CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TƯ VẤN XÂY DỰNG 1. Khái niệm về tư vấn, tư vấn xây dựng Dịch vụ Tư vấn đã xuất hiện và được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam từ nhiều năm trước đây, tuy vậy, tư vấn vẫn còn là một khái niệm rất mới ở Việt Nam. Trước đây, trong các giới hữu quan ở Việt Nam, tư vấn thường được hiểu một cách phổ biến như là "việc bán những lời khuyên nghề nghiệp" và "thường có sự hiểu lẫn lộn giữa Tư vấn và Môi giới, giữa hoạt động tư vấn và việc đưa ra những lời khuyên đơn giản". Việc định nghĩa "tư vấn là gì" vẫn đang còn là vấn đề tranh cãi.
- Tư vấn (consulting), thuật ngữ "consulting" có thể có rất nhiều nghĩa, tựu chung lại một ý tưởng chính là đưa ra các lời khuyên về nghiệp vụ. Công ty tư vấn sẽ "tư vấn" một doanh nghiệp theo đúng cách mà một người đưa ra lời khuyên cho bạn bè hay người thân lúc cấp thiết. - Tư vấn là một dịch vụ trí tuệ, một hoạt động “chất xám” cung ứng cho khách hàng những lời khuyên đúng đắn về chiến lược, sách lược, biện pháp hành động và giúp đỡ, hướng dẫn khách hàng thực hiện những lời khuyên đó, kể cả tiến hành những nghiên cứu soạn thảo dự án và giám sát quá trình thực thi dự án đạt hiệu quả yêu cầu. - Tư vấn xây dựng (TVXD) là một loại hình tư vấn đa dạng trong công nghiệp xây dựng, kiến trúc, quy hoạch đô thị và nông thôn.
có quan hệ chặt chẽ với tư vấn đầu tư, thực hiện phần việc tư vấn tiếp nối sau việc của tư vấn đầu tư. Tư vấn xây dựng giúp cho khách hàng - chủ đầu tư xây dựng, các cơ quan và cá nhân có nhu cầu - quản lý dự án đầu tư xây dựng (XD): Tổ chức việc khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng và tổ chức đấu thầu để mua sắm thiết Học viên: Tống Văn Phê Lớp CH 17KT 1 Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành Kinh tế TNTN và MT bị đầu tư, đấu thầu xây lắp công trình, giám sát thi công xây dựng, nghiệm thu công việc đã hoàn thành. - Tư vấn xây dựng còn có thể được hiểu là các kiến trúc sư, kỹ sư, v. , những chuyên gia xây dựng có kỹ năng đa dạng, cung cấp các dịch vụ thiết kế, quản lý cho một dự án xây dựng thông qua các hợp đồng kinh tế.
Cách hiểu này phản ánh bản chất đa dạng của hoạt động tư vấn xây dựng, nó liên quan đến nhiều lĩnh vực, trong mọi giai đoạn của dự án và đòi hỏi không những khả năng về kỹ thuật, quản lý, mà còn phụ thuộc một cách quyết định vào sự hiểu biết và những kỹ năng khác, bao gồm "cập nhật", "phát hiện", "sáng tác", "lựa chọn", "chuyển giao". Các loại hình dịch vụ tư vấn xây dựng 1. Các dịch vụ tư vấn chuẩn bị dự án: Các công việc tư vấn chuẩn bị dự án bao gồm các dịch vụ như: Lập quy hoạch tổng thể, quy hoạch chi tiết, lập báo cáo đầu tư, dự án đầu tư, v. Các dịch vụ tư vấn quản lý và thực hiện dự án - Khảo sát địa hình, địa chất… - Thiết kế, thẩm tra, lập dự toán, lập hồ sơ mời thầu, phân tích đánh giá hồ sơ dự thầu.
- Quản lý điều hành dự án. - Giám sát thi công xây dựng công trình. - Khảo sát địa kỹ thuật, kiểm định chất lượng. - Các dịch vụ thực hiện cho tư vấn nước ngoài: Chủ yếu là vẽ kỹ thuật, thiết kế, tư vấn giám sát và khảo sát đo đạc.
Các dịch vụ tư vấn chuyên ngành khác - Nghiên cứu khoa học công nghệ. - Công tác đào tạo và chuyển giao công nghệ. - Các dịch vụ về môi trường, đánh giá điều tra xã hội, dân cư, v.v… Học viên: Tống Văn Phê Lớp CH 17KT 2 Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành Kinh tế TNTN và MT 1. Các loại hình t ch c và quy trình hoạt động của TVXD quốc tế 1.
Tập đoàn tư vấn đa quốc gia: Đại bộ phận các tập đoàn đa quốc gia thuộc sở hữu tư nhân. Tập đoàn cổ phần Công ty quốc tế quốc tế Scott Scott Wilson Wilson Công ty cổ phần Công ty Scott Công ty Scott Scott Wilson Willson Châu phi Wilson Châu Á - Thái bình dương Công ty Scott Công ty Scott Công ty tư nhân Wilson Wilson Scott Wilson Scottland Malaixia Zimbabwe Công ty đường sắt Công ty Scott Công ty góp vốn Scott Wilson Wilson & Scott Wilson (Scottland) Kirkpatrik Bosnhia Thái Lan Công ty Scott Công ty góp vốn Công ty tư nhân Wilson & Scott Wilson Scott Wilson Kirkpatrik Malawi Wilson Irwin Johnston Công ty đường sắt Công ty Scott Công ty Scott Scott Wilson Wilson ở Wilson Mozambic Hồng Kông Công ty kỹ thuật mặt đường Scott Công ty tư vấn kỹ Wilson thuật Scott Wilson Jiangsu Công ty tư nhân Scott Wilson& Kirpatrik (Ấn độ) Hình 1-1: Sơ đồ tổ chức của tập đoàn tư vấn Scott Willson - Vương quốc Anh Học viên: Tống Văn Phê Lớp CH 17KT 3 Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành Kinh tế TNTN và MT Đặc trưng cơ bản của mô hình đa quốc gia là tính đa ngành nghề trong tập đoàn, thường cung cấp các dịch vụ trong các ngành nghề khác nhau như: xây dựng dân dụng, xây dựng công nghiệp, giao thông; thủy lợi, cảng biển, năng lượng, mỏ, môi trường… Tập đoàn tư vấn có các chi nhánh trải rộng tại nhiều nước trên thế giới. Các tập đoàn đa quốc gia thường có từ 1200 người đến 3000 nhân viên. Công ty mẹ đặt tại nước sở tại, công ty con (hoặc chi nhánh) có trụ sở chính ở các nước và các văn phòng đại diện tại các địa phương của nước đó.
Đặc điểm của các tổ chức đa quốc gia: a. Hình thành hệ thống các công ty trong nước và các công ty ở nước ngoài. Các công ty ở nước ngoài được phân chia theo khu vực - tạm gọi là công ty khu vực. Bên cạnh đó có các văn phòng đại diện cho công ty ở các nước trong khu vực, các văn phòng này thực hiện công tác tiếp thị, tìm kiếm dự án và chịu sự điều hành trực tiếp của các công ty khu vực.
Khi dự án triển khai, nhân lực có thể được điều động chủ yếu giữa các công ty trong khu vực và tập đoàn (khi cần thiết). Các công ty đa quốc gia cung cấp các dịch vụ đa chuyên môn thuộc các lĩnh vực khác nhau như: nhà ở và công trình công cộng, công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi, năng lượng và công trình biển… Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, công ty mẹ có thể giao việc, điều hành và phối hợp các công ty con chuyên ngành triển khai có hiệu quả các dự án theo yêu cầu của khách hàng. Tập đoàn tư vấn Tại một số nước đã hình thành những tập đoàn tư vấn theo kiểu mô hình công ty mẹ - công ty con. Ở đó, công ty mẹ chi phối công ty con bằng chế độ kinh tế giao vốn và điều phối công việc của các công ty con trong việc thực thi các dự án.
Mỗi công ty con là một công ty tư vấn chuyên ngành, hoạt động Học viên: Tống Văn Phê Lớp CH 17KT 4 Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành Kinh tế TNTN và MT độc lập trong sự phối hợp với các công ty tư vấn khác cùng nằm trong một tập đoàn để thực thi dự án. Ví dụ: Singapore, có tập đoàn tư vấn JTC trực thuộc Bộ Thương mại và công nghiệp. Tập đoàn JTC có các công ty thành viên là: Công ty tư vấn Jurong; Công ty tư vấn cầu cảng jurong; Công ty tư nhân sân vườn Jurong; Công ty giải trí Singapore. Ở Trung Quốc có tổng công ty tư vấn Thượng Hải… 1.
Công ty tư vấn chuyên ngành Là dạng mô hình khá phổ biến ở nhiều nước, có ba loại mô hình cơ bản là: chuyên ngành kiến trúc, ngành dự toán và chuyên ngành kỹ thuật. Các công ty chuyên ngành kỹ thuật thường đảm nhận các dịch vụ kỹ thuật cho nhiều lĩnh vực xây dựng: dân dụng, công nghiệp, giao thông; thủy lợi, điện lực; công trình biển… Các công ty kiến trúc cung cấp các dịch vụ tư vấn kiến trúc cho các ngành nêu trên. Việc áp dụng mô hình tư vấn chuyên ngành đã tập hợp được những đội ngũ chuyên gia giỏi để thực thi một lĩnh vực chuyên môn của dự án. Một số công ty tư vấn chuyên ngành kỹ thuật như: - Beca Carter Holding & Ferner (S.
Lĩnh vực chuyên ngành: cơ điện, kết cấu và công trình kỹ thuật. Lĩnh vực chuyên ngành: Cơ điện. - Một số tư vấn chuyên ngành kiến trúc như: Daryl Jakson (Úc), Allies and Morrison Architects (Anh). Công ty tư vấn chuyên ngành dự toán như David Langdon & Everest Ngoài ra một số công ty cung cấp các dịch vụ hỗn hợp (kiến trúc - kỹ thuật) - Heerim - Arch.
(Hàn Quốc) - Lĩnh vực hoạt động: Kiến trúc và kỹ thuật. - PCI (Nhật bản) - Lĩnh vực hoạt động: Dân dụng, kỹ thuật hạ tầng, thủy Học viên: Tống Văn Phê Lớp CH 17KT 5 Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành Kinh tế TNTN và MT lợi môi trường, công nghệ thông tin. - Parsons Brinckerhoff (Mỹ) - Lĩnh vực hoạt động: Kiến trúc, kết cấu, cơ điện, môi trường, hạ tầng, đường sắt, đường không, đường biển… - Jurong Consultants Singapore - Lĩnh vực hoạt động: Quy hoạch, kiến trúc, kết cấu công trình, cơ điện, dự toán, quản lý dự án, đánh giá chất lượng công trình… - ST Architects & Engineers (Singapore) - Lĩnh vực hoạt động: Quy hoạch, kiến trúc, kết cấu, cơ điện, khảo sát… Như vậy có thể thấy hầu hết các công ty tư vấn chuyên ngành kỹ thuật đều hoạt động trên các lĩnh vực xây dựng… Điều đó đã tạo cho các công ty tư vấn những thị trường đa dạng, nhiều tiềm năng với mục tiêu cuối cùng là thu được nhiều lợi nhuận. Các công ty thường đặt văn phòng ở các trung tâm hay thành phố lớn.
Mỗi văn phòng thường có quy mô từ vài chục đến 100 nhân viên. Việc chia các văn phòng đại diện theo vùng lãnh thổ với quy mô tương đối gọn nhẹ có thể hoạt động độc lập một mặt tạo cho công ty vừa có thể thực thi các dự án vừa và nhỏ, mặt khác có thể dễ dàng huy động nhân lực thực thi các dự án lớn. Một số công ty tư vấn chuyên ngành như: Davis langdon & Everest (Anh) - Chuyên về kinh tế dự toán; Mae (Anh) chuyên về kiến trúc; DarylJackson (Úc) - chuyên về kiến trúc; T.Y Lin South East Asion Pte.Ltd (Singapore) - chuyên về kết cấu và hạ tầng, Squie mech (Singapore) - chuyên về cơ điện; Beca Singapore - chuyên về cơ điện và kết cấu.
