CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE CÔN: LÝ NHÀ NƯỚC TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.1 Vai trò của nông thôn trong phát triển kinh tế xã hội LL Khái niệm và đặc trưng của nông thôn 1.11 Khái niệm về nông thôn Hiện nay trên thể giới vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau và chưa có định nghĩa chuẩn xác về nông thôn. Theo Từ điển Bách khoa nông nghiệp Việt Nam thì nông thôn là: "phần lãnh thd cia một nước hay của một đơn vị hình chính nằm ngoài lãnh thổ đô th, cô mỗi trường tự nhiên, hoàn cảnh kính tế xã hội, điều kiện sống khác biệt thành thị và dân cưu chủ yếu làm nông net 'Ở Việt Nam, theo quy định về hành chính và thống kê, thì nông thôn là những dia ban thuộc xã (những địa bản thuộc phường hoặc thị trấn được quy định là khu vực thành. Cho đến nay, nông thôn ở nước ta được hiễu là nơi sinh sống và lim việc của một sông đồng bao gồm chủ yếu là nông dân, là ving sản xuất nông nghiệp là chính. Nông thôn có cơ cấu hạ ting, trình độtip cận thị trường, tình độ sản xuất hing hỏa thấp hơn so với thành thị Hiện nay, khái niệm về nông thôn đã được nêu rõ tại Thông tư số 54/TT-BNNPTNT.
ngày 21/08/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là: “Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phổ, thị xã, thị trần, được quản lý bởi cắp hành chỉnh cơ sở là ủy ban nhân dân xã” 8] Nong thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bản mà ở đồ sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn. Nông thôn có thể được xem xế trên nhiều góc độ: Kínht chính trị, văn hoá, xã hội. Kinh tế nông thôn là một khu vực của nền kinh tế gắn liền với địa bàn ông thôn. Kinh tế nông thôn vừa mang những đặc trưng chung của nỀn kính tế v lục lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, về cơ chế kinh t.
vừa có những đặc điểm riêng gắn liền với nông nghiệp, nông thôn. Xét về mặt kinh tế - kỹ thuật, kính tẾ nông thôn có thé bao gém nhiễu ngành kinh tế như: nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, tiểu, thủ công nghiệp, dịch vụ. lâm nghiệp, ngư nghiệp li ngành kinh 1.2 Đặc trừng cơ bản của nông thôn, Nong thôn được xác định theo ba đặc trưng cơ bản sau; ‘VE các nhóm giai cấp, tầng lớp xã hội: Ở nông thôn con người sinh sống 4 : là nông dân và còn một số đối tượng khác cùng sinh sống như cán bộ, VE lĩnh vực sản xuất Đặc tg rõ nét nhất cia nông thôn là sản xuất nông nghiệp "Ngoài ra, còn có thể ké đến cầu trúc phi nông nghiệp bao gồm: dich vụ, buôn bán, tiêu thủ công nghiệp mà có vai ở rấ lớn đối với Tính vực sin xuất nông nghiệp V ối sống, văn hóa của từng loại tập quán: Nông thôn thường rit đặc trưng vé sống văn hóa của công đồng làng, xã. Đặc trưng này bao gồm rất nhiều khía cạnh như.
từ hệ thing dich vụ, sự giao iếp, đồi ng tinh thần, phong tục, ập quấn, hệ giá trị chuẩn mực cho bảnh vi. đến khía cạnh dân số, lối sống gia đình, sinh hoạt kinh tế, đến hệ thông đường x8, năng lượng, nhà ð, Đó là những đặc trưng cơ bản nhất vé mặt xã hội học để nhận diện nông thôn. Chính đặc trưng thứ ba đã tạo ra bản sắc riêng, điện mạo riêng cho hệ thống xã hội nông.2 Vai tồ, vị tí của nông thôn trong phát triển bén vãng cia các quốc gia, din tộc Nhận thức rõ được vai trò của nông nghiệp, nông dân và nông thôn luôn cung cấp lương thực thực phẩm và các nguyên liệu đảm bảo nhu cầu ăn, mặc, ở cho toàn xã hội nên Chủ tịch Hỗ Chí Minh đã viết “Việt Nam là nước sống về nông nghiệp, nén kinh «& cia ta lấy canh nông làm gốc. Trong công cuộc xây dựng nước nhà, Chính phủ trồng mong vào nông din, trồng cây một phần lớn vào nông nghiệp.
Nông din ta giàu thi nước ta giảu, nông dân ta thịnh thì nước ta thận ; “phải làm cho dân có mặc”. Người luôn nhắc nhở phải đầy mạnh tăng gia sản xi L 1g nhiều cây lương thực, hoa mau, phát triển chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà, gia cằm.) Nông thôn là đị bản sản xuất và cũng cấp lương thực, thực phẩm cho ti đăng của cả xã hội: là thị trường quan trọng để tiêu thụ sản phẩm của khu vực thành thị hiện đại Nang thôn chiếm đại đa số nguồn ải nguyên, đất dai, khoảng sản, động thực vật rừng, biển nên sự phát tiển bền vũng nông thon có ảnh hưởng to lớn đến việc bảo vệ môi trường sinh thái, việc khai thác, sử dụng có hiệu quá các nguồn tai nguyên khu vực. nông thôn đảm bảo cho sự phát triển lâu đãi và bén vũng của đất nước [26]. Vai trò của phát triển nông thôn cn thể hiện trong việc gin giữ vả tô điểm cho môi trưởng.
sinh thải của con người, tạo sự gin bỏ hải hòa giữa con người với thiên nhiên và hình. thành những nơi nghỉ ngơi trong lành, giải tí phong phú, ving du lịch sinh thái đa dạng và thanh bình, góp phần nâng cao đời sing tinh thần cho con người [23] [Nong thôn là thị tường lớn để tiêu thụ sin phẩm của công nghiệp, nhất là các sin phẩm công nghiệp tiêu dùng, phát triển mạnh mè nông thôn nhất là việc xây dựng. nông thôn mới, nâng cao thu nhập của người nông dân, tăng sức mua từ khu vực nông thôn sẽ làm cau sản phẩm công nghiệp tăng, thúc day công nghiệp phát triển [29].3 Xây dung nông thôn mới trong tế tình phát tiễn kình tế xã hội 1.1 Khải niệm về nông thôn mới Nông thôn mới (NTM) là nông thôn ma rong đời sống vật chất, vấn hoá, tỉnh thần của người dân không ngừng được nang cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành. thi, Nong dan được đào tạo, thu các tiến bộ kỹ thuật n tiến, có bản lĩnh chính trị ‘ving vàng, đồng vai tro làm chủ nông thôn mới.
NTM có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ ting được xây dựng đồng bộ, hiện dai, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, địch vụ và đô thi, Nông thôn én định, gidu bản sắc văn hoá dân tộc, i trường sinh. thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. Và như vậy mô h lh nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cầu trúc tạo thành một kiễu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay, là kigu nông thôn được xây dựng khác biệt hẳn so với mô hình truyền thông ở tính tiên tiễn về mọi mặt: Sản.
xuất nông nghiệp cia nông thôn mới phải bao gồm cơ cấu các ngành nghé mới với các điều kiện sản xuất nông nghiệp hiện đại hơn, việc ứng dụng khoa học, kỳ thuật tiên tiến phải được phổ biến rộng rãi, quy mô lớn, hiệu quả kinh tẾ cao, thu nhập của người dân ôn định, ha ting và các điều kiện sống hiện đại. Tuy nhiên, cũng cần phải phân biệt rõ xây dựng (XD) NTM đi dt ngin khoảng cách giữa "nông thôn” và "thành tị 1.32 Nguyên tắc xấy dong nông thân mới "Nhiệm vụ xây dung nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng theo tỉnh thần Nghị quyết Hội nghị lan thứ 7 của Ban Chap hành Trung ương Dang, khóa X về nông nghiệp, nông dan, nông thôn. Theo đó công tác QLNN dây dựng nông thôn mới thực hiện theo các nguyên tắc sau [1] + Các nội dung, hoạt động của Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 ~ 2020 phải hướng tới mục tiêu thực hiện 19 tiêu chỉ của Bộ tiêu chi quốc gia vỀ nông thôn mới ban hành ti Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2016 của Thủ tưởng Chính phủ (sau đây gọi là Bộ tiêu chí quốc gia NIM) - Phát huy vai trò chủ thé của cộng đồng dân ew địa phương là chính, Nhà nước đồng vai trd định hướng, ban hành các tiêu chí, quy chuẳn, chính sách, cơ chế hỗ trợ, dio tạo cân bộ và hướng dẫn thực hiện. Các hoạt động cụ thé do chính cộng đồng người dân ở thôn, xã bản bạc dân chủ để quyết định và tổ chức thực hiện.
~ Được thực hiện trên cơ sở kế thừa và lồng ghép chương trình mục tiêu quốc gia, chung tình bỗ trợ có mục tiêu, các chương trình, dự án khác dang triển khai trên địa bàn nông thôn, có bổ sung dự án hỗ trợ với các lĩnh vực cả sách khuyến khích mạnh mẽ đầu tư của các thành phần kinh tế; huy động đóng góp. của các ting lớp dân cư. + Thực hiện Chương tình xây dụng nông thôn mới phải gin với kế hoạch phát tiển kin tế: xã hội của địa phương, cổ quy hoạch và cơ chế đảm bảo thực h các quy hoạch xây dựng nông thôn mới đã được cấp có thẳm quy n phê duyệt ~ Công khai, mình bạch về quản lý, sĩ dụng các nguồn le; tăng cường phản cp, tao quyền cho cấp xã quản lý và tổ chức thực hiện các công trình, dự án của Chương trình xây đựng nông thôn mối, phát huy vai trẻ fim chủ của người din và cộng đồng, thực hiện dân chủ cơ sở trong qui tình lập ké hoạch, ổ chức thực hiện và giảm sit, đính giá ~ Xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả hệ hổng chính tị và toàn xã hồi: cắp tỷ dang, chính quyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, để án, kế hoạch và tổ chức thực hiện. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị, xã hội van đông mọi ting lớp nhân dân phát huy vai tò chủ thể trong xây đựng nông thôn mới.3 Quân lý Nhà nước về xây dụng nông thin mới “Thuật ngữ “Quản lý nhà nước” được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp.
Theo nghĩa rộng: Quản lý nhà nước là sự chỉ huy, điều hành của các cơ quan nhà nước (lập pháp, hành pháp và tư pháp) để thực thi quyền lực Nhà nước, thông qua các văn bản quy phạm pháp luật. Theo nghĩa hẹp: Quản lý nhà nước chủ yu là quá tình ổ chức, điều "hành của hệ thống cơ quan hành chính nha nước đối với các quá trình xã hội và hành vi của con người theo pháp luật, nhằm đạt được những mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ quan lý nhà nước.