CHƯƠNG 1: CHỨC NĂNG, NHIỆM vụ, cơ CÂU T ổ CHỨC VÀ THÀNH PHẨN, NỘI DUNG TÀI LIỆU HÌNH THÀNH TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC BAN TRựC THUỘC BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 1. Sự ra đời, vị trí của các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Sau kh i Đảng Cộng sản V iệt Nam lãnh đạo nhân dân ta giành được độc lập, trước yêu cầu của tình hình mới, Trung ương Đảng yêu cầu có những cơ quan tham mưu, giúp việc trong việc nghiên cứu, theo dõi, kiểm tra về chủ trương, đường lố i của Đảng trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Bởi vậy mà những cơ quan tham mưu, giúp việc này (các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương) được thành lập từ rất sớm. Như: Ban K iểm tra Trung ương được thành lập năm 1948; Ban K inh tế Trung ương được thành lập năm 1950.Vì vậy, các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương là những cơ quan có bề dày lịch sử, quá trình thành lập và hoạt động của các ban gắn với các thời kỳ cách mạng của dân tộc do Đảng Cộng sản V iệ t Nam lãnh đạo.
Trong quá trình hoạt động, một số ban có chức năng, nhiệm vụ ổn định như: Văn phòng Trung ương, Ban Tư tưởng- Văn hoá Trung ương, Ban Đối ngoại Trung ương, Ban Tổ chức Trung ương. Ngoài ra, qua m ỗi giai đoạn cách mạng khác nhau, chức năng, nhiệm vụ của các ban được mở rộng để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Có m ột số ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương được thành lập trên cơ sở tách, nhập các ban như Ban K inh tế Trung ương hiện nay được thành lập trên cơ sỏ sáp nhập hai Ban Nông nghiệp Trung ương và Ban K inh tế Trung ương theo Quyết định số 04-Q Đ /TW ngày 24/8/1991 của Bộ Chính trị. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 16 Nhìn chung, với chức năng, nhiệm vụ của mình, các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương là cơ quan tham mưu không thể thiếu của Đảng trong quá trình lãnh đạo nhân dân xây dựng và bảo vệ đất nước.
V ì vậy, các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương thành lập, hoạt động và phát triển trong suốt thời kỳ lịch sử của dàn tộc và tồn tại đến ngày nay. Tuy nhiên, cũng có những ban có thời gian hoạt động tương đối ngắn, được giải thể sau khi hoàn thành nhiệm vụ cua thời kỳ cách mạng đó. Như trường hợp của Ban K inh tế Trung ương được thành lập theo Quyết nghị số 57-Q N /TW ngày 30/9/1950 của Ban Thường vụ Trung ương và từ năm 1950 đến nay đã có 18 tên gọi khác nhau: Ban K in h tế Trung ương, Ban Nông nghiệp Trung ương, Ban Công nghiệp Trung ương, Ban Cơ khí Trung ương.Trong cùng một thời kỳ, có những Ban K in h tế hoạt động với chức năng khác nhau, bảo đảm tham mưu, giúp việc cho Trung ương về từng lĩnh vực kinh tế như Ban Công tác nông thôn (3/1956- 3/1964) có nhiệm vụ chính giúp các cấp uỷ lãnh đạo công tác nông thôn, chủ yếu là công tác đổi công, hợp tác xã mua bán, hợp tác xã tín dụng và hợp tác xã sản xuất nông nghiệp; theo dõi tình hình biến đổi giai cấp ở nông thôn và xu hướng, nguyên vọng các giai cấp ở nông thôn. Cũng trong khoảng thời kỳ đó, Ban Tài chính- Thương nghiệp Trung ương (1960-5/1974) có nhiệm vụ chính: nắm tinh hình về vật tư, hàng hoá (kể cả vật tư dự trữ của Nhà nước); về cung cấp cho các nhu cầu, kể cả các nhu cầu đặc biệt; về tiết kiệm nhân tài, vật lực trong sản xuất, chiến đấu và đời sống; về thu chi tài chính và lưu thông tiền tệ, về giá cả thị trường; nghiên cứu, theo dõi, kiểm tra về đường lối, phương châm, các chính sách lớn và biện pháp trọng yếu về tài chính, thương nghiệp, giá cả; nắm tình hình tổ chức và cán bộ của các ngành trong khối.
Các Ban K in h tế Trung ương sau khi hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình ở m ỗi giai đoạn lịch sử được giải thể, thành lập cơ quan mới hoặc sáp nhập với Ban K in h tế khác thành Ban K inh tế Trung ương mới như: Ban Nông nghiệp Trung ương được thành lập theo N ghị quyết số 96-N Q /TW ngày 14/3/1964 của Ban Bí thư thay thế cho Ban Công tác Nông thôn Trung ương năm 1956 hay Ban Công nghiệp Trung ương hợp nhất với Ban K inh tế Trung LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 ương lấy tên là Ban K inh tế Trung ương theo tinh thần Quyết định số 84- Ọ Đ /T W ngày 11/4/1989 của Bộ Chính trị về “ Tổ chức lại các Ban đảng”. Như vậy, trong lịch sử của các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương chí có lịch sử thành lập, hoạt động, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của các Ban K in h tế Trung ương là tương đối phức tạp còn các ban khác với chức năng, nhiệm vụ qua các thời kv nhìn chung tương đối ổn định và neày càng phát triển hơn. Có thể nói, quá trình hình thành, hoạt động, phát triển của các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương gắn với quá trình lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng Cộng sản V iệ t Nam. Và ở m ỗi giai đoạn lịc h sử của đất nước, các ban đã có vai trò quan trọng tham mưu cho Đảng về các chủ trương, chính sách về các lĩnh vực của đời sống xã hội và hiện nay trước tình hình thế giới và trong nước, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương càng phải được ổn định và hoàn thiện hơn để xứng đáng là các cơ quan tham mưu của Trung ương.
Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Từ khi thành lập đến nay, chức năng, nhiệm vụ của các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương về cơ bản hầu như không có sự thay đổi mà chỉ có sự bổ sung, mở rộng cho phù hợp với tình hình và sự phát triển của mỗi giai đoạn cách mạng của đất nước. Các cơ quan tham mưu của Ban Chấp hành Trung ương gồm các ban như: Ban Tổ chức Trung ương, Ban K inh tế Trung ương, Ban Tư tưởng-Văn hoá Trung ương, Ban Khoa giáo Trung ương, Ban Cán sự Đảng ngoài nước, Ban Đ ối ngoại Trung ương, Ban Bảo vệ chính trị nội bộ Trung ương, Ban N ội chính Trung ương, U ỷ ban K iểm tra Trung ương, Ban Dân vận Trung ương, Ban Tài chính-Quản trị Trung ương, Văn phòng Trung ương. g U N Afs/i T H Õ N G TIN t h ư v i ệ n I LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chức năng, nhiệm vụ của các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Các ban trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương là cơ quan có chức năng tham mưu cho Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư về các chủ trương, chính sách lớn thuộc các lĩnh vực của đời sống xã hội, các lĩnh vực chỉ đạo của Đảng.
V í dụ: Ban Đối ngoại Trung ương là cơ quan có chức năng tham mưu cho Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương và các chính sách lớn thuộc lĩnh vực đối ngoại đồng thời là cơ quan tổ chức thực hiện quan hệ đối ngoại của Đảng [43; 1]. Còn chức năng của Ban Bảo vệ chính trị nội bộ Trung ương là cơ quan tham mưu về lĩnh vực bảo vệ chính trị nội bộ Trung ương đổng thời là cơ quan nghiệp vụ bảo vệ chính trị nội bộ của Trung ương [41 ;1 ]. Với chức năng như trên, nhiệm vụ cụ thể của các ban là: * Nghiên cứu, dề xuất - Chủ trì hoặc tham gia nghiên cứu cụ thể hoá đường lối của Đảng về ITnh vực mình phụ trách. V í dụ: Ban Cán sự Đảng ngoài nước có nhiệm vụ nghiên cứu, đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương, giải pháp lớn trong lĩnh vực công tác đảng, công tác quần chúng ở ngoài nước [47; 1]; Ban Tổ chức Trung ương có nhiệm vụ nghiên cứu, cụ thể hoá đường lố i của Đảng về tổ chức hệ thống chính trị, về chiến iược của hệ thống chính trị.
[42; 1-2] - Chuẩn bị hoặc tham gia chuẩn bị và kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết, chỉ th ị và quyết định về các lĩnh vực tham mun của ban cho Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư. - N goài ra, các ban còn tham gia ý kiến với các cơ quan Nhà nước trong việc thể chế hoá các đường lối, chính sách của Đảng về những lĩnh vực mà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 19 ban tham mưu. Chủ trì hoặc phối hợp nghiên cứu các vấn đề, đề án về các lĩnh vực thuộc phạm vi tham mưu của ban. * Thẩm định - Thẩm định các Đề án về lĩnh vực ban tham mưu trước khi trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
V í dụ: Ban Dân vận Trung ương có nhiệm vụ thẩm định các Đề án về công tác dân vận của các ban, ngành, mặt trận và các đoàn thể Trung ương trước khi trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư; thẩm định các chính sách, Đề án có liên quan đến quyền dân chủ của nhân dân và công tác dân vận của Chính phủ, các Bộ, ngành, cơ quan Nhà nước (bao gồm cả quân đội và công an). [36; 1-2] * Hướng dẫn, kiểm tra - Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện đường lố i, chủ trương, chính sách về lĩnh vực mà ban tham mưu hoặc được phân công. V í dụ: Ban Dân vận Trung ương có nhiệm vụ hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, quyết định của Đảng về dân vận đối với các tỉnh, thành uỷ, các ban Đảng, ban cán sự Đảng, Đảng uỷ trực thuộc Trung ương, đảng đoàn; Phối hợp hướng dẫn, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác dân vận đối với đội ngũ cán bộ phụ trách công tác dân vận của cấp uỷ địa phương [36;2]. Các ban còn phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và biên chế của cơ quan tham mun các tỉnh, thành uy.