LỜI MỞ ĐẦU Đồng Nai là tỉnh thuộc Miền Đông Nam Bộ có diện tích 5.903,940 km2, chiếm 1,76% diện tích tự nhiên cả nƣớc và chiếm 25,5% diện tích tự nhiên của vùng Đông Nam Bộ. Dân số toàn tỉnh theo số liệu thống kê đến đầu năm 2010 là 2.673 ngƣời, mật độ dân số: 386,511 ngƣời/km2. Tỉnh có 11 đơn vị hành chính trực thuộc gồm: Thành phố Biên Hòa - là trung tâm chính trị kinh tế văn hóa của tỉnh; Thị xã Long Khánh và 9 huyện: Long Thành; Nhơn Trạch; Trảng Bom; Thống Nhất; Cẩm Mỹ; Vĩnh Cửu; Xuân Lộc; Định Quán; Tân Phú. Là một tỉnh nằm trong vùng phát triển kinh tế trọng điểm phía Nam Đồng Nai tiếp giáp với các vùng sau: Bình Thuận, Lâm Đồng, Bình Dƣơng, Bà Rịa - Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh.
Là một tỉnh có hệ thống giao thông thuận tiện với nhiều tuyến đƣờng huyết mạch quốc gia đi qua nhƣ quốc lộ 1A, quốc lộ 20, quốc lộ 51; tuyến đƣờng sắt Bắc - Nam; gần cảng Sài Gòn, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh tế trong vùng cũng nhƣ giao thƣơng với cả nƣớc đồng thời có vai trò gắn kết vùng Đông Nam Bộ với Tây Nguyên. Tình hình về dân số nhƣ trên cũng là một trong những nét chính về thực trạng các khu vực phát sinh CTRSH trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Bên cạnh đó trong những năm vừa qua, Đồng Nai là một trong những địa phƣơng đạt đƣợc nhiều thành tựu về thu hút đầu tƣ và phát triển các khu công nghiệp. Cho đến nay, đã có 30 khu công nghiệp đƣợc thành lập với tổng diện tích đất quy hoạch hơn 9500 ha, và dự kiến đến năm 2020, sẽ có 36 khu công nghiệp đi vào hoạt động tại Đồng Nai.
Việc hình thành và phát triển nhanh các khu công nghiệp, một mặt đã tạo ra động lực đáng kể để góp phần phát triển kinh tế xã hội tại địa phƣơng nhƣng đồng thời, cũng tạo ra nhiều áp lực ngày càng gia tăng về mặt bảo vệ môi trƣờng, nhất là vấn đề quản lý CTR từ hoạt động công nghiệp. Qua thống kê sơ bộ năm 2011, khối lƣợng CTR thông thƣờng phát sinh trên địa bàn tỉnh khoảng 2.378,9 tấn/ngày; trong đó, CTRCNKNH khoảng 989,8 tấn/ngày, CTRSH khoảng 1. Khối lƣợng thu gom, vận chuyển đƣợc khoảng 2 2. Trong đó, khối lƣợng đƣợc thu gom, xử lý hợp vệ sinh, đạt chuẩn khoảng 547 tấn/ngày (chiếm 23%); số còn lại đƣợc thu gom, phân loại và tái chế tại các cơ sở mua bán phế liệu hoặc tập kết tại các bãi rác tự phát, các bãi rác tạm (có tổng diện tích theo số liệu khảo sát ban đầu khoảng hơn 14 ha) nằm rải rác trên địa bàn tỉnh.
Đối với CTRSH, hiện có 72 đơn vị tổ chức, cá nhân có hoạt động thu gom, vận chuyển; trong đó có 21 hợp tác xã và còn lại là các cá nhân và tổ dịch vụ thu gom rác. Trên thực tế, công tác quản lý CTR tại Đồng Nai vẫn còn nhiều hạn chế; tiến độ triển khai xây dựng các khu xử lý CTR nói chung hay CTRSH nói riêng vẫn còn chậm. Nhiều bãi rác tự phát còn tồn tại, chƣa đƣợc giải tỏa. Tại tỉnh Đồng Nai, cũng nhƣ đa số các tỉnh/thành khác cho thấy, nhu cầu về năng lực xử lý CTR nhìn chung chƣa theo kịp tình hình phát sinh chất thải.
Các khu xử lý CTR theo quy hoạch còn thiếu, triển khai còn chậm vì nhiều lý do nhƣ cần vốn đầu tƣ lớn, đền bù, giải phóng mặt bằng, kỹ thuật công nghệ đặc thù,.Kết quả là năng lực xử lý CTR của địa phƣơng chƣa đáp ứng kịp yêu cầu thực tế. Với tốc độ phát triển đô thị và phát triển công nghiệp nhƣ hiện nay, tỉnh Đồng Nai đang phải đối mặt với một khối lƣợng chất thải đô thị cũng nhƣ chất thải công nghiệp ngày một gia tăng trên địa bàn. Những năm qua, dù đã có nhiều giải pháp trong lĩnh vực quản lý, xử lý CTR, nhƣng tỉnh vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc thu gom, xử lý cũng nhƣ hạn chế ô nhiễm môi trƣờng từ CTR. Hiện nay, cứ mỗi một ngày, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, khối lƣợng CTRSH phát sinh trên địa bàn toàn tỉnh khoảng trên 1 nghìn tấn/ngày, bao gồm CTRSH ngoài khu công nghiệp và CTRSH trong khu công nghiệp.
Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom CTRSH ở Đồng Nai mới đạt 71%, còn 29% CTRSH đang thải ra môi trƣờng chƣa đƣợc xử lý. Phƣơng pháp xử lý CTR chủ yếu là chôn lấp, đốt thủ công không hợp vệ sinh, không có hệ thống thu gom và xử lý nƣớc rỉ rác nên nguy cơ ô nhiễm đất, nƣớc ngầm, nƣớc mặt rất cao. Đồng Nai đã tiến hành quy hoạch các khu xử lý CTR nhƣng việc triển khai còn chậm do thiếu năng lực nhƣ vốn lớn, chƣa có nhà đầu tƣ…Thêm vào đó, hiện việc xử lý CTR gặp nhiều khó khăn do chƣa có nhiều bãi tập kết CTR, không có các điểm trung chuyển CTR nên vấn đề này đến nay vẫn chƣa đƣợc giải quyết triệt để. 3 Theo Sở Tài nguyên và Môi trƣờng Đồng Nai, hiện nay tình trạng đổ chất thải lậu; tình trạng bãi rác lậu, tự phát; các DN thu gom xử lý CTR nhƣ đem chất thải đi đổ bừa bãi hoặc tình trạng DN tranh giành nhau thu gom CTR, sau khi lựa chọn những loại sử dụng đƣợc thì sử dụng, số còn lại bỏ bừa vẫn tồn tại khá nhiều.
Từ những lý do trên, vấn đề phải “Nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Đồng Nai” là yêu cầu cấp bách mà HĐND, UBND tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trƣờng cần phải triển khai thực hiện trong thời gian tới nhằm quản lý, xử lý CTRSH ngày càng hiệu quả hơn và giảm thiểu các ảnh hƣởng đến môi trƣờng. Đồng thời góp phần thực hiện chủ trƣơng, chính sách bảo vệ môi trƣờng của tỉnh Đồng Nai theo Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 15 tháng 11 năm 2004 về bảo vệ môi trƣờng trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nƣớc của Bộ Chính trị, và Nghị quyết số 125/2008/NQ-HĐND ngày 05/12/2008 của HĐND tỉnh Đồng Nai về việc thông qua Đề án bảo vệ môi trƣờng trên địa bàn tỉnh đến năm 2010 và định hƣớng đến năm 2020, Nghị quyết số 188/2010/NQ-HĐND ngày 09/12/2010 của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Nai về mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh 05 năm 2011 – 2015, Nghị quyết 195/2010/NQ-HĐND ngày 19/12/2010 của HĐND tỉnh về việc điều chỉnh, bổ sung Nghị quyết số 125/2008/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về việc thông qua Đề án bảo vệ môi trƣờng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đến năm 2010 và định hƣớng đến năm 2020; Quyết định số 54/2011/QĐ-UBND ngày 01/9/2011 của UBND tỉnh Đồng Nai về việc ban hành Chƣơng trình bảo vệ môi trƣờng tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2011 – 2015 và Quyết định số 2862/QĐ-UBND ngày 03/11/2011 của UBND tỉnh Đồng Nai về việc phê duyệt Quy hoạch quản lý CTR tỉnh Đồng Nai đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2025. 4 CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU TÊN ĐỀ TÀI 1. TÊN ĐỀ TÀI NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Trên cơ sở khảo sát thu thập số liệu, kết hợp với những tài liệu có sẵn, việc thực hiện đề tài nhằm tập trung giải quyết những mục tiêu chính sau: - Góp phần bảo vệ môi trƣờng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. - Giảm thiểu các tác động môi trƣờng do CTR gây ra. - Đề xuất các giải pháp, biện pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, xử lý CTRSH trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu chính của đề tài là CTRSH phát sinh từ khu dân cƣ, khu thƣơng mại, đô thị, chợ.
Vì thời gian nghiên cứu hạn chế và số liệu còn thiếu nên đề tài không nghiên cứu, đánh giá về hiện trạng công tác quản lý, xử lý CTRSH phát sinh từ khu công nghiệp và một số ngành nhƣ nông lâm, ngƣ nghiệp, nuôi trồng thủy sản nằm rải rác trên địa bàn tỉnh và thu hút vốn đầu tƣ thấp chỉ chiếm 8,7% GDP của tỉnh. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu, đánh giá về hiện trạng công tác quản lý, xử lý CTRSH và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, xử lý CTRSH từ khu dân cƣ, khu thƣơng mại, đô thị, chợ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Nội dung đề tài bao gồm: - Thu thập thông tin, số liệu từ các báo cáo hiện trạng môi trƣờng quốc gia về CTR năm 2012 của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng, báo cáo hiện trạng môi trƣờng tỉnh Đồng Nai từ năm 2006-2011, báo cáo chuyên đề môi trƣờng năm 2011, báo cáo 5 đánh giá tác động môi trƣờng của các dự án xử lý CTR, báo cáo giám sát môi trƣờng định kỳ của các dự án xử lý chất thải; kế thừa các báo cáo, thông tin có liên quan đến công tác quản lý, xử lý CTR tỉnh Đồng Nai qua các năm; các kết quả điều tra nghiên cứu từ các dự án/nhiệm vụ/đề án bảo vệ môi trƣờng của Sở TN & MT tỉnh Đồng Nai, Sở KH & CN; kết quả điều tra đánh giá của các huyện trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. - Điều tra, khảo sát hiện trạng công tác quản lý, xử lý CTR sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.
- Phân tích, tổng hợp, và đánh giá thực tế các hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý, quản lý CTRSH trên địa bàn tỉnh. - Đề xuất các giải pháp, biện pháp phù hợp cho việc quản lý CTRSH trên địa bàn tỉnh Đồng Nai theo các mục tiêu, định hƣớng của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh.