Khóa luận 2019 – Giải pháp việc làm nông thôn Quang Minh, Bắc Quang, Hà Giang, ĐH Nông Lâm Thái Nguyên

Luận văn phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho lao động nông thôn tại xã Quang Minh, huyện Bắc Quang.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Huyền
• Người hướng dẫn: Th.S Đặng Thị Bích Huệ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Thực Trạng Và Một Số Giải Pháp Nhằm Giải Quyết Việc Làm Và Tăng Thu Nhập Cho Lao Động Nông Thôn Tại Xã Quang Minh, Huyện Bắc Quang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm về lao động và lao động nông thôn
• 2.1.1. Lao động
• 2.1.2. Lao động nông thôn
• 2.2. Khái niệm về việc làm, thiếu việc làm và thất nghiệp
• 2.2.1. Khái niệm về việc làm, thiếu việc làm
• 2.2.2. Khái niệm về thất nghiệp
• 2.3. Vai trò của việc làm đối với người lao động và lao động nông thôn
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm lao động nông thôn
• 2.4.1. Các nhân tố về điều kiện tự nhiên, môi trường
• 2.4.2. Các nhân tố về dân số và chính sách vĩ mô
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.2. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 3.4.3. Phương pháp thống kê mô tả
• 3.4.4. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 4.2. Thực trạng lao động và việc làm của lao động nông thôn tại xã Quang Minh
• 4.2.1. Tình hình phân bổ lao động trên địa bàn xã Quang Minh
• 4.2.2. Một số thuận lợi và khó khăn trong giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn xã Quang Minh
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với chính quyền xã địa phương
• 5.2. Đối với người lao động

Tóm tắt

I. Giải pháp tạo việc làm

Giải pháp tạo việc làm là trọng tâm của nghiên cứu này, nhằm giải quyết tình trạng thiếu việc làm và thất nghiệp tại xã Quang Minh, huyện Bắc Quang. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp như thủ công mỹ nghệ, dịch vụ du lịch, và các ngành nghề truyền thống có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho lao động nông thôn. Đồng thời, việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và hỗ trợ vốn cho các hộ gia đình cũng là những giải pháp kinh tế hiệu quả. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng cho người lao động để họ có thể thích ứng với các yêu cầu của thị trường lao động.

1.1. Phát triển ngành nghề phi nông nghiệp

Phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp như thủ công mỹ nghệ, dịch vụ du lịch, và các ngành nghề truyền thống là một trong những giải pháp tạo việc làm hiệu quả. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc khai thác tiềm năng du lịch tại xã Quang Minh có thể tạo ra nhiều việc làm mới, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ. Đồng thời, việc phát triển các làng nghề truyền thống cũng giúp tạo thêm thu nhập cho người dân địa phương.

1.2. Đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng

Đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng cho lao động nông thôn là một giải pháp kinh tế quan trọng. Nghiên cứu đề xuất việc tổ chức các khóa đào tạo nghề ngắn hạn và dài hạn, tập trung vào các kỹ năng cần thiết cho thị trường lao động. Điều này không chỉ giúp người lao động có thêm cơ hội việc làm mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn lao động tại địa phương.

II. Tăng thu nhập cho lao động nông thôn

Tăng thu nhập cho lao động nông thôn là mục tiêu quan trọng của nghiên cứu. Các giải pháp kinh tế được đề xuất bao gồm việc phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hỗ trợ vốn và kỹ thuật cho các hộ gia đình để họ có thể đầu tư vào các mô hình sản xuất mới, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

2.1. Phát triển mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả

Phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả là một trong những giải pháp kinh tế quan trọng để tăng thu nhập cho lao động nông thôn. Nghiên cứu đề xuất việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên của xã Quang Minh. Đồng thời, việc mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm cũng giúp tăng giá trị sản xuất và thu nhập cho người dân.

2.2. Hỗ trợ vốn và kỹ thuật

Hỗ trợ vốn và kỹ thuật cho các hộ gia đình là một giải pháp kinh tế hiệu quả để nâng cao thu nhập. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc cung cấp vốn vay ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật sản xuất giúp các hộ gia đình đầu tư vào các mô hình sản xuất mới, từ đó tăng năng suất và thu nhập. Đây cũng là cách để thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế nông thôn tại địa phương.

III. Phát triển kinh tế nông thôn bền vững

Phát triển kinh tế nông thôn bền vững là mục tiêu dài hạn của nghiên cứu. Các giải pháp kinh tế được đề xuất bao gồm việc phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn lao động, và thúc đẩy các ngành nghề có tiềm năng. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các chính sách việc làm phù hợp với điều kiện địa phương, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển bền vững kinh tế nông thôn.

3.1. Phát triển cơ sở hạ tầng

Phát triển cơ sở hạ tầng là một trong những giải pháp kinh tế quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế nông thôn. Nghiên cứu đề xuất việc đầu tư vào hệ thống giao thông, điện, nước, và các công trình công cộng khác tại xã Quang Minh. Điều này không chỉ cải thiện điều kiện sống của người dân mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các ngành nghề mới.

3.2. Xây dựng chính sách việc làm phù hợp

Xây dựng các chính sách việc làm phù hợp với điều kiện địa phương là một giải pháp kinh tế hiệu quả. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc xây dựng các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm, và hỗ trợ vốn cho người lao động sẽ góp phần thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế nông thôn tại xã Quang Minh, huyện Bắc Quang.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới và phát triển kinh tế tại Việt Nam, khu vực nông nghiệp và nông thôn đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa và xây dựng cơ sở hạ tầng đang làm thu hẹp quỹ đất canh tác, khiến diện tích đất sản xuất bình quân trên đầu người ngày càng suy giảm. Do đặc thù của sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ cao trong khi tư liệu sản xuất hạn chế, số ngày công lao động thực tế trong năm của người dân nông thôn thường ở mức thấp. Bên cạnh đó, lực lượng lao động tại khu vực này phần lớn chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật, trình độ học vấn còn hạn chế, dẫn đến khả năng tiếp thu và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất gặp nhiều rào cản. Tình trạng thiếu việc làm, chênh lệch giàu nghèo gia tăng và xu hướng di dân tự do ra các đô thị lớn tìm việc làm đang tạo ra áp lực lớn về mặt kinh tế - xã hội.

Xã Quang Minh là địa bàn nằm liền kề trung tâm thị trấn Việt Quang thuộc huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Cơ cấu kinh tế của xã chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp với phương thức canh tác truyền thống, năng suất chưa cao, trong khi nguồn lao động nông nhàn dư thừa vẫn chưa được giải quyết triệt để. Xuất phát từ bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Nguyễn Thị Minh Huyền đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Phát triển nông thôn nhằm phân tích thực trạng và tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng lao động và cải thiện đời sống người dân địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu thực trạng việc làm của lao động nông thôn tại xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm sử dụng lao động hợp lý hơn và nâng cao thu nhập cho lao động địa phương trong thời gian tới.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá thực trạng lao động và việc làm của lao động nông thôn trên địa bàn xã Quang Minh.
   • Xác định những thuận lợi, khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm cũng như các nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu việc làm của người dân tại địa bàn nghiên cứu.
   • Đề xuất định hướng và một số giải pháp nhằm giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho lao động nông thôn xã Quang Minh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề về lao động và việc làm của người lao động nông thôn trên địa bàn xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.
• Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực trạng trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2017. Thời gian triển khai khảo sát thực địa từ ngày 13/8/2018 đến ngày 23/12/2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các học thuyết kinh tế chính trị và quy định pháp luật hiện hành:

• Khái niệm lao động và nguồn lao động nông thôn: Dẫn chiếu quan điểm của C. Mác và Ph. Ăng-ghen về bản chất sáng tạo của lao động trong sản xuất của cải vật chất. Nguồn lao động nông thôn được xác định là bộ phận dân số sinh sống tại nông thôn trong độ tuổi lao động theo quy định pháp luật (nam từ 16 đến 60 tuổi, nữ từ 16 đến 55 tuổi) có khả năng lao động.
• Khái niệm việc làm, thiếu việc làm và thất nghiệp: Tiếp cận khái niệm việc làm theo Điều 13, Chương 3 Bộ luật Lao động nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1994 ("Mọi hoạt động lao động tạo ra thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm"). Khái niệm thất nghiệp được định nghĩa theo chuẩn của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), đi kèm công thức xác định tỷ lệ thất nghiệp: $$\text{Tỷ lệ thất nghiệp} = \left(\frac{U}{L}\right) \times 100$$ (Trong đó: $U$ là số người thất nghiệp, $L$ là tổng số lao động xã hội).
• Khung chính sách của Nhà nước: Đề tài hệ thống hóa các văn bản và chương trình can thiệp trọng điểm gồm: Nghị quyết 120/HĐBT ngày 11/4/1992 về giải quyết việc làm (Quỹ 120), Chương trình 327 phủ xanh đất trống đồi trọc, các chính sách tín dụng ưu đãi nông thôn, và Quyết định số 1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020".
• Cơ sở thực tiễn quốc tế: Phân tích bài học kinh nghiệm từ Nhật Bản (cơ giới hóa nông nghiệp đạt 98%–100%, phong trào "Mỗi làng một sản phẩm" - OVOP tại tỉnh Oita năm 1970) và Đài Loan (kết hợp công nghiệp hóa nông thôn, phát triển mạng lưới xí nghiệp vừa và nhỏ gia đình chiếm 98% tổng số xí nghiệp).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo phát triển kinh tế - xã hội thường niên của UBND xã Quang Minh, số liệu từ Phòng Thống kê huyện Bắc Quang và các ấn phẩm chuyên đề liên quan.
  • Dữ liệu sơ cấp: Quan sát trực tiếp tại địa bàn và phỏng vấn trực tiếp các hộ dân bằng bảng hỏi điều tra cấu trúc.
• Phương pháp chọn mẫu điều tra:
  • Sử dụng công thức chọn mẫu của Slovin (1960) với độ tin cậy 90% (mức sai số cho phép $e = 10%$): $$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2}$$
  • Với tổng số hộ toàn xã là $N = 2.268$ hộ, cỡ mẫu tính toán được là $n = 96$ hộ.
  • Mẫu được phân bổ đều cho 3 thôn đại diện (32 hộ/thôn) theo phương pháp ngẫu nhiên phân tổ: Thôn Minh Thượng (khu vực trung tâm ven UBND xã, chuyên canh lúa, màu và thương mại dịch vụ), Thôn Lung Cu (khu vực có trình độ dân cư và kinh tế trung bình), Thôn Thống Nhất (vùng bán sơn địa, chuyên sản xuất chè, mía, lâm nghiệp).
• Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu: Nhập liệu, làm sạch và xử lý số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel. Sử dụng các công cụ thống kê mô tả, phân tổ thống kê, tính toán chỉ tiêu tỷ suất sử dụng thời gian lao động và thu nhập bình quân (theo hộ, theo lao động, theo nhân khẩu).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này trình bày lý do chọn đề tài, tính cấp thiết của việc giải quyết tình trạng thiếu việc làm ở khu vực nông thôn miền núi, xác định hệ thống mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể và chỉ rõ ý nghĩa học thuật cũng như giá trị thực tiễn của công trình nghiên cứu.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Tác giả hệ thống hóa các vấn đề lý luận về nguồn nhân lực, việc làm và các nhân tố ảnh hưởng (điều kiện tự nhiên, tài nguyên, dân số, khoa học kỹ thuật). Đồng thời, phần này tổng kết bài học kinh nghiệm thực tiễn từ Nhật Bản, Đài Loan cùng hệ thống chính sách giải quyết việc làm của Đảng và Nhà nước Việt Nam qua các thời kỳ.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương mô tả chi tiết đối tượng khảo sát tại xã Quang Minh trong giai đoạn 2015 - 2017, quy trình khảo sát 96 hộ mẫu tại 3 thôn (Minh Thượng, Lung Cu, Thống Nhất) theo công thức Slovin và xây dựng hệ thống công thức tính toán các chỉ tiêu kinh tế - lao động.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung phản ánh các dữ liệu thực nghiệm về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng việc làm tại địa bàn nghiên cứu:

1. Điều kiện tự nhiên và quỹ đất:

   • Xã Quang Minh có địa hình đồi núi thấp dạng bát úp, độ dốc từ 5–20°, có sông Lô chảy qua dài 28,9 km và 23 con suối. Nhiệt độ trung bình năm đạt 20,5°C, lượng mưa trung bình năm là 2.447,4 mm (tập trung cao nhất vào tháng 7 với 530,2 mm).
   • Năm 2017, tổng diện tích đất tự nhiên toàn xã là 5.041,99 ha. Trong đó, nhóm đất nông nghiệp chiếm 4.300,73 ha (85,30%), đất phi nông nghiệp chiếm 494,67 ha (9,81%), và đất chưa sử dụng còn 246,59 ha (4,89%).

2. Cơ cấu kinh tế và sản xuất nông nghiệp:

   • Năm 2017, tổng giá trị các ngành kinh tế đạt 116 triệu đồng (theo đơn vị tính báo cáo xã); trong đó nông - lâm - thủy sản chiếm 48,49% (80,50 triệu đồng), thương mại - dịch vụ chiếm 36,33% (60,30 triệu đồng), và công nghiệp - xây dựng chiếm 15,18% (25,20 triệu đồng).
   • Sản xuất trồng trọt chủ yếu gồm lúa (năm 2017 đạt 1.598,5 tạ), mía đường (459,2 tạ), sắn (632,7 tạ), ngô và lạc. Chăn nuôi gia cầm chiếm tỷ trọng lớn nhất với 79.650 con (chiếm 88,37% tổng đàn vật nuôi 90.130 con năm 2017).

3. Dân số và lực lượng lao động toàn xã:

   • Năm 2017, xã có 9.936 nhân khẩu (5.380 nam, 4.556 nữ) thuộc 16 dân tộc, sinh sống tại 20 thôn bản với 2.268 hộ. Hộ nông nghiệp chiếm 79,94% (1.813 hộ), hộ thương mại - dịch vụ chiếm 15,60% (354 hộ), hộ kiêm chiếm 4,45% (101 hộ).
   • Tổng lực lượng lao động năm 2017 là 5.921 người. Trong đó, lao động nông nghiệp chiếm 83,63% (4.952 người), thương mại - dịch vụ chiếm 11,94% (707 người), công nghiệp - xây dựng chiếm 4,42% (262 người). Phân theo nhóm tuổi, lực lượng tập trung cao nhất ở độ tuổi 25–34 (1.470 người, chiếm 25,38%) và 35–44 tuổi (1.423 người, chiếm 24,57%). Nam giới chiếm 57,66% (3.414 người), nữ giới chiếm 42,34% (2.507 người).

4. Thực trạng lao động và việc làm qua điều tra 96 hộ (283 lao động):

   • Quy mô hộ: Nhân khẩu bình quân từ 4,06 đến 4,37 khẩu/hộ; số lao động bình quân từ 2,84 đến 3,03 lao động/hộ; diện tích đất nông nghiệp bình quân đạt từ 1,32 đến 1,60 ha/hộ.
   • Trình độ học vấn: Trình độ THPT chiếm 47,34% (134 người), THCS chiếm 22,61% (64 người), tiểu học chiếm 17,31% (49 người), và mù chữ chiếm 12,72% (36 người). Đáng chú ý, tỷ lệ mù chữ ở nhóm hộ nghèo lên tới 56,25%.
   • Trình độ chuyên môn kỹ thuật: Lao động chưa qua đào tạo chiếm đa số với 56,53% (160 người); trình độ đại học - cao đẳng chiếm 19,43% (55 người); trung cấp chiếm 12,72% (36 người); sơ cấp chiếm 11,30% (32 người). Riêng nhóm hộ nghèo có 87,50% lao động chưa qua đào tạo.
   • Phân bổ và thực trạng việc làm: 80,91% lao động làm việc trong ngành nông nghiệp (trồng trọt 38,15%, chăn nuôi 26,51%) và 19,08% làm việc trong khu vực thương mại - dịch vụ. Trong tổng số 283 lao động mẫu, có 250 người đủ việc làm (88,34%) và 33 người thiếu việc làm (11,66%). 100% lao động thuộc nhóm hộ khá có đủ việc làm, trong khi 100% lao động thuộc nhóm hộ nghèo bị thiếu việc làm (chiếm 48,48% tổng số lao động thiếu việc làm toàn mẫu).
   • Thời gian lao động và thu nhập: Tỷ suất sử dụng thời gian lao động đạt 71,43%, số ngày công dư thừa là 2.264 công/tháng (chiếm 28,57% tổng quỹ công lý thuyết 7.924 công/tháng). Nhóm hộ phi nông nghiệp có thu nhập bình quân cao nhất (136,73 triệu đồng/hộ/năm; 63,81 triệu đồng/lao động/năm), tiếp đến là nhóm hộ kiêm ngành nghề (134,87 triệu đồng/hộ/năm) và thấp nhất là nhóm hộ thuần nông (123,20 triệu đồng/hộ/năm; 43,58 triệu đồng/lao động/năm).

Bảng tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế - việc làm của 96 hộ điều tra (n = 96)

Tiêu chí phân loại	Số hộ (Hộ)	Số LĐ (Người)	Tỷ lệ chưa qua đào tạo (%)	Thu nhập BQ hộ (Tr.đ/năm)	Thu nhập BQ LĐ (Tr.đ/năm)	Tỷ lệ thiếu việc làm trong nhóm (%)
Phân theo mức sống
- Hộ khá	4	15	20,00	-	-	0,00
- Hộ trung bình	86	252	56,74	-	-	6,75
- Hộ nghèo	6	16	87,50	-	-	100,00
Phân theo loại hình
- Hộ thuần nông	60	182	-	123,20	43,58	-
- Hộ kiêm ngành nghề	29	86	-	134,87	45,48	-
- Hộ phi nông nghiệp	7	15	-	136,73	63,81	-
Chung toàn mẫu	96	283	56,53	-	-	11,66

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp các phát hiện nghiên cứu chính và đề xuất hệ thống giải pháp tổ chức thực hiện đối với chính quyền địa phương xã Quang Minh và bản thân người lao động.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã định lượng hóa được thực trạng việc làm và thu nhập của lao động nông thôn tại xã Quang Minh với các số liệu cụ thể:

1. Xác định mức độ dư thừa lao động nông nghiệp tại địa phương: Tỷ suất sử dụng thời gian lao động của các hộ khảo sát mới đạt 71,43%, tương ứng với 28,57% quỹ thời gian lao động bị dư thừa (2.264 công/tháng).
2. Phản ánh thực trạng chất lượng nguồn nhân lực: Tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật chiếm tới 56,53% mẫu khảo sát; 12,72% lao động mù chữ. Tỷ lệ này đặc biệt nghiêm trọng ở nhóm hộ nghèo (87,50% chưa đào tạo và 56,25% mù chữ).
3. Chứng minh tương quan giữa cơ cấu ngành nghề và thu nhập: Lao động phi nông nghiệp mang lại thu nhập bình quân cao nhất (63,81 triệu đồng/lao động/năm), cao hơn 46,42% so với thu nhập của lao động thuần nông (43,58 triệu đồng/lao động/năm).

Giải pháp tác giả đề xuất

Tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp thực thi tại địa phương:

• Giải pháp đất đai: Khai hoang phục hóa đưa 246,59 ha đất chưa sử dụng vào sản xuất; chuyển đổi diện tích lúa màu bấp bênh sang trồng mía, ngô và cây ăn quả; quy hoạch đất ven trục giao thông thành đất thương mại, dịch vụ, chợ để thu hút doanh nghiệp đầu tư.
• Giải pháp chăn nuôi: Phát triển chăn nuôi trâu thịt, bò thịt theo quy mô hàng hóa; tận dụng mặt nước hồ Quang Minh và hệ thống suối để nuôi cá thâm canh.
• Phát triển phi nông nghiệp: Khuyến khích mở rộng các cơ sở tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại chỗ.
• Nâng cao chất lượng văn hóa và giáo dục: Đầu tư cơ sở vật chất trường học, duy trì phổ cập giáo dục, tạo điều kiện cho con em hộ nghèo vay vốn tiếp cận bậc học cao hơn.
• Đào tạo nghề: Mở các lớp đào tạo nghề ngắn hạn, mời chuyên gia hướng dẫn kỹ thuật sản xuất tiểu thủ công nghiệp và thâm canh nông lâm nghiệp.
• Chính sách vốn tín dụng: Mở rộng cho vay đúng đối tượng có nhu cầu thực tế, áp dụng cơ chế tín chấp qua Hội Phụ nữ, Hội Nông dân và ưu đãi lãi suất cho hộ nghèo, cận nghèo.

Đóng góp của đề tài

Công trình đóng góp một bộ dữ liệu điều tra thực nghiệm chi tiết về cơ cấu dân số, phân bổ việc làm, trình độ văn hóa - tay nghề và cơ cấu thu nhập của hộ gia đình tại xã Quang Minh giai đoạn 2015 - 2017, cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ công tác quản lý lao động ở cấp cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Theo tự nhận định của tác giả, do giới hạn về kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn nên nghiên cứu chưa phân tích sâu được các mô hình liên kết chuỗi giá trị nông sản. Khảo sát chỉ dừng lại ở phạm vi 96 hộ tại 3 thôn của 1 xã, chưa so sánh đối chứng với các xã khác trong huyện Bắc Quang.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô điều tra trên toàn huyện Bắc Quang; đánh giá định lượng tác động dài hạn của các lớp đào tạo nghề theo Đề án 1956 đến khả năng chuyển đổi nghề nghiệp của lao động sau đào tạo.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên và học viên chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Quản trị nhân lực nông thôn; cán bộ phụ trách lao động - thương binh và xã hội, cán bộ khuyến nông cấp xã và huyện.
• Phần nội dung có giá trị nhất: Quy trình ứng dụng công thức Slovin để thiết kế mẫu điều tra phân tầng tại địa bàn miền núi (Phần 3) và phương pháp tính toán bảng cân đối quỹ thời gian lao động thực tế so với lý thuyết (Bảng 4.14).

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng công thức nào để xác định quy mô mẫu khảo sát thực địa?

Tác giả sử dụng công thức chọn mẫu của Slovin (1960) với sai số cho phép $e = 10%$ và độ tin cậy 90%: $$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2}$$ Từ tổng số $N = 2.268$ hộ của toàn xã Quang Minh, tác giả xác định cỡ mẫu $n = 96$ hộ và chia đều cho 3 thôn đại diện (Minh Thượng, Lung Cu, Thống Nhất), mỗi thôn 32 hộ.

2. Tỷ suất sử dụng thời gian lao động tại các hộ điều tra đạt mức bao nhiêu?

Theo Bảng 4.14 của khóa luận, tỷ suất sử dụng thời gian lao động của 283 lao động trong mẫu khảo sát đạt 71,43%. Tổng số ngày công lý thuyết là 7.924 công/tháng, trong khi số ngày công làm việc thực tế chỉ đạt 5.660 công/tháng, dẫn đến số ngày công dư thừa là 2.264 công/tháng (chiếm tỷ lệ dư thừa 28,57%).

3. Tình trạng thiếu việc làm phân hóa như thế nào giữa các nhóm hộ khá, trung bình và nghèo?

Theo Bảng 4.12, có sự phân hóa rõ rệt: 100% lao động thuộc nhóm hộ khá có đủ việc làm. Ở nhóm hộ trung bình, có 17 lao động thiếu việc làm (chiếm 6,75% số lao động nhóm này). Ở nhóm hộ nghèo, toàn bộ 16/16 lao động đều rơi vào tình trạng thiếu việc làm (chiếm 100% lao động nhóm nghèo và chiếm 48,48% tổng số lao động thiếu việc làm trong toàn bộ mẫu khảo sát).

4. Thu nhập bình quân giữa các loại hình hộ gia đình có sự chênh lệch ra sao?

Theo Bảng 4.13, nhóm hộ phi nông nghiệp đạt thu nhập cao nhất với 136,73 triệu đồng/hộ/năm (bình quân 63,81 triệu đồng/lao động/năm). Nhóm hộ kiêm ngành nghề đạt 134,87 triệu đồng/hộ/năm (45,48 triệu đồng/lao động/năm). Nhóm hộ thuần nông có thu nhập thấp nhất, chỉ đạt 123,20 triệu đồng/hộ/năm (43,58 triệu đồng/lao động/năm).

5. Tác giả đề xuất giải pháp gì về vốn tín dụng để hỗ trợ người dân tạo việc làm?

Tác giả đề xuất tập trung vốn vay ưu đãi đúng đối tượng có nhu cầu sản xuất thực tế (ưu tiên hộ nghèo và cận nghèo); áp dụng hình thức cho vay tín chấp thông qua các tổ chức đoàn thể quần chúng như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân; đồng thời đi kèm hướng dẫn kỹ thuật sử dụng vốn để đảm bảo hiệu quả kinh tế.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Minh Huyền đã phản ánh toàn diện thực trạng lao động và việc làm tại xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang giai đoạn 2015 - 2017. Thông qua dữ liệu khảo sát 96 hộ gia đình, nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ dư thừa thời gian lao động lên tới 28,57% cùng những hạn chế lớn về trình độ tay nghề, đặc biệt ở nhóm hộ thuần nông và hộ nghèo. Các giải pháp đề xuất về chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển chăn nuôi hàng hóa, đào tạo nghề ngắn hạn và mở rộng tín dụng ưu đãi có tính thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho công tác quy hoạch phát triển nông thôn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nền kinh tế nước ta trong những năm qua đã đạt được những thành tích đáng kể, nhất là phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn, đời sống của người dân ở nông thôn đã có nhiều thay đổi. Vấn đề giải quyết việc làm hết sức to lớn đến với đời sống xã hội, ở nước ta vấn đề lao động việc làm được quan tâm và trên thế giới. Hầu hết các quốc gia, kể cả các nước phát triển và các nước phát triển đều phải quan tâm tới.

Hiện nay tốc độ tăng dân số ở nông thôn khá cao mà quỹ đất canh tác lại có hạn và có xu hướng giảm dần do quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng, quá trình đô thị hóa làm mức ruộng đất bình quân trên người đã thấp lại càng thấp hơn. Lao động nông nghiệp làm theo thời vụ mà đất đai là tư liệu sản xuất có ít nên số ngày công lao động trong năm thường rất thấp. Nông thôn là nơi cư trú của người dân sinh sống, lao động nông thôn có trình độ học vấn thấp lại không được đào tạo nên khả năng tiếp thu và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất còn hạn chế. Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Người chưa có việc làm và thiếu việc làm tăng cao, sự phân hóa giàu nghèo ngày càng rõ, tệ nạn xã hội gia tăng… Trong đó vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động là vấn đề kinh tế xã hội bức xúc và nhạy cảm hiện nay, nó là yếu tố mang tính hai mặt thúc đẩy hoặc kìm hãm nền kinh tế. Mặt khác sự phát triển nông nghiệp và kinh tế xã hội ở nông thôn nhằm thực hiện xóa đói giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, giữa người giàu và người nghèo, tạo việc làm nâng cao đời sống và thu nhập cho nông dân, tăng sự đóng góp cho xã hội. Quang Minh là xã nằm sát trung tâm thị trấn việt quang huyện Bắc Quang. Phần lớn là sản xuất nông nghiệp, trình độ nông nghiệp chưa cao vấn h 2 đề lao động nông thôn còn dư thừa đang còn là bất cập cần được giúp đỡ và giải quyết.

Xuất phát từ lý do trên em tiến hành nghiên cứu đề tài: Thực trạng và giải pháp nhằm giải quyết việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn trên địa bàn xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Nghiên cứu thực trạng việc làm của lao động nông thôn ở xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Trên cơ sở đó đề xuất giải pháp chủ yếu nhằm sử dụng lao động hợp lý hơn và nâng cao thu nhập cho lao động nông thôn tại địa bàn nghiên cứu trong thời gian tới.

Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được thực trạng việc làm của lao động nông thôn ở xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. - Xác định được những thuận lợi, khó khăn trong vấn đề tìm kiếm việc làm cho người lao động cũng như những nguyên nhân thiếu việc làm của người dân xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. - Đề xuất định hướng và một số giải pháp nhằm giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho lao động nông thôn ở xã Quang Minh, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.3 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Củng cố kiến thức từ cơ sở đến chuyên ngành đã học trong trường và ứng dụng kiến thức đó trong thực tiễn.

- Rèn luyện kỹ năng thu thập thông tin và xử lý số liệu, viết báo cáo.