Chương 1 Cơ sở lý luận về vận tải hàng hóa bằng ô tô và chất lượng dịch vụ vận Sự phát triển của vận tải trong mục đích gần lại nhau của con người không chỉ đảm bảo tính chất nhân đạo mà còn nhìn thấy mặt lợi của kinh tế. Sự có lợi này được biểu hiện ở sự gia tăng về thông tin, kiến thức, sự khéo léo, việc giải quyết các vấn đề nhanh hơn, dễ hơn, năng suất lao động cao hơn trong đời sống xã hội. Vận tải thực hiện nhiệm vụ vận chuyển con người với nhiều mục đích khác nhau. Trong đó mục đích quan trọng nhất là vận chuyển con người với mục đích đi làm, học tập, công tác.
Sau đó phải kể đến các mục đích để thực hiện các chức năng cơ bản của đời sống như mua bán, thăm viếng, nghỉ ngơi trong những ngày cuối tuần nghỉ phép nghỉ lễ tết, phục vụ cho nhu cầu du lịch. Đối với việc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc Trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc vận tải có ý nghĩa quan trọng. Trong chiến tranh vận tải thực hiện nhiệm vụ vận chuyển vũ khí đạn dược, lương thực thực phẩm quân trang quân dụng. Trong thời bình vận tải cùng quân đội bảo vệ an ninh quốc phòng xây dựng lực lượng đồng thời thực hiện cả nhiện vụ làm kinh tế.
Chức năng Quốc tế của vận tải Vận tải là một ngành kinh tế hoạt động trong hệ thống kinh tế của đất nước. Nó có vai trò quan trọng đối với việc giao lưu của nền kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế giới đặc biệt trong thời đại hiện nay việc quan hệ kinh tế với nước ngoài đã đem lại một hiệu quả vô cùng to lớn cho đất nước. Vận tải đã thể hiện mối quan hệ quốc tế thông qua các chức năng sau đây: - Phát triển xuất khẩu hàng hoá, đặc biệt đối với các quốc gia có khoảng cách địa lý lớn; - Nhập khẩu nguyên liệu, vật liệu và sản phẩm cần thiết - Phát triển hợp tác quốc tế về công nghiệp - Phát triển du lịch quốc tế - Phát triển lưu thông quốc tế về văn hoá khoa học kỹ thuật.3 Tính chất của vận tải Vận tải là một ngành sản xuất vật chất đặc biệt: đối với một ngành sản xuất vật chất, như công nghiệp, nông nghiệp. thì trong quá trình sản xuất đều có sự kết hợp của ba yếu tố: công cụ lao động, đối tượng lao động và sức lao động.
Vận tải là một ngành sản xuất vật chất vì trong quá trình sản xuất của ngành vận tải có sự kết hợp của ba yếu tố đó. Ngoài ra, trong quá trình sản xuất của ngành vận tải cũng đã tiêu thụ một lượng vật chất nhất định, như vật liệu, nhiên liệu, hao mòn phương tiện vận tải. đối tượng lao động (hàng hoá, hành khách) trong quá trình sản xuất của vận tải cũng trải qua sự thay đổi vật chất nhất định. Võ Thị Hiền – Quy hoạch QLGTVT đô thị 5 lOMoARcPSD|27827034 Chương 1 Cơ sở lý luận về vận tải hàng hóa bằng ô tô và chất lượng dịch vụ vận Là ngành sản xuất vật chất nên vận tải cũng có sản phẩm của riêng mình, sản phẩm của vận tải chính là sự di chuyển của con người và vật phẩm trong không gian.
Sản phẩm vận tải cũng là hàng hoá và cũng có giá trị và giá trị sử dụng, giá trị của hàng hoá là lượng lao động xã hội cần thiết kết tinh trong hàng hoá đó, giá trị sử dụng của sản phẩm vận tải là khả năng đáp ứng nhu cầu di chuyển. Tuy nhiên, so với các ngành sản xuất vật chất khác, vận tải có những đặc điểm khác biệt về quá trình sản xuất, về sản phẩm và tiêu thụ sản phẩm, thể hiện ở các điểm sau đây: - Môi trường sản xuất của vận tải là không gian, luôn di động chứ không cố định như trong các ngành khác; - Sản xuất trong vận tải là quá trình tác động về mặt không gian vào đối tượng lao động chứ không phải tác động về mặt kỹ thuật, do đó không làm thay đổi hình dáng, kích thước của đối tượng lao động; - Sản phẩm vận tải không tồn tại dưới hình thức vật chất và khi sản xuất ra là được tiêu dùng ngay. Hay nói cách khác sản phẩm vận tải mang tính vô hình. Trong ngành vận tải, sản xuất và tiêu thụ diễn ra đồng thời, do đó không có khả năng dự trữ sản phẩm vận tải để tiêu dùng về sau mà chỉ có khả năng dự trữ năng lực vận tải mà thôi; - Quá trình sản xuất của ngành vận tải không tạo ra sản phẩm vật chất mới mà chỉ làm thay đổi vị trí của hàng hoá và qua đó cũng làm tăng giá trị của hàng hoá.4 Bản chất của vận tải Vận tải là việc di chuyển hàng hóa và hành khách theo thời gian và không gian nhất định nhằm phục vụ mục đích nào đó của con người.
Sản phẩm vận tải là vô hình được đo bằng T (Tấn), HK (hành khách), T. Khi nghiên cứu về vận tải trên phương diện sản xuất thì C.Mác cho rằng : vận tải cũng là một ngành sản xuất vật chất độc lập, nhưng nó là một ngành sản xuất vật chất đặc biệt xếp thứ tư.Mác chỉ coi vận tải công cộng mới là ngành sản xuất vật chất thứ tư. Vận tải công cộng có nghĩa là những người có phương tiện dùng để chở hàng hóa, hành khách nhằm đạt mục đích nào đó. Còn đối với vận tải khác như vận tải trong dây chuyền sản xuất ví dụ dây chuyền sản xuất cơ khí, khai thác than, nhiệt điện … vận tải gắn liền với quá trình công nghệ của các ngành đó nên không phải là một ngành sản xuất vật chất độc lập.
Vận tải là một ngành sản xuất vật chất đặc biệt: Đối với những ngành sản xuất vật chất như công nghiệp, nông nghiệp… thì trong quá trình sản xuất đều có sự kết hợp của ba yếu tố: công cụ lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Vận tải là một ngành sản xuất vật chất vì trong quá trình sản xuất của ngành vận tải có sự kết hợp của ba yếu tố đó. Ngoài ra, trong quá trình sản xuất của ngành vận tải cũng đã tiêu thụ một lượng vật chất nhất định, như vật liệu, nhiên liệu, hao mòn phương tiện vận tải… đối Võ Thị Hiền – Quy hoạch QLGTVT đô thị 6 lOMoARcPSD|27827034 Chương 1 Cơ sở lý luận về vận tải hàng hóa bằng ô tô và chất lượng dịch vụ vận tượng lao Võ Thị Hiền – Quy hoạch QLGTVT đô thị 7 Downloaded by Do Thuy Trang (tailieuvcu123@gmail.com) lOMoARcPSD|27827034 Chương 1 Cơ sở lý luận về vận tải hàng hóa bằng ô tô và chất lượng dịch vụ vận động trong quá trình sản xuất của vận tải cũng trải qua sự thay đổi vật chất nhất định. Tuy nhiên, so với những ngành sản xuất vật chất khác, Vận tải có những đặc điểm khác biệt về quá trình sản xuất, về sản phẩm và tiêu thụ sản phẩm, thể hiện ở các điểm sau đây: - Môi trường sản xuất của quá trình vận tải được thực hiện bên ngoài doanh nghiệp.
- Sản phẩm vận tải trừu tượng, vì nó biểu hiện qua việc di chuyển hàng hóa và hành khách trong không gian và thời gian xác định nó không có hình thù kích thước tính chất lý hóa cụ thể mà có thể nhìn thấy bằng giác quan được. - Quá trình sản xuất của ngành vận tải gắn liền với quá trình tiêu thụ. Trong ngành vận tải, sản xuất và tiêu thụ diễn ra đồng thời, do đó không có khả năng dự trữ sản phẩm vận tải để tiêu dùng về sau chỉ có khả năng dự trữ năng lực vận tải mà thôi.2 Tổng quan về vận tải hàng hóa bằng ô tô 1.1 Các khái niệm Khái niệm về hàng hoá (nói chung): Hàng hoá (nói chung) là vật thể nhờ những thuộc tính của mình, thoả mãn được nhu cầu nào đó của con người. Hàng hoá là một phạm trù lịch sử, là sản phẩm lao động của xã hội.
Để trở thành hàng hoá thì sản phẩm lao động, trước hết thoả mãn nhu cầu của con người, phải có ích; mặt khác phải nhằm mục đích trao đổi thông qua mua bán trên thị trường. Trong nền kinh tế thị trường với những đặc trưng của nó vai trò của hàng hoá được đề cao; người tiêu dùng sẽ lựa chọn những sản phẩm hợp thị hiếu và có chất lượng. Hàng hoá có 2 thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị. Giá trị sử dụng nói lên tính có ích của hàng hoá, khả năng của hàng hoá thoả mãn nhu cầu nào đó của con người.
Giá trị sử dụng được quyết định bởi những thuộc tính tự nhiên của vật như tính chất vật lý, hoá học, sinh học và những thuộc tính do kết quả lao động của con người tạo ra cho nó. Nói đến giá trị sử dụng, tính có ích của hàng hoá là phải gắn với công dụng của vật phẩm hàng hoá. Công dụng của một vật làm cho vật ấy có giá trị sử dụng. Giá trị sử dụng chỉ được thể hiện qua sử dụng hay tiêu dùng.
Cùng với sự tiến hoá của lịch sử loài người, sự phát triển của sản xuất xã hội và những tiến bộ của khoa học công nghệ, con người tạo ra sản phẩm càng nhiều thuộc tính mới, đặc trưng mới và do đó làm tăng tính đa dạng của giá trị sử dụng. Đặc điểm giá trị sử dụng của hàng hoá là nó phải thoả mãn nhu cầu của người mua, thoả mãn nhu cầu xã hội, nó phải thể hiện với tư cách là giá trị sử dụng xã hội. Vật phẩm không được mua bán trong quá trình trao đổi sẽ mất đi giá trị sử dụng của mình. Khác với trường hợp sản phẩm được làm ra không nhằm mục đích trao đổi mà chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân người làm ra nó, thì giá trị sử dụng đó là giá trị sử dụng cá biệt và Võ Thị Hiền – Quy hoạch QLGTVT đô thị 8 lOMoARcPSD|27827034 Chương 1 Cơ sở lý luận về vận tải hàng hóa bằng ô tô và chất lượng dịch vụ vận đương nhiên sản phẩm đó chưa phải là hàng hoá.
Giá trị sử dụng và giá trị của hàng hoá có mối quan hệ gắn bó hữu cơ. trong điều kiện sản xuất hàng hoá, giá trị sử dụng là vật mang giá trị trao đổi mà ẩn sau là giá trị. Giá trị là lao động xã hội đã vật hoá trong hàng hoá. Mọi sản phẩm do con người tạo ra đều chứa đựng lao động, nhưng chỉ trong những điều kiện lịch sử nhất định lao động đó mới mang hình thức xã hội của giá trị.