CHƯƠNG 1. NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN CHUNG VE XUẤT KHẨU VÀ MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU 1. Tổng quan về hoạt động xuất khẩu 1. Xuất khẩu và đặc điểm của hoạt động kinh doanh xuất khẩu 1.
Một số khái niệm cơ bản Sự phát triển của kinh tế quốc tế qua nhiều giai đoạn đã đưa ra những cách hiều khác nhau về hoạt động xuất khẩu. Những cách hiểu về xuất khâu trước đây thường bị giới hạn về phạm vi hay đối tượng của hoạt động xuất khẩu. Chăng hạn như: Xuất khấu là hoạt động đưa hàng hóa và dịch vụ ra khỏi một nước sang các quốc gia khác dé bán. Theo khái niệm này, hàng hóa và dịch vụ xuất khâu được sản xuất trong nước va ban tại nước ngoài, tuy nhiên, hàng hóa, dịch vụ sản xuất trong nước bán trực tiếp cho người nước ngoài đang ở trong nước và hàng hóa dịch vụ của một nước được sản xuất ở nước ngoài và bán cho người nước ngoài chưa được nhắc đến.
Như vậy, có thể hiểu rộng hơn trong thương mại quốc tế ngày nay, xuất khẩu hàng hóa bao gồm cả hoạt động bán hàng hóa ra khỏi biên giới hoặc cho người nước ngoài đang sống trên lãnh thổ nước sở tại. Hàng hóa xuất khẩu: Là toàn bộ hàng hóa và dịch vụ mà một nước bán cho các nước khác hay khách hàng của các nước khác. Hàng hóa xuất khẩu có thể được chia thành hai loại là hàng hóa hữu hình và hàng hóa vô hình 1. Phân loại hoạt động kinh doanh xuất khẩu Xuất khâu được chia thành hai hình thức là xuất khẩu trực tiếp và xuất khẩu gián tiếp.
Xuất khẩu trực tiếp: Là hình thức xuất khâu mà trong đó, trách nhiệm thực hiện các hoạt động này được thực hiện và quan lý bởi những tổ chức độc Sinh viên: Nghiêm Thị Ngọc Bình Lớp: Kinh doanh quốc tế 46B CĐ thực tập tốt nghiệp Chuyên ngành Quản trị Kinh doanh quốc tế 13 lập đó là một phần thuộc quản lý của tô chức công ty của nhà sản xuất. Nhà sản xuất hay nhà xuất khâu bán hàng trực tiếp cho nhà nhập khâu ở một khu vực thị trường nước ngoai. Doanh nghiệp có thé thực hiện hình thức xuất khẩu trực tiếp theo các cách thức sau: + Bộ phận xuất khẩu đặt tại chính quốc: Bộ phận này có nhiệm vụ phối hợp và kiểm soát hoạt động của cá bộ phận phụ thuộc khác đặt ở thị trường nước ngoài. Về căn bản có 3 loại hình phòng ban xuất khâu đặt trong nước() là: Bộ phận xuất khẩu thuộc phòng kinh doanh; Phòng xuất khâu riêng biệt va độc lập; Chi nhánh kinh doanh xuất khẩu.
Loại hình cụ thé phù hợp với bat cứ nhà sản xuất nào phụ thuộc vào các yêu tố như bản chất của sản phẩm, quy mô của công ty, cơ cấu tổ chức, nguồn lực hiện có. + Chỉ nhánh bán hang ở nước ngoài: Việc thiết lập một chi nhánh bán hàng nước ngoài giúp doanh nghiệp đạt được khả năng kiểm soát chặt chẽ thị trường nước ngoài cụ thể của mình. Một chi nhánh như vậy quản lý tất cả việc bán hàng, phân phối và chiêu thị khắp mọi khu vực thị trường đã được chỉ định và bán chủ yếu cho các tổ chức Marketing khác. Một chi nhánh bán hang ở nước ngoài thường được thiết lập sau khi thị trường đã được phát triển và lấp đầy bởi những nhà phân phối và nhà đại lý địa phương.
Một chi nhánh bán hàng nước ngoài có thể phục vụ vào nhiều mục đích khác nhau, trước tiên là nơi trưng bày các mặt hàng, cung cấp dịch vụ tư van cho khách hàng.Tuy nhiên van đề chi phí cho việc điều hành một chi nhánh ở nước ngoài là rất tốn kém. Do đó, phương pháp kinh doanh ở nước ngoài thường thích hợp nhất cho những nhà sản xuất lớn và 6n định về mặt tài chính. + Công ty con ban hàng ở nước ngoài: Hoạt động tương tự như cách hoạt động của một chi nhánh bán hàng ở nước ngoài, tuy nhiên, một sự khác ! Trang 334, Chương 9, Marketing xuất nhập khẩu. Sinh viên: Nghiêm Thị Ngọc Bình Lớp: Kinh doanh quốc tế 46B CĐ thực tập tốt nghiệp Chuyên ngành Quản trị Kinh doanh quốc tế 14 biệt lớn là công ty con đặt cơ sở tại nước ngoài có được sự tự quản cao hơn bởi vì nó được thành lập ở nước ngoài, thường có trách nhiệm rộng hơn và thực hiện nhiều hoạt động hơn một chi nhánh bán hàng ở nước ngoài.
Lý do chính của việc thành lập những công ty con bán hang đặt co sở ở nước ngoai cũng như lý do để chọn một quốc gia đặc biệt làm cơ sở cho công ty con xuất phát từ hai nguồn chính: thuế va những hoạt động, mục tiêu kinh doanh như sự có san về nhân viên địa phương, sự dé dàng về thủ tục thành lập công ty, tình trạng ồn định về chính trị. + Người bán hàng lưu động: Là người cư trú ở một nước, thường là nước sở tại của người xuất khâu và ra nước ngoài dé thực hiện những nghĩa vụ bán hàng với ba chức năng chính: thứ nhất, truyền đạt thông tin về hàng hóa tới khách hàng và lay được đơn dat hang, thứ hai, duy tri va nâng cao vi thé của doanh nghiệp với khách hang, thứ ba: thu thập va truyền dat thông tin về các đối thủ cạnh tranh, xu hướng thị trường,. Dé quyết định dùng nhân viên bán hàng lưu động tại một nước hoặc một thị trường đặc biệt nào đó, một công ty chỉ nên xem xét loại công việc bán hàng cần thực hiện ở thị trường đó. Các phương thức bán hàng trực tiếp trên có thé thay thế nhưng đồng thời là những phương thức có thé bổ sung cho nhau.
Do vậy, nhà sản xuất có thể sử dụng nhiều hơn một phương thức phục vụ cho bất cứ một thị trường nước ngoài cụ thể nào. Hình thức thứ hai của hoạt động xuất khẩu là xuất khẩu gián tiếp: Đây là hình thức xuất khẩu mà trong đó các nhà sản xuất sử dụng những dịch vụ của các tô chức Marketing độc lập khác nhau hoặc các tô chức hợp tác có trụ sở trong nước. Khi một nhà sản xuất xuất khẩu gián tiếp, trách nhiệm tiến hành việc bán hang ở nước ngoài sẽ được chuyên giao cho các tô chức khác. Sinh viên: Nghiêm Thị Ngọc Bình Lớp: Kinh doanh quốc tế 46B CĐ thực tập tốt nghiệp Chuyên ngành Quản trị Kinh doanh quốc tế 15 Các tô chức Marketing đó gồm có các thương gia xuất khẩu và các đại lý.
Các đại lý ở đây gồm các hình thức chủ yếu sau: + Đại lý ủy thác xuất khẩu ( đại lý mua hàng xuất khâu) — là một đại diện của khách mua nước ngoài tại nước xuất khẩu, hoạt động vì quyền lợi của người mua nên người mua trả phí hoa hồng cho họ. Theo quan điểm của nhà xuất khẩu, việc bán hàng cho các đại lý ủy thác xuất khâu là một con đường xuất khẩu dễ dàng. Việc thanh toán ngay luôn được đảm bảo ở tại nước xuất khâu và các vấn đề về di chuyên hàng hóa nói chung diễn ra nhanh chóng thuận lợi. Rủi ro về tính dụng thì rất ít nhưng vấn đề chính là nhà xuất khẩu hầu như không trực tiếp làm chủ được thị trường quốc tế của sản phẩm.
+ Dai lý xác nhận: Chức năng cơ bản của một đại lý xác nhận là hỗ trợ cho khách hàng nước ngoài với tư cách là người ủy thác xác nhận các đơn đặt hàng đã được thiết lập, từ đó nhà xuất khẩu có thé nhận tiền thanh toán từ các đại lý xác nhận sau khi hàng hóa đã được giao. + Đại diện thương mại: Đại diện thương mại tương tự như Ủy thác xuất khâu, đại điện cho tất cả khách mua nước ngoai và có văn phòng tại nước xuất khâu. Hầu hết mọi nghiệp vụ của đại diện thương mại đều giống Đại lý ủy thác như: lập đơn hàng, quy định các điều khoản buôn bán, xử lý mọi vẫn dé giao hàng và các chi tiết khác của tiến trình xuất khẩu, nhưng khác ở chỗ Đại diện thương mại đại diện hoặc là thanh toán tiến mặt hoặc là cung cấp cho các nhà sản xuất một phương tiện tài chính với rủi ro thấp. + Người môi giới: Chức năng chủ yếu của người môi giới là dẫn nhập người mua và người bán với nhau.
Vì vậy người môi giới là chuyên gia thực hiện các chức năng Hợp đồng và anh ta thực chất không quản lý những sản phẩm đã được bán hoặc mua và được nhận hoa hồng từ người ủy thác. + Công ty điều hành xuất khẩu (EMC): Là một thương gia buôn bán quốc tế với chức năng như là một bộ phận xuất khẩu độc quyền cho dây Sinh viên: Nghiêm Thị Ngọc Bình Lớp: Kinh doanh quốc tế 46B CĐ thực tập tốt nghiệp Chuyên ngành Quản trị Kinh doanh quốc tế 16 chuyền các nhà sản xuất. Ngày nay, các EMC cung ứng tất cả các dịch vụ như: nghiên cứu thị trường nước ngoài, quảng cáo và khuyến mãi, tư van pháp luật cho công ty ủy thác của nó trong các trường hợp cấp băng sáng chế và nhãn hiệu, hoạt động như một đại lý hàng hải và đại lý giao nhận. + Đại lý xuất khẩu của nhà sản xuất: Đại lý xuất khâu của nhà sản xuất hoạt động dưới danh nghĩa của nhà xuất khâu hoặc sản xuất, được trả công trực tiếp bằng phí hoa hồng và không liên quan đến các hợp đồng mua bán của nhà sản xuất mà nó đại diện.
Các doanh nghiệp đơn lẻ có thé tồn tại đưới một trong các hình thức trên, các doanh nghiệp xuất khẩu có thể lựa chọn hình thức xuất khẩu trực tiếp hoặc gián tiếp, tuy nhiên, mỗi hình thức đều có những thuận lợi phù hợp với đặc điểm kinh doanh và chiến lược của từng doanh nghiệp, từng thị trường nhưng những trở ngại tiềm an trong việc dùng các tô chức độc lập hay kết hợp là vấn đề rất quan trọng mà các doanh nghiệp cần quan tâm để thực hiện được mục tiêu kinh doanh xuất khẩu của mình. Ngoài hai hình thức xuất khâu trực tiếp và xuất khẩu gián tiếp, xuất khẩu tại chỗ là hình thức xuất khâu cũng đang rất phát triển. Xuất khẩu tại chỗ là hình thức xuất khâu mà hàng hóa và dịch vụ có thể chưa vượt qua biên giới quốc gia nhưng ý nghĩa kinh tế của nó tương tự như hoạt động xuất khẩu. Đó là hình thức mà hàng hóa và dịch vụ được cung cấp cho các khách du lịch quốc tế, đoàn ngoại giao.Đây là hình thức rủi ro thấp hơn, giảm bớt chi phí xuất khâu, vận chuyền.