Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU NỘI THẤT GỖ 1. Tổng quan về xuất khẩu 1. Khái niệm xuất khẩu Theo giáo trình “Nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu” - Trần Văn Chu, xuất khẩu là hoạt động kinh doanh thu lợi bằng cách bán sản phẩm hoặc dịch vụ ra thị trường nước ngoài và sản phẩm hay dịch vụ đó phải di chuyển ra khỏi biên giới của một quốc gia. Đây không phải là hoạt động bán hàng đơn lẻ mà là một hệ thống bán hàng có tổ chức, có sự giám sát quản lí của nhà nước cả bên trong lần bên ngoài với mục đích thu lợi nhuận, tăng thu ngoại tệ, phát triẻn kinh tế của một quốc gia.
Xuất khẩu nhằm mục đích thu ngoại tệ, tăng tích lũy cho ngân sách nhà nước, phát triển sản xuất kinh doanh, khai thác các ưu thế, tiềm năng đất nước và nâng cao đời sống nhân dân. Khác với hoạt động mua bán sản phẩm diễn ra trong thị trường nội địa, hoạt động xuất khẩu phức tạp hơn hơn nhiều. Bởi vì đây là hoạt động buôn bán vượt qua biên giới quốc gia, thị trường thế giới là vô cùng rộng lớn, khó kiểm soát, thanh toán bằng ngoại tệ mạnh đồng thời còn phải tuân thủ theo những tập quán, thông lệ quốc tế cũng như luật pháp của từng địa phương. Theo quy định tại khoản 1 điều 28 luật Thương mại 2005 thì khái niệm xuất khẩu được nêu cụ thể như sau: “Xuất khẩu hàng hoá là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”.
Như vậy, xuất khẩu được hiểu là hoạt động đưa các hàng hoá và dịch vụ từ quốc gia này sang quốc gia khác nhằm thu lợi nhuận. Đây là hình thức thâm nhập thị trường nước ngoài ít rủi ro và chi phí thấp nhất. Với các nước có nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam thì xuất khẩu đóng vai trò rất lớn đối với nền kinh tế và đối với các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu. Các hình thức xuất khẩu 1.
Xuất khẩu trực tiếp Xuất khẩu trực tiếp là là hình thức xuất khẩu từ nước người bán (nước xuất khẩu) trực tiếp sang nước người mua (nước nhập khẩu) chứ không qua nước thứ ba 4 (nước trung gian). Thông qua hình thức này, nhà sản xuất trực tiếp bán sản phẩm cho khách hàng nước ngoài tại thị trường nước ngoài thông qua các tổ chức, chi nhánh của mình, có thể là công ty con hoặc chi nhánh bán hàng tại nước ngoài và thu về lợi nhuận ngay. Hình thức xuất khẩu trực tiếp có ưu điểm là các nhà xuất khẩu tiếp xúc trực tiếp thị trường và khách hàng, nắm bắt tình hình chính trị, văn hóa, pháp luật, xã hội của thị trường rõ ràng cụ thể, kiểm soát được nhiều hơn tiến trình xuất khẩu. Nhờ đó hoạt động xuất khẩu thực hiện nhanh, chất lượng sản phẩm đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Các doanh nghiệp xuất khẩu không phải chia sẻ quyền lợi của mình với các tố chức trung gian nên lợi nhuận cao hơn và có điều kiện tiếp thu kinh nghiệm xuất khẩu sang môi trường quốc tế. Tuy nhiên hạn chế của hình thức xuất khẩu trực tiếp là doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải chịu rủi ro lớn, tốn nhiều thời gian, chi phí để tìm hiểu, mở rộng thị trường và tự tổ chức hoạt động xuất khẩu. Bên cạnh đó, những doanh nghiệp nhỏ khó có cơ hội để thâm nhập các thị trường mới, nhất là những thị trường khó tính khi doanh nghiệp vẫn chưa có thương hiệu và uy tín cao trên thị trường. Đây là hình thức xuất khẩu hàng hóa dịch vụ do chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc đặt mua từ các đơn vị sản xuất trong nước, sau đó xuất khẩu các sản phẩm ra thị trường nước ngoài.
Người bán và người mua trực tiếp quan hệ với nhau bằng cách gặp mặt, qua thư từ để bàn bạc, thỏa thuận một cách tự nguyện. Nội dung thỏa thuận không có sự ràng buộc với lần giao dịch trước việc không mua không nhất thiết phải gắn liền với việc bán. Hoạt động xuất khẩu hàng hóa theo phương thức này chỉ khác với hoạt động nội thương ở chỗ: bên mua và bên bán có quốc tịch khác nhau, đồng tiền thanh toán là ngoại tệ đối với một hoặc cả hai bên, hàng hóa được di chuyển qua biên giới. Trong giao dịch làm một loạt các công việc như: nghiên cứu tiếp cận thị trường, người mua hỏi giá và đặt hàng, người bán chào giá… Sau đó hai bên hoàn giá và chấp nhận giá, cuối cùng là kí kết hợp đồng.
Xuất khẩu gián tiếp (Xuất khẩu ủy thác) Xuất khẩu gián tiếp hay còn gọi là ủy thác xuất khẩu, là hình thức mua bán trao đổi hàng hóa của các tổ chức, doanh nghiệp trong nước với các đối tác nước ngoài gián tiếp thông qua trung gian hay còn gọi là bên thứ ba. Các trung gian mua bán chủ yếu trong kinh doanh xuất khẩu là: đại lý, công ty quản lý xuất nhập khẩu và công ty kinh doanh xuất nhập khẩu. Các trung gian không trực tiếp tạo ra sản phẩm mà chỉ trợ giúp cho công ty có hàng hóa xuất sang thị trường nước ngoài. Hình thức xuất khẩu gián tiếp giúp các doanh nghiệp dễ dàng thâm nhập vào thị trường mới ngay cả khi không am hiểu thị trường đó, do vậy mà giảm thiểu được phần nào các rủi ro.
Tất cả công việc đã có bên trung gian đảm nhận: từ khâu tìm kiếm bạn hàng, thời gian chi phí cho các công việc nghiên cứu, đàm phán, ký kết do đó mà doanh nghiệp giảm được các chi phí trong quá trình giao dịch. Tuy nhiên, do làm việc gián tiếp nên doanh nghiệp rất khó tiếp cận với người tiêu dùng cuối cùng và việc nắm bắt các biến động thị trường cũng như những thị hiếu của thị trường mục tiêu gặp khó khăn hơn. Xuất khẩu gián tiếp thông qua bên trung gian sẽ tạo cho doanh nghiệp ở thế bị động và phụ thuộc phần lớn vào bên thứ ba do đã ủy thác quyền xuất khẩu cho họ. Đồng thời phần lợi nhuận thu về cũng sẽ bị giảm đi do phải chia một phần hoa hồng của mình cho họ.
Gia công quốc tế Đây là một phương thức kinh doanh trong đó một bên gọi là bên nhận gia công nguyên vật liệu hoặc bán thành phẩm của một bên khác (gọi là bên đặt gia công) để chế biến ra thành phẩm giao cho bên đặt gia công và nhận một khoản thù lao gọi là phí gia công. Đây là một trong những hình thức xuất khẩu đang có bước phát triển mạnh mẽ và được nhiều quốc gia chú trọng. Bởi những lợi ích của nó: - Đối với bên đặt gia công: Phương thức này giúp họ tận dụng các yếu tố về giá rẻ, nguyên phụ liệu và nhân công của nước nhận gia công. - Đối với bên nhận gia công: Phương thức này giúp họ giải quyết công ăn việc làm cho nhân công lao động trong nước hoặc nhập được thiết bị hay công nghệ mới 6 về nước mình, nhằm xây dựng một nền công nghiệp dân tộc như Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore… 1.
Một số hình thức xuất khẩu khác - Xuất khẩu hàng hóa theo nghị định thư: hình thức xuất khẩu hàng hoá (thường là để gán nợ) được ký kết theo nghị định thư giữa hai Chính phủ. - Xuất khẩu tại chỗ: hàng hóa xuất khẩu không cần vượt qua biên giới quốc gia mà khách hàng vẫn mua được. Do vậy nhà xuất khẩu không cần phải thâm nhập thị trường nước ngoài mà khách hàng tự tìm đến nhà xuất khẩu. - Buôn bán đối lưu: là một trong những phương thức giao dịch xuất khẩu trong đó xuất khẩu kết hợp chặt chẽ với nhập khẩu, người bán hàng đồng thời là ngời mua, lượng trao đổi với nhau có trị giá tương đương.
Trong phương thức xuất khẩu này mục tiêu là thu về một lượng hàng hoá có trị giá tương đương. Vì đặc điểm này mà phương thức này còn có tên gọi khác như xuất nhập khẩu liên kết, hay hàng đổi hàng. - Tạm nhập, tái xuất hàng hóa: là việc hàng hóa được đưa từ nước ngoài hoặc từ các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật vào Việt Nam, có làm thủ tục nhập khẩu vào Việt Nam và làm thủ tục xuất khẩu chính hàng hóa đó ra khỏi Việt Nam. Vai trò của xuất khẩu 1.
Đối với nền kinh tế Thứ nhất, hoạt động xuất khẩu đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Trong tính toán tổng cầu, xuất khẩu được coi là nhu cầu từ bên ngoài (ngoại nhu). Mức độ phụ thuộc của một nền kinh tế vào xuất khẩu được đo bằng tỷ lệ giữa trị giá nhập khẩu và tổng thu nhập quốc dân. Đối với những nền kinh tế mà cầu nội địa yếu, thì xuất khẩu có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế.
Xuất khẩu là cách mạng ngoại tệ lớn nhất về cho đất nước, bên cạnh đó giúp các doanh nghiệp trong nước mở rộng thị tường tiêu thụ, quy mô sản xuất, từ đó giúp nên kinh tế tăng trưởng. Chính vì thế, nhiều nước đang phát triển theo đuổi chiến lược công nghiệp hóa 7 hướng vào xuất khẩu. Tuy nhiên, vì xuất khẩu phụ thuộc vào yếu tố nước ngoài, nên để đảm bảo tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) thường khuyến nghị các nước phải dựa nhiều hơn nữa vào cầu nội địa. Thứ hai, hoạt động xuất khẩu góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển.
Với sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ hiện đại ngày nay, cơ cấu sản xuất và tiêu dùng trên thế giới đã và đang thay đổi vô cùng mạnh mẽ. Sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế tích cực từ nền kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ ở nước ta là phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế thế giới và khu vực. Sự tác động của xuất khẩu đối với sản xuất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế được nhìn nhận theo các hướng sau: Xuất phát từ nhu cầu của thị trường thế giới để tổ chức sản xuất và xuất khẩu những mặt hàng mà các nước khác cần, điều đó có tác động tích cực đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Xuất khẩu tạo điều kiện cho đa dạng các ngành nghề có cơ hội phát triển thuận lợi, tạo ra khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ, cung cấp đầu vào cho sản xuất, khai thác tối đa sản xuất trong nước.