Thu Hút Vốn FDI Xanh Vào Việt Nam: Thực Trạng và Giải Pháp

Việt Nam đang trong quá trình chuyển mình mạnh mẽ để thu hút nguồn vốn FDI xanh. 90 trang · Ngân Hàng · 2018.

• Tác giả: Nguyễn Bùi Thảo Trang
• Người hướng dẫn: Th.S. Nguyễn Thị Quỳnh Hương
• Trường học: Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Thu Hút Vốn FDI Xanh Vào Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề Tài
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU NGUỒN VỐN FDI XANH
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.3. Các nghiên cứu trên thế giới liên quan đến nguồn vốn FDI xanh
• 1.4. Các nghiên cứu trong nước liên quan đến thu hút vốn FDI xanh
• 1.5. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.9. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 1.10. Kết cấu của đề tài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT NGUỒN VỐN FDI XANH
• 2.1. Khái quát chung về vốn FDI
• 2.2. Vốn FDI
• 2.3. Vai trò của vốn FDI
• 2.4. Khái quát chung về vốn FDI xanh
• 2.5. Vốn FDI xanh
• 2.6. Vai trò của vốn FDI xanh
• 2.7. Nhân tố ảnh hưởng đến việc thu hút dòng vốn FDI xanh
• 2.7.1. Nhân tố khách quan
• 2.7.2. Nhân tố chủ quan
• 2.8. Kinh nghiệm thu hút vốn FDI
• 2.9. Thực trạng thu hút vốn FDI trên thế giới
• 2.10. Thực trạng thu hút vốn FDI xanh trên thế giới
• 2.11. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THU HÚT NGUỒN VỐN FDI XANH VÀO VIỆT NAM
• 3.1. Tổng quan về nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2010 – 2017
• 3.2. Tăng trưởng kinh tế
• 3.3. Các chỉ số quan trọng trong nền kinh tế
• 3.4. Thực trạng thu hút vốn FDI vào Việt Nam
• 3.5. Quy mô nguồn vốn FDI
• 3.6. Cơ cấu nguồn vốn FDI
• 3.7. Thực trạng thu hút vốn FDI xanh vào Việt Nam
• 3.7.1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng của vốn FDI xanh đầu tư vào Việt Nam
• 3.7.2. Cơ cấu của nguồn vốn FDI xanh tại Việt Nam
• 3.8. Đánh giá thực trạng thu hút vốn FDI xanh vào Việt Nam
• 3.8.1. Kết quả đạt được
• 3.8.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP THU HÚT VỐN FDI XANH VÀO VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng thu hút FDI vào Việt Nam
• 4.2. Giải pháp thu hút FDI xanh vào Việt Nam
• 4.3. Kiến nghị thu hút FDI xanh vào Việt Nam
• 4.3.1. Đối với cơ quan nhà nước
• 4.3.2. Đối với chính quyền địa phương
• 4.3.3. Đối với doanh nghiệp trong nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giải pháp thu hút vốn FDI xanh vào Việt Nam

Việt Nam đang trong quá trình chuyển mình mạnh mẽ để thu hút nguồn vốn FDI xanh. Nhu cầu đầu tư vào các dự án thân thiện với môi trường ngày càng tăng cao. Điều này không chỉ giúp phát triển kinh tế mà còn bảo vệ môi trường. Chính sách thu hút vốn FDI xanh cần được xây dựng một cách đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Tình hình hiện tại của vốn FDI xanh tại Việt Nam

Việt Nam đã thu hút một lượng vốn FDI đáng kể, nhưng tỷ trọng vốn FDI xanh vẫn còn thấp. Các ngành công nghiệp xanh như năng lượng tái tạo, công nghệ sạch đang cần được chú trọng hơn.

1.2. Vai trò của vốn FDI xanh trong phát triển bền vững

Vốn FDI xanh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Nó không chỉ tạo ra việc làm mà còn giúp cải thiện chất lượng môi trường sống cho người dân.

II. Thách thức trong việc thu hút vốn FDI xanh vào Việt Nam

Việc thu hút vốn FDI xanh vào Việt Nam gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như chính sách chưa đồng bộ, cơ sở hạ tầng yếu kém và nhận thức của doanh nghiệp về FDI xanh còn hạn chế. Những thách thức này cần được giải quyết để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

2.1. Chính sách và quy định chưa đồng bộ

Chính sách thu hút vốn FDI xanh hiện tại chưa đủ mạnh và đồng bộ. Cần có những điều chỉnh để khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài.

2.2. Cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực yếu kém

Cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ và nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu của các dự án FDI xanh là một trong những rào cản lớn.

III. Phương pháp thu hút vốn FDI xanh hiệu quả cho Việt Nam

Để thu hút vốn FDI xanh, Việt Nam cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính và cải thiện môi trường đầu tư là những giải pháp cần thiết.

3.1. Chính sách ưu đãi thuế cho dự án xanh

Cần xây dựng các chính sách ưu đãi thuế hấp dẫn cho các dự án FDI xanh. Điều này sẽ khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường Việt Nam.

3.2. Hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp xanh

Các chương trình hỗ trợ tài chính từ chính phủ sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn đầu tư cho các dự án xanh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về FDI xanh

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc thu hút vốn FDI xanh mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế Việt Nam. Các dự án xanh không chỉ tạo ra việc làm mà còn giúp cải thiện môi trường sống.

4.1. Các dự án FDI xanh thành công tại Việt Nam

Một số dự án FDI xanh đã thành công tại Việt Nam, tạo ra nhiều việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước.

4.2. Tác động tích cực của FDI xanh đến môi trường

FDI xanh giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

V. Kết luận và tương lai của vốn FDI xanh tại Việt Nam

Việc thu hút vốn FDI xanh vào Việt Nam là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Cần có những chính sách đồng bộ và hiệu quả để phát triển bền vững. Tương lai của vốn FDI xanh tại Việt Nam hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ nếu các thách thức được giải quyết.

5.1. Tầm nhìn phát triển bền vững với FDI xanh

Việt Nam cần xây dựng một tầm nhìn dài hạn cho phát triển bền vững, trong đó FDI xanh là một phần quan trọng.

5.2. Khuyến nghị cho chính sách thu hút FDI xanh

Cần có những khuyến nghị cụ thể cho chính sách thu hút FDI xanh, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam kể từ khi bắt đầu mở cửa thu hút vốn vào năm 1987. Tính lũy kế đến ngày 20/04/2018, Việt Nam đã có 25.524 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt 321,25 tỷ USD, trong đó vốn thực hiện lũy kế ước đạt 177,47 tỷ USD (chiếm 55,2% tổng vốn đăng ký). Mặc dù khu vực FDI đóng góp lớn vào nguồn thu ngân sách, giải quyết việc làm và thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu, quá trình thu hút vốn FDI truyền thống cũng bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng về ô nhiễm môi trường, nguy cơ công nghệ lạc hậu và tính mất cân đối trong cơ cấu kinh tế.

Theo Quyết định số 1393/QĐ-TTg ngày 25/09/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc "Phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh", Việt Nam theo đuổi 3 mục tiêu cốt lõi: tăng trưởng kinh tế nhanh và an toàn; thực hiện công bằng xã hội gắn với nâng cao chỉ số phát triển con người; khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ chất lượng môi trường sống. Để hiện thực hóa chiến lược này đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 30 tỷ USD, tuy nhiên ngân sách nhà nước dự kiến chỉ đáp ứng khoảng một phần ba (1/3), đồng nghĩa gần 70% nguồn kinh phí còn lại phải huy động từ khu vực tư nhân và các dòng vốn quốc tế bên ngoài. Do đó, việc chuyển dịch dòng vốn sang kênh FDI xanh là yêu cầu cấp thiết.

Khóa luận xác định các mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cụ thể như sau:

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Làm rõ thực trạng, xu hướng và tiềm năng thu hút nguồn vốn FDI xanh tại Việt Nam.
2. Phân tích, đánh giá quá trình thu hút, sử dụng và quản lý nguồn vốn FDI xanh; nhận diện thuận lợi, khó khăn và thách thức thực tế.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi thu hút FDI xanh phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.

Nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu:

1. Cơ sở lý luận về FDI xanh là gì và vai trò của nguồn vốn này đối với tái cơ cấu nền kinh tế?
2. Những nhân tố khách quan và chủ quan nào chi phối quyết định giải ngân FDI xanh của nhà đầu tư vào Việt Nam? Các quốc gia trên thế giới mang lại bài học kinh nghiệm gì?
3. Thực trạng thu hút FDI xanh tại Việt Nam diễn ra như thế nào, làm sao để tối ưu hóa hiệu quả nguồn vốn và định hướng giải pháp trong thời gian tới?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Dòng vốn FDI, trọng tâm là phân khúc đầu tư cho kinh tế xanh và các ngành hàng hóa, dịch vụ thân thiện với môi trường.
• Phạm vi không gian: Nền kinh tế Việt Nam trong mối tương quan so sánh với khu vực Châu Á và thế giới; tập trung phân tích kinh nghiệm điển hình tại Trung Quốc và Ấn Độ.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2010 – 2017, cập nhật số liệu lũy kế đến đầu năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng khung lý thuyết dựa trên các chuẩn mực quốc tế và văn bản pháp quy trong nước về đầu tư và kinh tế xanh:

• Khái niệm FDI: Trích dẫn định nghĩa của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) với tiêu chí kiểm soát từ 10% quyền biểu quyết, Luật Đầu tư năm 2005 và Luật Đầu tư năm 2014 (Khoản 17 Điều 3 quy định về tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài).
• Khái niệm FDI xanh: Sử dụng định nghĩa của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 2011) chia dòng vốn FDI xanh thành 3 mảng: cơ sở hạ tầng xanh và xanh hóa hạ tầng hiện hữu; quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên; các hoạt động trong lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ môi trường (EGS - Environmental Goods and Services) và chuỗi giá trị xanh. Đồng thời, khóa luận tham chiếu tiêu chuẩn của Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD, 2008 & 2010) về dòng vốn vượt tiêu chuẩn môi trường quốc gia và quy trình chuyển giao công nghệ sạch của các tập đoàn xuyên quốc gia.
• Khung phân tích nhân tố tác động: Phân chia thành nhóm nhân tố khách quan (tình hình kinh tế - chính trị quốc tế, môi trường kinh tế vĩ mô, mức độ cạnh tranh, tâm lý nhà đầu tư) và nhóm nhân tố chủ quan (chính sách thu hút FDI, môi trường đầu tư, trình độ quản lý và chất lượng lao động, chính sách môi trường).

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng gồm:

• Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.
• Phương pháp thống kê mô tả, phân tích - tổng hợp dữ liệu, so sánh theo chuỗi thời gian (2010 - 2017) và so sánh không gian địa lý (Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, các khu vực của Châu Á và toàn cầu).
• Phương pháp quy nạp và diễn dịch logic kinh tế nhằm rút ra bài học kinh nghiệm và luận cứ giải pháp.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức: UNCTAD Statistics, OECD, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Ngân hàng Thế giới (World Bank), Tổng cục Thống kê Việt Nam, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Thương mại Trung Quốc và dữ liệu fDi Intelligence.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về nguồn vốn FDI xanh

Chương này tổng kết các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến FDI xanh:

• Nghiên cứu quốc tế: Báo cáo của Stephen S. (OECD, 2011) chuẩn hóa khung lý thuyết định nghĩa và đo lường FDI xanh; báo cáo của Felipe C. và cộng sự (WEF, 2013) về huy động tài chính tư nhân cho tăng trưởng xanh; các báo cáo của UNCTAD về thương mại sinh học (BioTrade), FDI tại các nước kém phát triển (LDCs) và tác động của đầu tư nông nghiệp quy mô lớn.
• Nghiên cứu trong nước: Đề tài của Nguyễn Thị Liên Hoa và cộng sự (2010) về FDI sạch; công trình của Lê Minh Tú về FDI hàm lượng carbon thấp (low-carbon FDI); nghiên cứu của PGS.TS. Phạm Thị Ngọc Trầm về vai trò của kinh tế xanh trong tái cơ cấu nền kinh tế.
• Khoảng trống nghiên cứu: Tác giả chỉ ra rằng các nghiên cứu trước đây chủ yếu dừng ở khung lý thuyết vĩ mô hoặc chưa cập nhật số liệu thực tế giai đoạn 2012 - 2017 sau khi Việt Nam ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh.

Chương 2: Cơ sở lý luận về thu hút nguồn vốn FDI xanh

Tác giả phân tích bản chất, vai trò đa chiều của FDI và FDI xanh trên ba phương diện kinh tế, xã hội, môi trường, đồng thời làm rõ hệ thống nhân tố tác động. Điểm nhấn của chương là phần tổng hợp thực trạng FDI và FDI xanh trên thế giới giai đoạn 2010 - 2017:

Khu vực / Năm (Đơn vị: Triệu USD)	2010	2013	2015	2016	2017
Các nước đang phát triển ở Châu Á	410.424	421.500	523.641	442.665	462.030
- Đông Á	201.806	221.275	317.796	260.033	264.147
- Đông Nam Á	110.559	126.148	126.639	101.099	121.079
- Nam Á	34.912	35.629	50.848	53.735	45.407
- Tây Á	63.147	38.447	28.359	27.797	31.397
Toàn thế giới	1.383.779	1.443.230	1.774.001	1.746.432	1.520.968

Dòng vốn FDI xanh toàn cầu tăng từ 295,5 tỷ USD năm 2010 lên 817 tỷ USD năm 2017 (đạt đỉnh 827 tỷ USD năm 2016), tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 4,8%/năm. Châu Á là khu vực dẫn đầu với mức tăng 9,8%/năm, chiếm trung bình 39,55% quy mô FDI xanh toàn cầu.

Nghiên cứu phân tích sâu kinh nghiệm thực tế từ hai quốc gia:

• Trung Quốc: Thu hút FDI đạt 21,875 tỷ USD năm 2017 (tăng trưởng bình quân 23% giai đoạn 2010 - 2017). Tuy nhiên, giai đoạn phát triển nóng đánh đổi môi trường đã gây thiệt hại kinh tế 230 tỷ USD và làm 1,2 triệu người tử vong năm 2010, 70% sông hồ và 90% nước ngầm bị ô nhiễm. Trung Quốc đã chuyển hướng bằng việc thành lập khu kinh tế đặc biệt, ban hành danh mục hướng dẫn ngành nghề thu hút FDI xanh và chính sách hoàn thuế thu nhập cho các khoản tái đầu tư vào năng lượng tái tạo.
• Ấn Độ: Giai đoạn 2005 - 2015 trở thành một trong năm thị trường điện gió lớn nhất thế giới. Năm 2016, Ấn Độ vươn lên dẫn đầu thế giới về tỷ trọng FDI xanh (chiếm 13,4% tổng FDI) nhờ các chiến dịch "Make in India", "Skill India", "Digital India" và kiên quyết từ chối dự án không đạt chuẩn xả thải. Tuy nhiên, chính sách đổi tiền mệnh giá 500 và 1.000 rupee (tháng 11/2016) cùng cuộc cải cách thuế GST năm 2017 đã gây sốc thanh khoản, khiến hàng trăm nghìn xưởng dệt phá sản và dòng vốn FDI sụt giảm mạnh.

Chương 3: Thực trạng thu hút nguồn vốn FDI xanh vào Việt Nam

Chương 3 trình bày tổng quan kinh tế vĩ mô Việt Nam giai đoạn 2010 - 2017 và phân tích bức tranh thu hút vốn FDI:

• Tăng trưởng kinh tế và các chỉ số vĩ mô: Tốc độ tăng trưởng GDP phục hồi từ 5,91% (bình quân 2011 - 2015) lên 6,68% (2015), 6,21% (2016) và đạt 6,81% (2017). GDP bình quân đầu người tăng từ 1.532 USD (2011) lên 2.385 USD (2017). Lạm phát CPI giảm mạnh từ 18,13% (2011) xuống 0,6% (2015).
• Cơ cấu vốn đầu tư: Năm 2017, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 1.485,1 nghìn tỷ đồng (~33% GDP), trong đó khu vực nhà nước chiếm 37,6%, khu vực ngoài nhà nước chiếm 39%, và khu vực FDI chiếm 23,4% (vốn FDI thực hiện đạt 17,5 tỷ USD, tăng 10,8%).
• Đặc điểm khu vực FDI tại Việt Nam: Khu vực FDI đóng góp 19% thu ngân sách nội địa, 19% GDP, trên 55% giá trị sản lượng công nghiệp và 73% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2017 (xuất siêu 28,8 tỷ USD, bù đắp nhập siêu 26,1 tỷ USD của khu vực trong nước).
• Thực trạng FDI xanh: Dòng vốn FDI xanh vào Việt Nam tập trung chủ yếu vào 3 lĩnh vực: năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), cấp nước - xử lý chất thải và các hoạt động tư vấn, dịch vụ kỹ thuật môi trường chuyên môn.
• Hạn chế: Các dự án FDI lớn vẫn mang nặng tính gia công, thâm dụng đất đai, tài nguyên và năng lượng nhưng giá trị gia tăng thấp (điển hình như các dự án quy mô lớn trong ngành công nghiệp chế biến chế tạo và luyện kim). Tỷ trọng FDI xanh còn khiêm tốn so với tổng vốn FDI đăng ký.

Chương 4: Giải pháp thu hút vốn FDI xanh vào Việt Nam

Chương 4 vạch ra các định hướng chiến lược và giải pháp cụ thể:

• Hoàn thiện định hướng sàng lọc dự án FDI dựa trên tiêu chí công nghệ sạch và suất tiêu hao năng lượng.
• Đề xuất giải pháp và kiến nghị phân cấp:
  • Đối với cơ quan nhà nước trung ương: Hoàn thiện hành lang pháp lý về tiêu chuẩn môi trường; thiết lập cơ chế ưu đãi thuế, tiền thuê đất và tín dụng cho các dự án EGS và năng lượng tái tạo; đơn giản hóa thủ tục hành chính.
  • Đối với chính quyền địa phương: Quy hoạch khu công nghiệp sinh thái; tăng cường thanh tra, giám sát xả thải; nâng cao tính minh bạch và chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư xanh.
  • Đối với doanh nghiệp trong nước: Chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chuẩn hóa quy trình sản xuất để tham gia chuỗi cung ứng đầu vào cho các tập đoàn FDI xanh.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận mang lại các kết quả và đóng góp chính sau:

1. Hệ thống hóa dữ liệu định lượng về FDI và FDI xanh: Tổng hợp chuỗi số liệu giai đoạn 2010 - 2017 phản ánh xu hướng dịch chuyển của dòng vốn FDI toàn cầu, khu vực Châu Á và Việt Nam.

Chỉ tiêu kinh tế Việt Nam	2011	2014	2015	2016	2017
Tăng trưởng GDP (%)	6,24	5,98	6,68	6,21	6,81
GDP bình quân đầu người (USD)	1.532	2.052	2.171	2.215	2.385
Chỉ số giá tiêu dùng CPI (%)	18,13	1,84	0,60	2,66	3,53
Vốn FDI thực hiện (Tỷ USD)	11,0	12,5	14,5	15,8	17,5
Tỷ trọng FDI trong xuất khẩu (%)	~50	~67	~68	~71,5	73,0

2. Bài học chính sách từ kinh nghiệm quốc tế: Đúc kết nguyên nhân thành công và thất bại từ mô hình của Trung Quốc (công cụ hoàn thuế tái đầu tư và đặc khu kinh tế) và Ấn Độ (chính sách thắt chặt tiêu chuẩn môi trường, tác động tiêu cực của các cú sốc chính sách tiền tệ/thuế đột ngột đến tâm lý nhà đầu tư nước ngoài).
3. Đóng góp ứng dụng: Đưa ra khung khuyến nghị 3 cấp (Trung ương - Địa phương - Doanh nghiệp nội địa) nhằm đáp ứng nhu cầu huy động khoảng 20 tỷ USD (70% của 30 tỷ USD) từ nguồn lực ngoài ngân sách cho Chiến lược tăng trưởng xanh đến năm 2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về dữ liệu: Hệ thống thống kê phân loại ngành nghề tại Việt Nam thời điểm 2018 chưa có mã ngành thống kê riêng biệt cho "FDI xanh", do đó các số liệu định lượng phần lớn phải tổng hợp gián tiếp qua danh mục EGS và dữ liệu của các tổ chức quốc tế (UNCTAD, OECD).
• Phạm vi phân tích: Khóa luận chủ yếu sử dụng dữ liệu thứ cấp ở quy mô vĩ mô và ngành, chưa thực hiện khảo sát định lượng trực tiếp trên mẫu doanh nghiệp FDI xanh đang hoạt động tại các địa phương.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu bằng phương pháp kinh tế lượng (hồi quy đa biến) để đo lường mức độ tác động của các chính sách ưu đãi thuế, phí môi trường đến quyết định lựa chọn địa điểm của các dự án FDI xanh; khảo sát thực chứng rào cản liên kết chuỗi giữa doanh nghiệp phụ trợ Việt Nam và doanh nghiệp FDI xanh.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Thuộc các chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế quốc tế, Kinh tế đầu tư và Quản lý môi trường tham khảo khung lý thuyết EGS, phương pháp tiếp cận dòng vốn đầu tư xanh theo chuẩn OECD/UNCTAD.
• Người làm đề tài nghiên cứu: Các nghiên cứu về tài chính xanh, tăng trưởng xanh, chính sách kinh tế vĩ mô và tái cơ cấu dòng vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
• Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách: Tham khảo cơ sở thực tiễn về cơ chế kiểm soát rủi ro môi trường của dòng vốn FDI và bài học điều hành kinh tế vĩ mô từ Trung Quốc và Ấn Độ.

Câu hỏi thường gặp

1. Theo chuẩn OECD (2011), dòng vốn FDI xanh được phân loại vào những mảng nào?

Theo OECD (2011), FDI xanh gồm 3 mảng: (a) Cơ sở hạ tầng xanh và xanh hóa cơ sở hạ tầng hiện hữu; (b) Quản lý bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên (rừng, thủy sản, đất, khoáng sản, du lịch sinh thái); (c) Các hoạt động sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ môi trường (EGS) và toàn bộ các phân khúc của chuỗi giá trị xanh.

2. Nhu cầu kinh phí cho Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh của Việt Nam đến năm 2030 là bao nhiêu?

Theo số liệu công bố tại hội thảo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (tháng 11/2017), Việt Nam cần khoảng 30 tỷ USD để thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đến năm 2030. Ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng khoảng một phần ba (1/3), gần 70% còn lại (khoảng 20 tỷ USD) cần huy động từ khu vực tư nhân và nguồn vốn quốc tế.

3. Bài học từ cuộc cải cách tiền tệ và thuế của Ấn Độ năm 2016 - 2017 đối với việc thu hút FDI là gì?

Việc hủy bỏ lưu hành tờ tiền 500 và 1.000 rupee (tháng 11/2016) cùng cải cách thuế GST đột ngột đã gây xáo trộn khu vực kinh tế phi chính thức và doanh nghiệp vừa/nhỏ, khiến tốc độ tăng trưởng GDP giảm còn 6,5% và dòng vốn FDI suy giảm mạnh. Bài học cho Việt Nam là phải duy trì môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, thận trọng khi ban hành cơ chế mới và dự báo chính xác phản ứng thị trường để tránh hiện tượng rút vốn đột ngột.

4. Khu vực FDI đóng góp như thế nào vào hoạt động ngoại thương của Việt Nam năm 2017?

Năm 2017, khu vực FDI chiếm 23,4% tổng vốn đầu tư toàn xã hội nhưng đóng góp tới 73% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước (tương đương khoảng 156 tỷ USD trên tổng số 213,8 tỷ USD). Khu vực FDI xuất siêu 28,8 tỷ USD, qua đó bù đắp cho mức nhập siêu 26,1 tỷ USD của khu vực kinh tế trong nước và giúp cán cân thương mại cả nước đạt mức xuất siêu 2,7 tỷ USD.

5. Những tổn thất môi trường cụ thể mà Trung Quốc phải gánh chịu do phát triển nóng trước khi đẩy mạnh FDI xanh là gì?

Ô nhiễm môi trường tại Trung Quốc năm 2010 gây tổn thất kinh tế khoảng 230 tỷ USD và khiến hơn 1,2 triệu người tử vong. Đến năm 2017, tỷ lệ mắc ung thư phổi tại Bắc Kinh tăng 60% trong 10 năm; khoảng 70% sông hồ và 90% mạch nước ngầm bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Bùi Thảo Trang đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dòng vốn FDI xanh theo các tiêu chuẩn quốc tế của OECD và UNCTAD, đồng thời phân tích sâu sắc các nhân tố khách quan và chủ quan chi phối dòng vốn này. Thông qua việc phân tích thực trạng kinh tế vĩ mô Việt Nam giai đoạn 2010 - 2017 và đúc kết bài học kinh nghiệm từ Trung Quốc và Ấn Độ, đề tài đã chỉ rõ tính cấp thiết của việc tái cơ cấu dòng vốn đầu tư nhằm khắc phục các nhược điểm thâm dụng tài nguyên và gia công giá trị thấp. Các nhóm giải pháp và kiến nghị 3 cấp được đề xuất cung cấp luận cứ thiết thực phục vụ việc hoàn thiện chính sách thu hút FDI xanh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về nguồn vốn FDI xanh Chương 2: Cơ sở lý luận về thu hút nguồn vốn FDI xanh Chương 3: Thực trạng thu hút nguồn vốn FDI xanh vào Việt Nam Chương 4: Giải pháp thu hút vốn FDI xanh vào Việt Nam 7 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT NGUỒN VỐN FDI XANH 2. Khái quát chung về vốn FDI 2. Vốn FDI Kể từ khi nền kinh tế Việt Nam bắt đầu mở cửa hội nhập với nền kinh tế thế giới, FDI (Foreign Direct Investment – đầu tư trực tiếp nước ngoài) không còn là một thuật ngữ xa lạ.

Theo Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, đầu tư trực tiếp nước ngoài xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác. Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Khi đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty".

Qũy tiền tệ Quốc tế IMF lại đưa ra một góc tiếp cận khác với con số định lượng cụ thể hơn, theo đó, FDI còn gắn với “quyền sở hữu hoặc kiểm soát 10% hoặc hơn thế các chứng khoán kèm quyền biểu quyết của một doanh nghiệp, hoặc lợi ích tương đương trong các đơn vị kinh doanh không có tư cách pháp nhân”. Tại Việt Nam, Luật đầu tư năm 2005 mà quốc hội khoá XI đã thông qua có các khái niệm về “đầu tư”, “đầu tư trực tiếp”, “đầu tư nước ngoài”, “đầu tư ra nước ngoài nhưng lại không có khái niệm “đầu tư trực tiếp nước ngoài”. Tuy nhiên, tổng hợp được từ các khái niệm trên có thể hiểu FDI là “hình thức đầu tư do nhà đầu nước ngoài bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư ở Việt Nam hoặc nhà đầu tư Việt Nam bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư ở nước ngoài”. Theo quy định của bộ Luật Đầu tư mới nhất (2014) cũng không đề cập trực tiếp loại hình đầu tư này mà chỉ định nghĩa một cách khái quát về doanh nghiệp có vốn đầu tư FDI tại Khoản 17 Điều 3 Luật Đầu tư 2014 như sau: “Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông”.

Như vậy, tựu trung lại, FDI - đầu tư trực tiếp nước ngoài là hình thức đầu tư dài hạn của cá nhân hay công ty nước này vào nước khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất, 8 kinh doanh. Cá nhân hay công ty nước ngoài đó sẽ nắm giữ quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này. Vai trò của vốn FDI Đối với nền kinh tế, FDI có vai trò bổ sung nguồn vốn thiếu hụt để phát triển trong một quốc gia. Xét trên các nhân tố quan trọng đầu vào của một nền kinh tế, bao gồm vốn, nhân lực, công nghệ và khoa học kỹ thuật, yếu tố tư bản là đòn bẩy đầu tiên giúp các nước đang phát triển đạt được mục tiêu tăng trưởng.

Hơn nữa, FDI còn là một kênh sử dụng vốn hiệu quả nhờ dòng vốn được chảy đến những thị trường còn thiếu hụt vốn mà tiềm năng khác như tài nguyên thiên nhiên (gồm cả nguồn hữu hạn và tài nguyên tái tạo), nhân công giá cả hợp lý chưa được khai thác đúng cách.