Chương I:Tổng quan lý thuyết về hoạt động cho vay ngắn han đối với doanh nghiệp của NHTM 1.1 Khái quát về hoạt động cho vay của NHTM 1.1 Khái niệm Cho vay trong ngân hàng thương mại là một hình thức kinh doanh mà sản phẩm ở đây chính là tiền tệ, bên bán sản phâm ( bên cho vay ) là NHTM, bên mua sản phẩm ( bên đi vay ) là các cá nhân, tổ chức trong đó bên cho vay bán sản pham tiền tệ cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định, và bên đi vay có nghĩa vụ trả cho bên cho vay cả gốc và lãi khi đến kỳ hạn thanh toán đã được quy định sẵn khi ký kết hợp đồng. Theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 của Thống đốc ngân hàng nhà nước về việc ban hành Thông tư quy định về hoạt động cho vay của tô chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng, “ Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tô chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền dé sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi ” Những đặc trưng cơ bản của cho vay: + Các NHTM cho vay dựa trên sự tin tưởng rằng khách hàng của ho sẽ phải hoàn trả cả gốc và lãi khi đến hạn thanh toán. Tuy nhiên, tùy vào việc ngân hàng đánh giá khách hàng của họ như thế nào thì mức độ tin tưởng cũng sẽ khác nhau. + Ngân hàng nhượng quyên sử dụng vốn của mình cho khách hang trong một khoảng thời gian nhất định đã, khách hàng cần chứng minh nguồn trả nợ, mục đích sử dụng vốn của mình và nguôn trả nợ, mục đích đó cần phải được ngân hàng chấp nhận.
+ Khác với quan hệ mua bán thông thường, trong hoạt động cho vay, lợi nhuận của ngân hàng được biểu hiện qua lãi suất, lãi suất không biéu thị số vốn đem ra trao đôi giữa hai bên. Mức lãi suất thay đổi tùy vào khách hàng, tùy vào thời hạn vay, tùy vào từng thời kì do ngân hàng quy định.2 Phân loạt hoạt động cho vay của NHTM Có rất nhiều tiêu thức để phân loại hoạt động cho vay của NHTM, ứng với mỗi tiêu thức chúng ta lại phân thành từng loại khác nhau như sau: 1.1 Theo đối tượng khách hàng Theo tiêu thức đối tượng khách hàng, hoạt động cho vay của NHTM chia làm bôn loại + Cho vay chính phủ: Các NHTM cho chính phủ vay thông qua các hình thức như mua trái phiếu chính phủ, hay tín phiếu kho bạc để đáp ứng các nhu cầu chỉ của chính phủ khi có thâm hụt ngân sách và phục vụ các mục đích về chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát nền kinh tế phát trién đúng hướng. + Cho vay các tô chức tài chính khác: Trong quá trình hoạt động, NHTM có thé cho vay các ngân hàng khác, công ty tài chính hoặc quỹ tín dụng dé đáp ứng nhu cầu về thanh khoản của họ. + Cho vay doanh nghiệp: Là hoạt động mà NHTM cho doanh nghiệp vay để đáp ứng nhu cầu về vốn phục vụ quá trình sản xuất, kinh doanh.
Có nhiều phương thức khác nhau trong hoạt động cho vay doanh nghiệp dé đáp ứng một cách tốt nhất nhu cầu về vốn của khách hàng. + Cho vay cá nhân: Là hoạt động mà NHTM cho các cá nhân vay tiền nhằm đáp ứng những nhu cầu về kinh doanh cá nhân, hộ gia đình hoặc tiêu dùng.2 Theo thời hạn khoản vay Thời hạn của khoản vay là khoảng thời gian được tính từ khi khách hàng được giải ngân đến lúc khách hàng trả hết nợ gốc và lãi được quy định sẵn trong hợp đồng tín dụng giữa hai bên. Tùy vào từng khách hàng sẽ có nhu cầu vốn, chu kỳ sản xuất kinh doanh, dòng tiền và nguồn trả nợ khác nhau, căn cứ vào những yếu tố đó ngân hàng sẽ thiết kế các khoản vay có thời hạn phù hợp với khách hàng. Tuy nhiên có một điều chắc chan rang thời hạn vay càng dài thì rủi ro đối với ngân hàng càng cao dẫn đến lãi suất cũng sẽ cao hơn.
Thời han cho vay của ngân hàng được chia thành ba loại: + Cho vay ngắn hạn: Là hình thức cho vay có thời hạn dưới 12 tháng. Thường khoản vay này nhằm đáp ứng nhu cầu vốn lưu động và vốn có tính chất tạm thời, bất thường phát sinh trong hoạt động kinh doanh, có thời gian quay vòng lớn. + Cho vay trung hạn: Là hình thức cho vay có thời hạn từ 12 tháng đến dưới 60 tháng. + Cho vay dài hạn: Là hình thức cho vay có thời hạn từ 60 tháng trở lên.
Cho vay trung và dài hạn thường nhằm vào mục đích dau tư vào tài sản cố định, xây dựng cơ bản hoặc sửa chữa máy móc thiết bị.3 Theo phương thức cho vay Phương thức cho vay của NHTM được chia thành các loại sau + Chiết khấu thương phiếu: Thương phiếu là cam kết trả tiền giữa người mua với người bán khi đến hạn chủ yếu được hình thành từ quá trình mua bán chịu hàng hóa giữa những người có quan hệ kinh doanh lâu dài (hay chính là tín dụng thương mại). Chiết khấu thương phiếu là việc ngân hang cho người sở hữu thương phiếu vay một khoản tiền khi thương phiếu chưa đến hạn thanh toán và ngân hàng sẽ chiết khấu phan trăm nhất định trên giá trị thương phiếu. Đến hạn thanh toán ngân hàng sẽ đưa thương phiếu đến người mua dé đòi lại tiền. + Cho vay thấu chỉ: Là phương thức cho vay mà khi khách hàng đáp ứng được các yếu tố do ngân hàng đặt ra, ngân hàng sẽ cho phép khách hàng chỉ trội trên tài khoản thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định và thời hạn nhất định ( thường là một năm ) tùy vào từng khách hàng.
Giới hạn này được gọi là hạn mức thấu chỉ. + Cho vay từng lần: Là phương thức cho vay được áp dụng đối với những khách hàng có chu kỳ kinh doanh không ổn định, nhu cầu về vốn không thường xuyên, chỉ khi đến thời vụ kinh doanh mới cần vay vốn. Phương pháp này được sử dụng chủ yếu dé bé sung vốn lưu động. Mỗi lần vay hai bên sẽ ký kết hợp đồng tín dụng bao gồm tiền vay, lãi suất, thời hạn.
+ Cho vay theo hạn mức tín dụng: Là phương thức cho vay mà ngân hàng và khách hàng thỏa thuận về một hạn mức số dư tín dụng suốt một kỳ. Phương thức này phù hợp với những khách hàng có nhu cầu vay mượn thường xuyên. + Cho vay luân chuyên: Là phương thức cho vay mà ngân hàng thỏa thuận tài trợ cho khách hàng dựa trên kế hoạch lưu chuyên hàng hóa, dịch vụ và bảng luân chuyên tiền tệ của khách hàng. Hình thức này đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp có chu kỳ tiêu thụ sản phẩm ngắn như thương mại.
+ Cho vay trả góp: Là phương thức cho vay mà khách hàng trả nợ gốc và lãi theo từng thời kỳ đã thỏa thuận trên hợp đồng tin dụng, và được áp dụng chủ yếu đối với cho vay trung và dài hạn như tài trợ tài sản có định. Ngoài ra ngân hàng còn có một số phương thức cho vay khác như: kết hợp ngân hàng khác để cho vay hay còn gọi là cho vay hợp vốn, hay kết với các doanh nghiệp dé cho vay tài trợ theo dự án.4 Theo mục đích sử dụng vốn vay Cho vay theo mục đích sử dụng vốn được chia thành 2 loại + Cho vay sản xuất kinh doanh: Là phương thức cho vay mà nguồn vốn được sử dụng dé đầu tư sản xuất, kinh doanh. Khách hàng vay có thé là cá nhân hoặc do- anh nghiệp. + Cho vay tiêu dùng: Là phương thức cho vay mà nguồn vốn được sử dụng với mục đích là tiêu dùng cá nhân như mua sắm tài sản.
Khách hàng chủ yếu là các cá nhân.5 Theo tài sản thế chấp + Cho vay có tài sản dam bao: Là phương thức cho vay ma ngân hàng căn cứ vào giá tri của tài sản đảm bảo của khách hang , sau khi được thâm định sẽ đưa ra hạn mức cho vay đối với khách hàng. Căn cứ vào từng khách hàng và từng loại tài sản đảm bảo mà hạn mức này cũng khác nhau. + Cho vay tín chấp: Là phương thức cho vay không có tài sản đảm bảo mà ngân hàng cho khách hàng vay dựa vào uy tín của khách hàng hoặc uy tín của người bảo lãnh.Thường những khách hàng có quan hệ lâu dài với ngân hàng thì mới có thể vay tín chấp.2 Hoạt động cho vay ngắn hạn của NHTM 1.1 Khái niệm của cho vay ngắn hạn Cho vay ngắn hạn là hình thức cho vay mà trong đó thời hạn của khoản vay nhỏ hơn 12 tháng.1 Đặc điểm cho vay ngắn hạn - Mục đích chủ yếu của cho vay ngắn hạn là b6 sung vốn lưu động cho doanh nghiệp trong quá trình sản xuất kinh doanh. Bởi vì nguồn vốn ngắn hạn luân chuyền xuyên suốt chu kỳ sản xuất.
Ngân hàng cho vay khi doanh nghiệp bắt đầu có nhu cầu về vốn ngắn hạn như mua vật tư, vật liệu, thanh toán chi phí và tiến hành thu nợ khi hàng hóa được tiêu thụ, khách hàng có doanh thu. Chính vì thế, thời gian thu hồi vốn ngắn hạn nhanh, rủi ro thấp hơn nên lãi suất của nguồn vốn này cũng thấp hơn. - Các ngân hàng càng ngày càng cung cấp cho khách hàng nhiều phương thức cho vay ngắn hạn khác nhau nham đáp ứng đầy đủ các nhu cầu của khách hàng như cho vay thấu chi, theo hạn mức, từng lần. Qua đó cũng giúp ngân hàng giảm thiêu được rủi ro.
- Hoạt động cho vay ngắn hạn luôn chiếm tỷ trọng lớn trong các hoạt động cho vay của NHTM. Điều này đến từ các lý do: + Hoạt động nhận tiền gửi ngắn hạn đặc biệt là tiền gửi thanh toán chính là hoạt động huy động vốn lớn nhất trong NHTM. + Chủ trương của ngân hàng trung ương trong việc quy định tỷ lệ vốn tối đa của vốn ngắn hạn được phép cho vay trung dai hạn dé phòng ngừa rủi ro thanh khoản cho NHTM. + Tiền gửi thanh toán có mức lãi suất thấp, cho vay ngắn hạn rủi ro thấp hơn so với cho vay trung dài hạn, chính vì thế cho vay ngắn hạn mang lai sự 6n định và mức chênh lệch lãi suất khá tốt.
Tóm gọn lại, hoạt động cho vay ngắn hạn đến từ sự phù hợp giữa nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp và đặc điểm kinh doanh của NHTM.