MỞ ĐẦU Đối với bất cứ quốc gia nào trên thế giới, công tác quản lý CTR hiệu quả hiện đang là trọng tâm của những chính sách phát triển môi trƣờng bền vững. Việt Nam là một trong những quốc gia có mật độ dân số cao nhất thế giới với số dân đứng thứ 3 ở Đông Nam Á và thứ 14 trên thế giới [1]. Trong thời gian qua, mặc dù chịu ảnh hƣởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu nhƣng tăng trƣởng GDP bình quân giai đoạn 2006-2010 của nƣớc ta đạt khoảng 7%. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế và quá trình gia tăng dân số nhanh chóng đã làm gia tăng sức ép đối với môi trƣờng, đặc biệt là vấn đề quản lý chất thải rắn (CTR).
Theo Báo cáo môi trƣờng Quốc gia năm 2011 - Chất thải rắn, số liệu thống kê trên phạm vi toàn quốc từ năm 2003 đến năm 2008 cho thấy lƣợng CTR phát sinh trung bình tăng từ 150 - 200%, từ khoảng 16 triệu tấn (năm 2003) lên 28 triệu tấn (năm 2008). Trong đó, khối lƣợng CTR sinh hoạt tăng gấp 2 lần, từ 6,4 triệu tấn (năm 2003) lên 12,8 triệu tấn (năm 2008). Theo dự báo của Bộ Xây dựng và Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng, đến năm 2015, khối lƣợng CTR phát sinh ƣớc đạt 44 triệu tấn/năm, nhiều nhất là ở các đô thị và khu vực công nghiệp [1]. Thị xã Sông Công là một trong hai trung tâm phát triển công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên.
Với vị trí nằm trong vùng ảnh hƣởng công nghiệp xung quanh thủ đô Hà Nội, thị xã Sông Công có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế Comment [AB2]: Thị xã ở Thái nguyên mà dẫn chứng đến Hà Nội. Huhm, cần xem lại cách hành văn. Tuy nhiên, giống nhƣ các đô thị công nghiệp trong cả nƣớc đƣợc hình thành từ những năm 70, 80 của thế kỷ 20, hiện nay thị xã cũng đã phải đối mặt với nhiều thách thức, áp lực về ô nhiễm môi trƣờng mà một trong số đó là từ Comment [AB3]: Cụ thể, rất chung chung. chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH).
Mặc dù công tác quản lý CTRSH trên địa bàn Comment [AB4]: Câu lủng củng, chƣa rõ nghĩa. CTRSH khong phai la nguyen nhan gay ô nhiễm mà chính sự quản lý không hiệu quả CTRSH đã góp thị xã đã đƣợc tổ chức thực hiện từ năm 1993, nhƣng kết quả đạt đƣợc còn hạn phần gây ô nhiễm. Phạm vi, tỷ lệ thu CTRSH còn thấp, các quy định, hƣớng dẫn cụ thể về công tác quản lý CTR còn thiếu; cơ sở hạ tầng đầu tƣ cho công tác thu gom, vận chuyển, xử lý CTR chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu; sự gắn kết công tác quản lý CTRSH với định hƣớng phát triển kinh tế - xã hội của thị xã còn chƣa chặt chẽ; chƣa xây dựng các kế hoạch quản lý CTRSH mang tính chiến lƣợc cũng nhƣ phân Học viên cao học: Trần Thị Hương 1 K16, Khoa học môi trường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com "Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên" khai theo từng giai đoạn dẫn đến việc triển khai các hoạt động quản lý CTRSH còn bị động. Comment [AB5]: R6át chung chung Từ những nguyên nhân trên cho thấy, việc đánh giá hiện trạng công tác CTRSH là rất cần thiết nhằm đề xuất các giải pháp quản lý có hiệu quả CTRSH của thị xã Sông Công cho hiện tại và trong tƣơng lai.
Mục đích thực hiện đề tài “Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý CTR sinh hoạt trên địa bàn thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên” nhằm cung cấp thông tin, số liệu về thực trạng công tác quản lý CTRSH của thị xã Sông Công; đánh giá hiện trạng, dự báo phát sinh và đề xuất các giải pháp khả thi, có cơ sở khoa học hỗ trợ công tác quản lý CTRSH của UBND thị xã Sông Công đảm bảo tuân thủ các quy định, phù hợp với quy hoạch quản quản lý chất thải của tỉnh Thái Nguyên và quy hoạch quản lý CTR của thị xã trong thời gian tới. Nội dung nghiên cứu của đề tài gồm: Comment [AB6]: Cần có văn bản cụ thể. - Đánh giá hiện trạng công tác quản lý CTRSH thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. - Dự báo tình hình phát sinh CTRSH trên cơ sở định hƣớng phát triển của thị xã đến năm 2020.
- Đề xuất các giải pháp quản lý CTRSH của thị xã. Việc triển khai công tác quản lý CTRSH thành công trên địa bàn thị xã Sông Công sẽ là điều kiện thuận lợi để rút kinh nghiệm và tiếp tục nhân rộng áp dụng cho các huyện khác trên địa bàn tỉnh. Học viên cao học: Trần Thị Hương 2 K16, Khoa học môi trường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com "Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên" CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. HIỆN TRẠNG PHÁT THẢI CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM Comment [AB7]: Nên đánh giá về hệ số phát thải 1.
Tình hình phát sinh CTRSH trên thế giới theo đầu ngƣời thì phù hợp hơn với đề tài. Ngoàira, cần tổng quan về các phƣơng án quản lý Trong vài thập kỷ vừa qua, cùng với sự phát triển kinh tế và bùng nổ dân CTR Sh o các nƣớc và rút bài học kinh nghiệm cho sông côgn. số diễn ra mạnh mẽ, khối lƣợng CTRSH phát sinh ngày càng gia tăng đã trở thành vấn đề lớn của hầu hết các nƣớc trên thế giới. Nếu tính bình quân mỗi ngày một ngƣời thải ra 0,5kg CTRSH ra thì mỗi ngày trên thế giới sẽ thải ra hơn 3 triệu tấn CTRSH [5].
Theo con số thống kê chƣa đầy đủ, mỗi năm thế giới thải ra 10 tỷ tấn CTRSH, trong đó 4 tỷ tấn đƣợc thải ra từ các nƣớc trong tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD). Khối lƣợng CTR đô thị phát sinh trên toàn nƣớc Mỹ là 254 triệu tấn/năm, trong đó 33,4% tƣơng đƣơng với 85 tấn đã đƣợc tái chế [27]. Lƣợng CTRSH phát sinh theo bình quân đầu ngƣời ở Nga là 0,82 kg/ngƣời/ngày, tƣơng đƣơng khoảng 50 triệu tấn CTRSH/năm; ở Anh là 1,37 kg/ngƣời/ngày, khoảng 50 triệu tấn CTRSH/năm [5]. Ở Trung Quốc, lƣợng CTRSH đô thị phát sinh hàng năm rất cao.
Trong năm 2004, riêng khu vực đô thị đã tạo ra 190 triệu tấn. Theo tính toán đến năm 2030 con số này sẽ là 480 triệu tấn CTRSH. Tại Nhật Bản, theo số liệu của Cục Y tế và Môi sinh Nhật Bản, hàng năm nƣớc này phát sinh khoảng 450 triệu tấn Comment [AB8]: Năm??? CTR, trong đó CTRSH chiếm 87 triệu tấn. Trong tổng số CTRSH trên, chỉ có khoảng 5% phải đƣa tới bãi chôn lấp, trên 36% đƣợc đƣa đến các nhà máy để tái Comment [AB9]: Mâu thuâ Comment [AB10R9]: 4n với nhận định ở dƣới.
chế, số còn lại đƣợc xử lý bằng cách đốt [28]. Comment [AB11]: mâ Tại Singapore, quá trình xử lý CTR đã trở thành vấn đề sống còn. Hiện nay, Comment [AB12R11]: mâu thuẫn và kông phù hợp “chôn tại nhà máy xử lý rác”. mỗi ngày Singapore thải ra khoảng 16.
Do thực hiện công tác phân loại tại nguồn nên 56% khối lƣợng CTRSH thải ra mỗi ngày (khoảng 9.000 tấn) đƣợc quay lại các nhà máy để tái chế, khối lƣợng CTRSH còn lại (khoảng Học viên cao học: Trần Thị Hương 3 K16, Khoa học môi trường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com "Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên" 7.000 tấn) đƣợc đƣa vào 4 nhà máy để đốt thành tro. Sản phẩm sau khi đốt đƣợc đƣa về chôn lấp tại bãi rác trên đảo Pulau Semakau, cách trung tâm thành phố 8km về phía Nam. Mỗi ngày, bãi rác Semakau tiếp nhận 2. Tình hình phát sinh CTRSH ở Việt Nam Hiện nay, số liệu về phát sinh CTRSH chủ yếu mới đƣợc thống kê tại khu vực đô thị.
Theo kết quả điều tra tổng thể năm 2006 – 2007 [1] cho thấy, lƣợng CTRSH đô thị phát sinh trên địa bàn cả nƣớc khoảng 17. Hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh phát sinh khoảng 8.000 tấn CTRSH mỗi ngày, chiếm 45,24% tổng lƣợng CTRSH phát sinh từ tất cả các đô thị trong cả nƣớc. Bảng 1: Lƣợng CTRSH phát sinh ở các đô thị Việt Nam năm 2007 Chỉ số CTRSH bình Lƣợng CTRSH đô thị phát sinh TT Loại đô thị quân đầu ngƣời Tấn/ngày Tấn/năm (kg/ngƣời/ngày) 1 Đặc biệt 0,96 8.930 Nguồn: Báo cáo môi trường Quốc gia năm 2011 - CTR Chỉ số phát sinh CTRSH bình quân trên đầu ngƣời cao nhất tại các đô thị phát triển du lịch nhƣ Hạ Long, Đà Lạt, Ninh Bình và thấp nhất là thành phố Đồng Hới, thị xã Kon Tum, thị xã Cao Bằng. Các đô thị loại 3 nhƣ Phú Thọ, Thái Bình, Đồng Hà, Long An, Bảo Lộc chỉ số phát sinh CTRSH bình quân trên đầu ngƣời từ 0,5 – 0,9 kg/ngƣời/ngày.
Học viên cao học: Trần Thị Hương 4 K16, Khoa học môi trường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com "Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên" Theo số liệu Báo cáo môi trƣờng Quốc gia năm 2011 - CTR, dự báo chỉ số phát sinh CTRSH đô thị trung bình tại Việt Nam trong những năm 2015, 2020 khoảng từ 1,2 đến 1,4 kg/ngƣời/ngày. Khối lƣợng CTRSH đô thị phát sinh ngày Comment [AB13]: Nguồn trích dẫn. Mức tăng nhƣ vậy là là thấp vì không đúng với thực tế. càng lớn và thành phần càng phức tạp bởi quá trình đô thị hóa nhanh, mức sống Thấp hơn tỷ lệ tăng GDP.
Khác xa với dẫn chứng ở dƣới. hàng ngày cao và tiêu dùng ngày càng đa dạng. Tổng lƣợng CTRSH phát sinh ở các đô thị trên toàn quốc gia tăng trung bình từ 10 - 16% mỗi năm. Theo số liệu ƣớc tính của Bộ Xây dựng, đến năm 2015, khối lƣợng CTR sinh hoạt phát sinh từ Comment [AB14]: Năm??? các đô thị ƣớc tính khoảng 37.000 tấn/ngày và năm 2020 là 59.000 tấn/ngày cao gấp 2 - 3 lần năm 2007 [1].
Tỷ lệ CTRSH gia tăng cao tập trung ở các đô thị đang có xu hƣớng mở rộng, phát triển mạnh cả về quy mô lẫn dân số và các khu công nghiệp nhƣ các đô thị của tỉnh Phú Thọ (19,9%), thành phố Phủ Lý (17,3%), Hƣng Yên (12,3%), Rạch Giá (12,7%), Cao Lãnh (12,5%),. Các đô thị khu vực Tây Nguyên có tỷ lệ phát sinh CTRSH tăng đồng đều hàng năm và với tỷ lệ tăng ít hơn (5,0%) [29].