MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Luật đất đai năm 1993 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có ghi như sau: “ Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng. Trải qua nhiều thế hệ, nhân dân ta đã tốn bao nhiêu công sức, xương máu mới tạo lập, bảo vệ được vốn đất đai như ngày nay”. Có thể thấy vai trò của đất đai là vô cùng to lớn.
Đặc biệt trong tiến trình hội nhập phát triển kinh tế như hiện nay, sự khan hiếm của quỹ đất khiến cho giá trị của đất đai tăng cao, thể hiện vai trò không thể thiếu của tài nguyên đất. Ở Việt Nam, đất đai thuộc chế độ sở hữu toàn dân do Nhà nước quản lý, một trong những công cụ quản lý hết sức quan trọng của Nhà nước về đất đai là đăng kí và cấp GCNQSDĐ cho người sử dụng đất. Tuy nhiên, hiện nay công tác ĐKĐĐ, cấp Giấy chứng nhận, lập hồ sơ địa chính càng trở lên phức tạp và quan trọng bởi đất đai có hạn chế về diện tích mà nhu cầu sử dụng đất đai ngày càng tăng do dân số tăng, kinh tế phát triển đặc biệt là quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước đang diễn ra ồ ạt. Chính vì lẽ đó đã làm cho việc phân bố đất đai vào các mục đích khác nhau ngày càng trở lên khó khăn, các quan hệ đất đai càng thay đổi với tốc độ chóng mặt và ngày càng phức tạp.
Xã Hoàng Nông là một xã thuộc huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên. Hoàng Nông nằm ở phía tây của huyện và thuộc vùng núi Tam Đảo, tiếp giáp với đỉnh cao nhất của dãy núi này (1590m). Đây cũng là ngã ba ranh giới giữa ba tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc và Tuyên Quang. Trong những năm qua, nhu cầu về đất đai trên địa bàn xã tiếp tục tăng đã khiến cho ngành đất đai được đặc biệt chú trọng.
Tuy nhiên, về mặt quản lý tại đây vẫn còn nhiều hạn chế, h 2 số hộ được cấp giấy chứng nhận còn rất ít, người dân sử dụng đất đang còn tùy tiện đã gây ra những vấn đề hết sức khó khăn trên địa bàn xã. Từ thực tế cũng như nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của vấn đề đồng thời được sự nhất trí của ban giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, sự phân công của khoa Quản lý Tài nguyên - Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và dưới sự hướng dẫn của cô giáo Th.S Ngô Thị Hồng Gấm. Em tiến hành thực hiện nghiên cứu đề tài "Thực hiện và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Hoàng Nông- huyện Đại Từ- tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2017-2018”. Mục tiêu của đề tài 1.
Mục tiêu tổng quát - Đánh giá những thuận lợi, khó khăn của công tác đăng kí cấp GCNQSDĐ trên địa bàn xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2017-2018. - Đề xuất nhưng giải pháp thích hợp để góp phần giải quyết những khó khăn, tồn tại và làm tăng tiến độ của công tác cấp GCNQSDĐ trên địa bàn xã. Mục tiêu cụ thể - Thu thập tài liệu và số liệu về việc cấp GCNQSDĐ trên địa bàn xã. - Hiểu được quy trình, trình tự cấp GCNQSDĐ cụ thể trên địa bàn xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
- Đánh giá hiệu quả và hạn chế trong công tác cấp GCNQSDĐ. - Tìm ra nguyên nhân và giải pháp có tính khả thi khi thực hiện công tác cấp GCNQSDĐ trên địa bàn xã. h 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của ĐKĐĐ và cấp GCNQSDĐ 2.
Khái niệm và vai trò cơ bản của đất đai * Khái niệm về đất đai: Đất đai là vật thể tự nhiên được hình thành do tác động tổng hợp của 5 yếu tố: sinh vật, khí hậu, đá mẹ, địa hình và thời gian, ngoài ra còn có thêm yếu tố con người. Đối với các ngành, lĩnh vực khác nhau thì khái niệm về đất đai lại được thể hiện một cách khác nhau: - Đối với các nhà địa lý thì đất đai là cảnh quan, 1 sản phẩm của quá trình địa chất địa mạo. - Đối với những luật gia đất đai là 1 khoảng không gian trải dài vô tận từ trung tâm Trái đất tới vô cực trên trời và liên quan đến nó là một loạt các quyền lợi khác nhau quyết định những gì có thể thực hiện được với đất. - Khái niệm về đất đai theo Luật đất đai 2013; Thửa đất là phần diện tích đất được giới hạn bởi ranh giới xác định trên thực địa hoặc được mô tả trên hồ sơ.
*Vai trò cơ bản của đất đai: Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt. Nó đã tham gia vào tất cả các ngành, lĩnh vực trong xã hội. Trong giai đoạn hiện nay khi đất nước đang tiến hành công nghiệp hóa hiện đại hóa và mở cửa hội nhập thì đất đai lại giữ một vị trí then chốt đồng thời là nguồn lực cơ bản cho sự phát triển đất nước. Khái niệm về đăng kí đất đai (ĐKĐĐ) *Đăng kí đất đai: Là một thủ tục hành chính nhằm hoàn thiện thông tin về đất đai trên hồ sơ địa chính và cấp GCN về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản trên đất cho người sử dụng đất, chủ sở hữ tài ản trên đất hợp pháp; h 4 nhằm xác lập mối quan hệ pháp lý đầy đủ giữa Nhà nước và người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản trên đất làm cơ sở để Nhà nước quản lý chặt chẽ toàn bộ đất đai theo pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản trên đất.
Theo quy định của Luật đất đai và Luật dân sự thì việc đăng ký đất đai được thực hiện với toàn bộ đất đai trên phạm vi cả nước (gồm cả đất chưa giao quyền sử dụng) và yêu cầu bắt buộc mọi đối tượng sử dụng đất trong các trường hợp như: đang sử dụng đất chưa đăng ký, mới được giao đất, cho thuê đất sử dụng, được Nhà nước cho thay đổi mục đích sử dụng, chuyển quyền sử dụng đất hay thay đổi nội dung quyền sử dụng đất đã đăng ký khác. Có thể thấy đăng ký đất là mội yêu cầu mà người sử dụng đất phải thực hiện với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Hay nói cách khác đăng ký đất là một thủ tục hành chính do cơ quan Nhà nước thực hiện với các đối tượng là tồ chức, hộ gia đình cá nhân sử dụng đất. Đăng ký đất thực chất là đăng ký quyền sử dụng đất đây là một thủ tục hành chính do cơ quan Nhà nước thực hiện đối với các đổi tượng là các tồ chức, hộ gia đình và cá nhân sừ dụng đất.Hoạt động đăng ký đất là quá trình thực hiện các công việc nhàm thiết lập hồ sơ dịa chính đẩy đú cho toàn bộ đất đai trên phạm vi hành chính cùa từng xã, phường, thị trấn trong cà nước và cấp GCNQSD Đ cho những người sử dụng đất có dầy dù diều kiện, từ đó làm cơ sở cơ bản để Nhà nước quản lý chặt chẽ toàn bộ đất đai theo đúng pháp luật.
Đồng thời, đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để thiết lập mối quan hệ hợp pháp giữa người sử dụng đất và Nhà nước, tạo điều kiện cho họ thực hiện các giao dịch về nhà đất trên thị trường bất động sản cũng như việc thực hiện các quyền năng gắn liền với quyền sử dụng đất. Đăng ký quyền sử dụng đất, lập hồ sơ địa chính, cấp GCNQSD đất là một trong 13 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai quy định tại Điều 6 Luật đất đai 2003. Do vậy chúng ta có thể khái niệm về đăng ký đất đai như sau: h 5 Đăng ký đất đai là một thủ tục hành chính thiết lập hồ sơ địa chính đầy đủ và cấp GCNQSD đất cho người sử dụng đất hợp pháp nhằm xác lập mối quan hệ pháp lý đầy đủ giữa Nhà nước và người sừ dụng đất, làm cơ sở để Nhà nước quản lý chặt chẽ toàn bộ quỹ đất đai theo pháp luật và bảo vệ quyển lợi hợp pháp của người sử dụng đất. (Nguyễn Thị Lợi,2010) *Đăng kí đất đai ban đầu: Đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất lần đầu (sau đây goi là đăng ký lần đầu) là việc thực hiện thủ tục lần đầu để ghi nhận tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất và quyền quản lý đất đối với một thửa đất vào hồ sơ địa chính.
Tại khoản 3 Điều 95 Luật Đất đai 2013 quy định: - Đăng ký bạn đầu được thực hiện trong các trường hợp sau đây: - Thửa đất được giao, cho thuê để sử dụng; - Thửa đất đang sử dụng chưa đăng ký; - Thửa đất được giao để quản lý mà chưa đăng ký; - Nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất chưa đăng ký. * Đăng ký biến động đất đai: Đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất (sau đây gọi là đăng ký biến động) là việc thực hiện thủ tục để ghi nhận sự thay đổi về một hoặc một số thông tin đã đăng ký vào hồ sơ địa chính theo quy định của pháp luật. Tại khoản 4 Điều 95 Luật Đất đai 2013 quy định: Đăng ký biến động được thực hiện đối với trường hợp đã được giấy chứng nhận hoặc đã đăng ký mà có thay đổi sau đây: - Người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất; - Người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất được phép đổi tên; h 6 - Có thay đổi về hình dạng, kích thước, diện tích, số hiệu, địa chỉ thửa đất; - Có thay đổi về tài sản gắn liền với đất so với nội dung đã đăng ký; - Chuyển mục đích sử dụng đất; - Có thay đổi thời hạn sử dụng đất .