Một Số Giải Pháp Nhằm Phát Triển Ngành Dịch Vụ Vận Tải Tỉnh Lào Cai

Ngành dịch vụ vận tải tại tỉnh Lào Cai đang đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giao thương giữa Việt Nam… 78 trang · Trường Đại Học Thăng Long · 2024.

• Tác giả: Trần Bảo Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Thăng Long
• Chuyên ngành: Logistics và Quản Lý Chuỗi Cung Ứng
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Nhằm Phát Triển Ngành Dịch Vụ Vận Tải Tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DỊCH VỤ VẬN TẢI TRONG LOGISITICS
• 1.1. Khái niệm và vai trò của dịch vụ vận tải trong logistics
• 1.2. Vai trò của dịch vụ vận tải trong logistics
• 1.3. Các phương thức vận tải cơ bản
• 1.4. Đường hàng không
• 1.5. Vận tải đa phương thức
• 1.6. Các quy định trong vận tải
• 1.6.1. Quy định môi trường
• 1.6.2. Quy định an toàn
• 1.6.3. Quy định kinh tế
• 1.7. Hướng phát triển ngành dịch vụ vận tải
• 1.7.1. Phát triển theo chiều rộng
• 1.7.2. Phát triển theo chiều sâu
• 1.8. Các yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển của ngành dịch vụ vận tải
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ VẬN TẢI TẠI LÀO CAI
• 2.1. Giới thiệu chung về Lào Cai
• 2.1.1. Vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Kinh tế và xã hội
• 2.2. Tiềm năng phát triển logistics và dịch vụ vận tải tại Lào Cai
• 2.2.1. Vị trí chiến lược
• 2.2.2. Cơ sở hạ tầng logistics
• 2.2.2.1. Hạ tầng giao thông
• 2.2.2.2. Kho bãi/Trung tâm logistics
• 2.2.2.3. Hệ thống giao dịch, thanh toán
• 2.3. Thực trạng phát triển ngành dịch vụ vận tải tại Lào Cai hiện nay
• 2.3.1. Các phương thức vận tải đang hoạt động và khối lượng hàng hóa vận chuyển
• 2.3.2. Quy mô và tốc độ phát triển của ngành
• 2.3.2.1. Đóng góp trong phát triển kinh tế tỉnh
• 2.3.2.2. Tình hình vốn đầu tư
• 2.3.3. Ứng dụng công nghệ
• 2.3.4. Cước phí/giá cả dịch vụ vận tải
• 2.3.5. Thời gian giao hàng
• 2.3.6. Định hướng phát triển của cơ quan quản lý, UBND tỉnh
• 2.3.6.1. Định hướng về hạ tầng giao thông
• 2.3.6.2. Định hướng phát triển phương tiện, đơn vị kinh doanh vận tải
• 2.3.7. Đánh giá thực trạng phát triển ngành dịch vụ vận tải tại Lào Cai
• 3. CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI TẠI TỈNH LÀO CAI
• 3.1. Đối với cơ quan quản lý nhà nước
• 3.1.1. Cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ cơ sở hạ tầng giao thông đặc biệt là kết nối tuyến đường sắt với Trung Quốc
• 3.1.2. Tích cực tổ chức hội chợ thương mại
• 3.1.3. Hỗ trợ đào tạo nhân lực
• 3.2. Đối với doanh nghiệp
• 3.2.1. Cần linh hoạt hơn
• 3.2.1.1. Nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải và đánh giá thường xuyên
• 3.3. Một số giải pháp phát triển ngành dịch vụ vận tải tỉnh Lào Cai
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ngành Dịch Vụ Vận Tải Tỉnh Lào Cai

Ngành dịch vụ vận tải tại tỉnh Lào Cai đang đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giao thương giữa Việt Nam và các nước láng giềng, đặc biệt là Trung Quốc. Với vị trí địa lý thuận lợi, Lào Cai có tiềm năng lớn để phát triển dịch vụ vận tải, góp phần vào sự phát triển kinh tế của tỉnh. Tuy nhiên, ngành này cũng đang đối mặt với nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Kinh Tế Của Lào Cai

Lào Cai nằm ở vị trí chiến lược, tiếp giáp với Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển dịch vụ vận tải. Kinh tế tỉnh chủ yếu dựa vào nông nghiệp và du lịch, nhưng ngành dịch vụ vận tải đang dần trở thành một lĩnh vực quan trọng.

1.2. Vai Trò Của Ngành Dịch Vụ Vận Tải Trong Kinh Tế

Ngành dịch vụ vận tải không chỉ giúp lưu thông hàng hóa mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Nó cũng góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm nông sản và hàng hóa khác.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Ngành Dịch Vụ Vận Tải Tại Lào Cai

Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành dịch vụ vận tải tại Lào Cai đang phải đối mặt với nhiều thách thức như hạ tầng giao thông yếu kém, chi phí vận tải cao và thiếu nhân lực chất lượng. Những vấn đề này cần được giải quyết để ngành có thể phát triển bền vững.

2.1. Hạ Tầng Giao Thông Còn Yếu Kém

Hạ tầng giao thông tại Lào Cai chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của ngành dịch vụ vận tải. Nhiều tuyến đường còn xuống cấp, gây khó khăn trong việc vận chuyển hàng hóa.

2.2. Chi Phí Vận Tải Cao

Chi phí vận tải tại Lào Cai hiện đang ở mức cao, chiếm từ 30% đến 40% giá thành sản phẩm. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của hàng hóa địa phương trên thị trường.

III. Giải Pháp Phát Triển Ngành Dịch Vụ Vận Tải Tỉnh Lào Cai

Để phát triển ngành dịch vụ vận tải, cần có những giải pháp đồng bộ từ cải thiện hạ tầng giao thông đến đào tạo nhân lực. Các giải pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí vận tải.

3.1. Cải Thiện Hạ Tầng Giao Thông

Cần đầu tư nâng cấp các tuyến đường, xây dựng thêm cầu và đường cao tốc để kết nối Lào Cai với các tỉnh lân cận và Trung Quốc, từ đó giảm thời gian và chi phí vận chuyển.

3.2. Đào Tạo Nhân Lực Chất Lượng

Đào tạo nhân lực cho ngành dịch vụ vận tải là rất cần thiết. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu về logistics và quản lý vận tải để nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Ngành Dịch Vụ Vận Tải

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành dịch vụ vận tải. Việc áp dụng công nghệ thông tin và các giải pháp logistics hiện đại sẽ giúp tối ưu hóa quy trình vận chuyển và giảm chi phí.

4.1. Sử Dụng Phần Mềm Quản Lý Vận Tải

Việc áp dụng phần mềm quản lý vận tải sẽ giúp theo dõi và quản lý lộ trình, giảm thiểu thời gian giao hàng và tối ưu hóa chi phí.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin

Công nghệ thông tin giúp cải thiện khả năng giao tiếp và phối hợp giữa các bên liên quan trong chuỗi cung ứng, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Kết Luận Về Tương Lai Ngành Dịch Vụ Vận Tải Tỉnh Lào Cai

Ngành dịch vụ vận tải tại Lào Cai có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự đầu tư đồng bộ và chiến lược phát triển rõ ràng từ các cơ quan chức năng và doanh nghiệp.

5.1. Tầm Nhìn Phát Triển Ngành Vận Tải

Ngành dịch vụ vận tải cần được định hướng phát triển bền vững, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

5.2. Hợp Tác Quốc Tế Trong Ngành Vận Tải

Cần thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực vận tải để mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành dịch vụ vận tải Lào Cai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Một số giải pháp nhằm phát triển ngành dịch vụ vận tải tỉnh Lào Cai" do sinh viên Trần Bảo Ngọc thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thanh Thủy (chuyên ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Trường Đại học Thăng Long, năm 2024) tiếp cận thực trạng phát triển dịch vụ vận tải hàng hóa địa phương trong bối cảnh tái định hình chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế hậu đại dịch Covid-19.

Giai đoạn 2020–2022 ghi nhận sự suy thoái kinh tế và tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng trên quy mô toàn cầu. Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tính đến ngày 05/05/2022, dịch bệnh đã khiến gần 15 triệu người tử vong, kéo theo làn sóng phong tỏa biên giới và đình trệ sản xuất. Khảo sát của Ban Kinh tế và Dự báo thuộc Viện Chiến lược và Tài chính Việt Nam (tháng 04/2022) xác định đứt gãy lưu thông hàng hóa là một trong bốn phương diện kinh tế chịu tổn thương nặng nề nhất. Sau đại dịch, làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc—quốc gia chiếm khoảng 30% sản lượng sản xuất toàn cầu—tạo cơ hội cho Việt Nam thu hút vốn đầu tư và hoàn thiện hạ tầng dịch vụ hậu cần (theo phân tích của báo Công Thương, tháng 08/2023).

Ở cấp độ quốc gia, Chính phủ ban hành Quyết định số 200/QĐ-TTg ngày 14/02/2017 và Quyết định số 221/QĐ-TTg ngày 22/02/2021 xác định mục tiêu đến năm 2025: tỷ trọng đóng góp của dịch vụ logistics vào GDP đạt 5%–6%, tốc độ tăng trưởng đạt 15%–20%, tỷ lệ thuê ngoài đạt 50%–60%, chi phí logistics giảm xuống 16%–20% GDP và xếp hạng Chỉ số hiệu quả logistics (LPI) đạt từ thứ 50 trở lên trên thế giới. Trong đó, chi phí vận tải chiếm từ 30% đến 45% tổng chi phí logistics.

Đối với tỉnh Lào Cai, địa phương giữ vị trí trung tâm trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, là cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam, các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc. Dù có lợi thế vị trí địa lý, ngành dịch vụ vận tải tại Lào Cai vẫn tồn tại nhiều hạn chế: hoạt động manh mún, năng lực tài chính và quản trị nhân sự yếu, các doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh bằng giá cước ở các dịch vụ cơ bản. Chi phí vận tải tại địa phương chiếm từ 30% đến 40% giá thành sản phẩm (trong khi mức trung bình tại nhiều quốc gia chỉ khoảng 15%), làm giảm năng lực cạnh tranh của hàng hóa và dịch vụ thương mại biên giới.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 03 nội dung:

1. Làm rõ cơ sở lý luận những nội dung liên quan đến dịch vụ vận tải trong logistics.
2. Nghiên cứu thực tế và đánh giá thực trạng ngành dịch vụ vận tải hiện nay tại tỉnh Lào Cai.
3. Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển ngành dịch vụ vận tải tại tỉnh Lào Cai.

Tác giả đặt ra 07 câu hỏi nghiên cứu:

1. Dịch vụ vận tải là gì? Hiện nay, có những phương thức vận tải nào?
2. Dịch vụ vận tải có vai trò như thế nào trong quản lý logistics?
3. Có những quy chế, quy định nào áp dụng trong dịch vụ vận tải?
4. Có những yếu tố nào ảnh hưởng tới phát triển ngành dịch vụ vận tải?
5. Tiềm năng phát triển ngành dịch vụ logistics nói chung và dịch vụ vận tải nói riêng tại tỉnh Lào Cai có gì?
6. Đánh giá thực trạng phát triển ngành dịch vụ vận tải tại tỉnh Lào Cai hiện nay?
7. Những đề xuất giải pháp phát triển nào giúp ngành dịch vụ vận tải của tỉnh được nâng cao và hoàn thiện?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Ngành dịch vụ vận tải hàng hóa tại tỉnh Lào Cai.
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Lào Cai.
• Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu giai đoạn từ năm 2020 đến thời điểm thực hiện (năm 2023–2024), sử dụng số liệu thống kê chuỗi thời gian từ năm 2019 đến năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các định nghĩa chuyên ngành logistics và vận tải:

• Khái niệm logistics: Thuật ngữ bắt nguồn từ từ "Logistikas" thời La Mã và Hy Lạp cổ đại, được vận dụng vào kinh doanh thương mại từ thập niên 1950. Khóa luận trích dẫn định nghĩa của Hội đồng các chuyên gia Quản trị Chuỗi cung ứng Hoa Kỳ (CSCMP, 2001), định nghĩa mạng lưới logistics của Giáo sư David Simchi-Levi, công trình "Logistics – Những vấn đề cơ bản" của GS.TS. Đoàn Thị Hồng Vân (2010), Điều 233 Luật Thương mại năm 2005 và danh mục phân loại dịch vụ logistics tại Nghị định số 163/2017/NĐ-CP của Chính phủ.
• Khái niệm dịch vụ vận tải: Trích dẫn định nghĩa từ Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê, 2006), Sổ tay vận tải đa phương thức của Liên Hiệp Quốc (1995), nghiên cứu của Nguyễn Hồng Đàm (2005) và Giáo trình Quản lý Logistics của Trường Đại học Thăng Long.
• Chi phí vận tải: Số liệu từ Báo cáo cuối kỳ năm 2014 của Công ty tư vấn ALG và Ngân hàng Thế giới (WB) chỉ ra chi phí vận tải chiếm tỷ trọng 59% trong tổng chi phí logistics tại Việt Nam.

Tác giả tổng hợp đặc tính kỹ thuật - kinh tế của các phương thức vận tải cơ bản dựa trên Giáo trình Logistics Transportation Systems (Đại học bang Bowling Green, Hoa Kỳ):

Tiêu chí	Đường bộ (Xe tải)	Đường sắt (Tàu hỏa)	Đường thủy	Đường hàng không	Đường ống
Tốc độ	Chậm, vừa phải	Cao	Chậm	Nhanh	Vừa phải
Tính khả dụng	Cao	Vừa phải	Thấp	Vừa phải	Thấp
Tính nhất quán	Cao	Vừa phải	Thấp	Vừa phải	Cao
Mất mát, thiệt hại	Thấp	Trung bình	Thấp	Trung bình	Rất thấp
Tính linh hoạt	Cao	Thấp	Thấp	Vừa phải	Thấp

Khung pháp lý được rà soát bao gồm:

• Pháp luật điều chỉnh từng phương thức: Luật Giao thông đường bộ 2008, Nghị định 10/2020/NĐ-CP, Thông tư 12/2020/TT-BGTVT; Luật Đường sắt 2017, Nghị định 65/2018/NĐ-CP, Thông tư 09/2018/TT-BGTVT; Luật Giao thông đường thủy nội địa 2004 (sửa đổi 2014), Nghị định 110/2014/NĐ-CP, Thông tư 66/2014/TT-BGTVT; Bộ luật Hàng hải 2015, Luật Biển Việt Nam 2013, Nghị định 160/2016/NĐ-CP; Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2006 (sửa đổi 2014), Nghị định 30/2013/NĐ-CP, Thông tư 81/2014/TT-BGTVT; Nghị định 87/2009/NĐ-CP và Nghị định 144/2018/NĐ-CP về vận tải đa phương thức.
• Quy định kỹ thuật: Điều 65 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; Chỉ thị 03/CT-TTg về lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải Euro 3 (từ 2017), Euro 4 (từ 2018) và Euro 5 (từ 2022); Thông tư 39/2010/TT-BTNMT quy định giới hạn âm lượng tiếng ồn (từ 45 dBA đến 70 dBA tùy khu vực và khung giờ); Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm môi trường; Thông tư 02/2023/TT-BGTVT về chu kỳ kiểm định phương tiện; Luật Giá 2012, Nghị định 177/2013/NĐ-CP và Thông tư 25/2014/TT-BTC.

Mô hình định hướng phát triển và nhân tố ảnh hưởng:

• Định hướng theo chiều rộng (gia tăng quy mô vốn, lao động, phương tiện, hạ tầng) và theo chiều sâu (nâng cao hiệu quả quản trị, áp dụng công nghệ số, đào tạo chuyên môn, cắt giảm chi phí trung gian).
• Khung phân tích môi trường vĩ mô dựa trên lý thuyết quét môi trường kinh doanh E.S của Francis Aguilar (1967) kết hợp tiêu chí dịch vụ của Công ty Vận tải Phước An và Công ty Nhật Tín Express, chia thành hai nhóm: yếu tố bên ngoài (chính trị - pháp lý, kinh tế, cơ sở hạ tầng) và yếu tố bên trong (thời gian giao hàng, cước phí dịch vụ, năng lực nhân sự, độ đa dạng dịch vụ, mức độ ứng dụng công nghệ).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp định tính: Thu thập, phân tích và tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê tỉnh Lào Cai các năm 2020, 2021, 2022; Báo cáo Quy hoạch tỉnh Lào Cai thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; Kế hoạch số 421/KH-UBND ngày 27/11/2023 của UBND tỉnh Lào Cai.
• Phương pháp thống kê mô tả: Xử lý số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát sơ cấp thu nhận từ 26 phiếu khảo sát hợp lệ phát cho đại diện các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải tại Lào Cai.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về dịch vụ vận tải trong logistics

Chương này tập trung hệ thống hóa bản chất kinh tế và kỹ thuật của dịch vụ vận tải trong quản trị chuỗi cung ứng. Tác giả phân tích vị trí của vận tải như một mắt xích chiếm chi phí lớn nhất trong cơ cấu chi phí logistics tổng thể. Nội dung chương trình bày chi tiết ưu nhược điểm của 5 phương thức vận tải cơ bản và phương thức vận tải đa phương thức sử dụng một chứng từ vận tải thống nhất. Chương 1 rà soát toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam liên quan đến ba nhóm quản lý nhà nước: môi trường (tiêu chuẩn khí thải phương tiện, quy chuẩn tiếng ồn theo khu vực), an toàn kỹ thuật phương tiện (đăng kiểm định kỳ) và quản lý giá cước vận tải. Đồng thời, chương 1 thiết lập khung đánh giá các yếu tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến định hướng phát triển ngành theo chiều rộng và chiều sâu.

Chương 2: Thực trạng phát triển ngành dịch vụ vận tải tại Lào Cai

Chương 2 mô tả chi tiết điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hạ tầng và hiện trạng hoạt động của ngành vận tải địa phương:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế: Diện tích tự nhiên 6.364,25 km2 (chiếm 1,9% cả nước), đường biên giới dài 182,086 km tiếp giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Địa hình gồm vùng cao (trên 700m tạo bởi dãy Hoàng Liên Sơn và dãy Con Voi) và vùng thấp (dưới 700m). Tỉnh có hơn 35 loại khoáng sản tại 150 điểm mỏ, trữ lượng lớn về Apatit (trên 2,5 tỷ tấn), quặng đồng (trên 100 triệu tấn), quặng sắt Quý Sa (trên 120 triệu tấn). Tăng trưởng GRDP các năm 2020, 2021, 2022 lần lượt đạt 6,72%, 5,33% và 9,02%; GRDP bình quân đầu người năm 2022 đạt 88,2 triệu đồng/năm (xếp thứ 15 cả nước). Cơ cấu kinh tế năm 2022: khu vực công nghiệp – xây dựng chiếm 41,64%, khu vực dịch vụ chiếm 34,63%. Lũy kế đến năm 2022, tỉnh có 27 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 685,82 triệu USD, nhưng không có dự án nào thuộc lĩnh vực vận tải.
• Tiềm năng logistics và mạng lưới cửa khẩu: Lào Cai kết nối trực tiếp với tuyến hành lang Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng. Giai đoạn 2016–2020, tốc độ tăng trưởng khối lượng hàng hóa vận chuyển đạt 23,3%/năm (cả nước đạt 10,7%/năm), khối lượng luân chuyển đạt 21,1%/năm (cả nước đạt 12%/năm).

Tên cửa khẩu / Lối mở	Hiện trạng	Định hướng 2025	Tầm nhìn 2030
Cửa khẩu quốc tế Lào Cai	Cửa khẩu quốc tế (CKQT)	CKQT	CKQT
Kim Thành	Lối thông quan của CKQT Lào Cai	CKQT Kim Thành	CKQT Kim Thành
Bản Vược	Cửa khẩu phụ	Lối thông quan của CKQT Lào Cai	CKQT Bản Vược
Lũng Pô	Lối mở (chưa phê chuẩn song phương)	Lối mở	Lối thông quan của CKQT Bản Vược
Y Tý	Lối mở	Lối mở	Lối thông quan của CKQT Bản Vược
Bản Quẩn	Lối mở	Lối mở	Lối thông quan của CKQT Kim Thành
Mường Khương	Cửa khẩu phụ	Lối thông quan của CKQT Lào Cai	CKQT Mường Khương
Hóa Chư Phùng	Lối mở	Lối mở	Cửa khẩu song phương
Na Lốc	Lối mở	Lối mở	Lối thông quan của CKQT Kim Thành
Lồ Cô Chin	Lối mở	Lối mở	Lối thông quan của CKQT Mường Khương

• Cơ sở hạ tầng logistics:
  • Mạng lưới đường bộ: Toàn tỉnh có khoảng 11.000 km đường bộ, gồm 72 km cao tốc Nội Bài – Lào Cai (0,65%), 5 tuyến quốc lộ dài 546 km (5%), 16 tuyến đường tỉnh dài 821 km (7,3%), đường huyện dài 770 km (7%), đường xã và liên thôn dài 8.239 km (74,9%), đường đô thị 440 km (4%), đường chuyên dùng 14,5 km (0,15%), đường tuần tra biên giới 109 km (1%). Mật độ đường bộ đạt 1,72 km/km2 và 12,68 km/1.000 dân. Chất lượng mặt đường còn yếu: tỷ lệ đường tốt chỉ đạt 26%, đường trung bình chiếm 50%, đường xấu chiếm 24%.
  • Đơn vị và phương tiện vận tải: Toàn tỉnh có 3.045 đơn vị kinh doanh vận tải (318 doanh nghiệp, 12 hợp tác xã, 2.715 hộ cá thể) quản lý 5.754 phương tiện. Khối vận tải hàng hóa gồm 4.564 xe (3.881 xe tải, 569 xe đầu kéo, 114 xe container).
  • Đường sắt: Tuyến quốc gia Hà Nội – Lào Cai và 2 tuyến chuyên dùng phục vụ vận chuyển quặng gồm tuyến Phố Lu – mỏ Apatit Cam Đường và tuyến Xuân Giao – nhà máy tuyển Tằng Loỏng (tổng chiều dài 58 km).
  • Đường thủy: Hai tuyến sông lớn gồm Sông Hồng (288 km) và Sông Chảy (100 km), tuy nhiên không phát sinh giao thương hàng hóa liên biên giới do chính sách biên mậu.
  • Hàng không: Cảng hàng không Sa Pa (tại xã Cam Cọn, huyện Bảo Yên) được quy hoạch cấp 4C dân dụng và quân sự cấp II theo Quyết định 455/QĐ-BGTVT và Quyết định 236/QĐ-TTg, công suất thiết kế 1.585 nghìn hành khách/năm và 2.880 tấn hàng hóa/năm, triển khai trong giai đoạn 2021–2025.
  • Kho bãi và trung tâm logistics: Cảng cạn ICD Lào Cai (Vinalines Logistics, Khu công nghiệp Đông Phố Mới) có diện tích 10 ha, kết nối 1 km nhánh đường sắt, công suất thông quan 130.000 tấn/năm (hoặc 130.000 TEU). Trung tâm Logistics Kim Thành diện tích 5,7 ha, trang bị xe nâng RSD 45T, cẩu 30T, năng lực luân chuyển 1,2–1,5 triệu tấn/năm. Tổng diện tích kho bãi toàn tỉnh đạt trên 200.000 m2, trong đó kho lạnh chuyên dụng phục vụ nông sản chỉ đạt trên 2.000 m2.
  • Hệ thống ngân hàng: Gần 40 chi nhánh ngân hàng thương mại (Agribank, VietinBank, BIDV, Vietcombank, Techcombank, SaigonBank...) hỗ trợ thanh toán và tín dụng.
• Khối lượng và phương thức vận chuyển: Vận tải đường bộ đảm nhận gần 90% khối lượng hàng hóa toàn tỉnh (năm 2020 vận chuyển 8.099 nghìn tấn đường bộ; đường thủy nội địa chỉ vận chuyển 1 nghìn tấn; đường sắt và hàng không chưa ghi nhận số liệu luân chuyển nội tỉnh tương ứng).
• Đóng góp kinh tế và quy mô ngành:
  • Ngành vận tải, kho bãi đóng góp 1.728 tỷ đồng vào GRDP tỉnh năm 2020. Tỷ trọng trong GRDP năm 2022 đạt 3,58%, xếp thứ 11/22 ngành kinh tế cấp 1. Chỉ số tăng trưởng của ngành năm 2021 phục hồi đạt 111,35%, cao hơn tốc độ tăng trưởng khu vực dịch vụ (107,2%) và GRDP chung của tỉnh.
  • Số lượng doanh nghiệp vận tải, kho bãi đến ngày 31/12/2021 là 214 doanh nghiệp (năm 2019 có 186 doanh nghiệp, năm 2020 có 215 doanh nghiệp). Vốn hoạt động của các doanh nghiệp giảm từ mức trên 10.438 triệu đồng (năm 2019–2020) xuống còn trên 4.900 triệu đồng năm 2021 do đại dịch.
  • Phân bổ quy mô vốn: 184 doanh nghiệp (gần 86%) có vốn đăng ký từ 1 đến dưới 50 tỷ đồng. Khảo sát sơ cấp xác nhận 21/26 doanh nghiệp có vốn từ 1 đến 10 tỷ đồng.
  • Quy mô lao động: Toàn ngành có 2.464 lao động làm việc trong doanh nghiệp năm 2021 (lao động nữ là 615 người, chiếm 24,96%). Tính tổng thể lao động từ 15 tuổi trở lên làm việc trong ngành dịch vụ vận tải của tỉnh là 10.375 người. Doanh nghiệp quy mô dưới 5 lao động chiếm 46,73% (100 doanh nghiệp). Khảo sát 26 doanh nghiệp cho thấy: 50% doanh nghiệp có từ 10 đến 50 lao động, 46,2% doanh nghiệp có dưới 10 lao động, và 3,8% doanh nghiệp có từ 50 đến 200 lao động.
  • Vốn đầu tư thực hiện: Năm 2020, vốn đầu tư ngành vận tải, kho bãi đạt 3.203 tỷ đồng, chiếm 18,58% tổng vốn đầu tư toàn tỉnh.

Chương 3: Khuyến nghị và đề xuất một số giải pháp phát triển dịch vụ vận tải tại tỉnh Lào Cai

Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp chia theo hai nhóm chủ thể thực hiện:

• Nhóm giải pháp đối với cơ quan quản lý nhà nước:
  1. Hoàn thiện đồng bộ hạ tầng giao thông kết nối, trọng tâm là giải quyết kỹ thuật kết nối đường sắt khổ ray tiêu chuẩn (1.435 mm) với mạng lưới đường sắt Trung Quốc qua biên giới; đẩy nhanh tiến độ thi công Cảng hàng không Sa Pa; ưu tiên bố trí ngân sách cải tạo 24% mặt đường xấu thuộc các tuyến đường tỉnh, đường liên huyện nhằm bảo đảm an toàn lưu thông.
  2. Tích cực tổ chức các hội chợ thương mại quốc tế, chương trình xúc tiến logistics định kỳ tại khu vực cửa khẩu Kim Thành và Bản Vược nhằm kết nối nguồn hàng xuất nhập khẩu hai chiều giữa doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc.
  3. Xây dựng chính sách hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực logistics chuyên nghiệp, mở rộng các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý đội xe và giao nhận hàng hóa qua biên giới.
• Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp vận tải:
  1. Nâng cao tính linh hoạt trong điều hành kinh doanh, chủ động thiết lập mạng lưới đối tác tại các tỉnh lân cận và phía Trung Quốc nhằm tìm kiếm hàng hóa chiều về, khắc phục tình trạng xe chạy rỗng.
  2. Nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải và tổ chức đánh giá định kỳ mức độ hài lòng của khách hàng; áp dụng công nghệ số và phần mềm định vị GPS để quản lý lộ trình, kiểm soát tiêu hao nhiên liệu và bảo đảm thời gian giao hàng.
  3. Tăng cường liên kết, liên doanh giữa các doanh nghiệp vận tải nhỏ và vừa trên địa bàn để dùng chung hạ tầng bãi đỗ, san sẻ đơn hàng và đầu tư hệ thống bảo quản lạnh phục vụ hàng nông sản tươi sống.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận lượng hóa thực trạng ngành vận tải tỉnh Lào Cai thông qua các số liệu thứ cấp và điều tra sơ cấp:

• Hệ thống hóa hiện trạng phương tiện và cơ sở hạ tầng vận tải: Xác định địa bàn tỉnh có 3.045 đơn vị kinh doanh vận tải với 5.754 phương tiện, trong đó khối xe chở hàng chiếm 4.564 phương tiện; mạng lưới đường bộ đạt 11.000 km nhưng có tới 24% chiều dài mặt đường ở mức xấu.
• Chỉ ra cơ cấu vận tải mất cân đối nghiêm trọng: Phương thức vận tải đường bộ đảm nhận xấp xỉ 90% khối lượng hàng hóa vận chuyển (năm 2020 đạt 8.099 nghìn tấn), trong khi đường thủy nội địa chỉ đạt 1 nghìn tấn và đường sắt chưa phát huy được lợi thế vận tải khối lượng lớn do lệch khổ đường ray với phía Trung Quốc.
• Xác định quy mô thực tế của cộng đồng doanh nghiệp: 214 doanh nghiệp vận tải, kho bãi đang hoạt động đa phần có quy mô siêu nhỏ và nhỏ; 86% số doanh nghiệp có mức vốn dưới 50 tỷ đồng (kết quả khảo sát 26 doanh nghiệp có tới 21 đơn vị thuộc phân khúc vốn 1–10 tỷ đồng); 46,73% số doanh nghiệp có dưới 5 lao động.
• Nêu bật điểm nghẽn về chi phí và hạ tầng chuyên dụng: Chi phí vận tải tại Lào Cai chiếm từ 30% đến 40% giá thành sản phẩm; toàn tỉnh có hơn 200.000 m2 kho bãi nhưng diện tích kho lạnh phục vụ chuỗi nông sản xuất nhập khẩu chỉ chiếm hơn 2.000 m2.
• Ghi nhận khoảng trống thu hút đầu tư: Toàn bộ 27 dự án FDI tại Lào Cai (tổng vốn đăng ký 685,82 triệu USD) không có dự án nào thuộc ngành dịch vụ vận tải.

Về đóng góp học thuật và thực tiễn, tác giả đã liên kết dữ liệu thống kê nhà nước của địa phương với kết quả điều tra thực tế 26 doanh nghiệp để phản ánh các rào cản vận hành cụ thể tại địa phương (xe chạy rỗng, chậm chuyển đổi số, quy mô manh mún). Các đề xuất giải pháp tập trung tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng ray liên vận, bổ sung kho lạnh và chuyên nghiệp hóa đội ngũ vận tải địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số giới hạn xuất phát từ phạm vi và điều kiện nghiên cứu:

• Dữ liệu thứ cấp trong Niên giám thống kê tỉnh Lào Cai gộp chung hai chỉ tiêu "vận tải" và "kho bãi" thành một nhóm thống kê duy nhất, khiến việc bóc tách độc lập các số liệu tài chính chuyên biệt của mảng dịch vụ vận tải hàng hóa gặp khó khăn.
• Mẫu khảo sát sơ cấp dừng lại ở 26 phiếu trả lời hợp lệ từ các doanh nghiệp, chưa thể đại diện hoàn toàn cho tổng thể 3.045 đơn vị kinh doanh vận tải (đặc biệt là 2.715 hộ cá thể chiếm 89,16% tổng số đơn vị).
• Số liệu vận chuyển của phương thức đường sắt và đường hàng không trong các bảng biểu thống kê địa phương còn khuyết thiếu do hạ tầng hàng không chưa hoàn thành và đường sắt chưa thống kê riêng luồng hàng nội tỉnh.

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng quy mô điều tra sang khối hợp tác xã và hộ kinh doanh vận tải cá thể tại các huyện biên giới; đồng thời nghiên cứu tác động thực tế của Cảng hàng không Sa Pa và dự án kết nối đường sắt khổ 1.435 mm sau khi các công trình này được đưa vào vận hành.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Logistics, Quản trị chuỗi cung ứng, Kinh tế đối ngoại và Kinh tế vận tải đang nghiên cứu về vận tải hàng hóa khu vực miền núi biên giới phía Bắc và tuyến hành lang Côn Minh – Hải Phòng.
• Cơ quan quản lý nhà nước về giao thông vận tải và thương mại tại các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc có điều kiện tự nhiên và kinh tế biên mậu tương đồng với Lào Cai.
• Các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ giao nhận vận tải, dịch vụ cửa khẩu và doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa qua thị trường Tây Nam Trung Quốc.

Các phần có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm:

• Bảng thống kê hệ thống cửa khẩu, lối mở và định hướng nâng cấp đến năm 2030 (Bảng 2.1).
• Bảng tổng hợp hiện trạng hạ tầng mạng lưới đường bộ, đường sắt và mật độ giao thông tỉnh Lào Cai (Bảng 2.2 và Bảng 2.3).
• Bảng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh các phương thức vận tải tại Việt Nam (Bảng 1.2).

Câu hỏi thường gặp

Hiện trạng mạng lưới hạ tầng đường bộ tại tỉnh Lào Cai được thống kê như thế nào?
Tính đến tháng 10 năm 2023, tỉnh Lào Cai có khoảng 11.000 km đường bộ. Trong đó, tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai dài 72 km (chiếm 0,65%), 5 tuyến quốc lộ dài 546 km (5%), 16 tuyến đường tỉnh dài 821 km (7,3%), đường huyện dài 770 km (7%), đường xã và liên thôn dài 8.239 km (74,9%), đường đô thị dài 440 km (4%), đường tuần tra biên giới 109 km (1%) và đường chuyên dùng 14,5 km (0,15%). Về chất lượng khai thác, tỷ lệ đường tốt chỉ chiếm 26%, đường trung bình chiếm 50% và đường xấu chiếm 24%.

Số lượng và quy mô doanh nghiệp vận tải, kho bãi tại tỉnh Lào Cai ghi nhận số liệu ra sao?
Theo Niên giám thống kê tỉnh Lào Cai năm 2022, tính đến ngày 31/12/2021 toàn tỉnh có 214 doanh nghiệp vận tải, kho bãi đang hoạt động với nguồn vốn duy trì trên 4.900 triệu đồng. Về quy mô vốn đăng ký, 184 doanh nghiệp (gần 86%) có vốn dưới 50 tỷ đồng (khảo sát thực tế có 21/26 doanh nghiệp có vốn từ 1 đến 10 tỷ đồng). Về quy mô lao động, 100 doanh nghiệp (chiếm 46,73%) có dưới 5 lao động; toàn ngành có 2.464 lao động làm việc trong khối doanh nghiệp (trong đó 615 lao động nữ, chiếm 24,96%).

Ngành dịch vụ vận tải, kho bãi đóng góp như thế nào vào kinh tế (GRDP) tỉnh Lào Cai?
Năm 2020, ngành vận tải, kho bãi đóng góp 1.728 tỷ đồng vào GRDP tỉnh Lào Cai. Đến năm 2022, giá trị ngành vận tải, kho bãi chiếm tỷ trọng 3,58% trong tổng GRDP của tỉnh, xếp thứ 11 trong tổng số 22 ngành kinh tế cấp 1. Chỉ số tăng trưởng của ngành năm 2021 đạt 111,35%, tăng 8,34% so với mức 111,01% của năm 2019 (giai đoạn trước đại dịch Covid-19), cao hơn tốc độ tăng trưởng khu vực dịch vụ nói chung (107,2%).

Hạ tầng trung tâm logistics và hệ thống kho bãi tỉnh Lào Cai hiện có quy mô ra sao?
Tỉnh Lào Cai hiện có hai trung tâm logistics lớn: Cảng nội địa ICD Lào Cai (Vinalines Logistics, Khu công nghiệp Đông Phố Mới) quy mô 10 ha, có bãi container, kho CFS, kho ngoại quan, kết nối 1 km đường sắt và công suất thông quan 130.000 tấn/năm; Trung tâm Logistics Kim Thành quy mô 5,7 ha, trang bị cẩu 30T, xe nâng 45T, công suất luân chuyển 1,2–1,5 triệu tấn/năm. Tổng diện tích kho bãi dịch vụ toàn tỉnh đạt trên 200.000 m2, trong đó kho lạnh phục vụ bảo quản nông sản chỉ đạt hơn 2.000 m2.

Tại sao chi phí vận tải tại Lào Cai chiếm tỷ lệ cao trong giá thành sản phẩm?
Chi phí vận tải tại Lào Cai chiếm từ 30% đến 40% giá thành sản phẩm (gấp đôi mức 15% tại nhiều quốc gia khác). Nguyên nhân do chất lượng hạ tầng đường bộ còn 24% mặt đường xấu; phương thức vận tải đường bộ phải gánh gần 90% khối lượng hàng hóa trong khi đường sắt chưa kết nối đồng bộ khổ ray với Trung Quốc; các đơn vị vận tải chủ yếu có quy mô nhỏ, thiếu hệ thống kết nối hàng hóa hai chiều dẫn đến tỷ lệ xe chạy rỗng cao.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trần Bảo Ngọc đã phản ánh toàn diện hiện trạng phát triển ngành dịch vụ vận tải hàng hóa tại tỉnh Lào Cai trong giai đoạn 2020–2022. Tác giả kết hợp phân tích khung lý luận, quy định pháp luật và số liệu Niên giám thống kê tỉnh với kết quả điều tra sơ cấp từ 26 doanh nghiệp để làm rõ các nút thắt về cơ cấu phương thức vận tải, tỷ lệ đường xấu và chi phí vận hành. Các khuyến nghị đồng bộ từ việc tháo gỡ điểm nghẽn khổ ray đường sắt, đẩy nhanh tiến độ sân bay Sa Pa đến mở rộng kho lạnh và chuyên nghiệp hóa quy trình giao nhận mang giá trị thực tiễn đối với định hướng xây dựng Lào Cai thành trung tâm kết nối logistics trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh – Hải Phòng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DỊCH VỤ VẬN TẢI TRONG LOGISITICS 1.1 Khái niệm và vai trò của dịch vụ vận tải trong logistics 1.1 Logistics là gì? “Logistics” là thuật ngữ chuyên ngành bắt nguồn từ thời đế chế Roman và Bzantily của Hy Lạp cổ đại dưới tên gọi “Logistikas”. Đây là chức danh được gán cho những chiến binh đảm nhận việc cung cấp, vận chuyển, phân phối lương thực, vũ khí, thuốc men,.tới doanh trại quân đội tại tiền tuyến. Công việc này đóng vai trò quyết định sự thắng hay thua của cuộc chiến khi cả hai bên đối địch luôn tìm cách đảm bảo tuyến tiếp tế cho quân mình và chặn đứng nguồn cung ứng của địch. Từ những năm 1950, khái niệm “Logistics” bắt đầu xuất hiện trong lĩnh vực kinh doanh khi có sự gia tăng trong vận chuyển, cung ứng trên toàn cầu.

Điều này đòi hỏi phải có những người am hiểu, chuyên sâu trong lĩnh vực cung ứng trước xu hướng toàn cầu hóa. Có thể hiểu một cách đơn giản, logistics là một phần trong chuỗi cung ứng tổ hợp các công việc liên quan đến đóng gói, lưu trữ, vận chuyển và bảo quản cho tới khi hàng hóa được giao đến khách hàng cuối cùng. Năm 2001, Council of Supply Chain Management Professionals (Hội đồng các chuyên gia Quản trị Chuỗi cung ứng Hoa Kỳ), đã đề xuất một khái niệm chính xác và toàn diện như sau: “Logistics được định nghĩa là một bộ phận của chu trình chuỗi cung ứng, bao gồm các quá trình hoạch định kế hoạch, thực hiện và kiểm soát một cách hiệu quả việc dự trữ và lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, thông tin hai chiều giữa điểm khởi đầu và điểm tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng”. Theo Giáo sư David Simchi-Levi thì “Hệ thống logistics (Logistics Network) là một nhóm các cách tiếp cận được sử dụng để liên kết các nhà cung cấp, nhà sản xuất, kho, cửa hàng một cách hiệu quả để hàng hóa được sản xuất và phân phối đúng 1 số lượng, đúng địa điểm và đúng thời điểm nhằm mục đích giảm thiểu chi phí trên toàn hệ thống đồng thời đáp ứng được các yêu cầu về mức độ phục vụ”.TS Đoàn Thị Hồng Vân cũng đề cập khái niệm này trong cuốn Logisitcs – Những vấn đề cơ bản như sau: “Logistics là quá trình tối ưu hoá các hoạt động vận chuyển và dự trữ hàng hoá từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ cuối cùng thông qua hàng loạt các hoạt động kinh tế.

Năm 2005, Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam đã thông qua “Luật thương mại 2005”, trong đó có quy định cụ thể khái niệm dịch vụ logistics tại điều 233, mục 4 chương VI quy định: “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công đoạn bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi mã ký hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan tới hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Theo tác giả Tào Thị Hải viết trong nghiên cứu “Phát triển đô thị cảng Đà Nẵng với dịch vụ Logistics trong thập niên 2020 – 2030” có đề cập chi tiết khái niệm: “Logistics là một trong những ngành “dịch vụ hậu cần”, được hiểu đơn giản nhất là quá trình chuẩn bị hàng hóa, sắp xếp, đóng gói, kẻ kí mã hiệu và bảo quản hàng hóa, vận chuyển hàng hóa ra cảng và làm thủ tục thông quan xuất khẩu hoặc nhập khẩu cho hàng. Hoặc có thể phân loại các khái niệm về logisitcs thành hai hướng tiếp cận phổ biến hiện này là: (*)Nhóm định nghĩa hẹp và (**)Nhóm định nghĩa rộng Nhóm định nghĩa hẹp cho rằng logistics chủ yếu dừng lại ở các hoạt động liên quan đến hàng hóa. Cụ thể là các yếu tố mang tính bổ trợ cho quá trình vận chuyển sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ.

Nhóm định nghĩa rộng thì gắn logistics vào hai giai đoạn của một chuỗi cung ứng tiêu chuẩn bao gồm (1) đầu vào (thượng nguồn) và (2) đầu ra (hạ lưu). Việc phân 2 Thư viện ĐH Thăng Long bổ này giúp phân định rõ ràng vai trò của từng nhà cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực logistics như: dịch vụ vận tải, dịch vụ khai báo hải quan, dịch vụ kho bãi,… Cho thấy, tầm quan trọng của logistics đối với mỗi trường phái là khác nhau nên các tác giả, tổ chức đã đưa ra các định nghĩa khác nhau và thay đổi theo thời gian. Nhất là trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, thế giới trở lên “phẳng” hơn, khái niệm “Logistics” đã được định nghĩa mở rộng hơn trên tinh thần kế thừa, kiện toàn và hoàn chỉnh hơn từ các khái niệm trước. Và cả giới chính khách và học giả nghiên cứu của Việt Nam đều nhất quán giữ nguyên tên gọi “Logistics” mà không thay thế hay dịch sang từ ngữ thuần Việt khác.

Trước đó, khi mới du nhập vào Việt Nam, Logisitcs được định nghĩa là “Hậu cần” nhưng khái niệm này nhanh chóng không phản ánh, bao hàm đầy đủ bản chất hoạt động logistics. Trong bài khóa luận này, logistics được hiểu theo Nghị định số 163/2017/NĐ- CP về kinh doanh dịch vụ logistics: “Dịch vụ logistics được cung cấp bao gồm: Dịch vụ xếp dỡ container, trừ dịch vụ cung cấp tại các sân bay; Dịch vụ kho bãi container thuộc dịch vụ hỗ trợ vận tải biển; Dịch vụ kho bãi thuộc dịch vụ hỗ trợ mọi phương thức vận tải; Dịch vụ chuyển phát; Dịch vụ đại lý vận tải hàng hóa; Dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan (bao gồm cả dịch vụ thông quan); Dịch vụ khác, bao gồm các hoạt động sau: Kiểm tra vận đơn, dịch vụ môi giới vận tải hàng hóa, kiểm định hàng hóa, dịch vụ lấy mẫu và xác định trọng lượng; dịch vụ nhận và chấp nhận hàng; dịch vụ chuẩn bị chứng từ vận tải; Dịch vụ hỗ trợ bán buôn, hỗ trợ bán lẻ bao gồm cả hoạt động quản lý hàng lưu kho, thu gom, tập hợp, phân loại hàng hóa và giao hàng; Dịch vụ vận tải hàng hóa thuộc dịch vụ vận tải biển; Dịch vụ vận tải hàng hóa thuộc dịch vụ vận tải đường thủy nội địa; Dịch vụ vận tải hàng hóa thuộc dịch vụ vận tải đường sắt; Dịch vụ vận tải hàng hóa thuộc dịch vụ vận tải đường bộ; Dịch vụ vận tải hàng không; Dịch vụ vận tải đa phương thức; Dịch vụ phân tích và kiểm định kỹ thuật; Các dịch vụ hỗ trợ vận tải khác; và Các dịch vụ khác do thương nhân kinh doanh 3 dịch vụ logistics và khách hàng thỏa thuận phù hợp với nguyên tắc cơ bản của Luật thương mại.2 Dịch vụ vận tải là gì? Đến nay, đã có nhiều định nghĩa về vận tải được đưa ra. Dưới các góc nhìn khác nhau từ những trường phái, tác giả. Có thể, kể đến như một vài định nghĩa dưới đây: (1) Theo từ điển Tiếng Việt năm 2006: “Vận tải là việc dùng phương tiện chuyên chở để chuyên chở sinh vật hay đồ vật trên một quãng đường tương đối dài”.

Đây là một định nghĩa còn tương đối sơ khai (GS. Hoàng Phê – Từ điển Tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học, Nxb Đà Nẵng). (2) Theo Liên Hiệp Quốc (1995): “Vận tải là một hoạt động sản xuất vật chất, thực hiện việc chuyên chở nguyên vật liệu, hàng hóa, con người,.giữa hai điểm vận tải, bằng phương tiện chuyên chở” trong cuốn Sổ tay vận tải đa phương thức – Multimodal Transport Handbook, 1995. Cũng khẳng định vận tải là một quá trình chuyên chở làm di chuyển đối tượng vận tải, nhưng đưa ra bản chất vận tải là một hoạt động sản xuất vật chất.

(3) Theo tác giả Nguyễn Hồng Đàm (2005) cho rằng: “Với ý nghĩa rộng, vận tải là một quy trình kỹ thuật của bất kì sự dịch chuyển vị trí nào của vật phẩm và con người. Còn với ý nghĩa kinh tế, vận tải chỉ bao gồm sự di chuyển của vật phẩm và con người thỏa mãn đồng thời 2 tính chất: là một hoạt động sản xuất vật chất và là một hoạt động kinh tế độc lập. Khẳng định 2 tính chất của vận tải. Dưới góc nhìn từ nghiên cứu logisitcs, vận tải được đề cập như trong chương 7, bài giảng môn Quản lý Logistics của Trường Đại học Thăng Long, có bàn luận về khái niệm vận tải: - Vận tải là sự chuyển động thực tế của hàng hóa và con người giữa hai điểm; - Là mấu chốt cho thành công của bất kỳ chuỗi cung ứng nào vì nó mang hàng hóa (theo nghĩa đen) khi họ di chuyển dọc theo chuỗi cung ứng; 4 Thư viện ĐH Thăng Long - Là hoạt động có mục đích của con người nhằm đáp ứng nhu cầu di chuyển của con người hoặc hàng hóa từ nới này đến nơi khác; Và đưa ra định nghĩa vận tải là quá trình thay đổi (di chuyển) vị trí hàng hóa, hành khách trong không gian và thời gian để nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người.

Trong các định nghĩa về logistics được trình bày trong mục 1.1 của bài khóa luận, có thể nhận thấy vận tải là một trong những hoạt động của logistics. Cụ thể trong Nghị định số 163/2017/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ logisitcs đã liệt kê tương đối đầy đủ các loại hình kinh doanh dịch vụ logistics hiện nay tại Việt Nam, trong đó lĩnh vực vận tải được đề cập đến gồm: dịch vụ vận tải tải; dịch vụ vận tải đường thủy nội địa; dịch vụ vận tải đường sắt; dịch vụ vận tải đường bộ; dịch vụ vận tải đường hàng không và dịch vụ vận tải đa phương thức. Ngoài ra, còn các dịch vụ vận tải hỗ trợ khác. Như vậy, dịch vụ vận tải được hiểu đơn giản là di chuyển hàng hóa, con người từ vị trí này đến vị trị khác; từ địa điểm này đến địa điểm khác bằng các phương tiện chuyên chở khác nhau như xe tải, xe khách, máy bay, tàu thuyền,…trên các loại hình giao thông khác nhau như đường bộ, đường biển, đường sắt,… 1.2 Vai trò của dịch vụ vận tải trong logistics Cốt lõi của hoạt động logistics là tối ưu, là hiệu quả trong xác định về vị trí, thời gian, vận chuyển và dự trữ nhằm cung cấp đúng sản phẩm, đúng thời điểm, đúng chất lượng,.tới khách hàng với chi phí phù hợp nhất.

Theo đó, vận tải vừa là một hoạt động không thể thiếu trong việc giúp di chuyển hàng hóa giữa các bộ phận khác nhau trong chuỗi cung ứng; vừa là yếu tố ảnh hưởng trong đánh giá hiệu quả của hoạt động logistics trong một chuỗi.