Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện chi lăng tỉnh lạng sơn

Luận văn thạc sĩ phân tích đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện chi, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Vũ Hồng Tuyên
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Và Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Trên Địa Bàn Huyện Chi Lăng, Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.2. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 1.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.4. Khái niệm về chất thải
• 1.5. Khái niệm và phân loại về chất thải rắn sinh hoạt
• 1.5.1. Nguồn gốc và sự hình thành
• 1.5.2. Phân loại chất thải rắn sinh hoạt
• 1.6. Nguồn gốc phát sinh và thành phần chất thải rắn sinh hoạt
• 1.7. Ảnh hưởng của chất thải rắn đến môi trường và sức khỏe cộng đồng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đánh giá chất thải rắn

Phần này tập trung vào việc đánh giá chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Chi Lăng, Lạng Sơn. Nghiên cứu chỉ ra rằng lượng chất thải rắn phát sinh từ các hộ gia đình, chợ, cơ quan công sở và trường học đang gia tăng đáng kể. Thành phần chủ yếu của chất thải rắn sinh hoạt bao gồm chất hữu cơ, giấy, nhựa, kim loại và thủy tinh. Việc phân loại chất thải tại nguồn chưa được thực hiện hiệu quả, dẫn đến khó khăn trong quản lý và xử lý. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tác động tiêu cực của chất thải rắn đến môi trường nước, không khí và đất, đặc biệt là tại các khu vực không được thu gom và xử lý đúng cách.

1.1. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn

Nghiên cứu cho thấy lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các hộ gia đình tại huyện Chi Lăng dao động từ 0,35 - 0,8 kg/người/ngày. Các nguồn phát sinh chính bao gồm khu dân cư, chợ, cơ quan công sở và trường học. Thành phần chất thải rắn chủ yếu là chất hữu cơ (chiếm khoảng 60%), giấy (15%), nhựa (10%) và kim loại (5%). Việc không phân loại chất thải tại nguồn gây khó khăn cho công tác thu gom và xử lý, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

1.2. Ảnh hưởng của chất thải rắn đến môi trường

Chất thải rắn không được thu gom và xử lý đúng cách gây ô nhiễm môi trường nước, không khí và đất. Cụ thể, chất thải hữu cơ phân hủy trong nước gây mùi hôi thối và làm giảm lượng oxy hòa tan (DO), ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh. Chất thải rắn cũng gây tắc nghẽn hệ thống thoát nước, làm tăng nguy cơ ngập lụt. Ngoài ra, việc đốt chất thải không kiểm soát gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

II. Quản lý chất thải sinh hoạt

Phần này đánh giá tình hình quản lý chất thải sinh hoạt tại huyện Chi Lăng. Hiện nay, công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn còn nhiều hạn chế. Hệ thống thu gom chưa đáp ứng được nhu cầu, dẫn đến tình trạng tồn đọng chất thải tại các khu dân cư. Các phương tiện thu gom không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, gây mất vệ sinh môi trường. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc xử lý chất thải chủ yếu bằng phương pháp chôn lấp, nhưng các bãi chôn lấp không đảm bảo kỹ thuật, gây ô nhiễm môi trường đất và nước ngầm.

2.1. Hiện trạng công tác thu gom và vận chuyển

Công tác thu gom và vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Chi Lăng còn nhiều bất cập. Hệ thống thu gom chưa bao phủ hết các khu vực dân cư, đặc biệt là vùng nông thôn. Các phương tiện thu gom không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, gây rò rỉ chất thải trong quá trình vận chuyển. Ngoài ra, việc thiếu các điểm tập kết và trạm trung chuyển làm tăng chi phí và thời gian vận chuyển, dẫn đến tình trạng tồn đọng chất thải tại các khu dân cư.

2.2. Hiện trạng công tác xử lý chất thải

Phương pháp xử lý chất thải rắn sinh hoạt chủ yếu tại huyện Chi Lăng là chôn lấp. Tuy nhiên, các bãi chôn lấp không đảm bảo kỹ thuật, thiếu hệ thống thu gom và xử lý nước rỉ rác, gây ô nhiễm môi trường đất và nước ngầm. Ngoài ra, việc đốt chất thải không kiểm soát cũng gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu đề xuất cần áp dụng các phương pháp xử lý tiên tiến hơn như tái chế, ủ phân compost để giảm thiểu tác động môi trường.

III. Giải pháp quản lý chất thải

Phần này đề xuất các giải pháp quản lý chất thải hiệu quả tại huyện Chi Lăng. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân loại chất thải tại nguồn, tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, và áp dụng các phương pháp xử lý tiên tiến như tái chế và ủ phân compost. Ngoài ra, cần đầu tư vào hệ thống thu gom và vận chuyển hiện đại, xây dựng các bãi chôn lấp đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để đảm bảo tuân thủ các quy định về quản lý chất thải.

3.1. Phân loại chất thải tại nguồn

Một trong những giải pháp quản lý chất thải hiệu quả là thực hiện phân loại chất thải tại nguồn. Việc phân loại giúp giảm thiểu lượng chất thải cần xử lý, tăng hiệu quả tái chế và ủ phân compost. Nghiên cứu đề xuất cần tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân cách phân loại chất thải, và cung cấp các thùng rác phân loại tại các khu dân cư, chợ, và cơ quan công sở.

3.2. Áp dụng phương pháp xử lý tiên tiến

Để giảm thiểu tác động môi trường, nghiên cứu đề xuất áp dụng các phương pháp xử lý tiên tiến như tái chế và ủ phân compost. Tái chế giúp tận dụng các nguồn tài nguyên từ chất thải, giảm chi phí xử lý và bảo vệ môi trường. Ủ phân compost là phương pháp hiệu quả để xử lý chất thải hữu cơ, tạo ra phân bón hữu cơ phục vụ nông nghiệp. Ngoài ra, cần đầu tư xây dựng các bãi chôn lấp đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, có hệ thống thu gom và xử lý nước rỉ rác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại Việt Nam, lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) phát sinh ngày càng gia tăng do tốc độ đô thị hóa và mức sống người dân được nâng cao. Trung bình, lượng rác thải phát sinh dao động từ 0,35 đến 0,8 kg/người/ngày tùy theo loại đô thị. Tại huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, với dân số khoảng 38.731 người, lượng CTRSH phát sinh ước tính khoảng 0,51 - 0,78 kg/người/ngày, tương đương tổng khối lượng khoảng 38,7 tấn/ngày. Hiện trạng quản lý chất thải tại đây còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở vùng nông thôn và các xã xa trung tâm, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng phát sinh, thu gom, phân loại và xử lý CTRSH trên địa bàn huyện Chi Lăng, dự báo khối lượng phát sinh đến năm 2025, đồng thời đề xuất mô hình quản lý và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất thải. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 8/2016 đến tháng 8/2017, tập trung tại 2 thị trấn và 19 xã của huyện.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu và kiến thức chuyên ngành phục vụ xây dựng chính sách quản lý môi trường tại địa phương. Về thực tiễn, nghiên cứu giúp xác định các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao tỷ lệ thu gom, phân loại và xử lý CTRSH, góp phần cải thiện môi trường sống và sức khỏe cộng đồng, đồng thời giảm chi phí xử lý và lãng phí tài nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt, bao gồm:

• Khái niệm chất thải rắn sinh hoạt: Là các chất thải rắn phát sinh từ hoạt động sinh hoạt, sản xuất, dịch vụ của con người, bao gồm các thành phần hữu cơ, vô cơ, kim loại, nhựa, giấy, vải, cao su, thủy tinh, và các chất thải nguy hại.

• Mô hình quản lý chất thải rắn: Quản lý chất thải bao gồm các bước phòng ngừa, giảm thiểu, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý cuối cùng.

• Phân loại chất thải rắn sinh hoạt: Theo vị trí phát sinh (hộ gia đình, chợ, cơ quan, khu công cộng), theo tính chất vật lý và hóa học (hữu cơ, vô cơ, nguy hại), và theo mức độ nguy hại.

• Ảnh hưởng của chất thải rắn đến môi trường và sức khỏe: CTRSH không được quản lý tốt gây ô nhiễm đất, nước, không khí và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng qua các bệnh truyền nhiễm, bệnh hô hấp, ung thư.

• Cơ sở pháp lý: Luật Bảo vệ môi trường 2014 và các nghị định, quyết định liên quan đến quản lý chất thải rắn, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp số liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý địa phương, tài liệu chuyên ngành, và số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa, phỏng vấn hộ gia đình, công nhân thu gom, cán bộ quản lý.

• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp ngẫu nhiên phân tầng, chia huyện thành 3 tổ dựa trên điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Từ đó chọn ngẫu nhiên các xã, thị trấn đại diện và tiến hành khảo sát 100 hộ gia đình, 10 công nhân môi trường.

• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Cân đo lượng rác thải tại hộ gia đình 3 lần trong 3 tháng liên tiếp, phân loại rác tại nguồn bằng túi màu khác nhau, khảo sát lượng rác phát sinh tại chợ, cơ quan, trường học.

• Phương pháp phân tích: Tổng hợp và xử lý số liệu bằng phần mềm Excel, phân tích thành phần, khối lượng rác thải, so sánh với các tiêu chuẩn và số liệu quốc gia.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 8/2016 đến tháng 8/2017, bao gồm thu thập số liệu, phân tích, đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Lượng phát sinh CTRSH theo đầu người: Tại 2 thị trấn Đồng Mỏ và Chi Lăng, lượng rác thải trung bình đạt 0,78 kg/người/ngày, cao hơn đáng kể so với các xã vùng núi xa trung tâm (0,45 - 0,55 kg/người/ngày). Tổng lượng phát sinh toàn huyện khoảng 38,7 tấn/ngày.

2. Thành phần chất thải rắn sinh hoạt: Rác hữu cơ chiếm tỷ lệ lớn, gồm thực phẩm thừa, cỏ, gỗ, rơm rạ; các thành phần khác gồm giấy, nilon, kim loại, thủy tinh và một lượng nhỏ chất thải nguy hại như pin, thuốc trừ sâu.

3. Hiện trạng thu gom và xử lý: Tỷ lệ thu gom tại các thị trấn đạt khoảng 85%, trong khi tại các xã vùng xa chỉ đạt 40-55%. Công tác phân loại rác tại nguồn còn hạn chế, phương tiện thu gom chưa đồng bộ, nhiều bãi chôn lấp không hợp vệ sinh, gây ô nhiễm môi trường.

4. Dự báo phát sinh CTRSH đến năm 2025: Với tốc độ gia tăng dân số và phát triển kinh tế, lượng rác thải dự kiến tăng khoảng 12% mỗi năm, có thể lên tới hơn 50 tấn/ngày, đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý và xử lý.

Thảo luận kết quả

Lượng rác thải phát sinh tại huyện Chi Lăng tương đối thấp so với các đô thị lớn trong nước, phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội và mức sống của địa phương. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa các vùng cho thấy cần có chính sách quản lý linh hoạt, ưu tiên phát triển hạ tầng thu gom tại các thị trấn và xã gần trung tâm.

Thành phần rác hữu cơ chiếm ưu thế tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ ủ sinh học (compost) nhằm tái chế và giảm thiểu lượng rác chôn lấp. Tuy nhiên, hiện trạng phân loại rác tại nguồn còn yếu kém, làm giảm hiệu quả xử lý và tái chế.

So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ thu gom và xử lý tại Chi Lăng còn thấp, đặc biệt ở vùng nông thôn, tương tự tình hình chung của nhiều địa phương miền núi. Việc đầu tư các công nghệ xử lý phù hợp, kết hợp với nâng cao nhận thức cộng đồng là cần thiết để cải thiện tình hình.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố lượng rác theo vùng, bảng thành phần rác thải và biểu đồ dự báo tăng trưởng lượng rác đến năm 2025, giúp minh họa rõ nét các vấn đề và xu hướng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác phân loại rác tại nguồn: Triển khai chương trình tuyên truyền, đào tạo người dân phân loại rác hữu cơ và vô cơ, sử dụng túi màu phân loại. Mục tiêu nâng tỷ lệ phân loại lên 60% trong 2 năm, do UBND huyện phối hợp với các xã, thị trấn thực hiện.

2. Nâng cao hiệu quả thu gom và vận chuyển: Đầu tư trang thiết bị thu gom hiện đại, mở rộng mạng lưới thu gom đến các xã vùng xa, tăng tần suất thu gom tại các khu vực đông dân cư. Mục tiêu đạt tỷ lệ thu gom 85% toàn huyện trong 3 năm, do Công ty TNHH Thành Linh và các tổ đội vệ sinh môi trường thực hiện.

3. Áp dụng công nghệ xử lý sinh học và chôn lấp hợp vệ sinh: Xây dựng nhà máy ủ phân compost tại trung tâm huyện, tận dụng rác hữu cơ để sản xuất phân bón, giảm thiểu lượng rác chôn lấp. Đồng thời cải tạo các bãi chôn lấp hiện có theo tiêu chuẩn hợp vệ sinh. Thời gian thực hiện 3-5 năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh phối hợp với huyện triển khai.

4. Tăng cường quản lý nhà nước và kiểm tra, giám sát: Thiết lập hệ thống thanh tra, kiểm tra định kỳ công tác quản lý chất thải, xử lý nghiêm các vi phạm về đổ rác bừa bãi, không thu gom. Mục tiêu giảm 30% điểm nóng ô nhiễm trong 2 năm, do Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện chủ trì.

5. Huy động sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội: Khuyến khích các tổ chức chính trị, xã hội, trường học tham gia vào công tác bảo vệ môi trường, tổ chức các chiến dịch làm sạch môi trường, nâng cao ý thức người dân. Thời gian liên tục, do các đoàn thể địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý môi trường địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch quản lý chất thải phù hợp với đặc điểm địa phương, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Khoa học Môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và các giải pháp đề xuất để phát triển nghiên cứu sâu hơn về quản lý chất thải rắn sinh hoạt.

3. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xử lý chất thải: Áp dụng các mô hình quản lý, công nghệ xử lý phù hợp với điều kiện địa phương, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về tác hại của rác thải, tham gia tích cực vào các hoạt động phân loại, thu gom và xử lý rác thải, góp phần xây dựng môi trường sống xanh, sạch, đẹp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phân loại rác tại nguồn lại quan trọng?
   Phân loại rác tại nguồn giúp tách riêng các loại rác hữu cơ, vô cơ và nguy hại, từ đó nâng cao hiệu quả xử lý, tái chế và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Ví dụ, rác hữu cơ được ủ compost sẽ giảm lượng rác chôn lấp và tạo ra phân bón hữu cơ.

2. Hiện trạng thu gom rác thải ở huyện Chi Lăng như thế nào?
   Tỷ lệ thu gom tại các thị trấn đạt khoảng 85%, trong khi các xã vùng xa chỉ đạt 40-55%. Nguyên nhân do hạ tầng thu gom chưa đồng bộ và nhận thức người dân còn hạn chế.

3. Các phương pháp xử lý rác thải phổ biến hiện nay là gì?
   Phổ biến gồm chôn lấp hợp vệ sinh, ủ sinh học (compost), đốt rác và ép kiện. Ủ sinh học phù hợp với rác hữu cơ, trong khi chôn lấp vẫn là phương pháp chính tại nhiều địa phương.

4. Dự báo lượng rác thải đến năm 2025 có tăng không?
   Theo nghiên cứu, lượng rác thải dự kiến tăng khoảng 12% mỗi năm, do gia tăng dân số và phát triển kinh tế, đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt?
   Cần kết hợp tuyên truyền nâng cao nhận thức, đầu tư hạ tầng thu gom, áp dụng công nghệ xử lý phù hợp, tăng cường quản lý nhà nước và huy động sự tham gia của cộng đồng.

Kết luận

• Lượng chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Chi Lăng hiện khoảng 38,7 tấn/ngày, với mức phát sinh trung bình 0,51 - 0,78 kg/người/ngày, thấp hơn so với các đô thị lớn trong nước.
• Thành phần rác chủ yếu là hữu cơ, tạo điều kiện thuận lợi cho xử lý sinh học và tái chế.
• Tỷ lệ thu gom và phân loại rác còn thấp, đặc biệt tại các xã vùng xa, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng.
• Dự báo lượng rác thải sẽ tăng nhanh đến năm 2025, đòi hỏi các giải pháp quản lý và xử lý hiệu quả hơn.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp về phân loại rác tại nguồn, nâng cấp hạ tầng thu gom, áp dụng công nghệ xử lý phù hợp và tăng cường quản lý, giám sát để bảo vệ môi trường bền vững.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho các cấp quản lý và các bên liên quan trong công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Chi Lăng. Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá hiệu quả và mở rộng nghiên cứu sang các vùng lân cận. Đề nghị các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng cùng phối hợp hành động để xây dựng môi trường sống xanh, sạch, an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Cơ sở pháp lý của đề tài - Luật Bảo vệ môi trường năm 2014. - Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 2 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật bảo vệ môi trường.

- Nghị định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 2015 của Chính Phủ về quản lý chất thải và phế liệu. - Nghị định số 18/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 2 năm 2015 quy định về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường. - Nghị định số 59/2007/NĐ-CP ngày 9 tháng 4 năm 2007 của chính phủ ban hành quy định về hoạt động quản lý chất thải rắn, quyền hạn và trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan đến QLCTR. - Nghị định số 179/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BVMT.

- Quyết định số 1216/QĐ-TTg ngày 5 tháng 9 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược bảo vệ môi trường Quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. - Quyết định số 2149/2009/QĐ-TTg ngày 17 tháng 12 năm 2009 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2050. - Thông tư số 121/2008/TT-BTC ngày 12 tháng 12 năm 2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn cơ chế ưu đãi và hỗ trợ tài chính đối với hoạt động đầu tư cho quản lý chất thải rắn. Cơ sở thực tiễn của đề tài Trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đang diễn ra nhanh chóng như hiện nay thì vấn đề rác thải là vấn đề vô cùng được quan tâm.

Sự phát sinh rác 4 thải đã và đang gây ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí nghiêm trọng. Trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, những năm trở lại đây do sự phát triển về kinh tế và gia tăng dân số dẫn đến lượng rác thải gia tăng nhanh chóng. Việc nghiên cứu hiện trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt giúp chúng ta hiểu biết và có những cái nhìn đúng nhất nhất về công tác quản lý rác sinh hoạt trên địa bàn và là cơ sở để có những giải phát tích cực khắc phục và giải quyết. Từ những hiểu biết đó giúp tuyên truyền một cách tốt nhất ý thức bảo vệ môi trường tới người dân.

Khái niệm về chất thải Chất thải là mọi thứ mà con người, thiên nhiên và quá trình con người tác động vào thiên nhiên thải ra môi trường (Nguyễn Đình Hương,2006) [10]. Chúng là những sản phẩm được phát sinh ra trong quá trình sinh hoạt của con người, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, du lịch, giao thông, sinh hoạt tại khu dân cư, trường học, gia đình, nhà hàng. Theo điều 3 nghị định 38/2015/NĐ-CP (2015)[7] về quản lý chất thải và phế liệu và luật bảo vệ môi trường (2014)[18]: + Quản lý chất thải là quá trình phòng ngừa, giảm thiểu, giám sát, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải. + Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn hoặc sệt (còn gọi là bùn thải) được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác + .Phế liệu là vật liệu được thu hồi, phân loại, lựa chọn từ những vật liệu, sản phẩm đã bị loại bỏ từ quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng để sử dụng làm nguyên liệu cho một quá trình sản xuất khác.

+ Phân loại chất thải là hoạt động phân tách chất thải (đã được phân định) trên thực tế nhằm chia thành các loại hoặc nhóm chất thải để có các quy trình quản lý khác nhau. + Vận chuyển chất thải là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát sinh đến nơi xử lý, có thể kèm theo hoạt động thu gom, lưu giữ (hay tập kết) tạm thời, trung chuyển chất thải và sơ chế chất thải tại điểm tập kết hoặc trạm trung chuyển. + Tái sử dụng chất thải là việc sử dụng lại chất thải một cách trực tiếp hoặc 5 sau khi sơ chế mà không làm thay đổi tính chất của chất thải. + Tái chế chất thải là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật để thu lại các thành phần có giá trị từ chất thải.

+ Xử lý chất thải là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật (khác với sơ chế) để làm giảm, loại bỏ, cô lập, cách ly, thiêu đốt, tiêu hủy, chôn lấp chất thải và các yếu tố có hại trong chất thải. Khái niệm và phân loại về chất thải rắn sinh hoạt 1. Nguồn gốc và sự hình thành Rác thải sinh hoạt (chất thải rắn sinh hoạt):Là các chất thải rắn bị loại ra trong quá trình sống, sinh hoạt, hoạt động, sản xuất của con người và động vật. Ví dụ như: Thực phẩm dư thừa hoặc quá hạn sử dụng, gạch ngói, đất đá, gỗ, kim loại, cao su, chất dẻo, các loại cành cây, lá cây, vải, giấy, rơm rạ, vỏ trai, vỏ ốc, xương động vật…(Lê Văn Khoa, 2001) [12].

Chất thải rắn sinh hoạt được thải ra ở mọi nơi mọi lúc trong phạm vi thành phố hoặc khu dân cư, từ các hộ gia đình, khu thương mại, chợ và các điểm buôn bán, nhà hàng, khách sạn, công viên, khu vui chơi giải trí, các viện nghiên cứu, trường học, các cơ quan nhà nước, công sở… 1. Phân loại chất thải rắn sinh hoạt Để phân loại chất thải rắn sinh hoạt có thể dựa trên rất nhiều tiêu chí khác nhau: phân loại theo vị trí hình thành, theo thành phần vật lý, hóa học, theo tính chất rác thải… - Theo vị trí hình thành: Tùy theo vị trí hình thành mà người ta phân ra rác thải đường phố, rác thải vườn,rác thải khu công nghiệp tập trung, rác thải hộ gia đình……(Nguyễn Xuân Nguyên, Trần Quang Huy, 2004) [17]. - Theo mức độ nguy hại, chất thải được phân thành các loại sau: + Chất thải nguy hại: bao gồm các chất hóa học dễ phản ửng, các chất độc hại, chất thải sinh học dễ thói rữa, các chất dễ cháy, dễ gây nổ, chất thải phóng xạ……(Nguyễn Xuân Nguyên, Trần Quang Huy, 2004) [17]. 6 + Chất thải không nguy hại: là những chất thải không chứa các chất và các hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại trực tiếp hoặc gián tiếp.

- Theo thành phần hóa học và vật lý: Theo tính chất hóa học có thể phân ra chất thải hữu cơ, chất thải vô cơ, kim loại, phi kim…(Nguyễn Xuân Nguyên, Trần Quang Huy, 2004) [17]. Nguồn gốc phát sinh và thành phần chất thải rắn sinh hoạt Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, có thể ở nơi này hay nơi khác; chúng khác nhau về số lượng, kích thước, phân bố về không gian; việc phân loại các nguồn phát sinh chất thải rắn đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý chất thải rắn. Chất thải rắn sinh hoạt có thể phát sinh trong các hoạt động cá nhân cũng như trong hoạt động xã hội như từ các khu dân cư, chợ, khách sạn, nhà hàng, công sở, trường học, các công trình công cộng, các hoạt động xây dựng đô thị và các khu công nghiệp: Thành phần chất thải rắn biểu hiện sự đóng góp và phân phối của các thành phần riêng biệt mà từ đó tạo nên dòng chất thải, thông thường được tính bằng phần trăm khối lượng. Thông tin về thành phần chất thải rắn đóng vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá và lựa chọn những thiết bị thích hợp để xử lý, các quá trình xử lý cũng như việc hoạch định các hệ thống, chương trình và kế hoạch quản lý chất thải rắn.

Thành phần chủ yếu của CTRSH Thành phần Định nghĩa Ví dụ 1. Các chất cháy được (đốt được) a. Giấy các vật liệu làm từ giấy bột và các túi giấy, mảnh bìa, giấy. giấy vệ sinh… b.

Hàng dệt có nguồn gốc từ các sợi Vải, len, nilon… c. Thực phẩm các chất thải từ đồ ăn thực cọng rau, vỏ quả, thân phẩm cây, lõi ngô… d. Cỏ, gỗ củi, rơm Các vật liệu và sản phẩm Đồ dùng bằng gỗ như rạ được chế tạo từ gỗ, tre, bàn ghế, đồ chơi, vỏ dừa rơm… e. Chất dẻo Các vật liệu và sản phẩm Phim cuộn, túi chất dẻo, được chế tạo từ chất dẻo chai, lọ.

Chất dẻo, các đầu vòi, dây điện… f. Da và cao su Các vật liệu và sản phẩm được Bóng, giày, ví, băng cao chế tạo từ da và cao su su… 2. Các chất không cháy được a. Các kim loại sắt Các vật liệu và sản phẩm b.

Các kim loại phi được chế tạo từ sắt mà dễ bị sắt nam châm hút. Các kim loại Các vật liệu không bị nam Vỏ nhôm, giấy bao phi sắt châm hút gói, vỏ đựng. Thủy tinh Các vật liệu và sản phẩm Chai lọ, đồ đựng được chế tạo từ thủy tinh. bẳng thủy tinh, bóng đèn… d.

Đá và sành sứ Bất kỳ các loại vật liệu Vỏ chai, ốc, xương, không cháy khác ngoài kim gạch, đá, gốm… loại và thủy tinh. Các chất hỗn Tất cả các vật liệu khác không Đá cuội, cát, đất, tóc. hợp phân loại trong bản này. Loại này có thể chia thành 2 phần: kích thước hơn 5mm và loại nhỏ hơn 5 mm.

Ảnh hưởng của chất thải rắn đến môi trường và sức khỏe cộng đồng 1. Ảnh hưởng của chất thải rắn đến môi trường Tại Việt Nam, hoạt động phân loại CTR tại nguồn chưa được phát triển rộng rãi, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật còn hạn chế, phần lớn phương tiện thu gom CTR không đạt quy chuẩn kỹ thuật và không đảm bảo vệ sinh môi trường. Các điểm tập kết CTR (điểm hẹn, trạm trung chuyển) chưa được đầu tư xây dựng đúng mức, gây mất vệ sinh. Tại nhiều khu vực, hệ thống vận chuyển chưa đáp ứng nhu cầu vận chuyển CTR hang ngày, gây tình trạng tồn đọng CTR trong khu dân cư.

Nhìn chung, tất cả các giai đoạn quản lý CTR từ khâu thu gom, vận chuyển đến khâu xử lý (chôn lấp, đốt) đều gây ô nhiễm môi trường. Ảnh hưởng của chất thải rắn đến tất cả các thành phần của môi trường, cụ thể như sau: • Đối với môi trường nước: CTR không được thu gom, thải vào kênh rạch, sông, hồ, ao gây ô nhiễm môi trường nước, làm tắc nghẽn đường nước lưu thông, giảm diện tích tiếp xúc của nước với không khí dẫn tới giảm DO trong nước. Chất thải rắn hữu cơ phân hủy trong nước gây mùi hôi thối, gây phú dưỡng nguồn nước làm cho thủy sinh vật trong nguồn nước mặt bị suy thoái.