CHƯƠNG I: NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM CỦA NHÀ MÁY I. KHÁI NIỆM VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM 1. Khái niệm chất lượng sản phẩm. Chất lượng sản phẩm là một phạm trù rất rộng và phức tạp, phản ánh tổng hợp nội dung kỹ thuật, kinh tế và xã hội.
Do tính phức tạp nên hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau về chất lượng sản phẩm. Tuỳ vào góc độ xem xét, giai đoạn phát triển kinh tế xã hội mà người ta đưa ra nhiều quan niệm khác nhau về chất lượng sản phẩm. Theo quan điểm triết học chất lượng là một phần tồn tại cơ bản bên trong các sự vật hiện tượng. Theo Mác thị chất lượng sản phẩm là mức độ, là thước do biểu thị giá trị sử dụng của nó.
Giá trị sử dụng là một sản phẩm làm nên tính hữu ích của sản phẩm và đó là chính là chất lượng của sản phẩm. Theo Jonh Locke (nhà triết học người Anh) thì chất lượng của sản phẩm có tính chủ quan và chia làm hai bậc: ban đầu và thứ cấp. Ông đã chú ý đến những tính chất quyết định chất lượng tồn tại trong sản phẩm, nhưng những thuộc tính ấy lại phụ thuộc vào nhận thức của thế giới vật chất. Chất lượng là một khái niệm trương đối phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tự nhiên, kỹ thuật, môi trường và những thói quen của từng người.
Theo ngôn ngữ kinh doanh, đó là cường độ ý muốn đối với mỗi sản phẩm, từng hoàn cảnh khác nhau. Theo Emanuel Cantơ( nhà triết học Đức) lại cho rằng: “ Chất lượng là hình thức quan toà làm việc” Trong nền kinh tế thị trường người ta đưa ra nhiều quan niệm khác nhau về chất lượng sản phẩm. Những khái niệm chất lượng này xuất phát và gắn bó chặt chẽ với các yếu tố cơ bản của thị trường như nhu cầu cạnh tranh, giá cả. 2 Nguyễn Thị Hạnh - Quản lý kinh tế 44A Chuyên đề thực tập Theo tính chất công nghệ sản xuất: Chất lượng sản phẩm là tổng hợp những đặc tính bên trong của sản phẩm có thể đo được hoặc so sánh được, phản ánh giá trị sử dụng và chức năng của sản phẩm đó đáp ứng yêu cầu cho trước trong những điều kiện xác định về kinh tế - xã hội.
Theo hướng phục vụ khách hàng: Chất lượng sản phẩm chính là mức độ thoả mãn nhu cầu hay là sự phù hợp với những đòi hỏi của người tiêu dùng. Theo quan niệm hướng theo cam kết của nhà sản xuất: Chất lượng là tổng thể các chỉ tiêu, những đặc tính của sản phẩm thể hiện được sự thoả mãn nhu cầu trong điều kiện tiêu dùng xác định, phù hợp với công dụng của sản phẩm mà người tiêu dùng mong muốn. Theo quan niệm thị trường, chất lượng là sự kết hợp giữa các đặc tính của sản phẩm thoả mãn được nhu cầu của khách hàng trong giới hạn chi phí nhất định. Từ điển tiếng Việt phổ thông thì cho: Chất lượng là tổng thể những tính chất, thuộc tính của sự vật (sự việc).làm cho sự vật (sự việc) này phân biệt với sự vật (sự việc) khác.
Còn từ điển Oxford Pocket Dictinary lại cho: Chất lượng là mức hoàn thiện, là đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dữ kiện, các thông số cơ bản.Taguli chuyên gia chất lượng cơ khí của Nhật Bản cho chất lượng sản phẩm là sự mất mát cho xã hội từ khi sản phẩm được chuyển đi (khỏi nơi tạo ra nó để đưa ra xã hội sử dụng) Theo tiêu chuẩn chất lượng hàng hoá ở Pháp NFX 50 - 109: Chất lượng là tiềm năng của mỗi sản phẩm hay dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu sử dụng. Theo chuyên gia chất lượng người Nhật Karatsu Hafime: Chất lượng là khả năng thoả mãn nhu cầu của khách hàng với chi phí thấp nhất. 3 Nguyễn Thị Hạnh - Quản lý kinh tế 44A Chuyên đề thực tập Theo TCVN ISO 8402: Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể(đối tượng) tạo ra cho thực thể (đối tượng) đó khả năng thoả mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn. Các loại chất lượng sản phẩm.2 Theo tiêu chuẩn ISO chất lượng sản phẩm bao gồm các loại: 2.
Chất lượng thiết kế Chất lượng thiết kế của sản phẩm là giá trị các chỉ tiêu đặc trưng của sản phẩm được phác thảo qua văn bản, trên cơ sở nghiên cứu nhu cầu thị trường, các đặc điểm của sản xuất - tiêu dùng đồng thời so sánh với chỉ tiêu chất lượng các mặt hàng tương đồng cùng loại của nhiều hãng, nhiều công ty trong và ngoài nước. Chất lượng thiết kế sản phẩm được hình thành ở giai đọan thiết kế sản phẩm và có ảnh hưởng xuyên suốt quá trình sản xuất và tiêu dùng. Chất lượng phê chuẩn Chất lượng phê chuẩn là giá trị các chỉ tiêu đặc trưng được cấp có thẩm quyền phê chuẩn. Dựa trên cơ sở nghiên cứu chất lượng thiết kế, các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp.
điều chỉnh, xét duyện những chỉ tiêu chất lượng của sản phẩm hàng hoá. Chất lượng thực tế. Chất lượng thực tế của sản phẩm là giá trị các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm thực tế đạt được do các yếu tố chi phối, nguyên vật liệu, máy móc thiết bị, phương pháp quản lý v. Chất lượng cho phép.
1 Khoa khoa học quản lý- Giáo trình khoa học quản lý tập II - TS Đoàn Thị Thu Hà - TS Nguyễn Thị Ngọc Huyền- Nhà xuất bản khoa học và kỹ thuật - Hà Nội - 2002 2 PGS.TS Nguyễn Quốc Cừ - Quản lý chất lượng sản phẩm theo TQM và ISO9000 - Nhà xuất bản khoa học kỹ thuật - Hà nội - 2000 4 Nguyễn Thị Hạnh - Quản lý kinh tế 44A Chuyên đề thực tập Chất lượng cho phép là mức độ cho phép về độ lệch các chỉ tiêu chất lượng của sản phẩm giữa chất lượng thực và chất lượng chuẩn. Chất lượng cho phép của sản phẩm phụ thuộc vào điều kiện kinh tế - kỹ thuật, trình độ lành nghề của công nhân, phương pháp quản lý của doanh nghiệp. Chất lượng tối ưu. Chất lượng tối ưu là giá trị các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm đạt được mức độ hợp lý nhất trong điều kiện kinh tế - xã hội nhất định, hay nói cách khác sản phẩm hàng hoá đạt mức chất lượng tối ưu là các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm thoả mãn yêu cầu người tiêu dùng; có khả năng cạnh tranh với nhiều hãng trên thị trường, sức tiêu thụ nhanh, và đạt hiệu quả cao.
Phấn đấu đưa chất lượng của sản phẩm hàng hoá đạt mức chất lượng tối ưu là một trong những mục đích quan trọng của quản lý doanh nghiệp nói riêng, quản lý kinh tế nói chung. Mức chất lượng tối ưu tuỳ thuộc và đặc điểm tiêu dùng cụ thể của từng nước, từng vùng ở những điểm khác nhau. Nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm tỷ suất lợi nhuận trên một đơn vị sản phẩm tạo điều kiện cạnh tranh với các hãng trên thị trường - chính là biểu thị khả năng cạnh tranh thoả mãn toàn diện nhu cầu của thị trường trong những điều kiện xác định với chi phí hợp lý. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Mỗi một ngành sản xuất kinh doanh có những đặc điểm riêng, tuy nhiên có thể chia ra làm một số các yếu tố cơ bản sau đây: 5 Nguyễn Thị Hạnh - Quản lý kinh tế 44A Chuyên đề thực tập 3. Nhân tố bên ngoài. - Nhu cầu của thị trường.
Đây là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Nhu cầu thị trường là xuất phát điểm của quá trình quản lý chất lượng, tạo lực hút định hướng cho sự phát triển chất lượng sản phẩm. Sản phẩm chỉ có thể tồn tại khi nó đáp ứng được những mong đợi của khách hàng. Xu hướng phát triển và hoàn thiện chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào đặc điểm và xu hướng vận động của nhu cầu thị trường.
Nhu cầu càng phong phú càng đa dạng và thay đổi nhanh càng cần hoàn thiện chất lượng sản phẩm để thích ứng kịp thời đòi hỏi ngày càng cao của khách hàng. Khi mức sống xã hội còn thấp, sản phẩm còn khan hiếm thì yêu cầu của người tiêu dùng chưa cao, người ta chưa quan tâm đến chất lượng sản phẩm cao. Nhưng khi đời sống xã hội tăng lên, sản phẩm hàng hoá trên thị trường ngày càng nhiều thì đòi hỏi về chất lượng sản phẩm sẽ tăng cao. Chính vì vậy mà các nhà sản xuất phải quan tâm đến những sản phẩm chất lượng để đáp ứng thị trường.
Xác định đúng nhu cầu, cấu trúc, đặc điểm và xu hướng vận động của nhu cầu là căn cứ đầu tiên, quan trọng nhất đến hướng phát triển chất lượng sản phẩm của mỗi nhà sản xuất. - Trình độ tiến bộ khoa học kỹ thuật. Ngày nay sự phát triển của khoa học kỹ thuật hiện đại đang diễn ra như vũ bão trên toàn thế giới.Cuộc cách mạng này đang thâm nhập và chi phối hầu hết các lĩnh vực hoạt động của xã hội con người. Chất lượng bất lỳ một sản phẩm nào cũng gắn liền với sự phát triển của khoa học - kỹ thuật hiện đại, chu kỳ công nghệ sản phẩm được rút ngắn, công dụng của sản phẩm ngày càng phong phú, đa dạng, nhưng cũng chính vì vậy không bao giờ thoả mãn được chất lượng hiện tại, mà phải thường xuyên theo dõi biến động của thị trường về sự đổi mới của thị trường về sự đổi mới của khoa học kỹ thuật liên quan đến nguyên vật liệu kỹ 6 Nguyễn Thị Hạnh - Quản lý kinh tế 44A Chuyên đề thực tập thuật, công nghệ, thiết bị.
để điều chỉnh kịp thời, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển doanh nghiệp v. - Cơ chế quản lý chính sách của nhà nước Mỗi một doanh nghiệp đều hoạt động trong một môi trường kinh doanh nhất định, trong đó môi trường pháp lý với những chính sách và cơ chế quản lý kinh tế có tác động trực tiếp và to lớn đến việc tạo ra và nâng cao chất lượng sản phẩm của các doanh nghiệp. Cơ chế quản lý kinh tế tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư nghiên cứu nhu cầu, thiết kế sản phẩm. Đồng thời nó cũng tạo sức ép thúc đẩy các doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua cơ chế khuyến khích cạnh tranh, bất buộc các danh nghiệp phải nâng cao tính tự chủ sáng tạo trong cải tiến chất lượng.