan có thâm quyên giải quyết ly hôn lả Tòa án. Tòa án nhân danh Nhà nước kiểm soát việc ly hôn thông qua hoạt đông giải quyết các yêu câu ly hôn. Khi giải quyết yêu câu ly hôn, Tòa án xem xét thực chat tinh trang quan hệ vợ chồng, néu xét thay quan hệ vợ chông đã thực sự tan vỡ, không thé han gắn thì Tòa án mới giải quyết cho vợ chồng ly hôn.
Phan quyết ly hôn của Tòa án được thé hiện đưới hai hình thức: Bản án hoặc quyết định. Tuy Tòa án phải giải quyết việc ly hôn trên cỡ sở thực chat môi quan hệ vợ chong nhưng việc đánh giá này trên thực tế rat khó khăn, phức tap. Các mâu thuẫn dẫn tới việc vợ chông yêu cầu ly hôn trên thực tế rất đa dạng nên để đánh giá khách quan, chính xác quan hệ vợ chồng thi Tòa an phải điều tra, xác minh kỹ nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn, § tâm tư, tình cảm, nguyên vọng của vợ chông Khi giải quyết yêu câu ly hôn, Tham phán phải dựa trên cơ sở những căn cứ lý ly hôn do pháp luật quy định chử không thé dua vào kinh nghiệm chủ quan của mình. Như vậy, có thé định nghĩa rang: Ly hôn là sukiện pháp Ih làm chấm đứt quan hệ vợ và chẳng theo ban an hoặc quyết inh có hiên lực của Tòa an.
112 Khái niệm giải quyết hậu quả pháp lý về con chưng khi vợ chồng ly hôn Theo từ điển Luật học “Con sinh ra trong thời kp hôn nhân hoặc con do kết hôn và được cha mẹ thừa nhân ciing là con chung của vợ chồng Trong trường hop cha hoặc me không thừa nhân nhưng có chưng cứ đề tòa ra căn cứ quyết định xác định là con của hai người thì cũng là con chung của vợ chẳng Con được sinh ra mà cha mẹ không đăng Rý kết hôn, không sông ciamg với nthau nuevo chồng trên thực tê thi vẫn là con chung của hai người và thường được goi là con ngoài giá tint Con nuôi do vợ chồng cùng nhận nuôi cũng ia con cimng"2. Còn theo Điều 88 Luật HN&GĐ năm 2014, con chung của vợ chông là con sinh ra trong thời kì hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời ki hôn nhân, hoặc la con được sinh ra trong thời han 300 ngày kế từ thời điểm châm dứt hôn nhân, hoặc là con sinh ra trước ngảy đăng kí kết hôn nhưng được cha me thừa nhận la con chung. Trong trường hợp cha me không thừa nhận con, thì theo Điều 80 Luật HN&GĐ năm 2014, người đó có thể yêu câu Tòa án xác định lại. Như vây, căn cứ xác định con chung của vợ chồng theo quy định của Luật HN&GĐ năm 2014 chỉ mang tinh chất suy đoán pháp lý, chi cần con được sinh ra trong thời ki hôn nhân của hai vơ chong hoặc được cha, me thừa nhận thi sẽ được xác định là cơn chung của vợ chông Do vậy, đề xác định con chung thì ? Viên Khoa học pháp ly, Bộ tư pháp (1999), Tử điền Luithoc,NXB Tử đến bách khoa- pháp, Tư Hà Nội Tử điển bật học ,tr 168 9 can giây khai sinh của con hoặc giây chứng nhận đăng kí kết hôn của cha mẹ Trong trường hợp cha mẹ không chap nhận một người là con đẻ của minh, thi sé phải chứng minh quan hệ huyết thông của cha con theo quy định của pháp luật.
Con chung là đôi tương bi ton thương nặng né nhật cả về vật chat lẫn tinh thân khi cha me ly hôn do vẫn phãi phu thuộc vào cha me dé nuôi dưỡng, giáo duc bao gôm: con chưa thành niên, con đã thành niên nhưng mắt năng lực hành vi dan sự hoặc không có kha năng lao động và không có tai sản dé tự nuôi mình. Đây là các đối tượng vẫn phải phụ thuộc vào cha me, nên khi giải quyét dé con chung khi ly hôn, Tòa án cân phải xác định rõ các van dé về độ tuôi, năng lực hành vi dân sự và khả năng lao đông dé dam bảo quyên lợi tốt nhất cho trẻ nha Về độ tuôi, để xác định con chung là thanh niên hay chưa thanh niên cân căn cứ vào giây khai sinh và thời điểm thu ly giải quyết vụ việc. Nếu tại thời điểm giải quyết vụ việc, néu con chung chưa đủ 18 tuôi thì thuộc đối tương cân phải xem xét giải quyết. Về năng lực hành vi dân sự, Điều 22 BLDS năm 2015 có quy định “Kit mét người do bị bệnh tâm than hoặc mde bệnh: khác mà không thê nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyén, lợi Ích liên quan hoặc của co quan, tô chức hữu quan Tòa đa ra quyết định tuyên bd người này là người mắt năng luc hành vi dân sự trên cơ sở kết luân giảm định pháp y tâm than”.
Khi đó, Tòa an có thé yêu cầu các bên cung cap các bằng chứng chứng minh hoặc yêu cầu giám định pháp y dé xác định năng lực hảnh vi dan sự, sức khöe lao đông của con chung. Vì vậy, dé có thé giải quyét hậu quả pháp lý về con chung khi vợ chong ly hôn, thi Toa án can xác định rố rang cụ thé vê số lượng con chung, cũng như tinh trang sức khỏe, tinh thân va tai san của con dé từ đó đưa ra các quyết định phù hep va đảm bảo quyên và lợi ích tốt nhật cho con cái. Khi ly hôn, quan hệ nhân thân giữa vợ và chông châm đứt. Họ không còn rang buộc trong mỗi quan hệ tinh cam vợ chông với nhau nữa.
Tuy nhiên, 10 quyết định, bản án công nhận ly hôn của Tòa an chỉ lam cham đứt quan hệ hôn nhân vo, chẳng chứ không làm châm dứt quan hệ cha, me, con giữa vợ chéng và con chung Cha me van phải bắt buộc thực hiện các quyên và nghĩa vụ đôi với con chung của mình. Do chính lá trách nhiêm pháp ly của cha me đôi với con cái sau khi ly hôn. Như vậy, hậu quả pháp ly là những hé quả thường mang tính chất tiêu cực về mặt pháp luật do hành vi của một chủ thé pháp luật đã thực hiện Hậu quả pháp lý về con chung sau khi vợ chông ly hôn bao gôm các nôi dung: Giao con chưa thành niên hoặc đã thành niên bi tan tật, mất năng lực hành vị dân sự, không có khả năng lao đông và không có tải sản để tư nuôi mình cho ai nuôi đưỡng, chăm sóc, giao dục và phải thực hiện nghia vụ cập dưỡng như thé nao. Giải quyết hau quả pháp ly là việc áp dụng pháp luật để giải quyết, xử lý các hau quả pháp lý phát sinh.