CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ XUẤT KHẨU HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm và vai trò của xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ 1.1 Khái niệm xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ 1.1 Khái niệm hàng thủ công mỹ nghệ “Hàng thủ công mỹ nghệ là mặt hàng có nhiều chủng loại, mang tính truyền thống và độc đáo cho từng vùng miền, có giá trị chất lượng cao, vừa là hàng hóa, vừa là văn hóa, nghệ thuật, mỹ thuật, thậm chí có thể trở thành di sản văn hóa của dân tộc, mang bản sắc văn hóa của vùng lãnh thổ hay quốc gia sản xuất ra chúng” Theo Hiệp hội Xuất khẩu hàng Thủ công mỹ nghệ Việt Nam (VIETCRAFT). Hàng TCMN bao gồm các nhóm hàng chính sau đây : Nhóm sản phẩm gỗ: Bao gồm các sản phẩm như tranh gỗ, tượng gỗ, đồ gỗ gia dụng có chạm khảm,. Mặt hàng này khá đa dạng phong phú nhiều kiểu dáng mẫu mã đẹp, bắt mắt, chất lượng cao và có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao. Các nhóm sản phẩm quan trọng tập trung vào sản phẩm bàn và đồ bếp.
Những sản phẩm này chủ yếu làm từ gỗ nhẹ như gỗ thích và gỗ thông. Ngoài ra còn các sản phẩm như khung gương, gỗ cham khảm tinh xảo, tượng gỗ, khung tranh ảnh. được khá nhiều người ưa chuộng. Nhóm hàng mây tre đan: bao gồm các sản phẩm làm từ mây, tre, lá.
Nhóm hàng này khá phong phú và đa dạng với nhiều kiểu dáng, mẫu mã đẹp chất lượng cao và ổn định như chiếu thảm, rổ, rá, các hộp đừng đồ, túi xách. Nguồn nguyên liệu cho dòng sản phẩm này khá phổ thông, dồi dào, giá cả rẻ, mang đậm bản sắc văn hóa phương Đông và giá trị sử dụng cao trong thực tế nên đượ nhiều người tiêu dùng ưa chuộng. Nhóm sản phẩm gốm sứ bao gồm 4 nhóm chính: Bộ đồ ăn gốm sứ, tượng, lọ và bình hoa trang trí,. Tùy thuộc vào công nghệ sản xuất, nhiệt độ nung, đất nơi sản xuất mà sản phẩm tạo thành sẽ là đất nung, gốm, sứ hay sành.
Sản phẩm mang đậm nét bản sắc dân tộc, hoa văn độc đáo đa dạng phong phú. Luan van 6 Nhóm hàng sơn mài: bao gồm các sản phẩm như trannh sơn mài, đồ trang trí nội thất, hộp trang sức,. Đây là sản phẩm cổ truyền, đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao, có sự sáng tạo, sự khéo léo, tỉ mỉ, công phu,. sản phẩm có tính nghệ thuật cao.
Tuy nhiên sản phẩm này khá kén người tiêu dùng. Nhóm hàng thêu: gồm các mặt hàng khăn, trang trí,. Hàng thêu có đặc điểm mang đậm tính thủ công trực tiếp, thẩm mỹ cao, yêu cầu người sản xuất phải khéo léo, tỉ mỉ, kiên trì, có tay nghề và có mắt thẩm mỹ. Sản phẩm này hiện nay tại Việt Nam đa phần do phụ nữ làm.
Bên cạnh các sản phẩm chính kể trên còn có nhiều mặt hàng TCMN khác có thể xuất khẩu như: Sản phẩm dệt, lụa, móc, hàng gia dụng, khăn các loại chất liệu. tuy nhiên đây là mặt hàng khá phổ biến tại một số quốc gia khác nên giá trị xuất khẩu chưa lớn.2 Khái niệm về xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Theo khoản 2 điều 28 Luật thương mại năm 2005, xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Như vậy, xuất khẩu hàng hóa nằm trong lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa của một quá trình sản xuất mở rộng, nhằm mục đích liên kết sản xuất với tiêu dùng của nước này với nước khác. Nền sản xuất xã hội phát triển như thế nào phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động kinh doanh này.
Như vậy xuất khẩu hàng TCMN là việc đưa các sản phẩm TCMN được sản xuất, gia công trong nước ra khỏi biên giới quốc gia sang một thị trường quốc gia khác tiêu thụ.2 Đặc điểm xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ 1.1 Đặc điểm hàng thủ công mỹ nghệ Hàng TCMN có những đặc điểm riêng tạo sự khác biệt đối với các dòng sản phẩm khác cùng tính năng trên thị trường. Đó là : Tính mỹ thuật của hàng TCMN là mang tính mỹ thuật cao, mỗi sản phẩm TCMN là một tác phẩm nghệ thuật, vừa có giá trị sử dụng vừa có giá trị thẩm mỹ. Luan van 7 Các sản phẩm đều là sự kết giao giữa phương pháp thủ công tinh xảo với sự sáng tạo nghệ thuật. Khác với các sản phẩm công nghiệp được sản xuất hàng loạt bằng máy móc, giá trị hàng TCMN nằm ở chỗ nghệ thuật, độ sáng tạo, tính văn hóa và chỉ được sản xuất bằng phương pháp thủ công, dựa vào đôi bàn tay khéo léo của người thợ.
Chính đặc điểm này đã đưa lại sự quý hiếm của hàng TCMN. Tính đơn chiếc của hàng TCMN truyền thống thể hiện ở chỗ đều mang tính cá biệt, mang đấu ấn của người thợ và mỗi sản phẩm mang sắc thái riêng của từng làng nghề. Bên cạnh đó, tính đơn chiếc có được là do hàng TCMN mang trong mình hồn của dân tốc, mang đậm nét bản sắc cũng mỗi dân tộc sản xuất ra sản phẩm TCMN đó, chính vì vậy hàng TCMN cho dù có đa dạng và phong phú đến từng nào cũng khó có thể trùng nhau nét đặc trưng đó. Tính đa dạng sản phẩm TCMN thể hiện ở phương thức, nguyên liệu làm nên sản phẩm đó và chính nét văn hoá trong sản phẩm.
Nguyên liệu làm nên sản phẩm có thể là gạch, đất, cói , dây chuối, xơ dừa…mỗi loại sẽ tạo nên một sản phẩm thủ công mỹ nghệ với những sắc thái khác nhau, cho người sử dụng có những cảm nhận khác nhau về sản phẩm. Tính đa dạng còn được thể hiện rõ qua các nét văn hóa trên sản phẩm TCMN, mỗi sản phẩm TCMN đều mang những nét văn hóa đặc trưng của từng vùng, miền, từng thời đại sản xuất ra chúng. Chính vì vậy mỗi loại sản phẩm TCMN lại có nét khác biệt rõ rệt.2 Đặc điểm xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ có những nét đặc trưng riêng biệt khác với các hàng hóa khác, tạo ra nhiều thuận lợi cũng như khó khăn cho xuất khẩu hàng TCMN. Việc xuất khẩu hàng TCMN phụ thuộc nhiều vào yếu tố thị hiếu của từng thị trường.
Đa phần sản phẩm TCMN không phải là sản phẩm tiêu dùng thiết yếu, chủ yếu là sản phẩm mang tính trang trí cao. Vì vậy tính thẩm mỹ của sản phẩm TCMN phù hợp với thị hiếu của nước nhập khẩu, thì sản phẩm TCMN mới được tiêu thụ dễ dàng. Hàng TCMN là dễ xảy ra hỏng trong quá trình bảo quản và vận chuyển. Do các sản phẩm TCMN bằng mây tre đan, gỗ dễ ẩm mốc, cong vênh, mối mọt; đối với Luan van 8 mặt hàng gốm sứ, sơn mài thì rất dễ vỡ, sứt, mẻ, xây xát.
Do vậy quá trình vận chuyển và bảo quản phải hết sức cẩn thận, đảm bảo bao bì phải chắc chắn, chịu được vận tải đường dài, hàng phải được chèn, lót, kê đệm, đóng gói cẩn thận mới giữ được nguyên vẹn. Việc sản xuất hàng TCMN đôi khi theo hướng truyền thống, chưa chuyên môn hóa, lực lượng lao động theo thời vụ. Vì vậy nhiều doanh nghiệp khó kiếm đủ lượng hàng xuất khẩu trong một thời gian ngắn. Nhiều mặt hàng TCMN có kích thước khá cồng kềnh như hàng mây tre đan, gốm sứ, đồ gỗ.
Gây ra khó khăn cho việc xếp hàng, dẫn đến chi phí tiền vận chuyển cao.3 Vai trò của xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ 1.1 Đối với nền kinh tế quốc dân Hoạt động xuất khẩu đem lại nguồn vốn cho nhập khẩu góp phần hiện đại hóa đất nước. Xuất khẩu hàng TCMN ở các nước đang phát triển và kém phát triển là phương thức đưa lại nguồn ngoại tệ lớn mà không cần khai thác tài nguyên thiên nhiên chỉ dựa vào nguồn nguyên liệu sẵn có giá rẻ trong tại địa phương và nguồn nhân lực có trình độ thấp hiện có tại các vùng nông thôn, đóng góp không nhỏ cho sự phát triển của nền kinh tế. Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nông thôn theo hướng hiện đại hoá. Việc đầu tư phát triển cho các làng nghề truyền thống có vai trò tích cực trong việc góp phần tăng tỉ trọng ngành dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp và công nghiệp, thu hẹp tỉ trọng nông nghiệp, chuyển dịch lao động từ chuyên sản xuất nông nghiệp với mức thu nhập thấp sang ngành nghề TCMN có thu nhập cao hơn.
Tạo việc làm và nâng cao đời sống nhân dân. Tác động của xuất khẩu TCMN đến đời sống bao gồm rất nhiều mặt. Trước hết thông qua mặt sản xuất hàng xuất khẩu với nhiều công đoạn khác nhau đã thu hút hàng triệu lao động vào làm việc và có thu nhập không thấp tăng giá trị lao động tăng thu nhập quốc dân. Giảm thiếu lao động nông nhàn là góp phần giảm thiểu nhiều tệ nạn xã hội.
Xuất khẩu TCMN hiện nay là cơ sở để thúc đẩy và mở rộng mối quan hệ kinh tế đối ngoại. Đẩy mạng xuất khẩu nói chung và xuất khẩu TCMN nói riêng có Luan van 9 vai trò tăng cường sự hợp tác quốc tế với các nước, nâng cao địa vị và vai trò của quốc gia xuất khẩu trên thị trường quốc tế. Xuất khẩu hàng TCMN và công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu thúc đẩy quỹ tín dụng đầu tư, mở rộng vận tải quốc tế. Xuất khẩu TCMN góp phần phát triển và giữ gìn các ngành nghề truyền thống cũng như nét văn hóa của dân tộc.
Sản phẩm TCMN được tạo ra từ bàn tay tài hoa và sự sáng tạo của người thợ thủ công. Bởi vậy mỗi sản phẩm TCMN có thể coi là một tác phẩm nghệ thuật mang trong mình nét đặc sắc riêng, đặc tính riêng của mỗi làng nghề, dấu ấn sâu đậm của mỗi thời kỳ. Sản phẩm TCMN là kết tinh, là tinh hoa, là bảo tồn các giá trị văn hóa lâu đời của mỗi dân tộc, góp phần lưu truyền từ đời này sang đời khác. TCMN không những góp phần bảo tồn và phát triển các giá trị văn hoá của dân tộc đó mà còn nhằm quảng bá chúng trên khắp thế giới.2 Đối với các doanh nghiệp sản xuất hàng TCMN Với một số mặt hàng TCMN thì xuất khẩu là cách tối nhất để các doanh nghiệp tìm kiếm hoặc mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Nhờ có xuất khẩu mà thương hiệu của doanh nghiệp có thể được nhiều nước trên thế giới biết đến, uy tín của doanh nghiệp được tăng cao.