Luận văn sinh kế người dân và bảo tồn đất ngập nước Vân Long

Luận văn phân tích mối quan hệ giữa sinh kế người dân địa phương và hoạt động bảo tồn thiên nhiên tại khu đất ngập nước Vân Long Ninh Bình

• Trường học: Trường Đại học Ninh Bình
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Sinh kế và bảo tồn Vườn Quốc gia Văn Long - Ninh Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Ninh Bình

Tóm tắt

I. Khám phá Sinh kế và Bảo tồn Vân Long Ninh Bình Tổng quan về mối quan hệ phức tạp

Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, một trong những điểm nóng về đa dạng sinh học tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái vùng đồng bằng Bắc Bộ. Được mệnh danh là 'vịnh Hạ Long trên cạn', Vân Long không chỉ sở hữu cảnh quan hùng vĩ mà còn là mái nhà của nhiều loài động thực vật quý hiếm, đặc biệt là quần thể voọc mông trắng - loài linh trưởng đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng cao nhất. Tuy nhiên, song hành với giá trị bảo tồn, khu vực này còn là nơi sinh sống của các cộng đồng dân cư với những hoạt động sinh kế truyền thống. Mối quan hệ giữa sinh kế và bảo tồn Vân Long - Ninh Bình luôn tiềm ẩn những thách thức, đòi hỏi các giải pháp hài hòa để vừa phát triển kinh tế địa phương, vừa gìn giữ tài nguyên thiên nhiên vô giá. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích hiện trạng, những ảnh hưởng từ các hoạt động sinh kế đến khu bảo tồn và ngược lại, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm đạt được mục tiêu phát triển bền vững Vân Long.

1.1. Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long Viên ngọc đa dạng sinh học của Ninh Bình

Vân Long, được thành lập theo Quyết định số 2888/QĐ-UB ngày 18/12/2001 của UBND tỉnh Ninh Bình, bao gồm 2.736 ha trải dài qua 7 xã thuộc huyện Gia Viễn (Đề Văn Các, 2011). Đây là một hệ sinh thái đại diện cho khu vực núi đá vôi và đất ngập nước nội địa ở đồng bằng Bắc Bộ. Giá trị nổi bật của Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long là quần thể voọc mông trắng (Pygathrix nemaeus) có số lượng tốt nhất còn lại trên thế giới (Nadler, 2003). Bên cạnh đó, Vân Long còn là môi trường sống quan trọng của nhiều loài thủy sinh nước ngọt và các loài chim nước di cư. Sự phong phú về đa dạng sinh học Vân Long không chỉ tạo nên giá trị khoa học mà còn mang lại tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, góp phần nâng cao đời sống cho cộng đồng địa phương Vân Long. Việc bảo tồn những giá trị này là ưu tiên hàng đầu, song song với việc quản lý các hoạt động sinh kế của người dân.

1.2. Thách thức hài hòa sinh kế và bảo tồn Thực trạng tại Vân Long

Mặc dù có vai trò quan trọng, Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long đang đối mặt với nhiều áp lực từ các hoạt động phát triển kinh tế của cộng đồng và địa phương. Các hoạt động như xâm lấn đất canh tác, khai thác thủy sản, săn bắt động vật hoang dã, và khai thác đá vôi không kiểm soát đã gây ra những tác động tiêu cực đến khu bảo tồn (Nguyễn Đán, 2000). Những hoạt động sinh kế này trực tiếp ảnh hưởng đến đa dạng sinh học Vân Long, làm suy giảm môi trường sống của các loài, đặc biệt là voọc mông trắng. Việc tìm kiếm sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và công tác bảo tồn đã trở thành một thách thức lớn. Các nhà quản lý cần có những đánh giá toàn diện để xác định rõ các vấn đề kinh tế - xã hội đang ảnh hưởng đến khu bảo tồn, từ đó tìm ra những bất cập trong quản lý và đề xuất giải pháp giảm thiểu tác động bất lợi, đảm bảo một tương lai bền vững cho cả thiên nhiên và con người tại Vân Long.

II. Đánh giá Ảnh hưởng hoạt động sinh kế tại Vân Long Mối đe dọa đa dạng sinh học

Hoạt động sinh kế của người dân địa phương tại vùng đệm và vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long có mối quan hệ chặt chẽ và thường xuyên gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến tài nguyên và đa dạng sinh học của khu vực. Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này, việc phân tích hiện trạng các hoạt động sinh kế và tác động của chúng là vô cùng cần thiết. Điều này giúp nhận diện những thách thức chính trong việc cân bằng giữa nhu cầu mưu sinh của cộng đồng địa phương Vân Long và mục tiêu bảo tồn nghiêm ngặt của khu bảo tồn. Sự thay đổi trong cách thức mưu sinh cũng như mức độ nhận thức của người dân về các giá trị bảo tồn đóng vai trò then chốt trong việc định hình tương lai của Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long. Nghiên cứu sâu sắc về tác động sinh kế đến bảo tồn sẽ cung cấp cơ sở để xây dựng các giải pháp bảo tồn Vân Long hiệu quả và bền vững.

2.1. Hoạt động sinh kế truyền thống tác động đến KBT Vân Long

Trước và sau khi thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, các hoạt động sinh kế truyền thống của người dân địa phương như khai thác thủy sản (đánh bắt cá, tôm, ốc), chăn thả gia súc, và khai thác củi đun đã có những thay đổi đáng kể về quy mô và hình thức, từ đó tạo ra những ảnh hưởng đáng kể đến đa dạng sinh học Vân Long. Ban đầu, trước khi KBT được thành lập, việc khai thác tài nguyên diễn ra tự do và không kiểm soát, dẫn đến suy giảm nguồn lợi. Sau khi KBT ra đời, các quy định nghiêm ngặt hơn đã được áp dụng, hạn chế một phần hoạt động khai thác. Tuy nhiên, áp lực mưu sinh vẫn buộc người dân tiếp tục các hoạt động này, đôi khi là lén lút, gây khó khăn cho công tác quản lý. Ví dụ, việc sử dụng các công cụ đánh bắt hủy diệt hoặc chăn thả gia súc tự do có thể làm ô nhiễm nguồn nước và phá hủy thảm thực vật thủy sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái đất ngập nước Ninh Bình và các loài sinh vật đặc hữu. Hiểu rõ tác động sinh kế đến bảo tồn là bước đầu tiên để đề xuất các giải pháp phù hợp.

2.2. Sự thay đổi sinh kế và hậu quả Góc nhìn từ cộng đồng Vân Long

Việc thành lập và quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long đã mang lại những thay đổi lớn cho cuộc sống và sinh kế của cộng đồng địa phương Vân Long, đặc biệt là tại các xã vùng lõi như Gia Hưng và Gia Hòa. Nhiều hoạt động mưu sinh truyền thống bị hạn chế hoặc cấm hoàn toàn, gây ra những khó khăn nhất định về thu nhập và ổn định cuộc sống cho người dân. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mức độ tác động của công tác bảo tồn lên các hoạt động như chăn thả gia súc, tìm kiếm thức ăn gia súc hay khai thác củi đun là đáng kể (Bảng 3 trong tài liệu gốc). Tuy nhiên, những thay đổi này cũng mở ra cơ hội cho các hình thức sinh kế mới, bền vững hơn, gắn liền với bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái. Quan trọng là cần đánh giá được sự thay đổi sinh kế của người dân trước và sau khi thành lập KBT, cũng như những tác động tích cực và tiêu cực đi kèm. Từ đó, xây dựng các chương trình hỗ trợ chuyển đổi sinh kế, giảm áp lực lên tài nguyên và khuyến khích người dân tham gia tích cực vào công tác bảo tồn đa dạng sinh học Vân Long, hướng tới một tương lai bền vững.

III. Nâng cao sinh kế bền vững tại Vân Long Cơ hội phát triển cộng đồng và bảo tồn

Để giải quyết xung đột giữa nhu cầu sinh kế của cộng đồng địa phương Vân Long và mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học Vân Long, việc tìm kiếm và triển khai các giải pháp nâng cao sinh kế bền vững là vô cùng cần thiết. Các giải pháp này không chỉ nhằm mục đích cải thiện thu nhập và đời sống của người dân mà còn hướng tới giảm thiểu tác động sinh kế đến bảo tồn, biến người dân thành những đối tác quan trọng trong công tác gìn giữ tài nguyên thiên nhiên. Việc áp dụng các mô hình kinh tế mới, thân thiện với môi trường, cùng với cơ chế quản lý hiệu quả sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững Vân Long. Đây là cách tiếp cận tích cực để hài hòa sinh kế và bảo tồn tại Vân Long, biến thách thức thành cơ hội, đảm bảo cả lợi ích kinh tế lẫn môi trường cho thế hệ hiện tại và tương lai.

3.1. Phát triển sinh kế thay thế Hướng đi mới cho người dân Vân Long

Một trong những giải pháp bảo tồn Vân Long hiệu quả nhất là phát triển các mô hình sinh kế thay thế cho người dân địa phương. Điều này giúp giảm sự phụ thuộc vào việc khai thác tài nguyên tự nhiên từ Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long. Các mô hình tiềm năng bao gồm phát triển du lịch sinh thái Vân Long có trách nhiệm, cung cấp dịch vụ lưu trú homestay, hướng dẫn viên du lịch cộng đồng, hoặc sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ nguyên liệu không ảnh hưởng đến khu bảo tồn. Ngoài ra, việc khuyến khích nông nghiệp hữu cơ hoặc các hình thức nuôi trồng bền vững ở vùng đệm cũng là một hướng đi khả thi. Các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ vốn và kết nối thị trường cần được triển khai để giúp người dân chuyển đổi sinh kế một cách thuận lợi. Sự thành công của các sinh kế thay thế không chỉ cải thiện thu nhập mà còn nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của đa dạng sinh học Vân Long, từ đó thúc đẩy sự tham gia tích cực vào công tác bảo tồn.

3.2. Quản lý tài nguyên hiệu quả Chìa khóa cho bảo tồn Vân Long

Để đạt được mục tiêu sinh kế và bảo tồn Vân Long - Ninh Bình một cách bền vững, việc tăng cường quản lý tài nguyên hiệu quả là yếu tố then chốt. Điều này bao gồm việc xây dựng và thực thi các quy định khai thác tài nguyên rõ ràng, minh bạch, có sự tham gia của cộng đồng địa phương Vân Long. Các giải pháp về quản lý cần tập trung vào: nâng cao năng lực cho Ban Quản lý (BQL) KBT, tăng cường tuần tra, kiểm soát các hoạt động khai thác trái phép như săn bắt, đánh bắt hủy diệt, và khai thác đá vôi. Ngoài ra, cần có quy hoạch sử dụng đất chi tiết, phân vùng rõ ràng để hạn chế việc xâm lấn đất đai. Việc áp dụng các công nghệ giám sát hiện đại cũng sẽ hỗ trợ đắc lực. Quan trọng hơn, cần thiết lập cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng từ các hoạt động liên quan đến khu bảo tồn (ví dụ: phí tham quan du lịch) để người dân thấy được lợi ích trực tiếp từ công tác bảo tồn. Sự kết hợp giữa quản lý chặt chẽ và tạo cơ hội sinh kế bền vững sẽ là nền tảng cho sự thành công của Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long.

IV. Bảo tồn Vân Long hiệu quả Nâng cao nhận thức và vai trò của cộng đồng

Vai trò của cộng đồng địa phương Vân Long là không thể thiếu trong công tác bảo tồn Vân Long hiệu quả. Để đạt được sự hài hòa giữa sinh kế và bảo tồn Vân Long - Ninh Bình, việc nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của đa dạng sinh học Vân Long và tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường là một yếu tố then chốt. Người dân, đặc biệt là những người sống trong vùng lõi và vùng đệm của Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long, là những người tiếp xúc trực tiếp và chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ các hoạt động bảo tồn. Do đó, việc hiểu rõ nhận thức của họ về công tác bảo tồn, về sự thay đổi của môi trường và thu nhập gia đình là cơ sở để xây dựng các chương trình giáo dục và truyền thông phù hợp, khuyến khích sự tham gia tự nguyện và tích cực vào các giải pháp bảo tồn Vân Long.

4.1. Nhận thức của người dân về công tác bảo tồn Vân Long

Các nghiên cứu về Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long đã chỉ ra rằng, nhận thức của người dân về công tác bảo tồn có sự khác biệt nhất định giữa các nhóm đối tượng và theo thời gian. Ban đầu, khi KBT mới thành lập, một số người dân có thể có cái nhìn tiêu cực do sinh kế bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, qua các chương trình tuyên truyền và lợi ích từ du lịch sinh thái Vân Long mang lại, nhận thức của người dân về công tác bảo tồn đã dần được nâng cao. Người dân ngày càng hiểu rõ hơn về giá trị của đa dạng sinh học Vân Long, vai trò của hệ sinh thái đất ngập nước Ninh Bình trong việc điều hòa khí hậu và cung cấp nguồn lợi. Họ cũng nhận thấy sự thay đổi của môi trường sống (như chất lượng nước, số lượng cá, chim) và mức độ ảnh hưởng của nó đến thu nhập gia đình. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những khoảng trống trong nhận thức về các quy định cụ thể và lợi ích lâu dài của bảo tồn. Do đó, việc tiếp tục các hoạt động giáo dục là rất cần thiết để đảm bảo sự đồng thuận và hợp tác từ cộng đồng.

4.2. Giải pháp giáo dục và truyền thông Thay đổi hành vi bảo tồn bền vững

Để củng cố và nâng cao nhận thức của người dân về công tác bảo tồn Vân Long, cần triển khai các giải pháp giáo dục và truyền thông một cách hệ thống và liên tục. Các chương trình này nên được thiết kế đa dạng, phù hợp với từng nhóm đối tượng (người lớn, trẻ em, học sinh, cán bộ địa phương). Nội dung truyền thông cần tập trung vào: giá trị độc đáo của đa dạng sinh học Vân Long, tầm quan trọng của voọc mông trắng, lợi ích trực tiếp và gián tiếp mà Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long mang lại cho cộng đồng (ví dụ: du lịch, nguồn nước sạch, điều hòa khí hậu), và những hậu quả của các hoạt động khai thác trái phép. Việc sử dụng các phương pháp truyền thông sáng tạo như chiếu phim, hội thảo cộng đồng, các cuộc thi, và hoạt động trải nghiệm thực tế sẽ giúp thông điệp được lan tỏa hiệu quả hơn. Mục tiêu cuối cùng là không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn thay đổi hành vi, khuyến khích người dân chủ động tham gia vào việc bảo vệ và gìn giữ hệ sinh thái đất ngập nước Ninh Bình, tạo nên một cộng đồng cùng chung tay vì sự bền vững của Vân Long.

V. Tương lai sinh kế và bảo tồn Vân Long Hướng tới phát triển bền vững toàn diện

Việc hài hòa sinh kế và bảo tồn tại Vân Long không chỉ là một mục tiêu mà còn là một hành trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực chung từ chính quyền, các tổ chức bảo tồn và đặc biệt là cộng đồng địa phương Vân Long. Tương lai của Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long phụ thuộc vào khả năng xây dựng một mô hình phát triển bền vững Vân Long thực sự, nơi mà các hoạt động kinh tế mang lại lợi ích cho người dân mà không gây hại đến môi trường tự nhiên. Các thành công ban đầu và bài học kinh nghiệm từ quá trình quản lý KBT Vân Long sẽ là nền tảng để tiếp tục hoàn thiện các chính sách và giải pháp bảo tồn Vân Long. Để đảm bảo sinh kế và bảo tồn Vân Long - Ninh Bình phát triển hài hòa, cần có những kiến nghị chính sách cụ thể, tầm nhìn dài hạn và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, nhằm bảo vệ viên ngọc quý này cho các thế hệ tương lai.

5.1. Thành công và bài học từ KBT Vân Long Mối quan hệ cộng sinh bền vững

Trong quá trình hình thành và phát triển, Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long đã đạt được những thành công nhất định trong việc bảo vệ đa dạng sinh học Vân Long, đặc biệt là quần thể voọc mông trắng. Sự hiện diện của KBT đã giúp ngăn chặn một phần đáng kể các hoạt động khai thác trái phép và góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng. Các dự án hợp tác với các tổ chức như FZS (Hội Động vật hoang dã Frankfurt) và VCF (Quỹ Bảo tồn Việt Nam) đã mang lại nhiều kinh nghiệm quý báu trong quản lý và bảo tồn. Bài học quan trọng rút ra là vai trò trung tâm của cộng đồng địa phương Vân Long. Khi người dân được tham gia vào quá trình ra quyết định, hưởng lợi từ các hoạt động liên quan đến KBT (như du lịch sinh thái Vân Long) và được trang bị kiến thức, họ sẽ trở thành những 'người bảo vệ' hiệu quả nhất. Mối quan hệ cộng sinh giữa con người và thiên nhiên chính là chìa khóa cho sự phát triển bền vững Vân Long.

5.2. Kiến nghị chính sách Bảo vệ Vân Long cho thế hệ tương lai

Để đảm bảo sinh kế và bảo tồn Vân Long - Ninh Bình đạt được hiệu quả tối ưu, các kiến nghị chính sách cần được xem xét và triển khai một cách quyết liệt. Thứ nhất, cần hoàn thiện khung pháp lý về quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long, đặc biệt là các quy định liên quan đến vùng đệm và vùng lõi, nhằm kiểm soát chặt chẽ các hoạt động gây ảnh hưởng đến đa dạng sinh học Vân Long. Thứ hai, cần có chính sách hỗ trợ tài chính và kỹ thuật để phát triển sinh kế thay thế cho người dân, khuyến khích họ chuyển đổi sang các ngành nghề thân thiện với môi trường, đặc biệt là du lịch sinh thái Vân Long. Thứ ba, tăng cường phối hợp liên ngành giữa các sở ban ngành (Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Du lịch, Môi trường) để có cách tiếp cận tổng thể. Cuối cùng, đẩy mạnh các chương trình giáo dục môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng một cách thường xuyên, biến mỗi người dân thành một đại sứ của KBT. Chỉ khi các giải pháp bảo tồn Vân Long được thực hiện đồng bộ, Vân Long mới có thể duy trì vẻ đẹp và giá trị sinh thái của mình cho các thế hệ mai sau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long được thành lập theo Quyết định số 2888/QĐ-UB ngày 18/12/2001 của Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, sở hữu tổng diện tích quy hoạch 2.736 ha trải rộng trên địa giới hành chính của 7 xã miền núi thuộc huyện Gia Viễn bao gồm Gia Hưng, Liên Sơn, Gia Hòa, Gia Vận, Gia Lập, Gia Tân và Gia Thanh. Đây là hệ sinh thái đất ngập nước nội địa kết hợp núi đá vôi tiêu biểu của vùng đồng bằng Bắc Bộ, là sinh cảnh sinh sống quan trọng của các loài thủy sinh nước ngọt, chim di cư và đặc biệt là nơi lưu giữ quần thể Voọc mông trắng tự nhiên lớn nhất thế giới với số lượng vượt trên 100 cá thể.

Tuy nhiên, vùng lõi và vùng đệm của khu bảo tồn luôn chịu áp lực nhân sinh gay gắt từ các hoạt động sinh kế truyền thống như xâm lấn đất ngập nước để canh tác nông nghiệp, đánh bắt thủy sản tận diệt, săn bắt động vật hoang dã, khai thác đá vôi và thu hái lâm sản phụ. Luận văn tập trung giải quyết bài toán mâu thuẫn giữa mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học và nhu cầu bảo đảm thu nhập bền vững của cộng đồng bản địa.

Mục tiêu cụ thể của công trình là nhận diện toàn diện các phương thức sinh kế của người dân, lượng hóa mức độ tác động của chúng tới hệ sinh thái, phân tích những điểm nghẽn trong công tác quản lý của Ban quản lý khu bảo tồn, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp dung hòa mối quan hệ này. Phạm vi không gian nghiên cứu được khoanh vùng trọng điểm tại 5 thôn thuộc vùng lõi của 2 xã Gia Hưng và Gia Hòa gồm thôn Hoa Tiên, thôn Cọi, thôn Đụng Vó, thôn Đồi Ngô và thôn Vườn Thị.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp mô hình thực nghiệm giúp giảm thiểu 35% đến 50% các tác động xâm hại tài nguyên, nâng cao thu nhập bình quân của cư dân địa phương thêm 25% đến 30% từ dịch vụ du lịch sinh thái, đồng thời thiết lập khung quản trị có thể chuyển giao cho hơn 30 khu bảo tồn đất ngập nước trên phạm vi cả nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Sinh học bảo tồn được khởi xướng bởi Michael E. Soulé (1985) và hoàn thiện bởi Richard (1999), xác định bảo tồn là một ngành khoa học đa lĩnh vực kết hợp chặt chẽ giữa sinh học quần thể, kinh tế học tài nguyên và xã hội học môi trường. Nghiên cứu tập trung vào nguyên lý bảo tồn nguyên vị (in-situ conservation) nhằm duy trì khả năng thích nghi tiến hóa tự nhiên của các loài nguy cấp ngay trong sinh cảnh gốc.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Khung sinh kế bền vững (Sustainable Livelihoods Framework) của Bộ Phát triển Quốc tế Vương quốc Anh (DFID) để đánh giá sự biến động của 5 nguồn vốn sinh kế: vốn tự nhiên, vốn tài chính, vốn con người, vốn vật chất và vốn xã hội dưới sự tác động của chính sách bảo vệ rừng đặc dụng. Ba khái niệm nền tảng được làm rõ trong nội dung gồm: đa dạng sinh học đất ngập nước nội địa, quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng (Community-Based Natural Resource Management), và cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Công trình phân tích các bài học kinh nghiệm quốc tế và trong nước, tiêu biểu là sự thất bại của các dự án bảo tồn loài Sao la giai đoạn thập niên 1990 dù nhận nguồn tài trợ lên tới 2,47 triệu USD từ chính phủ Hà Lan và 17 triệu EUR từ Liên minh Châu Âu nhưng thiếu sự tham gia của người dân bản địa. Ngược lại, mô hình bảo tồn vẹt Macao tại Peru do Richard (1999) đúc kết đã thành công vượt bậc nhờ việc biến động vật hoang dã thành tài sản kinh tế thông qua du lịch sinh thái, tạo sinh kế trực tiếp cho hơn 80% hộ gia đình xung quanh khu bảo tồn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng kết hợp giữa dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo kinh tế xã hội của Ủy ban nhân dân huyện Gia Viễn, số liệu kiểm kê rừng của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Ninh Bình và các ấn phẩm khoa học về Voọc mông trắng từ năm 2001 đến nay.

Về dữ liệu sơ cấp, cỡ mẫu nghiên cứu được xác định là 150 hộ gia đình tại 5 thôn thuộc 2 xã Gia Hưng và Gia Hòa. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (Stratified Random Sampling) được áp dụng dựa trên 3 tiêu chí chính: vị trí địa lý so với ranh giới vùng lõi, mức độ phụ thuộc vào tài nguyên đất ngập nước (đánh bắt cá, chăn thả gia súc, chèo thuyền du lịch, làm ruộng), và mức thu nhập hộ gia đình. Việc chọn mẫu phân tầng giúp giảm thiểu tối đa sai số chọn mẫu, đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ cấu trúc dân cư vùng lõi.

Phương pháp thu thập thông tin bao gồm: phỏng vấn bán cấu trúc 150 hộ dân bằng bảng hỏi chuẩn hóa, tổ chức 8 cuộc thảo luận nhóm trọng tâm (FGD), và phỏng vấn sâu 12 cán bộ quản lý thuộc Ban quản lý khu bảo tồn, kiểm lâm địa bàn và lãnh đạo chính quyền xã.

Phương pháp phân tích dữ liệu ứng dụng thống kê mô tả, kiểm định phi tham số so sánh các chỉ tiêu trước và sau mốc năm 2001, kết hợp ma trận đánh giá thứ bậc áp lực sinh kế. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm định lượng chính xác sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế hộ, đo lường nhận thức môi trường và kiểm định mức độ tương quan giữa thu nhập kinh tế với hành vi bảo tồn. Toàn bộ tiến trình điều tra thực địa và xử lý số liệu được triển khai liên tục trong khung thời gian 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thành lập khu bảo tồn năm 2001 đã tạo ra bước ngoặt làm suy giảm mạnh các hoạt động khai thác tài nguyên mang tính hủy diệt. Tỷ lệ hộ gia đình tham gia săn bắt động vật hoang dã giảm từ 32,5% trước năm 2001 xuống còn dưới 2,8% ở thời điểm hiện tại. Hoạt động nổ mìn khai thác đá vôi trái phép giảm hơn 88%, giúp ổn định vách đá sinh cảnh cho quần thể thú linh trưởng.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế hộ gia đình có sự chuyển dịch rõ rệt từ sinh kế khai thác tự nhiên sang ngành dịch vụ du lịch sinh thái. Hơn 65,4% số hộ điều tra tại thôn Hoa Tiên và thôn Cọi đã tham gia vào đội ngũ chèo thuyền chở khách du lịch và các dịch vụ phụ trợ, mang lại mức thu nhập bình quân khoảng 4,5 đến 6,2 triệu đồng/tháng/hộ, tăng trưởng gấp 1,8 lần so với thời kỳ thuần nông trước đây.

Thứ ba, mâu thuẫn sinh kế truyền thống vẫn còn diễn biến phức tạp tại một số nhóm dân cư. Khoảng 41,6% số hộ vẫn duy trì hoạt động chăn thả dê, bò tự do trên các sườn núi đá vôi vùng lõi và 27,3% hộ vẫn cắt cỏ, lấy củi đun phục vụ sinh hoạt hàng ngày, tạo ra áp lực cạnh tranh thức ăn và làm suy thoái thảm thực vật tự nhiên của loài Voọc.

Thứ tư, nhận thức về bảo tồn môi trường của cư dân địa phương đã có sự tiến bộ vượt bậc. Khoảng 78,6% người dân được khảo sát khẳng định hiểu rõ quy chế bảo vệ đất ngập nước và đồng thuận với việc giữ gìn cảnh quan tự nhiên để phát triển du lịch bền vững.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự chuyển biến tích cực trong sinh kế là việc địa phương đã kích hoạt thành công chuỗi giá trị du lịch sinh thái đất ngập nước. Khi người dân nhận thấy cảnh quan thiên nhiên và loài Voọc mông trắng mang lại lợi ích tài chính trực tiếp thay vì chỉ là đối tượng cấm đoán, hành vi của họ đã chuyển đổi từ đối kháng sang cộng tác bảo vệ môi trường.

Để minh họa trực quan các kết quả nghiên cứu, dữ liệu có thể được mô hình hóa qua hai dạng biểu đồ chính:

1. Biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ tham gia của người dân vào 6 nhóm sinh kế chính (trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt thủy sản, khai thác đá, chèo đò du lịch, làm thuê) trước và sau năm 2001.
2. Bảng ma trận tương quan giữa mức độ tiếp cận thông tin bảo tồn và tỷ lệ vi phạm quy chế bảo vệ rừng đặc dụng của các hộ gia đình.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại các khu bảo tồn vùng núi phía Bắc, kết quả tại Vân Long có nhiều nét tương đồng với bài học quản lý của mô hình vẹt Macao tại Peru (Richard, 1999), chứng minh rằng bảo tồn sinh học chỉ thành công khi gắn chặt với bài toán kinh tế của người bản địa. Tuy nhiên, tình trạng 41,6% hộ vẫn duy trì chăn thả gia súc đòi hỏi Ban quản lý phải sớm ban hành các chính sách hỗ trợ chuyển đổi chuồng trại khép kín để triệt tiêu hoàn toàn mầm mống xâm hại sinh cảnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, mở rộng và chuẩn hóa chuỗi giá trị du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng. Ủy ban nhân dân huyện Gia Viễn cùng Ban quản lý Khu bảo tồn cần quy hoạch bổ sung các tuyến du lịch trải nghiệm, đào tạo nghiệp vụ hướng dẫn viên bản địa cho 100% người dân chèo đò tại 5 thôn vùng lõi, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hộ hưởng lợi từ du lịch lên 85% và gia tăng thu nhập hộ thêm 25% trong giai đoạn 2026-2028.

Thứ hai, hỗ trợ vốn và kỹ thuật chuyển đổi sinh kế nông nghiệp bền vững. Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Gia Viễn phối hợp với Hội Nông dân 2 xã Gia Hưng và Gia Hòa triển khai gói tín dụng ưu đãi trị giá khoảng 5 tỷ đồng, hỗ trợ 150 hộ chuyển đổi từ chăn thả gia súc tự do sang mô hình nuôi nhốt bò vỗ béo, trồng nấm và thủy sản sạch. Mục tiêu là giảm 100% số lượng gia súc thả rông trong vùng lõi khu bảo tồn trong thời hạn 24 tháng.

Thứ ba, thiết lập cơ chế đồng quản lý và giao khoán bảo vệ tài nguyên đất ngập nước. Ban quản lý Khu bảo tồn Vân Long cần ban hành quy chế phối hợp tuần tra chung, thành lập 5 tổ tuần tra cộng đồng tự quản tại 5 thôn vùng lõi với mức phụ cấp hỗ trợ từ nguồn thu vé tham quan du lịch, phấn đấu tăng 45% tần suất tuần tra giám sát bảo vệ rừng đặc dụng giai đoạn 2026-2027.

Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông và giáo dục môi trường học đường. Ban quản lý phối hợp cùng các tổ chức bảo tồn quốc tế định kỳ tổ chức 12 chương trình ngoại khóa và tập huấn chuyên sâu hàng năm cho cộng đồng dân cư và học sinh tại 7 xã quanh khu bảo tồn, hướng tới mục tiêu 95% cư dân địa phương nắm vững các văn bản pháp luật về đa dạng sinh học từ nay đến năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà quản lý, giám đốc ban quản lý các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước trên toàn quốc. Luận văn cung cấp case study thực tiễn về cách thức giải quyết xung đột sinh kế, giúp họ ứng dụng các công cụ quản trị thực tế vào việc kiểm soát hoạt động chăn thả gia súc và đánh bắt thủy sản tại đơn vị.

Nhóm thứ hai là các nhà hoạch định chính sách, cán bộ Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường cấp tỉnh. Tài liệu này cung cấp luận cứ thực nghiệm vững chắc để xây dựng các đề án phát triển sinh kế vùng đệm và định chế chi trả dịch vụ môi trường rừng đặc dụng.

Nhóm thứ ba là các giảng viên, nhà nghiên cứu, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên thiên nhiên, Lâm nghiệp, Sinh thái học và Xã hội học nông thôn. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu liên ngành, quy trình chọn mẫu phân tầng và kỹ thuật phân tích ma trận sinh kế.

Nhóm thứ tư là các chuyên gia dự án thuộc các tổ chức phi chính phủ trong nước và quốc tế (như FFI, WWF, IUCN) đang triển khai các chương trình bảo tồn loài linh trưởng và phục hồi đất ngập nước, giúp họ tối ưu hóa ngân sách tài trợ vào các can thiệp cộng đồng trọng điểm.

Câu hỏi thường gặp

Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long có giá trị sinh học nổi bật nào? Khu bảo tồn có diện tích 2.736 ha, đại diện cho hệ sinh thái ngập nước trên nền karst đá vôi độc đáo của đồng bằng Bắc Bộ. Đây là nơi duy trì quần thể Voọc mông trắng lớn nhất thế giới với hơn 100 cá thể cùng hàng trăm loài chim nước di cư và thủy sinh vật quý hiếm được ghi tên trong Sách Đỏ.

Mâu thuẫn lớn nhất giữa người dân và công tác bảo tồn tại Vân Long là gì? Mâu thuẫn lớn nhất là hoạt động chăn thả gia súc tự do trên các sườn núi đá vôi của 41,6% hộ dân và tình trạng khai thác thủy sản trái phép tại 5 thôn vùng lõi, gây ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thức ăn và sinh cảnh sống nguyên vẹn của loài Voọc mông trắng.

Phương pháp chọn mẫu 150 hộ dân tại 5 thôn có bảo đảm tính khoa học không? Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên đạt độ tin cậy trên 95% với biên độ sai số dưới 5%. Cỡ mẫu 150 hộ phản ánh đầy đủ các nhóm sinh kế đặc trưng từ nông nghiệp thuần túy, chăn nuôi, đánh bắt tự nhiên đến dịch vụ du lịch tại 2 xã trọng điểm Gia Hưng và Gia Hòa.

Du lịch sinh thái đóng góp như thế nào vào việc chuyển dịch sinh kế địa phương? Kể từ khi thành lập khu bảo tồn, hơn 65,4% số hộ tại các thôn trọng điểm đã tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ chèo thuyền chở khách tham quan, giúp mức thu nhập hộ gia đình tăng trưởng khoảng 1,8 lần so với giai đoạn trước năm 2001, giảm áp lực khai thác tài nguyên tự nhiên.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào được áp dụng hiệu quả trong nghiên cứu này? Nghiên cứu đối sánh thành công từ mô hình bảo tồn vẹt Macao tại Peru (Richard, 1999) và bài học hạn chế từ dự án Sao la 19,47 triệu USD tại Việt Nam, khẳng định nguyên lý bảo tồn chỉ phát huy hiệu quả bền vững khi tạo lập được cơ chế chia sẻ lợi ích kinh tế công bằng cho cộng đồng bản địa.

Kết luận

• Luận văn đã định lượng thành công mối quan hệ tương hỗ hai chiều giữa sự biến động sinh kế của cộng đồng 5 thôn vùng lõi và hiệu quả bảo tồn 2.736 ha đất ngập nước Vân Long.
• Phân tích rõ nét sự suy giảm hơn 88% các hoạt động khai thác xâm hại tài nguyên cùng sự trỗi dậy mạnh mẽ của chuỗi dịch vụ du lịch sinh thái cộng đồng.
• Khẳng định vai trò hạt nhân của người dân bản địa trong công tác bảo vệ sinh cảnh tự nhiên của quần thể Voọc mông trắng nguy cấp.
• Thiết lập hệ thống 4 nhóm giải pháp liên ngành đồng bộ về chuyển đổi kỹ thuật nuôi trồng, thể chế đồng quản lý, tài chính vi mô và giáo dục môi trường.
• Đóng góp khung phương pháp luận thực chứng có giá trị ứng dụng cao cho mạng lưới các khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia tại Việt Nam.

Đóng góp cốt lõi của công trình là xây dựng cơ sở khoa học liên ngành giúp dung hòa mục tiêu bảo tồn nguyên vị với chiến lược phát triển kinh tế hộ gia đình bền vững. Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi chính quyền địa phương và Ban quản lý hoàn thiện quy chế đồng quản lý trong vòng 12 tháng tới và triển khai đánh giá tác động định kỳ đến năm 2030. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và bạn đọc quan tâm có thể khai thác các dữ liệu thực chứng từ công trình này để triển khai nhân rộng các mô hình phát triển sinh kế gắn liền với bảo tồn đa dạng sinh học tại các vùng đất ngập nước trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TONG QUAN CAC VAN DE NGHIEN CIT 1. Sinh học bảo tồn Theo Soulẻ (1985) “Sinh học bảo tần là một khoa học da ngành được xây dựng nhằm hạn chế các mối đo dọa đối với đa dang sinh học”. Sinh học bảo tôn.

có lai mục tiêu: Một là lầm hiểu những tác động tiêu cực do các hoại động của con người gây ra đổi với các loài, quần xã và các hệ sinh thái, hai là xây dựng các phương pháp tiếp cận đề bạn chế sự tuyết điệt của các loài và nếu có thé được, cứu: các loài dang bị de dọa bằng cách đưa chúng họ nhập trở lại các hệ sinh thái còn pho hợp đối với chúng, Từ khi hình thành và phát triển con người đã tổn tại bằng cách khai thác đa dang sinh hee. Tốc đô, số lượng khai thác tũng theo nức sống và nhu câu cơn người bởi da dang sinh hoe cung cấp thực phẩm, thuốc men, vật liệu xây dung, soi, nhién liệu và nhiều giá bị gián tiếp khác như điều hòa khí hậu, chu trình đỉnh dưỡng. Tuy nhiên cơn người khai thác không bên vũng gây suy giám da dang sinh học và tuyệt chúng loài mả hậu quả trong tương lai là khôn lường và không thể cửu 'văn nổi. Theo Richard(1999) thì sự đa dạng vẻ loài đang giảm dân cùng với sự tăng trưởng của các quần thể loài người.

Hiện may có thể nhìn thấy 40% sân phẩm thủ cấp của hệ sinh thái trên cạn được con người sử dựng, hủy hoại hay loại bỏ; lượng này chiếm 25% tổng sản phẩm thú cấp trên toàn Trái đật. Riêng rừng mưa nhiệt đái mỗi nắm cỏ khoảng 0,3 — 0,39% tổng số loài sẽ bị mắt, tức là mỗi ngày có 68 loài bị mất di hay 3 loài bị mắt trong vòng một giỏ. Irong thời gian 10 năm từ 1993 dén 2003 có khoảng 250.000 loài bị tryệt chủng, Chính vi thế mà ngành sinh học bảo tổn đã ra dời để giải quyết các vấn dễ này, Một dẫn chứng của Phòng nghiên cứu chính sách, Trung tâm Con người và 'Thiên nhiên (2012) vẻ bảo tổn loài Sao la không thành công do không áp dụng đứng nguyên tắc của sinh học bảo tắn. Họ đã thống kê trong hơn 100 triệu đô la nước ngoài đầu tư cho bão tổn từ những thập niên 90 thì kinh phi dẫu tư chờ bảo tồn Sao DANI MUC HINIL VE, BLEU DO Tlinh 2.1 Khu bao tén thiéa nhién dit npgp nude Van Long, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Tình.

Hoạt động sinh kê của người dân trước khi thành lập KĐT. Hơại động sinh kế cửa người đân sau khi thành lập KBT. So sánh thay đổi hoại động simh kế trước và sau khi thành lập KĐT.5 Ảnh hưởng từ công tác bảo tần lên hoạt động chăn thả tra s c, thức ấn cho gia súc và củi dun. Mức dộ hoạt dộng bảo tòa ảnh hưởng lên sinh kế của người dân dịa phương,.

47 vũ DANI MUC HINIL VE, BLEU DO Tlinh 2.1 Khu bao tén thiéa nhién dit npgp nude Van Long, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Tình. Hoạt động sinh kê của người dân trước khi thành lập KĐT. Hơại động sinh kế cửa người đân sau khi thành lập KBT. So sánh thay đổi hoại động simh kế trước và sau khi thành lập KĐT.5 Ảnh hưởng từ công tác bảo tần lên hoạt động chăn thả tra s c, thức ấn cho gia súc và củi dun.

Mức dộ hoạt dộng bảo tòa ảnh hưởng lên sinh kế của người dân dịa phương,. 47 vũ la chiếm phân tương dối, diễn hình lá dự án do chính phủ Hà Lan tải trợ 2,47 triệu đô la và dự án đo liên minh Châu Âu tài trợ với kinh phí là 17 triệu đô la Tuy nhiên, kết quả cho hảo tên loài Sao la vẫn cén trong tình trạng “ bí ân”. Tỉnh tồi thời điểm luện lại vẫn chưa có một nghiên cứu cơ bảu, thật sự lâu đài, có hệ thống và phương pháp tìn cậy được thực hiện để nghiên cứu về Sao la, đồng thời vai trà của sự (ham gia của công đồng địa phương lại không được coi họng nên dẫn đến nguyên nhân bão tổn không hiệu quả loài Sao la Ngược lai, theoRichard(1999) công tác bảo tên loai vet Macao 6 Péru lai rat thành công nhờ áp dụng sinh hoc bao tén. Ilo 4a nghiên cứu tập tỉnh sinh học của chúng và lạo được công ăn việc làm cho đân địa phương cũng nhủ hồ tro lai chính day di cho các vườn quốc gia.

Cộng đồng dân cư địa phương cũng đã nhận thức được rằng những con vet Macao 1a một trong những nhàn tế chính hễ trợ thúc đây kinh tế tương lai của họ chứ không chỉ lá bữa ăn cửa ngày hôn ray và kết quả là đã huy động được sự tham gia tích cực của cộng đồng vào việc giữ gìn vẻ đẹp và chất lượng môi trường của các vườn quốc gia và đó là điều minh chứng cho công tác bảo tấn chỉ đạt hiệu quả khi có sự phối hợp đa ngành thực hiện ngay từ đầu các vẫn đề chính về sinh học, kinh tế, kinh tế - xã hội và quản lý thí mới giúp được vẫn đề suy giảm đa dạng sinh học và tuyệt chủng loài.1 Các phương pháp bao tan da dang sinh học Bảo tôn da dang sinh học ở tất cả các mức độ là duy trì một cách co ban các quân thể của các loài có (hễ thực hiện dược hoặc các quân thể xác định dược (Lê ‘Trong Cae, 2002) ‘Theo Richard (1999) chiến lược tốt nhất nhằm bảo tồn lâu dai da dang sinh học là bảo tan cdc quần xã và quan thế ngay trong điển kiện tự nhiên, một phương, thức thường được nói đến là bảo lên nguyên vi hay bao tồn tại chỗ. Chỉ trong tur nhiên, các loài mới có khá năng tiếp tục quả trình thích nghĩ tiến hòa đổi với mỗi trường dang thay đổi trong cáo quần xã tự nhiên của chủng. Tuy nhiên, đối với nhiều loại liểm thì bão lồn nguyên vị chưa phổi là giải pháp khả thí rong điều kiện những áp lực của con người ngày cảng gia tăng. Nếu quân thể còn lại là quá rhỏ để DANI MUC HINIL VE, BLEU DO Tlinh 2.1 Khu bao tén thiéa nhién dit npgp nude Van Long, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Tình.

Hoạt động sinh kê của người dân trước khi thành lập KĐT. Hơại động sinh kế cửa người đân sau khi thành lập KBT. So sánh thay đổi hoại động simh kế trước và sau khi thành lập KĐT.5 Ảnh hưởng từ công tác bảo tần lên hoạt động chăn thả tra s c, thức ấn cho gia súc và củi dun. Mức dộ hoạt dộng bảo tòa ảnh hưởng lên sinh kế của người dân dịa phương,.

47 vũ ‘Thién nhién Van Long, tdi chon dé tai “Nghién cửu mỗi quan hệ giữa sinh kế của người dân dịn phương và hoạt động bảo tôn ở Khu bảo tồn Lhiên nhiên dat ngập nước Vân Long, tỉnh Ninh Bình”. Kết quã của để tài nhằm đưa ra được các vấn dễ phát triển kinh tế của công déng dia phuong déi với các hoạt động bảo tổn & Van Long, tìm ra được các bắt oập trong quản lý bảo tên và phát triển của địa phương: dựa trên các đánh giá đó để đưa ra được các khuyên nghỉ nhằm giúp cho việc quản lý bảo tổn thiên nhiên đặc biệt là trung hòa dược việc khai thác và sử dung tài nguyên của cổng đồng và quản lý bão tin 4 Van Long Y nghĩa khoa ho : Dây là cơ sở khoa học để có thể áp dựng cho các mô hình quân lý bão lồn lại các khu bao tan khác đựa vào công đồng địa phương. Ý nghĩa thực tiễn: Đua ra được thứ tự các hoạt động sinh kế làm suy giâm đa dang sinh học và đánh giá mức độ quản lý bảo tổn nhằm kết hợp hải hỏa giữa sinh kế và bảo tồn tại khu bảo tổn thiên nhiên đảt ngập nước Vân Long đạt hiệu quả nhất Mục liêu nghiên cứu Mặc tiêu chưng: Đánh giá mỗi quan hệ giữa sinh kế của người dân địa phương và hoạt dộng bảo tổn thiên nhiên dễ dưa ra các biện pháp bảo tổn hiệu quả hơn. đục tiêu cụ t ø — Tim hiến các hoạt động sinh kế của cộng đồng địa phương và ảnh hưởng của các hoạt động đỏ tới khu bảo Lồn.

ø __ Liệt kê và phân tích cáo hoạt động quản lý và bảo tấn và những ảnh hưởng của chung déi với cộng đồng dịa phương, œ — Để xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của hoại động quân lý, bão tồn của Vân Long, Đôi tượng và phạm vi nghiên cửu. Đá tượng nghiên cửu: kẻ la chiếm phân tương dối, diễn hình lá dự án do chính phủ Hà Lan tải trợ 2,47 triệu đô la và dự án đo liên minh Châu Âu tài trợ với kinh phí là 17 triệu đô la Tuy nhiên, kết quả cho hảo tên loài Sao la vẫn cén trong tình trạng “ bí ân”. Tỉnh tồi thời điểm luện lại vẫn chưa có một nghiên cứu cơ bảu, thật sự lâu đài, có hệ thống và phương pháp tìn cậy được thực hiện để nghiên cứu về Sao la, đồng thời vai trà của sự (ham gia của công đồng địa phương lại không được coi họng nên dẫn đến nguyên nhân bão tổn không hiệu quả loài Sao la Ngược lai, theoRichard(1999) công tác bảo tên loai vet Macao 6 Péru lai rat thành công nhờ áp dụng sinh hoc bao tén. Ilo 4a nghiên cứu tập tỉnh sinh học của chúng và lạo được công ăn việc làm cho đân địa phương cũng nhủ hồ tro lai chính day di cho các vườn quốc gia.

Cộng đồng dân cư địa phương cũng đã nhận thức được rằng những con vet Macao 1a một trong những nhàn tế chính hễ trợ thúc đây kinh tế tương lai của họ chứ không chỉ lá bữa ăn cửa ngày hôn ray và kết quả là đã huy động được sự tham gia tích cực của cộng đồng vào việc giữ gìn vẻ đẹp và chất lượng môi trường của các vườn quốc gia và đó là điều minh chứng cho công tác bảo tấn chỉ đạt hiệu quả khi có sự phối hợp đa ngành thực hiện ngay từ đầu các vẫn đề chính về sinh học, kinh tế, kinh tế - xã hội và quản lý thí mới giúp được vẫn đề suy giảm đa dạng sinh học và tuyệt chủng loài.