MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thıết của đề tàı Cùng với sự gia tăng dân số mạnh mẽ và sự hình thành, phát triển vƣợt bậc của các ngành nghề sản xuất trong thời gian qua, một mặt thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của đất nƣớc, mặt khác đã làm gia tăng nhu cầu tiêu dùng hàng h a, nguyên vật liệu, năng lƣợng là nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng nhanh ch ng lƣợng chất thải rắn, đặc biệt là chất thải rắn sinh hoạt. Chất thải rắn sinh hoạt tăng mạnh về số lƣợng, với thành phần ngày càng phức tạp đã và đang gây kh khăn cho công tác quản l , xử l. Trong thời gian qua, công tác quản l , xử l chất thải rắn sinh hoạt ở nƣớc ta chƣa đƣợc áp dụng theo phƣơng thức quản l tổng hợp, chƣa chú trọng đến các giải pháp giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và thu hồi năng lƣợng từ chất thải dẫn đến khối lƣợng chất thải rắn phải chôn lấp cao, không tiết kiệm quỹ đất, tại nhiều khu vực chất thải chôn lấp ở các bãi chôn lấp tạm, lộ thiên, hiện đã và đang là nguồn gây ô nhiễm môi trƣờng.
Ngoài ra, công tác triển khai các quy hoạch quản l chất thải rắn sinh hoạt tại các địa phƣơng còn chậm; việc huy động các nguồn lực đầu tƣ xây dựng khu xử l , nhà máy xử l chất thải rắn còn gặp nhiều kh khăn; đầu tƣ cho quản l , xử l chất thải rắn còn chƣa tƣơng xứng; nhiều công trình xử l chất thải rắn đã đƣợc xây dựng và vận hành, nhƣng cơ sở vật chất, năng lực và hiệu suất xử l thải rắn chƣa đạt yêu cầu. Chính vì vậy, hiệu quả đạt đƣợc trong công tác quản l , xử l chất thải c những hạn chế nhất định đồng thời việc xử l chất thải rắn không đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật về môi trƣờng đã gây những tác động tổng hợp tới môi trƣờng, sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế – xã hội. Huyện Chƣơng Mỹ là một huyện ngoại thành nằm ở phía Tây Nam Hà Nội, cách trung tâm thủ đô 20km. Là huyện c diện tích lớn thứ 3 của thành phố với dân số hơn 32,13 nghìn ngƣời và tỷ suất tăng dân số tự nhiên cao đạt tỷ lệ 13,4%.
Chính sự tăng nhanh về dân số cũng nhƣ chất lƣợng đời sống nhân dân đƣợc nâng cao đã làm cho lƣợng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ngày một nhiều trên địa bàn huyện. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Trong những năm gần đây đặc biệt là giai đoạn 2011 – 2016 phòng Tài nguyên Môi trƣờng huyện Chƣơng Mỹ phối hợp với công ty Môi trƣờng đô thị Xuân Mai đã tiến hành nhiều biện pháp xử l lƣợng chất thải rắn phát sinh trên địa bàn huyện để tránh tối đa những vấn đề về ô nhiễm môi trƣờng do lƣợng chất thải này gây ra. Tuy nhiên, kết quả thực hiện mới chỉ dừng lại ở việc thu gom, vận chuyển mà chƣa chú trọng đến các giải pháp nhằm giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế cũng nhƣ xử l triệt để lƣợng chất thải rắn phát sinh hàng ngày dẫn đến lƣợng chất thải rắn phát sinh trên địa bàn huyện ngày càng tăng, thành phần ngày càng phức tạp, kh xử l , gây ra tình trạng quá tải tại các điểm tập trung rác và tại các bãi chôn lấp rác thải. Điều này là một trong những nguyên nhân chính gây nên tình trạng ô nhiễm môi trƣờng nhƣ hiện nay.
Từ thực tế trên tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiện trạng và đề xuất một số giải pháp quản lý chất thải rắn trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội” với mục đích tìm ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản l và xử l chất thải rắn sinh hoạt g p phần cải thiện chất lƣợng môi trƣờng trên địa bàn huyện Chƣơng Mỹ. Mục đích nghıên cứu 2. Mục tiêu tổng quát Đề tài đƣợc thực hiện với mục tiêu đánh giá hiện trạng chất thải rắn phát sinh và công tác quản l , xử l chất thải rắn trên địa bàn huyện Chƣơng Mỹ. Từ đ , đề xuất các giải pháp giảm thiểu lƣợng chất thải rắn phát sinh g p phần bảo vệ môi trƣờng và nâng cao chất lƣợng cuộc sống của ngƣời dân khu vực huyện Chƣơng Mỹ.
Mục tiêu cụ thể Đề tài đƣợc thực hiện với những mục tiêu sau: 1. Nghiên cứu nguồn gốc, số lƣợng, thành phần, đặc điểm chất thải rắn phát sinh trên địa bàn huyện Chƣơng Mỹ. Hiện trạng công tác thu gom và xử l chất thải rắn trên địa bàn huyện. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Dự báo tốc độ phát sinh chất thải rắn sinh hoạt, nhu cầu xử l chất thải rắn đến năm 2030 để g p phần giúp các nhà quản l nắm đƣợc tốc độ phát sinh chất thải rắn từ đ c các biện pháp quản l hiệu quả. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản l và xử l chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn g p phần vào việc phát triển kinh tế và bảo vệ môi trƣờng của huyện trong thời gian tới. Đề xuất hƣớng quy hoạch các khu xử l rác thải trên địa bàn huyện phù hợp với việc xử l chất thải rắn sinh hoạt. Ý nghĩa khoa học và thực tıễn +/ Kết quả của luận văn đã g p phần bổ sung cơ sở l luận và thực tiễn cho việc quản l rác thải sinh hoạt, phát huy vai trò của cộng đồng dân cƣ và sự giúp sức của các tổ chức xã hội.
Luận văn là tài liệu tham khảo c giá trị cho các nhà quản l môi trƣờng, làm tài liệu giảng dạy và học tập cho ngành Môi trƣờng. +/ Kết quả của luận văn là tài liệu hƣớng dẫn cán bộ quản l môi trƣờng ở địa phƣơng thực hiện các mô hình quản l rác thải sinh hoạt, nâng cao hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trƣờng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về chất thảı rắn 1.
Khái niệm về chất thải rắn Theo Luật Bảo vệ môi trƣờng thì chất thải là vật chất đƣợc thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác (Quốc hội CHXHCNVN, 2014). Chất thải rắn là các chất thải không ở dạng lỏng, không hoà tan đƣợc thải ra ngoài từ các hoạt động sinh hoạt, công nghiệp. Chất thải rắn còn bao gồm cả bùn cặn, phế phẩm trong nông nghiệp, xây dựng, khai thác mỏ. Rác thải đô thị là vật chất mà con ngƣời tạo ra ban đầu vứt bỏ đi trong khu vực đô thị mà không đòi hỏi đƣợc bồi thƣờng cho sự vứt bỏ đ.
Chất thải đƣợc gọi là chất thải rắn đô thị nếu chúng đƣợc xã hội nhìn nhận nhƣ một thứ mà thành phố c trách nhiệm thu gom và tiêu huỷ. Rác thải sinh hoạt (MSW: Municipal Solid Waste) bao gồm các chất từ các hộ gia đình, các cơ sở kinh doanh buôn bán, các cơ quan nhà nƣớc và bùn cặn từ các đƣờng ống cống. Rác thải sinh hoạt c thành phần bao gồm kim loại, thuỷ tinh, gạch ng i vỡ, cao su, chất dẻo, thực phẩm dƣ thừa. Ngu n phát sinh chất thải rắn Nguồn gốc phát sinh, thành phần và tốc độ phát sinh của chất thải rắn là cơ sở quan trọng để thiết kế, lựa chọn công nghệ xử l và đề xuất các chƣơng trình quản l chất thải rắn.
Chất thải rắn đô thị đƣợc xem nhƣ là chất thải cộng đồng ngoại trừ các chất thải trong quá trình chế biến tại các khu công nghiệp và chất thải công nghiệp. Các loại chất thải sinh ra từ các nguồn này đƣợc trình bày ở bảng 1. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các nguồn phát sinh chất thải rắn Các hoạt động và vị trí phát Nguồn Loại chất thải rắn sinh chất thải Chất thải thực phẩm, giấy, bìa cứng, Những nơi ở riêng của một hay nhựa dẻo, hàng dệt, đồ da, chất thải Nhà ở nhiều gia đình.
Những căn hộ vƣờn, đồ gỗ, kim loại, rác đƣờng phố, thấp, vừa và cao tầng… chất thải đặc biệt (thiết bị điện, lốp xe, dầu…), chất thải nguy hại. Trung Cửa hàng, nhà hàng, chợ và Giấy, bìa cứng, nhựa dẻo, gỗ, chất thải tâm văn phòng, khách sạn, dịch vụ, thực phẩm, thủy tinh, kim loại, chất thải thƣơng cửa hiệu in… đặc biệt, chất thải nguy hại,… mại Giấy, bìa cứng, nhựa dẻo, gỗ, chất thải Cơ quan Trƣờng học, bệnh viện, nhà tù, thực phẩm, thủy tinh, kim loại, chất thải nhà nƣớc trung tâm Chính phủ… nguy hại,… Nơi xây dựng mới, sửa đƣờng, Xây san bằng các công trình xây Gỗ, thép, bê tông, đất,… dựng dựng, vỉa hè hƣ hại. Quét dọn đƣờng phố, làm Chất thải đặc biệt, rác đƣờng phố, vật Dịch vụ phong cảnh, công viên và bãi xén ra từ cây, chất thải từ các công đô thị tắm, những khu vực tiêu khiển viên, bãi tắm và các khu vực tiêu khiển khác. Trạm xử Quá trình xử l nƣớc, nƣớc thải lý, thiêu Khối lƣợng lớn bùn dƣ.
và chất thải công nghiệp. đốt Nguồn: (George et all,1993) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Nhà dân, khu Cơ quan trƣờng Nơi vui chơi, giải dân cƣ. học trí Chợ, bến xe, Chất thải rắn Bệnh viện, cơ sở y nhà ga tế Nông nghiệp, hoạt Khu công nghiệp, Giao thông, xây động xử l rác thải nhà máy, xí nghiệp dựng. Sơ đồ nguồn phát sinh chất thải rắn (Nguồn: Trần Hiếu Nhuệ và cs,2008) 1.
Phân loại chất thải rắn - Theo vị trí hình thành: ngƣời ta phân biệt rác hay chất thải rắn trong nhà, ngoài nhà, trên đƣờng phố, chợ,… - Theo thành phần hóa học và vật lý: ngƣời ta phân biệt theo các thành phần hữu cơ, vô cơ, cháy đƣợc, không cháy đƣợc, kim loại, phi kim loại, da, giẻ vụn, cao su, chất dẻo,… - Theo bản chất nguồn tạo thành: chất thải rắn đƣợc chia thành các loại sau: Chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp, chất thải xây dựng, chất thải nông nghiệp, trong đ : Chất thải rắn sinh hoạt: là những chất thải liên quan đến các hoạt động của con ngƣời, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cƣ, các cơ quan, trƣờng học, các trung tâm dịch vụ, thƣơng mại. Chất thải rắn sinh hoạt c thành phần bao gồm kim loại, sành sứ, thủy tinh, gạch ng i vỡ, đất, đá, cao su, chất dẻo, thực phẩm dƣ thừa hoặc quá hạn sử dụng, xƣơng động vật, tre, gỗ, lông gà vịt, vải, giấy, rơm, rạ, xác động vật, vỏ rau quả v.