CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TẠI DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về quản trị nhân lực và tuyển dụng nhân lực • Nguồn nhân lực và quản trị nguồn nhân lực: Có nhiều quan điểm khác nhau về nguồn nhân lực. Khái niệm này chỉ nguồn nhân lực con người với tư cách là nguồn cung cấp sức lao động cho xã hội.
Trần Xuân Cầu (2012) đã nhận định “nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động, nguồn nhân lực là nguồn lực con người”. [5] Bất kỳ tổ chức nào cũng được thành lập bởi những thành viên hay còn gọi là nguồn nhân lực của nó. Nhân lực hay gọi cách khác là nguồn nhân lực (NNL), dưới khía cạnh tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó. Nói cách khác nguồn nhân lực là tập hợp những người tạo nên lực lượng lao động của một tổ chức, lĩnh vực kinh doanh, ngành hoặc nền kinh tế.
Các thuật ngữ khác có thể dùng thay thế nguồn nhân lực là nhân sự, lao động, cộng sự hoặc con người. Nguồn nhân lực của một tổ chức giống như một chuỗi gồm các mắt xích có mối liên kết với nhau theo từng mục tiêu nhất định. Tuy nhiên, các mắt xích trong nguồn nhân lực mang đặc tính cá nhân riêng biệt do bản chất khác nhau của con người. Các cá nhân, nhân viên trong tổ chức, doanh nghiệp có đặc điểm, tính cách, năng lực khác nhau theo từng nhóm cụ thể, từ đó hình thành những nhóm, tổ chức chung để bảo vệ quyền lợi mà nhóm theo đuổi.
Họ có khả năng đánh giá và đặt ra thách thức phải thay đổi hoạt động, cách thức quản lý đối với họ. Vì vậy hoạt động quản trị cũng phải thay đổi thường xuyên phù hợp với từng nhóm đối tượng và trở lên phức tạp, khó khăn hơn rất nhiều so với những hoạt động quản trị khác như sản xuất, cung ứng,… Quản trị nhân lực nghiên cứu các vấn đề về quản trị con người trong các tổ chức ở tầm vi mô và có 2 mục tiêu cơ bản [1]: 3 - Sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực nhằm tăng năng suất lao động và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức - Đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân viên, tạo điều kiện cho nhân viên được phát huy tối đa năng lực cá nhân, được kích thích, động viên nhiều nhất tại nơi làm việc và trung thành, tận tâm với doanh nghiệp. • Tuyển dụng nhân lực: “Tuyển dụng nhân lực (TDNL) là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức, đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu công việc để tìm ra người phù hợp với các yêu cầu đặt ra” [1]. “Tuyển dụng là quá trình lựa chọn các cá nhân có đủ điều kiện cần thiết để đảm nhận các công việc trong tổ chức, tuyển dụng không chỉ là chọn người tốt nhất mà chọn người có tập kiến thức – kỹ năng – năng lực phù hợp giữa ứng viên và tổ chức” [2] Từ những định nghĩa trên, ta tổng quát được khái niệm tuyển dụng nhân lực: Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút những ứng viên từ nhiều nguồn khác nhau tham gia dự tuyển và lựa chọn một hoặc một số những ứng viên trong họ phù hợp, có đủ kiến thức, kỹ năng và năng lực đáp ứng được những yêu cầu đặt ra của vị trí cần tuyển dụng của tổ chức, doanh nghiệp.
Tuyển dụng không đơn thuần là việc phòng Nhân lực bổ sung người vào vị trí còn trống, mà đòi hỏi phải có sự kết hợp giữa các phòng ban trong doanh nghiệp để đưa ra những tiêu chí phù hợp, dựa trên những định hướng rõ ràng từ phía Ban lãnh đạo của công ty. Người phù hợp không chỉ đạt được yêu cầu về năng lực, mà còn có khả năng hòa hợp được với môi trường làm vệc của doanh nghiệp. Tuyển dụng nhân lực bao gồm 2 nội dung chính là tuyển mộ và tuyển chọn nhân lực. Tuyển mộ nhân lực Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức.
Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả 4 năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động nhằm đạt được các mục tiêu của mình. [3] Quá trình tuyển mộ sẽ có ảnh hưởng lớn đến quá trình tuyển chọn. Trong thực tế, người có trình độ cao nhưng không được chọn do họ không được biết các thông tin tuyển mộ. Bên cạnh đó, chất lượng của quá trình lựa chọn sẽ không đạt được như các yêu cầu mong muốn hay hiệu quả thấp nếu số lượng người nộp đơn xin việc bằng hoặc ít hơn số nhu cầu cần tuyển dụng của doanh nghiệp.
Ngoài ra, tuyển mộ có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng nguồn nhân lực trong tổ chức bởi tuyển mộ còn ảnh hưởng đến các chức năng khác của quản trị nguồn nhân lực như: Đánh giá tình hình thực hiện công việc, thù lao lao động; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực,… 1. Tuyển chọn nhân lực Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa trên các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với yêu cầu đặt ra trong số những ứng viên đã thu hút trong quá trình tuyển mộ. Cơ sở của việc tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc. [3] Quá trình tuyển chọn cần phải đáp ứng được những yêu cầu dưới đây: - Xuất phát từ kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch nguồn nhân lực - Tuyển chọn được những người có trình độ chuyên môn cần thiết cho công việc để đạt tới năng suất lao động cao, hiệu quả công tác tốt.
- Tuyển được những người có kỷ luật, trung thực, gắn bó với công việc và tổ chức. Tuyển chọn mà một khâu quan trọng nhằm giúp các nhà quản trị nhân lực có thể đưa ra quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn nhất. Quyết định tuyển chọn có ý nghĩa quan trọng đối với chiến lược kinh doanh của tổ chức, vì đây là quá trình quyết định xem nguồn nhân lực trong tổ chức có phù hợp với sự phát triển của tổ chức trong tương lai hay không. Quá trình tuyển chọn tốt sẽ giúp cho tổ chức cắt giảm được các chi phí như tuyển chọn lại, đào tạo lại cũng như tránh được những rủi ro trong quá trình thực hiện công việc.
Tầm quan trọng của tuyển dụng nhân lực Một đội ngũ nhân lực tốt chính là nền tảng vững mạnh, là cơ sở cho sự phát triển lâu dài của mỗi doanh nghiệp. Và một kế hoạch tuyển dụng có chiến lược với sự đầu tư hợp lý sẽ tạo ra được một đội ngũ nhân lực tốt. Chính vì vậy, tuyển dụng nhân lực đóng một vai trò đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp. Thứ nhất, tuyển dụng nhân lực bổ sung vào sự thiếu hụt nhân sự của doanh nghiệp, đảm bảo cho mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra một cách suôn sẻ.
Ngoài ra, tuyển dụng tốt cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ nhân sự có năng lực tốt, trình độ chuyên môn cao, năng động và sáng tạo, thúc đẩy quá trình tăng trưởng, phát triển của doanh nghiệp diễn ra một cách nhanh chóng hơn. Thứ hai, chất lượng nhân sự của doanh nghiệp sẽ trở thành một trong những lợi thế cạnh tranh bền vững và có giá trị lâu dài của doanh nghiệp. Tuyển dụng được nhân sự có chất lượng tốt chính là một trong những nguồn vốn quan trọng đảm bảo cho doanh nghiệp có tiềm năng phát triển trong tương lai. Thứ ba, tuyển dụng được nguồn nhân lực tốt góp phần vào việc tạo ra “nguồn nhân lực đầu vào” tốt cho doanh nghiệp, quyết định trực tiếp đến chất lượng, năng lực và trình độ của nhân viên trong doanh nghiệp đó.
Chất lượng nhân lực đầu vào tốt không chỉ nâng cao trình độ của đội ngũ nhân lực mới mà còn góp phần đào tạo, mở rộng kiến thức cho nguồn nhân lực sẵn có của của công ty, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chung toàn doanh nghiệp. Thứ tư, tuyển dụng nhân lực hiệu quả giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí tuyển dụng và tuyển dụng lại, giảm chi phí và rủi ro phải đào tạo lại nhân sự trong trường hợp nhân sự nghỉ việc sau quá trình đào tạo. Có thể thấy, tuyển dụng nhân lực là một quá trình không thể thiếu của mỗi doanh nghiệp, có vai trò quyết định đối với sự mở rộng về quy mô và phát triển của doanh nghiệp. Nếu một doanh nghiệp không có đủ năng lực để tuyển dụng nhân lực, không đáp ứng được khối lượng và yêu cầu của công việc thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và không thể phát triển được.
Đặc biệt, tuyển dụng nhân lực không hiệu quả còn gây ra mâu thuẫn trong nội bộ doanh nghiệp, phá hỏng văn hóa doanh nghiệp của công ty, mất đoàn kết và tạo ra một doanh nghiệp thiếu tính liên kết, không 6 bền vững. Cùng với đó, kết quả tuyển dụng nhân lực không tốt gây lãng phí nguồn lực về tài chính và nhân lực của doanh nghiệp và đặc biệt nguồn nhân lực biến động sẽ gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý của nhân viên trong công ty, ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc của nhân sự và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Ngoài ra, TDNL còn có những vai trò quan trọng đối với người lao động như giải quyết nhu cầu việc làm của người lao động, tiếp cận được với những công việc phù hợp và môi trường làm việc phù hợp, phát huy khả năng, năng lực của bản thân, tạo ra độ tin cậy và ý muốn gắn bó làm việc lâu dài tại công ty của nhân viên trong công ty; Vai trò đối với xã hội như giảm tỷ lệ thất nghiệp, tệ nạn xã hội,… 1. Các nội dung cơ bản của tuyển dụng nhân lực tại doanh nghiệp 1.
Các căn cứ, cơ sở của tuyển dụng nhân lực Công tác TDNL được thực hiện dựa trên các căn cứ Pháp luật và những quy định, quy chế của doanh nghiệp. Căn cứ pháp luật: đây là những căn cứ bắt buộc cần phải tuân thủ để đảm bảo quyền lợi cho cả người sử dụng lao động và người lao động.