CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE CHI PHÍ SAN XUẤT KINH DOANH VÀ QUAN LY CHI PHÍ SAN XUẤT KINH DOANH CUA DOANH NGHIỆP. Chi phí sản xuất kinh doanh. Khái niệm chỉ phí sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra trên mọi lĩnh vực sản xuất hay thương mại.
đều là quá trình biến các yếu tố đầu vào thành các. yếu tổ đầu ra nhằm cung cấp sản phẩm hàng hoá dich vụ thoả man nhu cầu của khách hàng và thu được lợi nhuận. Doanh nghiệp sản xuất là nơi trực tiếp tiến hành các hoạt động sản xuất dé tạo ra của cải vật chất nhằm đáp ứng như cầu của xã hội. Bat kỳ hoạt động sản xuất nào cũng cần phải có ba yếu tố cơ ‘ban va trong quá trình sản xuất ba yếu tố này sẽ dần bị tiêu hao đi đó lả: đối tượng lao động (nguyên nhiên vật ligu.), tự liệu lao động (máy móc thiết bi, nhà xưởng.) va sức lao động (con người) Sự kết hợp và tiêu hao của ba yếu tổ cơ bản trên chính là bản chất của quá trình sản xuất và cũng chính là các chi phí sản xuất cần bỏ ra, Có thé nói chỉ phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của tất cả các hao phí về vật chất và lao động mà doanh nghiệp phải bỏ ra để sản xuất sản phẩm trong một thời kỳ nhất định.
Các chỉ phí này có tính chất thường xuyên và gắn liễn với quá trình sản xuất sản phẩm. Do đặc điểm của chỉ phí sản xuất là chỉ phí hàng ngày gắn liễn với từng vị trí sản xuất, từng loại sản phẩm và từng loại hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc tổng hợp, tính toán, chi phí sản xuất để đưa ra các biện pháp quan lý tốt nhất cần được tiền hành. trong từng khoảng thời gian nhất định không phân biệt các sản phẩm sản xuất đã hoàn thành hay chưa hoàn thành.
Ngoài các chỉ phí có tính chất thường xuyên và gắn liền với quá trình sản xuất sin phẩm như: chỉ phí nguyên nhiên vật liệu, hao min máy móc trong qúa trình sản xuất, tiễn lương của người tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất sản phẩm. doanh nghiệp còn phải bỏ ra các chỉ phí đẻ tổ chức tiêu thụ sản phẩm như: chi phí vận chuyển, bảo quản, thăm dò thị trường. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng phải bỏ ra các chỉ phi phát sinh liên quan đến các hoạt động của doanh nghiệp cũng như các chỉ phí trong việc tổ chức quản lý chung toàn doanh nghiệp: chỉ phí tiền lương cho cán bộ quản lý, văn phòng phẩm ding cho công tác quản lý doanh nghiệp Các doanh nghiệp khi tién hành kinh doanh đều phải nộp các khoản thuế gián thu cho nhà nước theo luật định như: thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế tài nguyên. Đối với doanh nghiệp những khoản thuế đó là những khoản doanh nghiệp phải bỏ ra trong kỳ kinh doanh, nên nó mang tính chất là các khoản chi phí kính doanh của doanh nghiệp.
Dưới góc độ doanh nghiệp chỉ phí kinh doanh là toàn bộ chỉ phí sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, chỉ phí quản lý cdoanh nghiệp, các khoản thuế gián thu. mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định Chỉ phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa ma doanh nghiệp bỏ ra trong một kỳ kinh. doanh nhất định. Chi phí về lao động sống là những chi phí về tiền lương, thưởng.
phụ cấp và các khoản trích theo lường của người lao động. Chỉ phí lao động vật hóa là những chỉ phí về sử dụng các yếu tố tư liệu lao động, đối tượng lao động dưới các hình thái vat chất, phi vật chất, tài chính và phi tài chính. Chỉ phí sản xuất phát sinh thường xuyên trong suốt quá trình tồn tại và hoạt động của doanh nghiệp, nhưng việc tập hợp và tính chỉ phí phải phủ hợp với từng thời ky: hang tháng, hàng quý, hàng năm phải pha hợp với ky báo cáo. Phân loại chỉ phí sản xuất kinh doanh Chỉ phí sản xuất trong các doanh nghiệp gồm nhiều loại chỉ phí sản xuất khác nhau phát sinh thường xuyên trong quá trình sản xuất, có nội dung, công dụng và đặc tính khác nhau nên yêu cầu quản lý đối với từng loại ng khác nhau, Vì vậy, quản lý tốt chỉ phí thì cần phải phân loại chỉ phí sản xuất.
Có thể căn cứ vào nhiều tiêu thức khác nhau dé phân loại chỉ phí sản xuất kinh đoanh. Có nhí cách phân chia chỉ phí sản xuất, song mỗi cách phan chia chi phí sản xuất phải đảm bảo được các yêu cầu sau: ~ Tạo điều kiện sử dung thông tin kinh tế nhanh nhất cho công tác quản. sản xuất phát sinh, phục vụ tốt cho công việc kiểm tra, giám sát chỉ của doanh nghiệp. - Đáp ứng đầy đủ những thông tin cần thiết cho việc tính toán hiệu quả các phương án sản xuất nhưng lại cho phép tiết kiệm chỉ phí hạch toán và thuận lợi sử dụng thông tin hạch toán.
Phân loại theo nội dung, tinh chất kinh tế của chỉ phí (Yếu tố chỉ phi) Theo cách phân loại này những khoản chỉ phí có chung tính chất kinh. tế được xếp chung vào một yếu tố, không kế chi phi đó phát sinh ở địa điểm. nào và dùng vào mục đích gì tong sản xuất kinh doanh. Theo cách phân loại này chi phi sản xuất được chia thành các yếu tổ sau: ~ Chỉ phi nguyên liệu vật liệu: bao gồm toàn bộ chi phí vẻ đối tượng lao động như nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thể, công cụ dụng cụ, vật liệu thiết bị xây dựng cơ bản.
được sử dụng. vào quá trình sản xuất kinh doanh (trừ giá tr vật Ii ding không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). ~ Chi phí nhiên liệu động lực: sử dung vào quá trình sản x ~ Chi phí nhân công: gồm toàn bộ số tiền công phải trả cho công nhân sản xuất, tiền trích BHXH, BHYT, KPCĐ của công nhân sản xuất. - Chỉ phí BHXH, BHYT, KPCD trích theo tỷ lệ quy inh trên tổng số tiền lương và phụ cắp phải trả cho cán bộ công nhân viên.
= Chỉ phí khấu hao tài sản có định: là toàn bộ số trích khấu hao của những tải sản cỗ định ding cho sản xuất của doanh nghiệp. - Chi phí dich vụ mua ngoài: là số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp như điện, nước. = Chi phí khác bằng ti : La toàn bộ chỉ phí bằng tiền chi cho hoạt động của doanh nghiệp ngo; các y chi phí đã kể trên, Cách phân loại chi phi theo tiêu thức nay cho biết kết cấu, ty trọng của từng loại chỉ phí sản xuất mà doanh nghiệp đã chi ra dé làm cơ sở cho việc kiểm tra tình hình thực hiện dự toán chỉ phí, lập kế hoạch cung ứng vật tư, tính nhu cầu vốn va thuyết minh báo cáo tải chính của Doanh nghiệp.2, Phân loại chỉ phí sản xuất theo mục đích công dụng của chỉ phí (khoản mục của chỉ phí) Theo cách phân loại này những khoản chi phí có cùng công dung kính tế, cùng mục đích sử dụng được xếp thành một khoản mục, không phân biệt tính chất kinh tế của nó như thé nào. Theo cách này chi phi sản xuất được chia thành các khoản mục sau - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là toàn bộ các chỉ phí nguyên vật liệu chính,vật liệu phụ, vật liệu khác.
được sử dụng trực tiếp đề sản xuất sản phẩm. ~ Chi phí nhân công trực tiếp: là các chỉ phí phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm như tiền lương, các khoản phụ cấp, các khoản bảo. hiểm xa hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn trích theo tiền lương của công nhân trực tiếp = Chỉ phí sử dụng máy thi công: bao gồm chỉ phí cho các máy thi công nhằm thực hiện khối lượng xây lắp bằng may. Máy móc thi công là loại máy trực tiếp phục vụ xây lắp công trình.
Đó là những máy móc chuyển động bằng động cơ hơi nước, diezen, xăng, điện. ‘Chi phi sử dụng máy thi công gồm chỉ phí thường xuyên và chỉ phí tạm thời + Chỉ phí thường xuyên cho hoạt động của máy thi công gồm: lương, chính, phụ của công nhân điều khiển, phục vụ máy thi công. Chi pl tguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cụ, chi phí khấu hao TSCB, chi phí dich vụ mua ngoài (sửa chữa nhỏ, điện, nước, bảo hiểm xe, máy ) và các chi phí khác bằng. + Chỉ phí tạm thời: chỉ phí sửa chữa lớn máy thi công (đại tu, trung, tu.), chỉ phí công trình tạm thời cho máy thi công (lều, lần, bệ, đường ray chạy máy.) = Chi phí sản xuất chung: phản ánh chỉ phí sản xuất của đội, công trường xây dựng bao gồm: lương nhân viên quản lý đội, công trưởng, các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ theo ty lệ quy định (19%) trên tiền lương của công nhân trực tiếp xây lắp, công nhân điều khiển xe, máy thi công và nhân viên quản lý đội, khấu hao TSCD dùng chung cho hoạt động của đội và những chỉ phi khác liên quan đến hoạt động của đội.
~ Chỉ phí ban hang: là chỉ phí lưu thông, chi phi tiếp thị phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa dịch vụ bao gồm: chi phí xúc tiến ký kết hợp đồng, chi phi bàn giao quyết toán công trình. ~ Chi phí quản lý doanh nghiệp: Bao gồm chi phí quản lý kinh doanh, chi phí hành chính, các chỉ phí khác liên quan đến hoạt động sản xuất của toàn doanh nghiệp. Cụ thé khoản mục chỉ phí này gồm : Chỉ phí tiền lương và. khoản phụ cấp, các khoản trích theo lương theo quy định của nhà nước.
(Bao hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn) của cán bộ quản lý, cán bộ hành chính, tiền khẩu hao tài sản cổ định dùng cho doanh nghiệp, thuế, lệ phí, chỉ phi dự phòng, chi phi dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác. Do đặc điểm của ngành xây dựng nên chỉ phí quản lý doanh nghiệp trong ky được tập hợp sau đó phân bổ cho từng công trình hạng mục công trình theo những tiêu thức nhất định. 6 Phân loại chỉ phí sản xuất theo cách này giúp quản lý định mức chỉ phí, cung cấp số liệu cho công tác tính giá thành săn phẩm của doanh nghiệp. Theo mỗi quan hệ với khối lượng sản phẩm sản xuất ra - Chi phí bắt biến (định phi): là loại chỉ phí luôn luôn giữ một mức.