CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SỰ THỎA MÃN CÔNG VIỆC 1. Khái niệm Sự thỏa mãn: Sự thỏa mãn là khi bạn nhận được một thứ gì đó mà bạn mong muốn hoặc khi bạn hoàn thành một việc mà mình mong muốn, theo từ điển Cambrigde (2017). Sự thỏa mãn trong công việc: Theo sự tổng hợp những định nghĩa về sự thỏa mãn trong công việc của Aziri (2011), mặc dù khái niệm này được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu khoa học cũng như trong cuộc sống hàng ngày, vẫn không có sự thống nhất chung về định nghĩa sự thỏa mãn trong công việc là gì. Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về định nghĩa sự thỏa mãn trong công việc.
Một số các định nghĩa được trích dẫn phổ biến nhất về sự thỏa mãn trong công việc như sau: Hoppock (1935) định nghĩa sự thỏa mãn trong công việc là sự kết hợp bất kỳ của các hoàn cảnh tâm lý, sinh lý và môi trường làm cho một người trung thực phát biểu rằng tôi thỏa mãn với công việc của tôi. Theo cách tiếp cận này mặc dù sự thỏa mãn trong công việc không những chịu ảnh hưởng của yếu tố bên ngoài mà còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên trong có liên quan đến cảm nhận của họ. Vroom (1964) định nghĩa sự thỏa mãn trong công việc là định hướng tình cảm của một cá nhân đối với vai trò công việc mà họ đang nắm giữ. Sự thỏa mãn trong công việc tập trung vào vai trò của nhân viên tại nơi làm việc.
Một trong những định nghĩa thường được trích dẫn nhất về sự thỏa mãn trong công việc là do Spector (1997) đưa ra theo sự thỏa mãn công việc của người lao động liên quan đến cách mọi người cảm nhận về công việc và các khía cạnh khác nhau của họ. Nó liên quan đến mức độ mà mọi người thích hoặc không thích công việc của họ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Do đó sự thỏa mãn hoặc không thỏa mãn trong công việc có thể xuất hiện trong bất kỳ tình huống làm việc nào. Sự thỏa mãn trong công việc thể hiện sự kết hợp giữa những cảm xúc tích cực hay tiêu cực mà người lao động đang hướng tới công việc của họ.
Khi nhân viên làm việc trong một tổ chức kinh doanh, họ có những nhu cầu và mong muốn riêng. Sự thỏa mãn trong công việc thể hiện mức độ kỳ vọng và sự phù hợp với các phần thưởng. Nó gắn liền với hành vi của cá nhân đó tại nơi làm việc (Davis và Nestrom, 1985). Theo Kaliski (2007), sự thỏa mãn trong công việc là cảm giác của người lao động về thành tích và sự thành công trong công việc, có liên quan trực tiếp đến sản phẩm cũng như phúc lợi cá nhân.
Sự thỏa mãn trong công việc có nghĩa là thực hiện một công việc mình yêu thích, làm tốt nó và được khen thưởng cho những nỗ lực của người lao động. Sự thỏa mãn trong công việc còn ngụ ý sự nhiệt tình và hạnh phúc với công việc của một người. Đó là chìa khóa dẫn đến sự công nhận, thu nhập, sự thăng tiến và sự thành công của các mục đích khác dẫn đến cảm giác đầy đủ. Sự thỏa mãn trong công việc là một tập hợp các cảm xúc và niềm tin mà mọi người có về công việc hiện tại của họ.
Mức độ thỏa mãn trong công việc của mọi người có thể từ sự thỏa mãn cực kỳ đến sự không thỏa mãn cực đoan. Ngoài việc có thái độ về công việc của họ như một toàn thể. Con người cũng có thể có thái độ về các khía cạnh khác nhau của công việc của họ như là công việc họ làm, đồng nghiệp, giám sát viên hoặc phụ thuộc và mức lương của họ (George và Jone, 2008). Theo Aziri (2011) thì sự thỏa mãn trong công việc có thể được coi là một trong những yếu tố chính khi nói đến hiệu quả của các tổ chức kinh doanh.
Trong thực tế, mô hình quản lý mới xem xét mong muốn cá nhân của nhân viên và nhu cầu riêng của họ là chỉ số rất tốt cho tầm quan trọng của sự thỏa mãn trong công việc trong các công ty hiện nay. Một nhân viên có sự thỏa mãn công việc là một nhân viên hạnh phúc và một nhân viên hạnh phúc là một nhân viên thành công. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tầm quan trọng của sự thỏa mãn công việc Các nghiên cứu về sự thỏa mãn công việc là đề tài không mới nhưng tầm ảnh hưởng của sự thỏa mãn công việc đến lực lượng lao động là không hề thay đổi.
Để duy trì và nâng cao sự thỏa mãn công việc cho người lao động các nhà nghiên cứu đã đưa ra một số lý do sau nhằm chứng minh tầm quan trọng của sự thỏa mãn công việc: Sự thỏa mãn công việc là dấu hiếu nhận biết hiệu quả làm việc của nhân viên và chỉ số hoạt động của tổ chức: Spector (1997) nêu lên ba đặc điểm quan trọng của sự thỏa mãn trong công việc: (1) Sự thỏa mãn trong công việc là một chỉ báo về sự hiệu quả làm việc của nhân viên. Mức độ thỏa mãn cao cho thấy trạng thái cảm xúc và tinh thần tốt của nhân viên. Qua đó thấy được nhân viên được đối xử công bằng và được tôn trọng trong tổ chức; (2) Sự thỏa mãn công việc của nhân viên có ảnh hưởng đến việc vận hành và hoạt động kinh doanh của tổ chức. Nó có tác động đến hành vi tích cực hoặc tiêu cực của nhân viên; (3) Sự thỏa mãn trong công việc có thể được sử dụng làm chỉ số hoạt động của tổ chức.
Thông qua đó có thể đánh giá được sự thỏa mãn trong công việc trong các đơn vị tổ chức khác nhau, nó là một dấu hiệu tốt về sự thay đổi của tổ chức và tăng hiệu suất. Sự thỏa mãn công việc giúp nâng cao lòng trung thành và làm giảm sự vắng mặt của nhân viên Khi nhân viên có mức độ thỏa mãn công việc càng cao thì lòng trung thành với tổ chức càng cao và giảm sự vắng mặt. Vanderberg và Lance (1992) chứng minh rằng sự thỏa mãn trong công việc càng cao thì mức độ trung thành của nhân viên càng cao, nhấn mạnh sự hay vắng mặt của nhân viên tạo nên chi phí to lớn nghiêm trọng cho các công ty. Do đó các nhà quản lý thường xuyên biết cách làm giảm và giảm thiểu nó đến mức tối thiểu.
Cách tốt nhất để giảm bớt sự hay vắng mặt là thông qua việc tăng mức độ thỏa mãn của nhân viên, ý tưởng của phương pháp này là mức độ thỏa mãn trong công việc càng cao thì nhân viên sẽ ít bỏ việc hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Cùng quan điểm này, Aziri (2011) khi xét đến tầm quan trọng của sự thỏa mãn trong công việc, đặc biệt đáng chú ý khi xét đến nhiều hậu quả tiêu cực của sự không thỏa mãn trong công việc như thiếu trung thành, thường xuyên vắng mặt, tăng số vụ tai nạn trong lao động. Theo Lawer và Porter (1967), cho rằng sự thỏa mãn công việc là quan trọng. Lý do đơn giản nhất dựa trên thực tế là sự tương quan mạnh mẽ giữa sự biến động nhân sự và sự thỏa mãn công việc xuất hiện trong các nghiên cứu trước đó.
Theo đó, sự thỏa mãn trong công việc dường như là điều quan trọng của các tổ chức muốn giảm sự hay vắng mặt và sự biến động nhân sự trong tổ chức. Sự thỏa mãn công việc mang đến những thành tựu Locke và Latham (1990) cung cấp một mô hình tập trung sự thỏa mãn trong công việc. Khi mục tiêu công việc được thiết lập ở mức cao nhất và kỳ vọng cao cho sự thành công trong công việc, nó tạo nên thành tựu và thành công trong việc thực hiện nhiệm vụ. Sự thành công được phân tích như một yếu tố tạo nên sự thỏa mãn trong công việc đối với người lao động.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sự thỏa mãn công việc 1. Lương, phúc lợi Spector (1997) lương là yếu tố đi vào đời sống của một cá nhân để tạo nên sự thỏa mãn về vật chất, nhu cầu xã hội và tâm lý. Vì lý do này mà lương được xem là một sự thỏa mãn công việc quan trọng đáp ứng nhu cầu vật chất của cá nhân. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Đào tạo và cơ hội thăng tiến Theo Spector (1997), cơ hội thăng tiến là yếu tố đảm bảo cho sự thỏa mãn công việc. Yếu tố này được xếp vào một trong những yếu tố làm thỏa mãn nhu cầu về mặt tâm lý của người lao động. Đào tạo và thăng tiến thể hiện nhận thức của nhân viên về các cơ hội để phát triển năng lựa cá nhân và cơ hội thăng tiến trong tổ chức. Theo Lâm Tấn Khải (2017), các yếu tố về đào tạo và thăng tiến có liên quan đến cơ hội học tập và tham gia các chương trình đào tạo, sự sẵn lòng của tổ chức trong việc tạo điều kiện cho nhân viên học tập và các chính sách, quy định về thăng tiến cũng như sự công bằng của các chính sách này.
Mối quan hệ với đồng nghiệp Sự cảm nhận về tính cách và sự thân thiện trong tinh thần làm việc nhóm. Mối quan hệ với đồng nghiệp là yếu tố xác định mức độ thỏa mãn công việc của nhân viên. Việc có được mối quan hệ tốt với đồng nghiệp và cấp trên đảm bảo cho sự thỏa mãn trong công việc nhân viên trong quá trình làm việc Spector (1997). Theo Zhou & George (2001) nhấn mạnh sự hỗ trợ của đồng nghiệp trong việc giúp đỡ lẫn nhau trong công việc khi cần thiết bằng cách chia sẻ kiến thức và chuyên môn cũng như khuyến khích và hỗ trợ.
Trong một môi trường mà sự hỗ trợ của đồng nghiệp cao, giúp nhân viên có thể thảo luận các ý tưởng cởi mở và trung thực hơn. Cấp trên Theo Trần Thị Kim Dung (2005), cấp trên liên quan đến quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới. Nghiên cứu đề cập đến phong cách lãnh đạo và khả năng thực hiện sự hỗ trợ cấp dưới. Theo Tsitmideli et.
al (2016), hành vi của cấp trên có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của một bộ phận và có tác động đến tâm lý của nhân viên : (1) Sự cởi mởi trong việc giao tiếp; (2) Sự công nhận của trong công việc đối với cấp dưới và (3) Tính trung thực và sự tin cậy giữa cấp trên và cấp dưới.