Chương 1: Cơ sở lý luận về nhập khẩu hàng hóa. Chương 2: Thực trạng nhập khẩu hàng hóa của Công ty CP Sản xuất và Thương mại Cticom. Chương 3: Giải pháp thúc đẩy nhập khẩu của Công ty CP Sản xuất và Thương mại Cticom. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHẬP KHẨU HÀNG HÓA 1.
Tổng quan về nhập khẩu hàng hóa 1. Khái niệm nhập khẩu và nhập khẩu hàng hóa Hội nhập thương mại quốc tế đang được các quốc gia trên thế giới coi là giải pháp tất yếu để đẩy mạnh và tháo gỡ những khó khăn của vấn đề tăng trưởng kinh tế. Với thời buổi kinh tế hội nhập như hiện nay, muốn tồn tại và phát triển mỗi nước không thể thu mình mà cần phải mở cửa giao lưu buôn bán với nhiều quốc gia trên thế giới. Đây cũng là cơ hội để ngành xuất nhập khẩu phát triển vượt bậc trong những năm qua.
Đặc biệt nhập khẩu đã và đang nắm giữ được vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế. Với ý nghĩa như vậy, Nhập khẩu hay nhập hàng là các giao dịch về hàng hoá và dịch vụ qua đường biên giới quốc gia ngoài nước vào trong nước. Hàng nhập khẩu của nước tiếp nhận hàng hóa, dịch vụ là hàng xuất khẩu của một nước gửi đi bán hàng hóa, dịch vụ đó. Nhập khẩu là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế, là quá trình trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ là môi giới.
Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài. Theo Luật Thương Mại 2005 Điều 28 khoản 1: Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Ví dụ như nếu một công ty của Bỉ sản xuất sô-cô-la và sau đó bán nó ở Hoa Kỳ, đối với nước Mỹ, số sôcôla đó sẽ là hàng nhập khẩu. Còn đối với Bỉ, đó sẽ là một mặt hàng xuất khẩu (hàng hóa được gửi đi nước khác).
Trong những năm gần đây, bối cảnh kinh tế thế giới rất phức tạp như chứng kiến những biến động nhanh, phức tạp, đa chiều và khó đoán định từ xung đột thương mại Mỹ-Trung, biến động về quan hệ kinh tế – chính trị giữa các nền kinh tế lớn và đặc biệt là ảnh hưởng tiêu cực của dịch Covid-19 đến mọi lĩnh vực kinh tế – xã hội, không thuận lợi cho thương mại quốc tế. Các nền kinh tế lớn đối mặt với tình trạng suy thoái sâu, tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ qua. Năm 2020 kim ngạch nhập khẩu chỉ đạt vỏn vẹn 262,4 tỷ USD, tăng 3,6% so với năm 2019. Đây là một con số khá thấp so với các giai đoạn trước đó.
Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa 2022 4 ước đạt 360,65 tỷ USD, tăng 8,4% so với năm trước. Trong năm 2022 có 46 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 93,3% tổng kim ngạch nhập khẩu (có 06 mặt hàng nhập khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 52,1%). Đây cũng chính là kết quả của quá trình phục hồi kinh tế hậu Covid -19. Đặc điểm của nhập khẩu hàng hóa Hoạt động nhập khẩu chịu sự điều chỉnh của nhiều nguồn luật như điều ước quốc tế và Ngoại thương, luật quốc gia của các nước hữu quan, tập quán Thương mại quốc tế.
Các phương thức giao dịch mua bán trên thị trường quốc tế rất phong phú: Giao dịch thông thường, giao dịch qua trung gian, giao dịch tại hội chợ triển lãm. Các phương thức thanh toán rất đa dạng: nhờ thu, hàng đổi hàng, L/C… Tiền tệ dùng trong thanh toán thường là ngoại tệ mạnh có sức chuyển đổi cao như: USD, bảng Anh… Điều kiện cơ sở giao hàng: có nhiều hình thức nhưng phổ biến là nhập khẩu theo điều kiện CIF, FOB. Kinh doanh nhập khẩu là kinh doanh trên phạm vi quốc tế nên địa bàn rộng, thủ tục phức tạp, thời gian thực hiện lâu. Kinh doanh nhập khẩu phụ thuộc vào kiến thức kinh doanh, trình độ quản lý, trình độ nghiệp vụ Ngoại thương, sự nhanh nhạy nắm bắt thông tin.
Trong hoạt động nhập khẩu có thể xảy ra những rủi ro thuộc về hàng hoá. Để đề phòng rủi ro, có thể mua bảo hiểm tương ứng. Nhập khẩu là cơ hội để các doanh nghiệp có quốc tịch khác nhau hợp tác lâu dài. Thương mại quốc tế có ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ kinh tế - chính trị của các nước xuất khẩu, góp phần phát triển kinh tế đối ngoại Xuất-nhập khẩu là hai hoạt động cơ bản cấu thành nên hoạt động ngoại thương.
Xuất-nhập khẩu là hoạt động buôn bán diễn ra trên phạm vi ngoài quốc gia. Hoạt động xuất-nhập khẩu phức tạp hơn rất nhiều so với kinh doanh trong nước. Vai trò của nhập khẩu hàng hóa Nhập khẩu là một hoạt động quan trọng của thương mại quốc tế, nhập khẩu tác động một cách trực tiếp và quyết định đến sản xuất và đời sống. Nhập khẩu là để tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật công nghệ tiên tiến, hiện đại cho sản xuất và các 5 hàng hoá cho tiêu dùng mà sản xuất trong nước không sản xuất được, hoặc sản xuất không đáp ứng nhu cầu.
Nhập khẩu còn để thay thế, nghĩa là nhập khẩu những thứ mà sản xuất trong nước sẽ không có lợi bằng xuất khẩu, làm được như vậy sẽ tác động tích cực đến sự phát triển cân đối và khai thác tiềm năng, thế mạnh của nền kinh tế quốc dân về sức lao động , vốn , cơ sở vật chất, tài nguyên và khoa học kĩ thuật. Đối với nền kinh tế thế giới Xu hướng hội nhập nền kinh tế thúc đẩy sự trao đổi hàng hòa giữa các nước với nhau. Hoạt động nhập khẩu diễn ra ngày càng mạnh mẽ khiến nền kinh tế của các quốc gia trên thế giới “xích” lại với nhau thông qua các hiệp định (Việt Nam hiện có 17 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), trong đó có 15 Hiệp định đã và đang thực hiện, 2 Hiệp định còn lại vẫn chưa hoàn tất đàm phán), đóng góp vào quá trình toàn cầu hóa, mỗi quốc gia trên thế giới đều có thể tận dụng được lợi thế so sánh, sử dụng hiệu quả các nguồn nhân lực, nguồn tài nguyên sẵn có của nước mình để phát triển kinh tế. Hoạt động nhập khẩu tạo cơ hội cho tất cả quốc gia tham gia trong cùng khu vực và trên toàn thế giới có thể cùng nhau giao lưu, trao đổi các kinh nghiệm, phương pháp, thành tựu công nghệ khoa học kỹ thuật tiên tiến.
Đây là yếu tố quyết định sự phát triển trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hoá của mỗi quốc gia. Hoạt động nhập khẩu tạo sự liên kết giữa các nền kinh tế của các quốc gia trên thế giới với nhau, thúc đẩy quá trình phát triển của các hoạt động giao lưu kinh tế đối ngoại, thương mại quốc tế (TMQT) khác nhau như hoạt động dịch vụ thương mại, du lịch…Ví dụ như về du lịch, hệ thống cơ sở lưu trú du lịch cả nước được đầu tư ngày càng mạnh mẽ, năm 1990 mới có 350 cơ sở với 16.700 buồng thì đến hết năm 2019 cả nước đã có 30.000 cơ sở lưu trú du lịch với 650. Điều này cho thấy nhu cầu về du lịch ngày càng tăng cao. Về khách du lịch quốc tế, nếu như năm 1990 mới chỉ có 250 nghìn lượt khách quốc tế đến Việt Nam thì năm 2019 đạt hơn 18 triệu lượt, tăng 72 lần so với năm 1990.
Tốc độ tăng trưởng hàng năm thường đạt mức 2 con số, đặc biệt là giai đoạn 2015-2019 đạt 22,7% mỗi năm. Hoạt động nhập khẩu có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình tăng cường hợp tác giữa các quốc gia, chuyên môn hóa phân công lao động quốc tế, là 6 một “mắt xích” quan trọng thực hiện góp phần nâng cao giá trị uy tín của mỗi quốc gia trên trường quốc tế. Hoạt động nhập khẩu kích thích phát triển sản xuất và tiêu dùng của nền kinh tế trong nước, rồi từ đó làm cho nhu cầu tiêu thụ sản phẩm tiến xa hơn ra nước ngoài làm cho nhu cầu sản xuất tăng lên và nhu cầu tiêu thụ trong nền kinh tế thế giới tăng lên.Đối với nền kinh tế trong nước Đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước của người dân. Nhập khẩu hàng hóa từ các quốc gia nước ngoài góp phần trong quá trình giải quyết các vấn đề khan hiếm nguồn hàng trong nước.
Kim ngạch nhập khẩu cả năm 2022 đạt 358,9 tỉ USD, tăng 7,8% so với năm trước. Cán cân thương mại cả năm đã tiếp tục duy trì vị thế xuất siêu trong các năm trước, đạt mức thặng dư hàng hóa 12,4 tỉ USD. Khi một quốc gia không cung ứng đủ nguồn cung cho nhu cầu tiêu thụ trong nước thì nhập khẩu từ các quốc gia khác là cách tối ưu nhất để đảm bảo cân bằng và phát triển kinh tế bền vững. Thị trường hàng hóa đa dạng phong phú nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài vào thị trường trong nước giúp da dạng hóa nguồn cung trong nước, tạo cho người tiêu dùng có nhiều sự chọn lựa khác nhau.
Năm 2022, kim ngạch nhập khẩu chủ yếu tập trung vào nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu, linh kiện thiết bị cần nhập khẩu phục vụ cho sản xuất, tiêu dùng là chủ yếu trong trị giá hàng nhập khẩu, đạt 316,7 tỉ USD, chiếm 88,2% trong tổng kim ngạch nhập khẩu. Tùy thuộc vào nhu cầu thực tế và mức sống của mỗi cá nhân tiêu dùng, họ có thể so sánh giá để lựa chọn một sản phẩm phù hợp. Loại bỏ tình trạng “độc quyền" hàng hóa trong nước, nhập khẩu hàng hóa có cũng tính chất từ nước ngoài vào trong nước làm đa dạng hóa các thương hiệu giúp thị trường trong nước xóa bỏ tình trạng độc quyền, chế độ tự cung tự cấp đối với nhiều loại mặt hàng. Thay vào đó tạo một môi trường mua bán nhộn nhịp, đa dạng, có nhiều cơ hội để hợp tác và phát huy lợi thế quốc gia.
Việt Nam hiện có 20 hàng hóa, dịch vụ thực hiện việc độc quyền thị trường trong nước. Cải thiện trình độ sản xuất của quốc gia: Quá trình nhập khẩu chuyển giao công nghệ giúp quốc gia có nhiều cơ hội tiếp xúc đối với công nghệ mới, tiên tiến hơn để cải thiện quy trình sản xuất trong nước. Nhờ đó trình độ sản xuất giữa các 7 quốc gia cần được cân bằng và không tốn quá nhiều thời gian để tìm ra công nghệ mới thay đổi.