CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÀNH KHAI THÁC THAN VÀ KHAI THÁC DẦU KHÍ I. NGÀNH KHAI THÁC THAN 1. Phạm vi dịch vụ ngành khai thác than Ngành công nghiệp khai thác than bao gồm các khâu cơ bản: tìm kiếm thăm dò, khai thác, chế biến (sàng tuyển) và các hoạt động dịch vụ hỗ trợ cho việc tìm kiếm thăm dò, khai thác và chế biến. Dịch vụ than là ngành là ngành kinh tế cộng sinh với công nghiệp khai thác thác than, góp phần tích cực vào hoạt động và sự phát triển bền vững của ngành khai thác than.
Hoạt động dịch vụ trong ngành khai thác than bao gồm: + Dịch vụ cung cấp vật liệu nổ công nghiệp; + Dịch vụ vận tải, cảng biển; + Dịch vụ cơ khí chế tạo, lắp ráp; + Dịch vụ cung cấp vật liệu xây dựng; + Dịch vụ cung cấp dịch vụ thiết kế/ tư vấn; + Dịch vụ cung cấp vật tư - thiết bị chuyên dụng ngành than; + Dịch vụ cung cấp lao động và phát triển nguồn nhân lực. Các hoạt động dịch vụ trong ngành than thường diễn ra trực tiếp tại khai trường và khu vực chế biến (sàng tuyển) than, một số hoạt động dịch vụ gián tiếp như như dịch vụ cung cấp vật liệu xây dựng, dịch vụ cung cấp lao động và phát triển nguồn nhân lực. Các hoạt động dịch vụ với mục tiêu là hậu cần cho sản xuất chính (khai thác than), kinh doanh và phát triển trên nền sản xuất chính. Về mặt xã hội có tác dụng thu hút lao động giải quyết công ăn việc làm, thu nhập cho gia đình thợ mỏ.
Đặc điểm dịch vụ ngành khai thác than - Phạm vi rộng và đa dạng: Xét ở góc độ địa lý có thể thấy một hoạt động dịch vụ than không chỉ hoạt động ở khai trường mà phạm vi hoạt động ở nhiều nơi như cảng biển (hoạt động dịch vụ vận tải). Xét từ góc độ ngành kinh tế: nhiều hoạt động dịch vụ than đòi hỏi liên kết nhiều ngành, nhiều lĩnh vực kinh tế: chế tạo lắp đặt cột chống phụ vụ cho 3 khai thác hầm lò, lắp ráp cơ khí, đào tạo cấp chứng chỉ, công nghiệp chế tạo, vật tư thiết bị, vận tải, xây dựng… Xét về chủng loại dịch vụ ngành than rất đa dạng về loại hình và phong phú về thể loại. Ví dụ: Các dịch vụ đời sống, dịch vụ kỹ thuật giếng khoan, dịch vụ xây lắp… Trong dịch vụ đời sống có rất nhiều thể loại dịch vụ khác như: ăn ở, đi lại, chăm sóc sức khoẻ… ; trong dịch vụ kỹ thuật giếng khoan, các dịch vụ cụ thể khác như: thiết kế giếng, bắn vỉa… - Công nghệ cao: Có thể nói công nghiệp than là ngành sử dụng các ứng dụng khoa học cao sau công nghiệp khai thác than. Các chuyên gia than ngày nay hoàn toàn không xa lạ với hệ thống thu và xử lý các tài liệu địa chấn; Phương pháp 3D để xác định cấu trúc mỏ; Công nghệ gia công chế tạo cấu kiện, thiết bị phục vụ khoan khai thác; Công nghệ kiểm tra; Hệ thống các thiết bị đo lường và tự động hoá…; - Chất lượng dịch vụ cao là tiền đề nâng cao hiệu quả hoạt động công nghiệp khai thác than: Chất lượng dịch vụ than đem lại cho nhà sản xuất than các tiện ích rất quan trọng như: Các mỏ than được khai thác với phương án công nghệ hợp lý; Công trình được đưa vào hoạt động đúng thời gian; Chất lượng công trình/ hệ thống thiết bị cao; Chi phí đầu tư/ vận hành - bảo dưỡng sửa chữa hợp lý, đảm bảo an toàn trong khai thác nhất là trong khai thác hầm lò.
đây chính là những tiêu đề hết sức quan trọng cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động công nghiệp than. Yêu cầu chính xác về thời gian: Đây là một trong những đặc điểm quan trọng trong hoạt động dịch vụ than. Bất cứ một nhà sản xuất nào cũng đòi hỏi dịch vụ được cung cấp phải đúng thời gian. Bất cứ một sự chậm trễ nào trong cung cấp dịch vụ đều gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả trong công tác khai thác than và đặc biệt là công tác an toàn lao động.
NGÀNH KHAI THÁC DẦU KHÍ 1. Phạm vi dịch vụ ngành dầu khí Hoạt động của ngành công nghiệp dầu khí bao gồm bốn khâu cơ bản là: tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí; thu gom, vận chuyển; xử lý, chế biến phân phối và dịch vụ dầu khí. Cùng với sự phát triển của công nghiệp dầu khí, dịch vụ dầu khí từ các hoạt động đơn giản như: cung ứng vật tư, cung ứng lao động… cho nhà sản xuất dầu khí, đã trở thành một ngành kinh tế khổng lồ, đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung và bao gồm nhiều lĩnh vực. 4 Dịch vụ dầu khí là một ngành kinh tế cộng sinh với công nghiệp dầu khí.
Dịch vụ dầu khí tồn tại phát triển góp phần làm tăng thêm giá trị cho các sản phẩm của Công nghiệp Dầu khí. Nếu xét dưới góc độ cơ cấu, ngành dịch vụ dầu khí bao gồm nhiều tổ chức được chuyên môn hoá sâu, công nghệ cao. + Dịch vụ cung cấp dịch vụ khảo sát- địa chấn - điạ vật lý, + Dịch vụ cung cấp giàn khoan và các dịch vụ khoan, + Dịch vụ cơ khí chế tạo, lắp ráp, + Dịch vụ cung cấp dịch vụ thiết kế/ tư vấn, + Dịch vụ cung cấp dịch vụ lắp đặt công trình dầu khí biển, + Dịch vụ cung cấp dịch vụ lao động và phát triển nguồn nhân lực, + Dịch vụ cung cấp vật tư - thiết bị chuyên dụng dầu khí, + Dịch vụ cung cấp dịch vụ vật tư dầu khí (dầu thô và các sản phẩm dầu khí), + Dịch vụ cung cấp dịch vụ công nghệ tin học và tự động hoá, + Dịch vụ cung cấp bản quyền công nghệ, + Các dịch vụ nghiên cứu - phát triển/chiến lược phát triển, + Các tổ hợp Tài chính- Ngân hàng - Bảo hiểm. Một khía cạnh khác của ngành dịch vụ dầu khí dễ dàng nhận thấy là các hoạt động dịch vụ dầu khí diễn ra trực tiếp tại nơi sản xuất dầu khí, hoặc gián tiếp (nghiên cứu, tài chính, bảo hiểm….
Cho đến nay, mặc dù còn nhiều cách hiểu khác nhau, song có thể khẳng định rằng: Dịch vụ dầu khí là toàn bộ các hoạt động nhằm đáp ứng các yêu cầu của các nhà sản xuất dầu khí. Đặc điểm dịch vụ ngành dầu khí - Phạm vi rộng lớn, hết sức đa dạng: Xét ở góc độ địa lý ta có thể thấy một hoạt động dịch vụ dầu khí nhiều khi không chỉ diễn ra trên đất liền, hoặc trên biển, một quốc gia mà cả trên bờ, ngoài biển, qua nhiều quốc gia. Xét từ góc độ ngành kinh tế: nhiều hoạt động dịch vụ dầu khí đòi hỏi liên kết nhiều ngành, nhiều lĩnh vực kinh tế: chế tạo lắp đặt chân đế, lắp ráp cơ khí, đào tạo cấp chứng chỉ, công nghiệp chế tạo, vật tư thiết bị, vận tải, xây dựng… Xét về chủng loại dịch vụ dầu khí rất đa dạng về loại hình và phong phú về thể loại. Ví dụ: các dịch vụ đời sống, dịch vụ kỹ thuật giếng khoan, 5 dịch vụ xây lắp… Trong dịch vụ đời sống có rất nhiều thể loại dịch vụ khác như: ăn ở, đi lại, chăm sóc sức khoẻ… ; trong dịch vụ kỹ thuật giếng khoan như: thiết kế giếng, đo karota; bắn vỉa… - Công nghệ cao: có thể nói công nghiệp dầu khí là ngành sử dụng các ứng dụng khoa học tiên tiến nhất, chỉ sau công nghiệp vũ trụ và quân sự.
Các chuyên gia dầu khí ngày nay hoàn toàn không xa lạ với hệ thống thu và xử lý các tài liệu địa chấn; Phương pháp 3D để xác định cấu trúc mỏ; Công nghệ gia công chế tạo cấu kiện, thiết bị phục vụ khoan khai thác; Công nghệ kiểm tra; Hệ thống các thiết bị đo lường và tự động hoá…; Các hệ thống mô phỏng; các tàu tự định vị… Công nghệ và các tiêu chuẩn sử dụng trong các hoạt động dầu khí tuyệt đại đa số là những công nghệ tiên tiến nhất và hết sức khắt khe. - Vốn đầu tư lớn và chi phí vận hành- bảo dưỡng, sửa chữa cao: Hầu hết các hệ thống thiết bị dùng trong công nghiệp dịch vụ dầu khí đều đòi hỏi đầu tư lớn đến rất lớn. Chẳng hạn, để mua một tàu dịch vụ đa năng cần: 50-80 triệu USD (công suất 5000- 6000 BHP), 90-120 triệu USD (công suất 8000 BHP); mua một tàu chở dầu thô loại Anframax (30.000 DWT) cần: 90- 100 triệu USD… Đặc biệt để có một chuyên gia chúng ta phải cần khoản chi phí khá lớn. Chẳng hạn để có đủ kỹ năng và kiến thức cho một kỹ sư trở thành chuyên gia trong lĩnh vực vận hành khí, chúng ta sẽ phải cần khoảng: 80.
Chi phí vận hành - bảo dưỡng, sửa chữa: Theo thống kê của các nhà cung cấp dịch vụ trên thế giới, khoản chi phí này thường chiếm 5-7% vốn đầu tư của tài sản mới. - Chất lượng dịch vụ cao là tiền đề nâng cao hiệu quả hoạt động công nghiệp dầu khí: Dịch vụ dầu khí là các hoạt động nhằm thoả mãn các yêu cầu của nhà sản xuất dầu khí. Chất lượng dịch vụ dầu khí đem lại cho nhà sản xuất dầu khí các tiện ích rất quan trọng như: Mỏ dầu/ khí được khai thác với phương án công nghệ hợp lý; Công trình được đưa vào hoạt động đúng thời gian; Chất lượng công trình/ hệ thiết bị cao; Chi phí đầu tư/ vận hành - bảo dưỡng sửa chữa hợp lý, đây chính là những tiêu đề hết sức quan trọng cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động công nghiệp dầu khí. - Yêu cầu chính xác về thời gian: Đây là một trong những đặc điểm cơ bản của hoạt động dịch vụ nói chung và hoạt động dịch vụ dầu khí nói riêng.
Bất cứ một nhà sản xuất nào cũng đòi hỏi dịch vụ được cung cấp phải đúng 6 thời gian. Bất cứ một sự chậm trễ nào trong cung cấp dịch vụ đều gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của nhà sản xuất.
