CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN TẢI QUỐC TẾ 1.1 Khái quát chung về vận tải quốc tế 1.1 Khái niệm của vận tải quốc tế Vận tải quốc tế (International Transport), là hình thức chuyên chở hàng hóa giữa hai hay nhiều nước, tức là điểm đầu và điểm cuối của quá trình vận tải nằm ở hai nước khác nhau. Việc vận chuyển hàng hóa trong vận tải quốc tế đã vượt ra khỏi phạm vi một nước, vị trí của hàng hóa được thay đổi từ nước người bán sang nước người mua. Thông qua hoạt động chuyên môn của các tổ chức vận chuyển chuyên ngành mà việc thực hiện vận chuyển hàng hoá quốc tế được tiến hành. Việc vận chuyển được diễn ra dưới nhiều phương thức khác nhau hoặc có thể là sự kết hợp của các phương thức đó.
Đã có khá nhiều công ước quốc tế về hàng hải và vận tải biển, tuy nhiên chỉ có hai công ước quốc tế có đề cập trực tiếp tới quan niệm về hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế bằng đường biển. Theo Mục b, Điều 1 Công ước quốc tế thống nhất một số quy tắc pháp luật về vận đơn đường biển ký năm 1924 (còn gọi là Công ước Brussels 1924) quy định: “Hợp đồng vận chuyển được thể hiện bằng vận đơn hoặc một chứng từ sở hữu tương tự trong chừng mực chứng từ đó liên quan đến việc vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, bao gồm bất kỳ vận đơn hoặc chứng từ tương tự nào như đã nêu ở trên, được phát hành trên cơ sở hoặc theo một hợp đồng thuê tàu kể từ thời điểm vận đơn hoặc chứng từ sở hữu tương tự đó điều chỉnh các mối quan hệ giữa một người chuyên chở với một người cầm vận đơn”. Theo Điều 145, Bộ luật Hàng hải Việt Nam (2015), hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển được định nghĩa như sau: “Hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển là thỏa thuận được giao kết giữa người vận chuyển và người thuê vận chuyển, theo đó người vận chuyển thu giá dịch vụ vận chuyển do người thuê vận chuyển trả và dùng tàu biển để vận chuyển hàng hóa từ cảng nhận hàng đến cảng trả hàng”. Từ quy định này có thể hiểu hoạt động vận chuyển hàng hóa bằng đường biển của Việt Nam mang tính dịch vụ, là hoạt động doanh nghiệp khai thác tàu biển của mình để vận chuyển hàng hóa từ cảng nhận hàng đến cảng trả hàng và thu giá dịch vụ vận chuyển do người thuê vận chuyển trả.
Người chuyên chở chính là người cung cấp dịch vụ vận tải hàng hóa bằng đường biển.2 Vai trò của vận tải quốc tế - Vận tải quốc tế đẩy mạnh phát triển sản xuất và lưu thông hàng hoá Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khối lượng hàng hóa lưu thông giữa các quốc gia có lưu thông hàng hóa là năng lực vận chuyển giữa các quốc gia. Khối lượng hàng hóa lưu thông tỷ lệ nghịch với cự ly vận chuyển (là khối lượng công việc tính toán cho việc vận chuyển hàng hóa giữa hai điểm vận chuyển, đối với người gửi đó là cước phí). Cước phí càng rẻ thì khối lượng hàng hóa trao đổi trên thị trường càng lớn. Do đó, phần cước vận chuyển này chiếm một phần lớn trong giá cả hàng hóa.
Ngày nay khi khoa học kỹ thuật và công nghệ ngày càng tiến bộ, năng suất lao động tăng, giá thành sản phẩm giảm và chi phí vận tải giảm là những yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển của thương mại quốc tế. - Làm thay đổi cơ cấu hàng hoá, cơ cấu thị trường trong thương mại quốc tế Trong khi trước đây thương mại quốc tế chỉ tập trung vào thành phẩm và bán thành phẩm thì hiện nay, khi công nghệ hiện đại phát triển, chủng loại sản phẩm ngày càng mở rộng. Sự thay đổi cơ cấu hàng hoá thể hiện rõ nhất trong kinh doanh hàng hoá có tính thanh khoản. Nếu giao thông vận tải chưa phát triển và giá cước cao thì thị trường thương mại phải ở gần nơi sản xuất.
Khi giao thông vận tải phát triển, các công ty hoàn toàn có thể mở rộng quy mô. - Vận tải quốc tế bảo vệ hoặc làm xấu đi cán cân thương mại quốc tế Sự phát triển của vận tải quốc tế có tác dụng tăng nguồn thu ngoại tệ thông qua việc xuất khẩu sản phẩm vận tải, tiết kiệm việc phải chi ngoại tệ thông qua việc chống nhập khẩu hàng hoá vận tải. Bên cạnh đó, nếu vận tải quốc tế không đáp ứng được nhu cầu vận chuyển hàng hoá trong thương mại quốc tế thì nhà nước phải chi ra lượng ngoại tệ lớn để nhập khẩu sản phẩm vận tải, có nghĩa là thuê tàu nước ngoài, thuê máy bay để chuyển chở hàng hoá theo điều kiện CIF và FOB.3 Một số hình thức vận tải quốc tế phổ biến 2 Hiện nay, có rất nhiều phương thức lựa chọn dịch vụ vận tải quốc tế, tùy thuộc vào từng kích thước, loại mặt hàng hóa cũng như về số lượng của từng lô hàng hóa mà doanh nghiệp lựa chọn với những hình thức vận chuyển sao cho phù hợp nhất. Vận tải bằng đường hàng không: Vận tải quốc tế bằng đường hàng không luôn được đảm bảo với tốc độ vận chuyển, giao hàng trong thời gian nhanh nhất, nhưng lại bị hạn chế về chủng loại của hàng hóa, không phải bất cứ lô hàng hóa nào cũng có thể vận chuyển với hình thức này.
Vận chuyển đường hàng không phù hợp với những mặt hàng nhẹ, giá trị lớn hoặc các mặt hàng có hạn sử dụng ngắn như thực phẩm. Vận tải bằng đường biển: Vận tải quốc tế bằng đường biển có một ưu thế vượt trội chính là dịch vụ này thích hợp với tất cả các chủng loại hàng hóa, cho dù ở bất cứ nơi đâu hay ở bất cứ vùng miền nào trên thế giới. Đây là phương thức vận tải được sử dụng nhiều nhất hiện nay, chiếm tới 80-90% khối lượng hàng hoá vận chuyển quốc tế. Không những thế, đây còn là một trong những dịch vụ có tuyến đường đi thẳng, tất cả những tuyến đường đều có sự liên kết chặt chẽ với các cảng lớn nhỏ trên thế giới, hay đúng hơn là tất cả những nơi mà nó từng đặt chân tới.
Vận tải bằng đường bộ: Đường bộ là hình thức vận chuyển thông dụng nhất trong các loại hình vận tải. Nó có sự tiện lợi, tính cơ động và khả năng vận chuyển đến mọi địa điểm và có hiệu quả kinh tế trên các cự li ngắn và trung bình. Vận tải bằng đường sắt: Đường sắt được vận hành bởi các đầu máy và các toa xe chở hàng. Đây là một phương thức vận tải xuất hiện vào đầu thế kỷ 19.
Hiện tại có hơn 120 nước sử dụng phương thức vận tải này với tổng chiều dài trên 2 triệu km. Vận tải đường sắt thích hợp với các loại hàng có trọng lượng lớn, khối lượng nhiều và cự li vận chuyển dài. Vận tải bằng đường ống: Đây là phương thức vận tải đặc thù dành riêng cho một số loại mặt hàng (xăng, dầu, gas, hóa chất). Vận chuyển bằng phương pháp này rất an toàn và hầu như không có hao hụt trên đường vận chuyển.
Ngoài ra nó còn có thể vận chuyển xuyên suốt ngày đêm, 365 ngày trong năm. Tuy nhiên thì nó phục vụ cho đối tượng đặc biệt như các công ty đa quốc gia hoặc công ty nhà nước lớn.4 Quy trình đơn giản vận chuyển hàng quốc tế Bước 1: Nhận hàng 3 Nhận hàng từ người gửi, khi này đơn vị vận chuyển sẽ điều phân phối viên và các phương tiện tới nơi người gửi để nhận hàng. Bước 2: Đưa đến kho tập kết Hàng hóa của người gửi sẽ được đưa đến kho chuyên dụng để tập kết cùng với các sản phẩm của đơn vị khác.Tiếp đó tiến hành việc làm thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa với cơ quan hải quan. Đây cũng là khâu khá quan trọng bởi chúng có thể cho hàng hóa của bại giữ lại bởi bất kể lý do nào nếu nằm trong các sản phẩm bị cấm.
Bước 3: Thông quan Khi đã thông qua với cục hải quan, thì hàng hóa sẽ được vận chuyển tới bến cảng, sân bay,… Tại đây kho sẽ trực tiếp đóng hàng hóa để vận chuyển đến người nhận ở nước ngoài Bước 4: Vận chuyển hàng tới kho vận hải quan tại nước được gửi đến. Thường khâu này sẽ diễn ra khá thuận lợi, nhưng cũng có thể bạn sẽ gặp phải rắc phôi nếu dữ liệu sản phẩm có sự khác biệt với sản phẩm vận chuyển. Bước 5: Giao hàng đến kho người được gửi đến Giao hàng và vận chuyển hàng quốc tế sẽ phức tạp hơn nhiều so với việc vận chuyển trong nước. Sẽ mất nhiều chi phí và thời gian phát sinh trong suốt quá trình tiếp cận việc nhập hàng hóa và vận chuyển.
Bởi vậy trước khi bạn vận chuyển hàng quốc tế thì bạn cần chuẩn bị và kiểm tra thật kỹ lưỡng các sự cố bất ngờ xảy ra.5 Các mặt hàng cấm vận chuyển quốc tế Vũ khí quân dụng, trang thiết bị, kỹ thuật, khí tài, phương tiện chuyện dùng quân sự, công an; quân trang (bao gồm cả phù hiệu, cấp hiệu, quân hiệu của quân đội, công an), quân dụng cho lực lượng vũ trang; linh kiện, bộ phận, phụ tùng, vật tư và trang thiết bị đặc chủng, công nghệ chuyên dùng chế tạo chúng. Súng săn và đạn súng săn, vũ khí thể thao, công cụ hỗ trợ. 4 Các chất ma túy và chất kích thích thần kinh; Các loại hóa chất, tiền chất bị cấm.