Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá Bình Dương giai đoạn 2008-2015

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá bình dương giai đoạn 2008 2015, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Diệu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Minh Châu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá Bình Dương (giai đoạn 2008 – 2015)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• Lời cam đoan
• Mục lục
• Danh mục các bảng và hình
• Phần mở đầu
• 1. CHƯƠNG 1: SỰ CẦN THIẾT PHẢI ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ (TCMN) MÂY TRE LÁ
• 1.1. Cơ sở lý luận để ĐNy mạnh xuất khNu hàng mây tre lá
• 1.1.1. Cơ sở lý luận về các học thuyết kinh tế
• 1.1.1.1. Thuyết trọng thương
• 1.1.1.2. Học thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith
• 1.1.1.3. Học thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo
• 1.1.2. Cơ sở lý luận về lợi thế cạnh tranh
• 1.1.2.1. Quan điểm về lợi thế cạnh tranh
• 1.1.2.2. Các biểu hiện của lợi thế cạnh tranh
• 1.1.2.3. Các yếu tố hình thành nên sức cạnh tranh
• 1.2. Tổng quan về ngành hàng mây tre lá
• 1.2.1. Giới thiệu tổng quan về hàng mây tre lá Việt Nam
• 1.2.1.1. Lịch sử ngành hàng TCMN mây tre lá
• 1.2.1.2. Tình hình sản xuất
• 1.2.1.3. Tình hình tiêu thụ
• 1.2.2. Vai trò của sản xuất và xuất khNu hàng TCMN mây tre lá
• 1.2.2.1. Phát triển sản xuất hàng TCMN mây tre lá giúp chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa
• 1.2.2.2. Sản xuất hàng TCMN mây tre lá giúp giải quyết việc làm, cải thiện đời sống nhân dân
• 1.2.2.3. Phát triển hàng TCMN mây tre lá chính là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
• 1.2.2.4. Xuất khNu hàng TCMN mây tre lá góp phần đNy mạnh xuất khNu, tăng thu ngoại tệ cho đất nước
• 1.2.2.5. Xuất khNu hàng TCMN mây tre lá giúp mở rộng giao lưu hợp tác quốc tế, thúc đNy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.3. Triển vọng và lợi thế để phát triển sản xuất, xuất khNu hàng TCMN mây tre lá Việt Nam và Bình Dương
• 1.4. Sự cần thiết phải đNy mạnh xuất khNu hàng mây tre lá Việt Nam và mây tre lá Bình Dương
• 1.4.1. Vài nét về thị trường nhập khNu hàng mây tre lá trên thế giới
• 1.4.2. Sự cần thiết phải đNy mạnh xuất khNu hàng mây tre lá
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: Phân tích tình hình xuất khẩu hàng TCMN mây tre lá Bình Dương trong thời gian qua
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Bình Dương
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 2.1.3. Nguồn nhân lực
• 2.2. Phân tích tình hình sản xuất hàng mây tre lá của Bình Dương
• 2.2.1. Giới thiệu sơ lược về ngành sản xuất hàng mây tre lá Bình Dương
• 2.2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.2.1.2. Các sản phNm đan mây tre lá của Bình Dương
• 2.2.1.3. Nguyên vật liệu
• 2.2.1.4. Thiết bị công nghệ
• 2.2.2. Phân tích tình hình sản xuất hàng mây tre lá Bình Dương
• 2.2.2.1. Số lượng doanh nghiệp sản xuất
• 2.2.2.2. Quy trình sản xuất đan lát
• 2.2.2.3. Chất lượng sản phNm và mẫu mã
• 2.2.2.4. Sản lượng doanh thu
• 2.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tình hình sản xuất hàng mây tre lá
• 2.2.3.1. Nguyên vật liệu
• 2.2.3.2. Mặt bằng sản xuất
• 2.2.3.3. Trình độ tay nghề, lao động
• 2.2.3.4. Trình độ tổ chức quản lí
• 2.3. Phân tích tình hình xuất khNu hàng mây tre lá trong thời gian qua
• 2.3.1. Vài nét về tình hình xuất khNu của Bình Dương những năm gần đây
• 2.3.1.1. Kim ngạch xuất khNu của Bình Dương
• 2.3.1.2. Các mặt hàng xuất khNu chủ lực của Bình Dương
• 2.3.1.3. Tình hình xuất khNu hàng TCMN của Bình Dương
• 2.3.2. Phân tích tình hình xuất khNu hàng mây tre lá Bình Dương
• 2.3.2.1. Kim ngạch xuất khNu hàng mây tre lá Bình Dương (2003-2007)
• 2.3.2.2. Phân tích theo thị trường xuất khNu
• 2.3.2.3. Phân tích theo hình thức xuất khNu
• 2.3.3. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khNu hàng mây tre lá Bình Dương
• 2.3.3.1. Tình hình sản xuất
• 2.3.3.2. Hoạt động marketing và khả năng tiếp cận thị trường
• 2.3.3.3. Nghiệp vụ xuất khNu
• 2.3.3.4. Vốn, qui mô hoạt động
• 2.3.4. Đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và nguy cơ đối với hoạt động xuất khNu hàng mây tre lá Bình Dương
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng TCMN mây tre lá Bình Dương
• 3.1. Mục đích và căn cứ để xây dựng giải pháp
• 3.1.1. Mục đích xây dựng giải pháp
• 3.1.2. Căn cứ xây dựng giải pháp
• 3.2. Định hướng thị trường xuất khNu
• 3.3. Giải pháp đNy mạnh xuất khNu hàng TCMN mây tre lá Bình Dương
• 3.3.1. Giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.3.1.1. Đối với đội ngũ lao động trực tiếp
• 3.3.1.2. Đối với đội ngũ thiết kế và cán bộ nghiệp vụ
• 3.3.1.3. Đối với đội ngũ quản lý
• 3.3.2. Giải pháp về trang thiết bị công nghệ trong sản xuất
• 3.3.3. Giải pháp về vốn và mặt bằng sản xuất
• 3.3.4. Giải pháp về mẫu mã và nguồn nguyên liệu
• 3.3.5. Giải pháp về marketing, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường
• 3.3.6. Giải pháp thành lập Hiệp hội ngành hàng TCMN Bình Dương
• 3.3.7. Giải pháp đối với một số thị trường mục tiêu
• 3.3.7.1. Thị trường EU
• 3.3.7.2. Thị trường Hoa Kỳ
• 3.3.7.3. Thị trường Nhật Bản
• 3.3.8. Các kiến nghị đối với các cơ quan chức năng tỉnh Bình Dương
• 3.4. Kết luận chương 3
• Tài liệu tham khảo
• Phần phụ lục
• 1. Phụ lục 1: Bảng câu hỏi nghiên cứu tình hình sản xuất - xuất khNu hàng mây tre lá Bình Dương
• 2. Phụ lục 2: Danh sách các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hàng mây tre lá trả lời bảng câu hỏi nghiên cứu
• 3. Phụ lục 3: Bảng tổng hợp kết quả điều tra

Tóm tắt

I. Tổng quan về xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá Bình Dương

Ngành hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá tại Bình Dương đã có những bước phát triển đáng kể trong giai đoạn 2008-2015. Sản phẩm mây tre lá không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị xuất khẩu, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả.

1.1. Tình hình sản xuất hàng mây tre lá tại Bình Dương

Bình Dương là một trong những tỉnh có nguồn nguyên liệu dồi dào cho sản xuất hàng mây tre lá. Tuy nhiên, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ và chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường.

1.2. Thị trường xuất khẩu hàng mây tre lá

Thị trường xuất khẩu hàng mây tre lá đang mở rộng, với nhiều cơ hội từ các nước phát triển. Tuy nhiên, cạnh tranh từ các sản phẩm tương tự từ các quốc gia khác cũng đang gia tăng.

II. Vấn đề và thách thức trong xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá

Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành hàng mây tre lá tại Bình Dương vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như chất lượng sản phẩm, mẫu mã chưa đa dạng và khả năng tiếp cận thị trường còn hạn chế cần được giải quyết.

2.1. Chất lượng sản phẩm và mẫu mã

Chất lượng sản phẩm mây tre lá chưa đồng đều, mẫu mã còn hạn chế, điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

2.2. Khả năng tiếp cận thị trường

Nhiều doanh nghiệp chưa có chiến lược marketing hiệu quả, dẫn đến việc khó khăn trong việc tiếp cận và mở rộng thị trường xuất khẩu.

III. Giải pháp nâng cao xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá

Để nâng cao xuất khẩu hàng mây tre lá, cần có những giải pháp đồng bộ từ cải thiện chất lượng sản phẩm đến tăng cường hoạt động marketing. Các doanh nghiệp cần được hỗ trợ để phát triển bền vững.

3.1. Cải thiện chất lượng sản phẩm

Đầu tư vào công nghệ sản xuất và đào tạo tay nghề cho công nhân là cần thiết để nâng cao chất lượng sản phẩm mây tre lá.

3.2. Tăng cường hoạt động marketing

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược marketing hiệu quả, sử dụng các kênh truyền thông hiện đại để quảng bá sản phẩm ra thị trường quốc tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp đã đề xuất có thể giúp nâng cao kim ngạch xuất khẩu hàng mây tre lá. Các doanh nghiệp cần thực hiện các biện pháp này một cách đồng bộ để đạt được hiệu quả cao nhất.

4.1. Kết quả từ các doanh nghiệp tiên phong

Một số doanh nghiệp đã áp dụng thành công các giải pháp nâng cao chất lượng và marketing, từ đó tăng trưởng doanh thu xuất khẩu.

4.2. Đánh giá tác động đến nền kinh tế địa phương

Sự phát triển của ngành hàng mây tre lá không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của tỉnh Bình Dương.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành hàng mây tre lá

Ngành hàng mây tre lá tại Bình Dương có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Việc thực hiện các giải pháp nâng cao xuất khẩu sẽ giúp ngành này phát triển bền vững và hiệu quả hơn.

5.1. Triển vọng phát triển ngành hàng

Với sự hỗ trợ từ chính quyền và các cơ quan chức năng, ngành hàng mây tre lá có thể mở rộng thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp trong việc phát triển sản xuất và xuất khẩu hàng mây tre lá.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại quốc tế và xuất khẩu các mặt hàng thủ công mỹ nghệ đóng vai trò chiến lược trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế toàn cầu của Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu hàng mây tre lá của cả nước đã ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc từ 93,9 triệu USD năm 2001 lên 219,0 triệu USD vào năm 2007, đạt tốc độ tăng gấp hơn 2,3 lần. Đặc biệt, tỷ lệ thực thu ngoại tệ của ngành hàng này đạt mức rất cao từ 95% đến 97% do sử dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có trong nước, vượt trội hoàn toàn so với các ngành gia công dệt may hay da giày vốn chỉ giữ lại khoảng 20% đến 25% giá trị xuất khẩu.

Tại tỉnh Bình Dương, địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 15% mỗi năm và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh luôn giữ vị trí dẫn đầu cả nước với 77,21 điểm vào năm 2007, ngành hàng mây tre lá đã được định hình là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng ngành mây tre lá tại địa phương dù sở hữu tiềm năng độc đáo khi kết hợp với gốm sứ nhưng quy mô sản xuất còn manh mún, hơn 80% cơ sở chưa trang bị công nghệ hiện đại và năng lực tiếp cận thị trường trực tiếp còn yếu kém.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh, phân tích chuỗi cung ứng và kim ngạch xuất khẩu hàng mây tre lá Bình Dương giai đoạn 2003–2007, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện nhằm đẩy mạnh xuất khẩu bền vững giai đoạn 2008–2015. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 54 doanh nghiệp và cơ sở sản xuất kinh doanh mây tre lá trên địa bàn tỉnh. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi chứng minh xuất khẩu 1 triệu USD hàng mây tre lá có thể giải quyết việc làm cho 3.500 đến 4.000 lao động nông thôn, tương đương giá trị thực thu của 4,7 triệu USD hàng dệt may xuất khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng kết hợp các học thuyết kinh tế học cổ điển và lý thuyết quản trị chiến lược hiện đại. Thứ nhất, Thuyết trọng thương thế kỷ 16–17 làm sáng tỏ vai trò của thặng dư cán cân thương mại và sự can thiệp hỗ trợ từ chính quyền trong việc gia tăng của cải quốc gia thông qua xuất khẩu. Thứ hai, Học thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith năm 1776 và Học thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo năm 1817 khẳng định rằng quốc gia cần tập trung nguồn lực vào sản phẩm có hiệu quả sản xuất cao nhất; đồng thời chỉ rõ lợi thế cạnh tranh dài hạn không thể chỉ dựa vào nguồn nguyên liệu dồi dào và nhân công giá rẻ mà phải chuyển dịch sang nền tảng tri thức, kỹ năng quản lý và công nghệ chế biến.

Thứ ba, Khung lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Michael Porter được vận dụng làm mô hình phân tích chủ đạo. Mô hình vị thế cạnh tranh 3C bao gồm Khách hàng, Doanh nghiệp và Đối thủ cạnh tranh được khảo sát đồng thời với 6 yếu tố nội lực cốt lõi: Máy móc thiết bị, Nguyên vật liệu, Nguồn nhân lực, Năng lực tài chính, Tiếp thị quảng bá và Trình độ quản trị. Các khái niệm trung tâm bao gồm: sản phẩm thủ công mỹ nghệ mây tre lá kết hợp, lợi thế khác biệt hóa sản phẩm, tỷ lệ thực thu ngoại tệ và chuỗi liên kết sản xuất nông thôn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp phong phú. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Cục Thống kê tỉnh Bình Dương, Cục Xúc tiến Thương mại, Bộ Thương mại và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam giai đoạn 2001–2007. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra bảng câu hỏi, phỏng vấn sâu và quan sát thực địa.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 54 doanh nghiệp, đại diện cho toàn bộ các đơn vị đang hoạt động sản xuất kinh doanh mây tre lá trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Phương pháp chọn mẫu là điều tra toàn bộ (tổng điều tra) nhằm đảm bảo tính bao quát và loại bỏ sai số chọn mẫu. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel với các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ trọng, tốc độ tăng trưởng và phân tích ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, nguy cơ. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ đặc thù nguồn dữ liệu sơ cấp thực chứng cần được phân loại đa chiều theo địa bàn, cơ cấu lao động và hình thức xuất khẩu, giúp đưa ra những đánh giá khách quan và sát thực nhất với thực tế địa phương. Toàn bộ quá trình khảo sát và phân tích dữ liệu được thực hiện trong năm 2008 nhằm phục vụ lộ trình định hướng xuất khẩu đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng doanh nghiệp mây tre lá tại Bình Dương có sự gia tăng nhanh chóng nhưng phân bố mang tính tập trung cao độ. Từ 15 doanh nghiệp năm 2003 đã tăng lên 54 doanh nghiệp vào năm 2007, tương ứng mức tăng trưởng 260%. Về mặt địa lý, 50,0% doanh nghiệp tập trung tại huyện Tân Uyên (27 đơn vị) và 40,7% tại huyện Thuận An (22 đơn vị), chiếm tổng cộng 90,7% toàn tỉnh. Sự phân bố này gắn liền với các vùng sản xuất gốm sứ truyền thống.

Thứ hai, đặc tính sản phẩm có sự khác biệt rõ rệt khi có tới 96,0% cơ sở lựa chọn sản xuất hàng mây tre lá kết hợp gốm sứ độc đáo. Tuy nhiên, năng lực sản xuất trực tiếp còn hạn chế khi chỉ có 50,0% số đơn vị (27 doanh nghiệp) trực tiếp tổ chức đan lát tại xưởng, 25,9% là cơ sở gia công thuần túy, và phần còn lại là doanh nghiệp thương mại gốm sứ thu gom sản phẩm hoàn thiện để xuất khẩu.

Thứ ba, nguồn nhân lực ngành mây tre lá đạt 4.295 lao động, trong đó lao động địa phương chiếm 53,4% và lao động nhập cư chiếm 46,6%. Cơ cấu lao động thể hiện rõ tính chất phân tán khi có tới 62,9% là lao động vệ tinh nhận hàng về gia công tại hộ gia đình, chỉ 37,1% làm việc tập trung tại nhà xưởng. Lao động nữ chiếm đa số với tỷ lệ 85,1%. Về trình độ học vấn, có tới 93,8% người lao động có trình độ dưới lớp 12 và thu nhập bình quân chỉ dao động từ 0,8 đến 2,0 triệu đồng mỗi tháng.

Thứ tư, trình độ công nghệ và trang thiết bị sản xuất còn rất thô sơ. Khoảng 80,0% doanh nghiệp hoàn toàn không sử dụng máy móc chuyên dụng trong khâu đan lát mà dựa hoàn toàn vào thủ công và dụng cụ tự chế. Chỉ một tỷ lệ nhỏ các doanh nghiệp lớn đầu tư lò sấy công nghiệp, máy ép lục bình và thiết bị kiểm tra độ ẩm tiêu chuẩn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nêu trên phản ánh rõ mô hình tổ chức sản xuất của ngành mây tre lá Bình Dương còn mang nặng tính thời vụ và thiếu vốn lưu động. Doanh nghiệp ngần ngại duy trì lực lượng lao động tập trung lớn nhằm tránh gánh nặng chi phí bảo hiểm và mặt bằng nhà xưởng, từ đó hình thành mạng lưới gia công vệ tinh chiếm 62,9% tổng lực lượng sản xuất.

Khi so sánh với cái nôi của ngành mây tre lá cả nước là vùng Đồng bằng sông Hồng với 337 làng nghề (chiếm 47,3% tổng số làng nghề mây tre lá cả nước), sản phẩm Bình Dương sở hữu lợi thế cạnh tranh tuyệt đối về tính sáng tạo khi kết hợp mây, cói, lục bình với gốm sứ Tân Phước Khánh. Tuy nhiên, kỹ năng đan lát tinh xảo và sự đa dạng của các dòng sản phẩm toàn mây tại Bình Dương lại thấp hơn đáng kể so với các làng nghề truyền thống tại Hà Tây hay Thái Bình.

Các phát hiện thực nghiệm này có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ tròn phản ánh cơ cấu phân bổ lao động tập trung so với lao động vệ tinh (37,1% và 62,9%), biểu đồ cột kép thể hiện tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp giữa hai huyện trọng điểm Tân Uyên và Thuận An giai đoạn 2003–2007, cùng bảng đối sánh kim ngạch nhập khẩu mây tre lá của Hoa Kỳ (400 đến 500 triệu USD mỗi năm) với thị phần xuất khẩu khiêm tốn của Việt Nam chỉ đạt từ 4% đến 5%. Kết quả này chứng minh rằng việc chuyển dịch từ hình thức xuất khẩu ủy thác sang xuất khẩu trực tiếp và đầu tư kiểm soát chất lượng là điều kiện tiên quyết để ngành hàng bứt phá.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cấp trình độ nguồn nhân lực toàn diện. Sở Công Thương tỉnh Bình Dương phối hợp với các doanh nghiệp đầu ngành tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật đan lát nâng cao và thiết kế mỹ thuật, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề từ 6,2% lên trên 35% vào năm 2015, đồng thời trích ngân sách địa phương hỗ trợ 50% kinh phí đào tạo cho các cơ sở tiểu thủ công nghiệp.

Thứ hai, đổi mới công nghệ sấy và xử lý chống ẩm mốc. Các doanh nghiệp sản xuất cần đầu tư lắp đặt đồng bộ hệ thống lò sấy hơi nước khép kín và máy đo độ ẩm kỹ thuật số trước năm 2012, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ sản phẩm hư hỏng, ẩm mốc khi vận chuyển đường biển dài ngày từ mức 8% xuống dưới 1,5%, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn khắt khe của thị trường châu Âu.

Thứ ba, quy hoạch vùng nguyên liệu và cụm công nghiệp tập trung. Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương cần triển khai quy hoạch cụm làng nghề tiểu thủ công nghiệp mây tre lá quy mô từ 50 đến 100 hecta tại khu vực Tân Uyên và Bến Cát trong giai đoạn 2008–2015; đồng thời ban hành chính sách ưu đãi vốn vay lãi suất thấp khoảng 5% mỗi năm nhằm giúp doanh nghiệp chủ động dự trữ nguyên liệu mây sợi, cói và lục bình từ miền Tây và miền Trung.

Thứ tư, thành lập Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ Bình Dương và đẩy mạnh marketing quốc tế. Sở Kế hoạch và Đầu tư chủ trì thành lập Hiệp hội ngành hàng trước năm 2010 nhằm liên kết 54 doanh nghiệp trong tỉnh, xây dựng thương hiệu tập thể, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng xuất khẩu trực tiếp lên 70% vào năm 2015 và mở rộng thị phần tại thị trường Hoa Kỳ với mức tăng trưởng kim ngạch đạt 15% mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Lãnh đạo và chuyên viên tại Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Dương có thể khai thác hệ thống dữ liệu điều tra 54 doanh nghiệp để xây dựng quy hoạch phát triển cụm công nghiệp làng nghề, ban hành gói hỗ trợ xúc tiến thương mại và tối ưu hóa chính sách miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho ngành thủ công mỹ nghệ.

Nhóm doanh nghiệp và chủ cơ sở sản xuất mây tre lá: Giám đốc điều hành, nhà quản trị sản xuất có thể ứng dụng mô hình quản trị chuỗi cung ứng vệ tinh kết hợp đầu tư lò sấy công nghệ mới, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành từ 10% đến 15%, nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu và mở rộng năng lực xuất khẩu trực tiếp sang các thị trường khó tính.

Nhóm viện nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu thuộc khối ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế và Thương mại có thể sử dụng đề tài như một công trình tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực chứng, cách vận dụng mô hình lợi thế cạnh tranh của Michael Porter và phương pháp khảo sát toàn bộ cỡ mẫu doanh nghiệp địa phương.

Nhóm các tổ chức xúc tiến thương mại và hiệp hội ngành nghề: Hiệp hội Xuất khẩu Hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam và các tổ chức xúc tiến có thể sử dụng các phân tích thị trường mục tiêu như Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản để xây dựng cẩm nang thị trường, định hướng mẫu mã thiết kế xuất khẩu phù hợp với thị hiếu tiêu dùng quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Sự kết hợp giữa mây tre lá và gốm sứ mang lại lợi thế cạnh tranh gì cho Bình Dương? Sự kết hợp này tạo ra dòng sản phẩm thủ công mỹ nghệ độc bản mà các địa phương khác khó có thể cạnh tranh. Bình Dương sở hữu nguồn phôi gốm sứ danh tiếng có lịch sử trên 300 năm kết hợp cùng nguyên liệu tự nhiên dồi dào từ các tỉnh lân cận, giúp 96,0% doanh nghiệp địa phương tạo nên nét văn hóa đặc sắc và giá trị gia tăng vượt trội trên thị trường quốc tế.

Tại sao giá trị thực thu ngoại tệ của mây tre lá lại cao hơn nhiều so với ngành dệt may? Ngành mây tre lá sử dụng nguyên liệu nội địa như mây, tre, lục bình, cói nên tỷ lệ nhập khẩu phụ liệu chỉ chiếm từ 3% đến 5% giá trị xuất khẩu, mang lại tỷ lệ thực thu ngoại tệ đạt 95% đến 97%. Ngược lại, ngành dệt may phụ thuộc lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu nên tỷ lệ giữ lại chỉ khoảng 20% đến 25%, nghĩa là xuất khẩu 1 triệu USD mây tre lá tương đương giá trị thực thu của 4,7 triệu USD hàng dệt may.

Thực trạng trình độ lao động trong ngành mây tre lá Bình Dương đặt ra thách thức gì? Khảo sát 4.295 lao động cho thấy 93,8% có trình độ dưới lớp 12 và 62,9% là lao động vệ tinh làm việc tại gia đình. Điều này dẫn đến sự thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ thợ bậc cao, khả năng đọc bản vẽ kỹ thuật hạn chế và gây khó khăn lớn cho doanh nghiệp trong việc kiểm soát tính đồng nhất về chất lượng khi sản xuất các đơn hàng lớn.

Thị trường Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu có tiềm năng tiêu thụ như thế nào đối với sản phẩm mây tre lá? Hoa Kỳ nhập khẩu khoảng 13 tỷ USD hàng thủ công mỹ nghệ mỗi năm, trong đó nhu cầu riêng về mây tre lá đạt từ 400 đến 500 triệu USD, nhưng kim ngạch của Việt Nam mới đáp ứng từ 4% đến 5%. Thị trường EU nhập khẩu khoảng 7 tỷ USD mỗi năm với mức tăng trưởng kim ngạch hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam đạt bình quân 21,28% mỗi năm, mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn.

Giải pháp công nghệ nào mang tính cấp bách nhất đối với các doanh nghiệp đan lát Bình Dương? Đầu tư hệ thống lò sấy hơi nước và thiết bị đo độ ẩm kỹ thuật số là giải pháp cấp bách nhất. Do 80,0% cơ sở hiện chưa có máy móc chuyên dụng, sản phẩm rất dễ bị nấm mốc trong mùa mưa hoặc khi vận chuyển container dài ngày trên biển, khiến việc trang bị công nghệ sấy sẽ giúp giảm tỷ lệ hàng hư hỏng xuống dưới 1,5%.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa sâu sắc lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Michael Porter và thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo, làm cơ sở khoa học vững chắc cho chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu mây tre lá.
• Phân tích thực nghiệm toàn diện trên toàn bộ 54 doanh nghiệp tại Bình Dương, chỉ rõ 90,7% tập trung tại Tân Uyên và Thuận An cùng tỷ lệ 96,0% sản phẩm tích hợp gốm sứ độc đáo.
• Đánh giá chính xác bức tranh nguồn nhân lực với 4.295 lao động, trong đó 62,9% là lao động vệ tinh, khẳng định vai trò an sinh xã hội to lớn và tỷ lệ thực thu ngoại tệ đạt 95% đến 97%.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ về phát triển nhân lực, đầu tư công nghệ sấy, quy hoạch vùng nguyên liệu và thành lập Hiệp hội ngành hàng trong giai đoạn 2008–2015.
• Xác lập định hướng thị trường mục tiêu trọng điểm gồm Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và Nhật Bản nhằm nâng cao kim ngạch xuất khẩu trực tiếp cho tỉnh Bình Dương.

Luận văn đóng góp hệ thống cứ liệu khoa học và thực tiễn có giá trị cao, giúp các nhà quản lý và doanh nghiệp tại Bình Dương tháo gỡ điểm nghẽn về công nghệ và chuỗi cung ứng. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu, các cơ quan ban ngành và doanh nghiệp cần bắt tay triển khai ngay việc thành lập Hiệp hội ngành hàng và nâng cấp hệ thống lò sấy trong giai đoạn 2008–2010, tạo bước đệm vững chắc cho ngành mây tre lá Bình Dương vươn tầm quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 SỰ CẦN THIẾT PHẢI ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ 1.1 - Cơ sở lý luận để đẩy mạnh xuất khẩu hàng mây tre lá: Cơ sở lý luận về một số học thuyết kinh tế sẽ giúp ta thấy được lợi ích của thương mại quốc tế nhằm làm tiền đề cho thấy sự cần thiết phải đNy mạnh xuất khNu hàng TCMN mây tre lá và làm nền tảng lý thuyết để xây dựng các giải pháp nhằm đNy mạnh xuất khNu hàng mây tre lá của Việt Nam nói chung và của tỉnh Bình Dương nói riêng.1 - Cơ sở lý luận về các học thuyết kinh tế: 1.1 - Thuyết trọng thương: Thuyết trọng thương ra đời và phát triển mạnh ở Châu Âu, mạnh mẽ nhất là ở Anh và Pháp từ giữa thế kỷ 15, 16, 17 và kết thúc thời kỳ hoàng kim của mình vào giữa thế kỷ thứ 18. Theo thuyết trọng thương thì một quốc gia càng có nhiều tiền tệ (vàng) thì càng giàu có, vì vậy mỗi nước muốn đạt được sự thịnh vượng trong phát triển kinh tế thì phải gia tăng khối lượng tiền tệ. Muốn gia tăng khối lượng tiền tệ của một nước thì con đường chủ yếu là phải phát triển ngoại thương, tức là phát triển buôn bán với nước ngoài và nhấn mạnh rằng phải thực hiện chính sách xuất siêu trong hoạt động ngoại thương. Thuyết này cho rằng hoạt động ngoại thương là một trò chơi có tổng lợi ích bằng không, tức là trong trao đổi giữa hai quốc gia phải có một bên lợi và một bên chịu thiệt hại tương ứng, hay nói cách khác quốc gia này làm giàu dựa trên sự hy sinh của quốc gia khác.

Và đề cao vai trò của nhà nước trong việc điều khiển kinh tế thông qua các chính sách bảo hộ mậu dịch nhằm đạt được và duy trì hiện tượng xuất siêu trong thương mại quốc tế. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Thuyết trọng thương đã cho chúng ta thấy được tầm quan trọng của thương mại quốc tế. Vận dụng học thuyết này, ta thấy muốn phát triển ngành mây tre lá Bình Dương thì cần phải đẩy mạnh xuất khẩu, vì đây là mặt hàng mà thị trường nước ngoài rất ưa chuộng, xuất khẩu mặt hàng này không những tạo công ăn việc làm cho nhiều người lao động, mà còn thu ngoại tệ về cho đất nước. Nhưng để xuất khẩu được mặt hàng này bền vững và hiệu quả, thì bên cạnh sự nỗ lực của các doanh nghiệp, cũng cần phải có sự hỗ trợ của chính quyền và các cơ quan chức năng của Tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi và có những chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp xuất khẩu mặt hàng này.2 - Học thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith: Adam Smith (1723 - 1790) là nhà kinh tế học cổ điển người Anh.

Ông có nhiều tác phNm về kinh tế, nổi tiếng nhất là tác phNm “Nghiên cứu về bản chất và nguyên nhân giàu có của các quốc gia” xuất bản năm 1776, nhờ tác phNm này mà ông được suy tôn là “Cha đẻ của kinh tế học”, trong tác phNm này ông đã khẳng định “Sự giàu có của mỗi quốc gia đạt được không phải do những qui định chặt chẽ mà do tự do kinh doanh”, ông ủng hộ tư tưởng tự do kinh tế và đề cao tự do cạnh tranh. Theo Adam Smith, mỗi quốc gia nên chuyên môn hóa vào những ngành sản xuất, xuất khNu những mặt hàng mà mình có lợi thế tuyệt đối và nhập khNu những mặt hàng mà mình không có lợi thế tuyệt đối thì sẽ có lợi. Nghĩa là sử dụng những lợi thế tuyệt đối sẽ cho phép quốc gia đó sản xuất sản phNm với chi phí sản xuất thấp hơn các nước khác, chẳng hạn như: tài nguyên nhiều, dễ khai thác, lao động dồi dào, giá nhân công rẻ, khí hậu ôn hòa… Thương mại không phải là trò chơi có tổng lợi ích bằng không, mà đây là quy luật trò chơi tích cực, theo đó các quốc gia đều có lợi trong thương mại quốc tế. Học thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith giúp chúng ta nhận thấy rằng nên đẩy mạnh xuất khẩu hàng mây tre lá, vì đây là ngành hàng mà Bình Dương có nhiều lợi thế để phát triển như gần nguồn cung ứng nguyên liệu mà nguồn nguyên liệu mây tre lá thì rất dồi dào ở Việt Nam, lực lượng lao động thì nhiều, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 chi phí nhân công tương đối thấp, lại tận dụng được lao động phổ thông, do đó nên tập trung phát triển ngành hàng này để xuất khẩu thu ngoại tệ về cho đất nước và góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam.3 - Học thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo: David Ricardo (1772 - 1823) là nhà duy vật, nhà kinh tế học người Anh.Mác đánh giá là người “đạt tới đỉnh cao nhất của kinh tế chính trị tư sản cổ điển”, tác phNm nổi tiếng nhất của ông là “Những nguyên lý kinh tế chính trị và thuế”.

Theo ông, các quốc gia có thể chuyên môn hóa vào sản xuất và xuất khNu những sản phNm mà họ không có lợi thế tuyệt đối so với nước khác, nhưng lại có lợi thế tuyệt đối lớn hơn giữa hai sản phNm trong nước, tức là sản phNm đó có lợi thế so sánh hay lợi thế tương đối và nhập khNu những sản phNm mà họ không có lợi thế so sánh thì tất cả quốc gia đều có lợi. Lợi thế so sánh ở đây là dựa vào trình độ phát triển của yếu tố sản xuất của mỗi quốc gia, chẳng hạn như: trình độ nguồn nhân lực, trình độ công nghệ, cơ sở vật chất kỹ thuật… và lợi thế so sánh không phải là bất di bất dịch, mà nó sẽ thay đổi tùy thuộc vào thời gian và trình độ phát triển của mỗi quốc gia, mỗi địa phương. Học thuyết này cho chúng ta thấy về lâu dài thì tài nguyên thiên nhiên, chi phí lao động rẻ không còn là lợi thế cạnh tranh nữa, mà thay vào đó là tri thức, công nghệ sẽ trở thành yếu tố quyết định sự thành công trên thị trường. Vận dụng học thuyết này, tác giả nhận thấy rằng để đẩy mạnh xuất khẩu hàng mây tre lá thì bên cạnh việc sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên, còn phải không ngừng cải tiến đầu tư trang thiết bị công nghệ (như lò sấy, máy hút ẩm), mở rộng quy mô, nâng cao tay nghề, trình độ nghiệp vụ, quản lý, cải tiến mẫu mã… nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Mặc dù xuất khẩu mặt hàng này không đem lại kim ngạch cao như các ngành may mặc, da giày… nhưng giá trị thực thu lại cao, do sử dụng chủ yếu nguyên liệu trong nước. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Trên là điển hình một số học thuyết thương mại quốc tế được trình bày nhằm làm tiền đề cho thấy sự cần thiết phải đNy mạnh xuất khNu hàng mây tre lá và làm nền tảng lý thuyết cho việc xây dựng các giải pháp.2 - Cơ sở lý luận về lợi thế cạnh tranh: 1.1 - Quan điểm về lợi thế cạnh tranh: ™ Quan điểm của Michael Porter: Quan điểm về lợi thế cạnh tranh trước hết có thể xuất phát từ một quan điểm rất đơn giản: một khách hàng sẽ mua một sản phNm hoặc một dịch vụ nào đó của xí nghiệp chỉ vì sản phNm, dịch vụ đó giá rẻ hơn nhưng có cùng chất lượng, hoặc giá đắt hơn nhưng chất lượng cao hơn so với sản phNm dịch vụ của đối thủ cạnh tranh. Và ngay khái niệm “chất lượng” (quality) ở đây phải được hiểu theo nghĩa rộng, nó có thể là dịch vụ kèm theo sản phNm hoặc “giá trị” (value) của sản phNm mà người tiêu dùng có thể tìm thấy ở chính sản phNm và không thấy ở sản phNm cạnh tranh. Theo Michael Porter “Lợi thế cạnh tranh về cơ bản xuất phát từ giá trị mà một xí nghiệp có thể tạo ra cho người mua và giá trị đó vượt quá phí tổn của xí nghiệp” theo quan điểm của Ông, cái mà xí nghiệp tạo ra lớn hơn chi phí xí nghiệp bỏ ra và khách hàng đã tìm thấy lợi khi quyết định chọn mua sản phNm của xí nghiệp, đó là lợi thế cạnh tranh mà xí nghiệp biết tận dụng và đã đạt được mục đích.

Việc tạo ra lợi thế cạnh tranh tùy thuộc vào phạm vi cạnh tranh hoặc trên toàn bộ thị trường. Muốn nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp cần xác định lợi thế của mình mới có thể giành được thắng lợi, có hai nhóm lợi thế cạnh tranh: + Lợi thế về chi phí: tạo ra sản phNm có chi phí thấp hơn đối thủ cạnh tranh, các yếu tố sản xuất như đất đai, vốn và lao động thường được xem là nguồn lực để tạo ra lợi thế cạnh tranh. + Lợi thế về sự khác biệt: dựa vào sự khác biệt của sản phNm làm tăng giá trị cho người tiêu dùng hoặc giảm chi phí sử dụng sản phNm hoặc nâng cao tính hoàn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 thiện khi sử dụng sản phNm. Lợi thế này cho phép thị trường chấp nhận mức giá thậm chí cao hơn đối thủ.

Lợi thế cạnh tranh được tạo ra từ hai nguồn: năng lực cạnh tranh và môi trường bên ngoài. Năng lực cạnh tranh mạnh hay yếu tác động trực tiếp lợi thế cạnh tranh, tác động đó mang tính chủ quan của doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh xuất phát từ những yếu tố, những lĩnh vực trong nội bộ doanh nghiệp tạo ra, bao gồm: máy móc thiết bị (Machine), nguyên vật liệu (Material), nguồn nhân lực (Man), tài chính (Money), quảng bá tiếp thị (Maketing), tổ chức quản lý (Management). Bên cạnh đó, lợi thế cạnh tranh còn chịu sự tác động gián tiếp bởi cơ hội và nguy cơ do môi trường bên ngoài tác động vào như chính sách quốc gia.

Vậy khả năng cạnh tranh mạnh, yếu là do kết quả của lợi thế cạnh tranh, mà lợi thế cạnh tranh chịu sự tác động bởi hai nguồn lực trên.Vậy lợi thế cạnh tranh chính là cốt lõi làm tăng vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh thể hiện qua mô hình 3C: Khách hàng (Customer) Coâng ty Ñoái thuû caïnh tranh (Companies) (Competitors) Lôïi theá caïnh h Hình 1.1: Vị thế cạnh tranh Một doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh mạnh hay yếu thì doanh nghiệp đó phải có lợi thế cạnh tranh nhiều hay ít. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Toå chöùc Nguoàn Hieäu quaû Chieán lôïi theá vaø Löôï caïnh t h Naêng suaát Hình 1.