Giải pháp phát triển giao dịch thanh toán qua POS tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu solutions to develop payment transaction via pos in viet nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Huyền Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Quang Hưng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Giao Dịch Thanh Toán Qua POS Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ GIAO DỊCH THANH TOÁN QUA POS VÀ XU HƯỚNG CÔNG NGHỆ TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1. Khái niệm về giao dịch thanh toán qua POS
• 1.2. Lịch sử và sự phát triển của POS
• 1.3. Xu hướng phát triển công nghệ POS trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: GIAO DỊCH THANH TOÁN QUA POS TẠI VIỆT NAM VÀ THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THANH TOÁN QUỐC GIA VIỆT NAM (NAPAS)
• 2.1. Giao dịch thanh toán qua POS tại thị trường Việt Nam
• 2.1.1. Tổng quan thị trường thanh toán qua POS tại Việt Nam
• 2.1.2. Xu hướng công nghệ POS tại Việt Nam
• 2.2. Thực trạng thanh toán qua POS tại Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS)
• 2.2.1. Giới thiệu về Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam
• 2.2.2. Thực trạng thanh toán qua POS tại Napas
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN GIAO DỊCH QUA POS TẠI VIỆT NAM VÀ NAPAS
• 3.1. Thành tựu chung của thị trường thanh toán qua POS
• 3.2. Những tồn tại và hạn chế của thanh toán qua POS
• 3.2.1. Từ phía ngân hàng cung cấp dịch vụ
• 3.2.2. Từ phía khách hàng sử dụng dịch vụ
• 3.2.3. Công nghệ và hạ tầng của POS
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM PHÁT TRIỂN GIAO DỊCH QUA POS TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Hành lang pháp lý
• 4.2. Quy hoạch thị trường
• 4.3. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 4.4. Kiến nghị đối với các bộ, ban ngành khác
• 4.5. Kiến nghị đối với NAPAS
• 4.6. Kiến nghị đối với các ngân hàng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giao Dịch Thanh Toán Qua POS Tại Việt Nam

Giao dịch thanh toán qua POS (Point of Sale) tại Việt Nam đã có những chuyển biến tích cực trong những năm gần đây. Số lượng thiết bị POS và điểm chấp nhận thanh toán tăng đều qua các năm. Doanh số thanh toán thẻ qua POS cũng tăng đáng kể với tốc độ tăng trưởng trung bình 29% mỗi năm. Hạ tầng dịch vụ thanh toán qua POS, cũng như hệ thống pháp lý, cơ chế và chính sách cũng đã có những cải tiến đáng kể để thúc đẩy giao dịch POS. Các ngân hàng cũng phát triển dịch vụ thanh toán POS về mạng lưới và chất lượng dịch vụ để mang lại sự thuận tiện tối đa cho khách hàng. Tuy nhiên, thị trường thanh toán POS tại Việt Nam còn nhiều hạn chế cần cải thiện và nhiều tiềm năng cần khai thác. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phát triển giao dịch thanh toán POS hiệu quả hơn.

1.1. Định Nghĩa Giao Dịch Thanh Toán POS và Vai Trò Quan Trọng

Giao dịch thanh toán qua POS là giao dịch tài chính sử dụng thẻ thanh toán thông qua các thiết bị chấp nhận thẻ do ngân hàng hoặc nhà cung cấp dịch vụ cung cấp. POS Việt Nam giúp đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT) cải thiện quy trình thanh toán và nâng cao hiệu suất bán hàng. Theo Thông tư 35/2012/TT-NHNN, giao dịch POS là giao dịch được thực hiện thông qua thiết bị đọc thẻ tại ĐVCNT để thanh toán hàng hóa, dịch vụ, số dư tài khoản, hoàn tiền hoặc rút tiền mặt. Thanh toán không tiền mặt ngày càng được khuyến khích.

1.2. Lịch Sử Phát Triển của Công Nghệ POS Trên Thế Giới

Thiết bị POS đầu tiên ra đời năm 1970 do IBM giới thiệu. Đến năm 1973, nhiều nhà sản xuất máy tính như Rigitel, TRW, Datachecked cũng giới thiệu các mẫu POS. Năm 1978, thiết bị POS được nâng cấp, tích hợp nhiều ứng dụng hơn và chạy trên máy tính Apple để đặt hàng cho khách hàng và kết nối với máy in từ xa. Trong những năm 1980 và 1990, các thiết bị tín dụng được phát triển và tích hợp vào hệ thống POS để thanh toán dễ dàng hơn và an toàn hơn. Các thiết bị này ngày càng được nâng cấp để xử lý nhiều ứng dụng và xác minh thông tin cá nhân.

II. Thực Trạng Giao Dịch Thanh Toán POS Ở Việt Nam Hiện Nay

Mặc dù có sự tăng trưởng trong giao dịch POS ở Việt Nam trong những năm qua, số lượng giao dịch thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng. Số lượng giao dịch POS chỉ chiếm khoảng 9% tổng số giao dịch ATM/POS. Trong khi đó, ở một số quốc gia trong khu vực và trên thế giới, giao dịch thẻ qua POS chiếm tỷ lệ rất cao, hơn 90%. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển của dịch vụ thanh toán POS tại thị trường Việt Nam còn rất lớn. Cần đánh giá chi tiết về hạ tầng POS, mạng lưới POS và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng.

2.1. Tổng Quan Thị Trường Thanh Toán POS tại Việt Nam

Thị trường POS Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi sự gia tăng của thương mại điện tử và xu hướng chuyển đổi số. Số lượng máy POS và điểm chấp nhận thẻ tăng lên đáng kể, đặc biệt ở các thành phố lớn. Tuy nhiên, sự phân bố mạng lưới POS còn chưa đồng đều, tập trung chủ yếu ở khu vực thành thị. Cần có chính sách hỗ trợ để mở rộng triển khai POS đến các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa.

2.2. Xu Hướng Công Nghệ POS Hiện Đại tại Việt Nam

Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng của các công nghệ POS hiện đại như mPOS (Mobile POS) và SmartPOS. Giải pháp thanh toán di động giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa dễ dàng chấp nhận thanh toán thẻ. Thanh toán chạm (NFC) và QR Code cũng ngày càng phổ biến, mang lại sự tiện lợi cho người tiêu dùng. Sự phát triển của ứng dụng POS cũng góp phần nâng cao trải nghiệm thanh toán.

2.3. Tình Hình Thanh Toán POS tại NAPAS National Payment Corporation

NAPAS đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các ngân hàng và xây dựng hạ tầng POS tại Việt Nam. NAPAS cung cấp dịch vụ chuyển mạch và thanh toán bù trừ cho các giao dịch thẻ nội địa. Việc tích hợp POS vào hệ thống NAPAS giúp tăng cường tính an toàn và hiệu quả của giao dịch. Số liệu thống kê về giao dịch POS qua NAPAS cung cấp cái nhìn tổng quan về sự phát triển của thị trường.

III. Phân Tích Thách Thức và Hạn Chế Phát Triển Giao Dịch POS

Thị trường thanh toán POS Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức và hạn chế. Các vấn đề liên quan đến khung pháp lý, thói quen sử dụng tiền mặt của người tiêu dùng, chi phí triển khai và bảo trì POS, cùng với sự cạnh tranh từ các hình thức thanh toán khác (ví điện tử, chuyển khoản ngân hàng) đang ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của giao dịch thanh toán POS. Cần có giải pháp đồng bộ để giải quyết những vấn đề này.

3.1. Hạn Chế Từ Phía Ngân Hàng Cung Cấp Dịch Vụ POS

Một số ngân hàng còn hạn chế về năng lực triển khai POS và hỗ trợ POS. Chi phí POS có thể là rào cản đối với các doanh nghiệp nhỏ. Chính sách MDR (Merchant Discount Rate) chưa thực sự hấp dẫn các ĐVCNT. Việc đào tạo nhân viên về quản lý giao dịch POS cũng cần được chú trọng hơn.

3.2. Rào Cản Từ Thói Quen Thanh Toán Tiền Mặt của Khách Hàng

Thói quen sử dụng tiền mặt vẫn còn phổ biến ở Việt Nam, đặc biệt ở khu vực nông thôn. Người tiêu dùng còn e ngại về tính bảo mật của thanh toán điện tử. Cần đẩy mạnh công tác truyền thông để nâng cao nhận thức về tiện lợi thanh toán POS và thanh toán không tiếp xúc.

3.3. Vấn Đề Về Công Nghệ và Hạ Tầng POS Hiện Tại

Hạ tầng POS tại Việt Nam chưa đồng bộ và hiện đại. Một số thiết bị POS còn lạc hậu và thiếu tính năng. Vấn đề về bảo mật thanh toán POS cần được quan tâm đặc biệt. Cần đầu tư nâng cấp hạ tầng và áp dụng các công nghệ POS tiên tiến.

IV. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Giao Dịch Thanh Toán Qua POS Hiệu Quả

Để thúc đẩy phát triển POS tại Việt Nam, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía Ngân hàng Nhà nước (SBV), các bộ ngành liên quan, NAPAS, các ngân hàng thương mại và các doanh nghiệp. Các giải pháp cần tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng chính sách khuyến khích, nâng cấp hạ tầng công nghệ, đẩy mạnh truyền thông và nâng cao nhận thức người tiêu dùng.

4.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý và Quy Định Về Thanh Toán POS

Ngân hàng Nhà nước cần ban hành các quy định thanh toán POS rõ ràng và minh bạch. Cần xây dựng cơ chế kiểm soát và giám sát hoạt động thanh toán POS hiệu quả. Cần có chính sách bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi sử dụng dịch vụ thanh toán POS.

4.2. Phát Triển Thị Trường và Xây Dựng Kế Hoạch Đồng Bộ

Cần có kế hoạch phát triển thị trường POS một cách đồng bộ và hiệu quả. Cần khuyến khích các ngân hàng và doanh nghiệp đầu tư vào triển khai POS. Cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc tiếp cận dịch vụ thanh toán POS.

4.3. Nâng Cao Năng Lực và Vai Trò Của NAPAS Trong Hệ Thống POS

NAPAS cần tiếp tục nâng cao năng lực kết nối và xử lý giao dịch. NAPAS cần đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn cho hệ thống POS. NAPAS cần phối hợp với các ngân hàng để phát triển các dịch vụ POS mới và sáng tạo.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu về Thanh Toán POS

Nghiên cứu này cung cấp các giải pháp cụ thể có thể áp dụng trong thực tế để cải thiện hiệu quả hoạt động thanh toán POS. Các kết quả nghiên cứu có thể giúp các ngân hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước đưa ra các quyết định chính sách và chiến lược phù hợp để thúc đẩy sự phát triển của thị trường thanh toán POS. Các case study thành công về triển khai POS cũng được phân tích để rút ra kinh nghiệm.

5.1. Case Study Thành Công về Triển Khai POS tại Doanh Nghiệp Bán Lẻ

Phân tích chi tiết quá trình triển khai POS tại một chuỗi cửa hàng bán lẻ. Đánh giá hiệu quả của việc tích hợp POS vào hệ thống quản lý bán hàng. Rút ra các bài học kinh nghiệm về lựa chọn thiết bị POS, đào tạo nhân viên và truyền thông cho khách hàng.

5.2. Phân Tích Tác Động của QR Code và Ví Điện Tử Lên Giao Dịch POS

Đánh giá mức độ ảnh hưởng của QR Code và ví điện tử lên thị phần thanh toán POS. So sánh ưu nhược điểm của các hình thức thanh toán này. Đề xuất các giải pháp để tích hợp POS với QR Code và ví điện tử.

VI. Triển Vọng và Xu Hướng Phát Triển Của Giao Dịch POS Tương Lai

Thị trường thanh toán POS tại Việt Nam có tiềm năng phát triển rất lớn trong tương lai. Xu hướng thanh toán không tiền mặt, sự gia tăng của thương mại điện tử và sự phát triển của các công nghệ thanh toán mới sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng của giao dịch thanh toán POS. Các ngân hàng và doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt cơ hội và đầu tư vào phát triển POS để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

6.1. Dự Báo Thị Trường POS Việt Nam Giai Đoạn 2024 2030

Dự báo số lượng máy POS, giá trị giao dịch và thị phần của các nhà cung cấp POS. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của thị trường POS. Đề xuất các kịch bản phát triển thị trường POS khác nhau.

6.2. Các Xu Hướng Công Nghệ POS Sẽ Thay Đổi Thị Trường Việt Nam

Phân tích các xu hướng công nghệ POS như thanh toán sinh trắc học, POS dựa trên đám mây và AI trong POS. Đánh giá tác động của các công nghệ này lên trải nghiệm thanh toán và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Đề xuất các giải pháp để doanh nghiệp áp dụng các công nghệ POS mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam trong giai đoạn 2006–2016 đã ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc với số lượng thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) tăng từ khoảng 10.000 máy lên 270.605 máy vào cuối năm 2016, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 24%/năm. Doanh số thanh toán qua POS duy trì mức tăng trưởng trung bình 29%/năm, kéo theo sản lượng giao dịch tăng từ 24,3 triệu lượt vào năm 2013 lên 96,9 triệu lượt vào năm 2016. Mặc dù hạ tầng kỹ thuật phát triển nhanh chóng, thanh toán qua POS tại Việt Nam vẫn bộc lộ khoảng cách rất lớn so với tiềm năng thực tế. Số lượng giao dịch qua POS chỉ chiếm khoảng 14% so với tổng lượng giao dịch tại ATM và POS, thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ trên 90% tại các quốc gia phát triển.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự mất cân đối nghiêm trọng trong cấu trúc thị trường: người tiêu dùng vẫn duy trì thói quen rút tiền mặt tại ATM thay vì quẹt thẻ thanh toán, đồng thời giá trị giao dịch POS lại bị chi phối tới 78% bởi thẻ quốc tế dù thẻ nội địa chiếm tới 89% lượng thẻ phát hành. Luận văn xác định mục tiêu làm rõ thực trạng vận hành của thị trường thanh toán POS, đánh giá vai trò của Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), từ đó đề xuất hệ thống giải pháp thúc đẩy giao dịch POS tại Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường thẻ Việt Nam giai đoạn 2013–2016, gắn với mục tiêu của Quyết định số 2545/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2016–2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hiện thực hóa các chỉ tiêu chiến lược: giảm tỷ trọng tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán xuống dưới 10%, mở rộng mạng lưới đạt 300.000 thiết bị POS và nâng quy mô xử lý lên 200 triệu giao dịch/năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM) của Davis và lý thuyết lan tỏa đổi mới (Diffusion of Innovations - DOI) của Rogers để giải thích hành vi đón nhận dịch vụ thanh toán thẻ của người tiêu dùng và đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT). Bên cạnh đó, lý thuyết thị trường hai phía (Two-sided Market Theory) trong kinh tế học thanh toán được sử dụng để phân tích tương tác lợi ích giữa tổ chức phát hành thẻ, tổ chức thanh toán thẻ, người mua và người bán.

Các khái niệm chuyên ngành cốt lõi trong nghiên cứu bao gồm:

• Thiết bị điểm bán hàng (Point of Sale - POS) và thiết bị chấp nhận thanh toán di động (mPOS): Phần cứng và ứng dụng phần mềm cho phép đọc thông tin thẻ, xử lý dữ liệu và xác thực thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ.
• Phí chiết khấu đơn vị chấp nhận thẻ (Merchant Discount Rate - MDR): Tỷ lệ phần trăm phí giao dịch mà ĐVCNT phải trả cho ngân hàng thanh toán trên mỗi đơn hàng thực hiện qua POS.
• Giao dịch nội mạng (On-us) và liên mạng (Off-us): Giao dịch xử lý trực tiếp giữa các đơn vị nội bộ cùng một ngân hàng hoặc giao dịch liên ngân hàng phải chuyển tiếp qua cổng chuyển mạch tập trung.
• Tổ chức chuyển mạch thẻ (NAPAS/ICSO): Định chế trung gian tài chính thực hiện nhiệm vụ xác thực, định tuyến và quyết toán giao dịch thẻ giữa các ngân hàng thành viên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hội Thẻ Ngân hàng Việt Nam (VBCA) và hệ thống báo cáo kỹ thuật của NAPAS trong giai đoạn 2006–2016, tập trung phân tích sâu chuỗi dữ liệu 2013–2016. Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ 40 ngân hàng thương mại thành viên trong mạng lưới NAPAS, áp dụng phương pháp chọn mẫu có trọng số thị phần để khảo sát chuyên sâu nhóm 4 ngân hàng thương mại nhà nước lớn (Vietcombank, Vietinbank, BIDV, Agribank) chiếm tới 81% tổng thị phần POS toàn quốc.

Phương pháp phân tích dữ liệu được lựa chọn gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian, phân tích cơ cấu tỷ trọng và phân tích cân đối chi phí - lợi ích. Việc lựa chọn phương pháp này giúp định lượng chính xác tốc độ mở rộng mạng lưới, đo lường sự dịch chuyển dòng tiền giữa thẻ nội địa và thẻ quốc tế, đồng thời bóc tách các điểm nghẽn về cơ chế phí MDR vốn làm suy giảm biên lợi nhuận của các ngân hàng thanh toán. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục đến khi hoàn thiện công trình vào năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng số lượng thiết bị POS rất cao nhưng mật độ bao phủ còn hạn chế. Số lượng máy POS tăng trưởng bình quân 24%/năm, đạt 270.605 máy vào cuối năm 2016. Tuy nhiên, mật độ bình quân tại Việt Nam mới đạt 2,5 máy POS/1.000 dân, thấp hơn nhiều so với Thái Lan (5 máy/1.000 dân) và Malaysia (8 máy/1.000 dân). Thị trường có tính tập trung cao độ khi nhóm 4 ngân hàng lớn chiếm tới 81% thị phần máy POS (Vietcombank 32%, Vietinbank 30%, BIDV 13%, Agribank 6%).

Thứ hai, tồn tại sự nghịch lý giữa quy mô thẻ phát hành và sản lượng quẹt thẻ thực tế. Đến cuối năm 2016, toàn thị trường có hơn 104 triệu thẻ thanh toán (tăng gấp 20 lần so với năm 2006), trong đó thẻ ghi nợ nội địa chiếm áp đảo 88%–89%. Tuy vậy, tổng số giao dịch thanh toán qua POS năm 2016 chỉ đạt 96,9 triệu lượt, chiếm vỏn vẹn 14% tổng giao dịch thẻ, trong khi giao dịch rút tiền mặt tại ATM chiếm tới 86% với 717,2 triệu lượt.

Thứ ba, cơ cấu doanh số thanh toán phân hóa sâu sắc giữa thẻ nội địa và thẻ quốc tế. Mặc dù thẻ quốc tế chỉ chiếm khoảng 11% tổng lượng thẻ phát hành, giá trị giao dịch POS của thẻ quốc tế lại chiếm tới 78% tổng doanh số toàn thị trường năm 2016. Doanh số bình quân trên mỗi máy POS từ thẻ quốc tế đạt 550 triệu đồng/năm (khoảng 46 triệu đồng/tháng), cao gấp 3,5 lần doanh số từ thẻ nội địa (157 triệu đồng/năm, tương đương 13 triệu đồng/tháng).

Thứ tư, cơ chế phí chiết khấu thương quyền (MDR) bất hợp lý làm xói mòn động lực kinh doanh của ngân hàng. Cuộc đua cạnh tranh thị phần đã đẩy phí MDR thẻ nội địa giảm từ 1% xuống chỉ còn 0,1% - 0,5%, không đủ bù đắp chi phí lắp đặt và bảo trì. Đối với thẻ quốc tế, mức phí MDR thu từ ĐVCNT dao động từ 1,4% đến 2,2%, trong khi chi phí thực tế mà ngân hàng thanh toán phải chi trả cho các tổ chức thẻ quốc tế lên tới 1,9%, dẫn đến việc ngân hàng chấp nhận thanh toán chịu lỗ khi vận hành mạng lưới.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua các biểu đồ phân tích xu hướng. Biểu đồ đường so sánh giai đoạn 2013–2016 thể hiện rõ nét sự chênh lệch lớn giữa sản lượng rút tiền ATM (tăng từ 526,6 triệu lên 717,2 triệu giao dịch) và sản lượng thanh toán POS (từ 24,3 triệu lên 96,9 triệu giao dịch). Đồng thời, biểu đồ cột chồng cơ cấu giá trị giao dịch chứng minh sự áp đảo tuyệt đối của thẻ quốc tế (78%) trước thẻ nội địa (22%).

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ thói quen chuộng tiền mặt, tâm lý e ngại minh bạch doanh thu chịu thuế của các đơn vị bán lẻ và chi phí đầu tư thiết bị POS truyền thống còn cao (khoảng 5 triệu đồng/máy có dây). So với các thị trường phát triển nơi tỷ lệ quẹt thẻ qua POS vượt 90%, Việt Nam có khoảng cách lớn nhưng đồng thời sở hữu tiềm năng bứt phá mạnh mẽ. Sự xuất hiện của các công nghệ mới như mPOS (tiết kiệm chi phí đầu tư 4–6 lần), mã QR Code (TPBank QuickPay, SHB QPay, QR Pay của Big 4) và thanh toán không tiếp xúc qua điện thoại di động (Samsung Pay sử dụng công nghệ MST và NFC) đang mở ra hướng đi đột phá, giúp khắc phục triệt để các rào cản chi phí phần cứng truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy giao dịch thanh toán qua POS tại Việt Nam, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị trọng tâm:

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước cần hoàn thiện hành lang pháp lý và thiết lập biểu phí sàn MDR. Cơ quan quản lý cần ban hành thông tư quy định mức phí sàn MDR thống nhất (khuyến nghị tối thiểu 0,5% đối với thẻ nội địa và 1,8% đối với thẻ quốc tế) trong vòng 6–12 tháng tới nhằm ngăn chặn tình trạng cạnh tranh phá giá, bảo đảm biên lợi nhuận hợp lý cho các ngân hàng phát triển mạng lưới ĐVCNT.

Thứ hai, Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) phải nâng cấp hạ tầng chuyển mạch liên thông đa phương thức. NAPAS cần chuẩn hóa quy chuẩn kỹ thuật cho POS, mPOS và QR Code, hoàn thành việc liên thông hệ thống bù trừ điện tử với 100% ngân hàng thương mại thành viên trước năm 2020, rút ngắn thời gian xử lý giao dịch liên ngân hàng xuống dưới 2 giây.

Thứ ba, các ngân hàng thương mại cần chuyển đổi mô hình phát triển ĐVCNT và tối ưu chi phí thiết bị. Ngân hàng nên đẩy mạnh hợp tác với các doanh nghiệp fintech để triển khai mPOS với chi phí thấp hơn 4–6 lần so với POS truyền thống, kết hợp thuê ngoài (outsourcing) dịch vụ bảo trì kỹ thuật nhằm mở rộng độ phủ thêm 50.000 điểm chấp nhận thanh toán mỗi năm.

Thứ tư, các bộ, ngành liên quan cần ban hành chính sách ưu đãi tài chính và đẩy mạnh truyền thông. Bộ Tài chính cần áp dụng chính sách giảm 1%–2% thuế giá trị gia tăng cho các hóa đơn thanh toán qua POS, kết hợp quy định bắt buộc lắp đặt thiết bị chấp nhận thanh toán tại 100% đơn vị hành chính công, bệnh viện, trường học và siêu thị nhằm đạt mục tiêu 300.000 POS và 200 triệu giao dịch/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu thực chứng của luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và số liệu toàn diện về cấu trúc thị trường thẻ, làm căn cứ hoạch định chính sách quản lý biểu phí MDR và hoàn thiện Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.

Thứ hai, Ban lãnh đạo và Khối trung tâm thẻ tại các Ngân hàng thương mại. Tài liệu cung cấp bức tranh thực tế về hiệu quả sinh lời của mạng lưới ĐVCNT, giúp ngân hàng xây dựng chiến lược định giá dịch vụ, lựa chọn công nghệ mPOS và nâng cao hiệu quả quản trị chi phí đầu tư máy móc.

Thứ ba, Các công ty Fintech và Tổ chức trung gian thanh toán. Các đơn vị phát triển giải pháp thanh toán điện tử như NAPAS, mPoS.vn có thể sử dụng các phân tích về xu hướng công nghệ NFC, MST và QR Code để tối ưu hóa thiết bị đầu cuối và mở rộng mạng lưới liên kết bán lẻ.

Thứ tư, Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng. Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật giá trị với khung phân tích hệ thống, chuỗi số liệu 11 năm (2006–2016) và phương pháp đánh giá thực chứng về kinh tế học thanh toán thẻ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao thẻ nội địa chiếm tới 89% tổng lượng thẻ nhưng doanh số qua POS chỉ chiếm 22%?

Hiện tượng này do thói quen của người dân sử dụng thẻ ghi nợ nội địa chủ yếu để rút tiền mặt tại ATM (đạt 717,2 triệu lượt năm 2016, gấp hơn 7 lần giao dịch POS). Ngoài ra, các chương trình ưu đãi, tích điểm giảm giá khi quẹt thẻ tại nhà hàng, khách sạn phần lớn hướng vào thẻ tín dụng quốc tế thay vì thẻ nội địa.

Cuộc đua giảm phí chiết khấu thương quyền (MDR) gây ra hệ lụy gì cho thị trường thẻ?

Việc hạ phí MDR xuống 0,1% - 0,5% cho thẻ nội địa và 1,4% - 2,2% cho thẻ quốc tế khiến ngân hàng thu không đủ bù đắp chi phí vận hành bình quân 1,9%. Điều này làm các ngân hàng suy giảm lợi nhuận, hạn chế tái đầu tư bảo trì thiết bị và không mặn mà mở rộng ĐVCNT tại các khu vực ngoại thành.

Công nghệ mPOS có những ưu điểm vượt trội nào so với thiết bị POS truyền thống?

Thiết bị mPOS có chi phí đầu tư rẻ hơn từ 4 đến 6 lần so với mức 5 triệu đồng của máy POS truyền thống, kích thước nhỏ gọn kết nối linh hoạt qua điện thoại thông minh. Thiết bị này tối ưu cho các mô hình kinh doanh có tính cơ động cao như giao hàng thu tiền tận nơi (COD), quán cà phê và các hộ kinh doanh cá thể.

Mục tiêu của Đề án 2545/QĐ-TTg đối với thị trường thanh toán POS là gì?

Quyết định số 2545/QĐ-TTg đặt mục tiêu đến cuối năm 2020 đưa tỷ trọng tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán xuống dưới mức 10%. Toàn thị trường phải lắp đặt hoàn chỉnh 300.000 thiết bị POS với khối lượng giao dịch xử lý đạt khoảng 200 triệu lượt mỗi năm.

Vai trò của NAPAS trong việc phát triển mạng lưới thanh toán POS là gì?

NAPAS giữ vị trí hạ tầng thanh toán bán lẻ quốc gia với 49% vốn điều lệ thuộc Ngân hàng Nhà nước, vận hành hệ thống chuyển mạch kết nối hơn 17.000 ATM và 270.000 POS của 40 ngân hàng thành viên. NAPAS đảm bảo xử lý thông suốt các giao dịch liên mạng off-us và tiên phong chuẩn hóa các công nghệ thanh toán mới.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa quá trình phát triển của mạng lưới POS từ 10.000 máy năm 2006 lên 270.605 máy năm 2016, đồng thời chỉ ra mật độ 2,5 máy/1.000 dân còn thấp so với các nước trong khu vực.
• Công trình làm rõ nghịch lý cấu trúc khi thẻ quốc tế chỉ chiếm 11% số lượng phát hành nhưng tạo ra 78% doanh số POS, trong khi thẻ nội địa chiếm 89% số lượng lại chủ yếu dùng rút tiền ATM.
• Luận văn phân tích tác động tiêu cực của cuộc đua giảm phí MDR dưới mức chi phí hòa vốn 1,9%, khẳng định tính cấp thiết của việc ban hành khung pháp lý về sàn phí dịch vụ.
• Đóng góp cốt lõi của nghiên cứu là xây dựng 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp giữa chính sách của Ngân hàng Nhà nước, hạ tầng NAPAS, mô hình ĐVCNT của ngân hàng và công nghệ thanh toán hiện đại (mPOS, QR Code, Contactless).
• Lộ trình tiếp theo cần tập trung số hóa mạng lưới bán lẻ nhằm cán mốc 300.000 máy POS và 200 triệu lượt giao dịch/năm. Các cơ quan quản lý và tổ chức tín dụng cần triển khai quyết liệt các giải pháp đề xuất để xây dựng hệ sinh thái thanh toán không tiền mặt an toàn, hiện đại và bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA QUẢN TRỊ VÀ KINH DOANH --------------------- NGUYỄN HUYỀN NHUNG SOLUTIONS TO DEVELOP PAYMENT TRANSACTION VIA POS IN VIET NAM GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY GIAO DỊCH THANH TOÁN QUA POS TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH HÀ NỘI - 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA QUẢN TRỊ VÀ KINH DOANH --------------------- NGUYỄN HUYỀN NHUNG SOLUTIONS TO DEVELOP PAYMENT TRANSACTION VIA POS IN VIET NAM GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY GIAO DỊCH THANH TOÁN QUA POS TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60 34 01 02 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. BÙI QUANG HƯNG Hà Nội - 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DEACLARATION The author confirms that the research outcome in the thesis is the result of author’s independent work during study and research period and it is not yet published in the other’s research and article The other’s research result and documentation (extraction, table, figure, formula, and other document) used in the thesis are cited properly and the permission (if require) is given. The author is responsible in front of the Thesis Assessment Committee, Hanoi, School of Business and Management, and the laws for above-mentioned declaration. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWNGEMENT During the study of this thesis, I received enthusiastic support from HSB, my company, the other organizations and my friends.

I would like to express my deepest thanks to all the collectives and individuals who have facilitated me to help during study and research this thesis. First and foremost, I would like to thank the Faculty of Business Administration (HSB), Hanoi National University, and the teachers who have provided the knowledge to throughout the learning process. I would like to express my gratefulness to Dr. Bùi Quang Hưng, who has enthusiastically instructed, and provided valuable contributions to me to complete this thesis.

I also would like to express my sincere thanks to the Board of Directors and my collage at National Payment Corporation of Vietnam(NAPAS), our partners and member banks, for facilitating and assisting me in process of data collection, providing the relevant documents, answering the interview and the questionnaire to help me to complete this thesis. Despite my efforts in the research process, the thesis still have inevitable shortcomings due to limited conditions, so I wishes to receive comments and feedback for further improvement. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENT LIST OF ACRONYMS. i LIST OF TABLES.

ii LIST OF FIGURES. iii LIST OF CHARTS. Objects of research. Scope of research.

Aims of research .4 CHAPTER 1: OVERVIEW OF PAYMENT TRANSACTIONS VIA POS AND TREND OF TECHNOLOGY IN THE WORLD. The concept of payment transaction via POS. History and development of POS. POS technology development trend in the world .21 CHAPTER 2: PAYMENT TRANSACTION VIA POS IN VIETNAM AND IMPLEMENTATION STATUS IN NATIONAL PAYMENT CORPORATION IN VIETNAM (NAPAS).

Payment transation via POS in Vietnam market. Overview of POS payment market in Vietnam. Trend of POS technology in Viet Nam. The status of POS payment at National Payment Corporation in Vietnam (NAPAS).

Introduction about National Payment Corporation in Vietnam .40 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Status of POS payments at Napas .44 CHAPTER 3: EVALUATION OF THE IMPLEMENTATION OF DEVELOPING POS TRANSACTIONS IN VIETNAM AND NAPAS. General achievements of POS payment market. The shortcomings and limitations of payment via POS.

From bank who provide service. From customers who use services. POS’s technology and infrastructure .79 CHAPTER 4: SOLUTIONS AND RECOMMENDATIONS TO DEVELOP TRANSTION VIA POS IN VIETNAM. The legal corridor.

The market planning. Recommendation with the State Bank. Recommendation with the ministries and other departments. Recommendation with NAPAS.

Recommendation with banks .97 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF ACRONYMS No. ATM Automated Teller Machine 2. Napas National payment corporation in Vietnam 3. SBV Sate bank of Vietnam 4.

VBCA Vietnam Banks Card Association 5. ICSO International card switching organization 6. MDR Merchant Discount Rate 7. POS Point of Sale i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES Table 2.1: Merchant Discount Rate in Vietnam.

Comparision among POS & ATM transaction volume,. Numer of card and POS of Napas member banks. POS transactions volume between Napas and whole market. POS transaction value between Napas and whole market .6: The POS payment transaction number and transaction value by member banks.

Fee revenue of POS transaction from 2013 to 2016 .8: Fee for POS payment service of NAPAS. List of related legal documents and policies to non-cash payment. Comparison of growth rate of POS transaction number over the years. Comparison of growth rate of POS transaction value over the years .nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 1.

Transaction process on POS (off-us transaction). Card transaction flow on POS (on-us transaction). The model of on –us POS transaction by domestic card. The model of off-us POS transaction by domestic card.

Model of POS transaction by international card. Progress of implement Merchants acceptance.5: Napas structure organization .6: Samsungpay event in Ho chi Minh .7: The payment service model of Samsung Pay .nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF CHARTS Chart 1. World mPOS Payment Predictions (Unit: Billion). Top 10 country use QR code in payment in thẻ world.

Growth rate in number of POS machine in Vietnam 2007-2016. Market share by number of POS in 31/12/2016, .3: The proportion of the number of cards in 31/12/2016 .4: The growth rate in number of cards during period 2006-2016. Proportion of domestic and international of payment transaction value via POS in 2012-2016 period .nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT Over the past years, the activity of payment via Point of Sale (POS) in Vietnam has made positive changes. The number of POS terminal and payment acceptance point has increased steadily over the years.

Card payment turnover through POS also increased significantly with an average growth rate of 29% per year. The infrastructure of service payment via POS as well as the legal system, mechanism and policies have also made significant improvements to promote POS transactions. In addition, POS payment services have been developed by the banks in terms of POS network and quality of service to bring maximum convenience to customers. In spite of the achievements, POS payment market in Vietnam has many limitations to improve and more potential to exploit.

Despite the growth of POS transactions in Vietnam over the years, the number of actual transactions have not met expectations. The number of POS transactions accounts for only about 9% of total ATM / POS transactions. Meanwhile, in several countries in the region and the world, card transactions via POS of the people occupy a very high rate, more than 90%. In a market that is considered to have as much development potential as in Vietnam, surely POS payment services will have more opportunities to grow.

From the real situation of the market and services, I desire to find and overcome the limitations and difficulties to promote payment transactions via POS, from which to propose solutions to promote payment transactions through POS (Point of Sale) in Vietnam. Before going into detailed research, I would like to introduce about the Rationale, objects, aims and scope, research methodology, as the following. Rationale Point of Sale (POS) is a form of payment transaction using payment cards through card accepting devices provided by banks or service providers. Merchants are those who provide goods and services on the market (hotels, restaurants, 1 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] supermarkets, travel agencies.) are installed or deployed the traditional POS or new mobile POS technology (mobilePOS-mPOS).

With the aim of developing non-cash payment in Vietnam, promoting POS payment transactions is one of the key tasks of the Non-Cash Payment Development in Vietnam 2011 - 2015 and Vision 2020 to be approved by the Prime Minister in Decision No. 2545 / QD-TTg dated 30/12/2016 on the project of development of non-cash payment in Vietnam for 2016-2020. Specifying the objective in Clause 2, Clause 1, "a", by the end of 2020, the ratio of cash on the total payment means is lower than 10%. b) To strongly develop card payment through accepting devices card at point of sale; To gradually increase the number and value of card payment transactions through card-accepting devices.

By the end of 2020, the entire market will have 300,000 POS devices installed with a transaction volume of around 200 million transactions per year. " However, in order to achieve the above objectives, the determination and efforts of the whole banking sector, especially the monitoring of the State Bank to coordinate the ministries, branches and National Payment Corporation of Vietnam (Napas) in regulating related policies to develop card payment transactions. Through the research, I found that there are still many limitations in the expansion of network Merchants and development of POS transactions: - The legal system and policies are still inadequate. - The planning and market development are not synchronous and effective.

- There are limitations in the POS system. - Consumers' habits for cash-payment are still hard to change. - Communication has not been focused and properly oriented. Finding out the shortcomings, difficulties to propose solutions to promote payment on POS is very necessary and should be implemented soon.

Objects of research Objects of research: Payment transaction via POS in Viet Nam 3. Scope of research - This topic focuses on the following issues: 2 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Understanding the development of the card payment market in Vietnam from 2013 to 2016, especially focusing on POS payment transactions, including the development of payment facilities, POS network, payment connection infrastructure and transaction results (number and value of payment transactions).  Reserching POS payment services of banks, the legal system for POS card payment, the role of the National Payment Corporation of Vietnam in POS payment. From there, this study analyzse the advantages, disadvantages and limitations when developing payment on POS in Vietnam.

 Learning about the development trend of POS technology in the world; The status of the deployment and application of these technologies in Vietnam.  Proposing solutions to promote payment through POS in Vietnam based on market research as well as advantages, disadvantages and limitations mentioned above. Aims of research - Understanding the status of POS payment in Vietnam. - Understanding the advantages and disadvantages of developing payment via POS.

- Understanding the trend of POS payment technology in the world and Vietnam. - Proposing solutions to promote POS transactions in Vietnam, focusing on analyzing the role of the National Payment Corporation of Vietnam and the company's solutions combined with the Ministries, branches, the State Bank of Vietnam and commercial banks. Research methodology - Approach: Theoretical approach, then based on practical experience to assess the advantages and disadvantages of the card payment market via POS in 3 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. From there, the solution can be applied in Vietnam to promote this payment method.

- Methods and techniques of research:  Research based on the information available, provide analysis and evaluation to find the right solution.  The methods used include statistics, description, comparison, graph. Methodology of solving, combining theoretical and practical research. Based on that, through the collected data sources, the author selects, sorts the data to calculate the indicators and information necessary for the assessment of the status of bar connection activities.

The author also uses tables, graphs to express a visual, lively information in the thesis.