Luận văn thạc sĩ những giải pháp pháp lý nhằm kiểm soát các giao dịch tư lợi trong hoạt động doanh nghiệp nhà nước ở việt nam 07

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp pháp lý kiểm soát giao dịch tư lợi trong doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam, nâng cao hiệu quả quản lý.

• Tác giả: Trần Thị Lan
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Am Hiểu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Kiểm Soát Giao Dịch Tư Lợi Doanh Nghiệp Nhà Nước
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CÁC GIAO DỊCH CÓ NGUY CƠ PHÁT SINH TƯ LỢI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm và phân loại Doanh nghiệp nhà nước
• 1.2. Giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi trong các Doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam
• 1.3. Những quy định pháp luật về kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi
• 1.4. Bài học từ kinh nghiệm của một số nước trong kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CÁC GIAO DỊCH CÓ NGUY CƠ PHÁT SINH TƯ LỢI TRONG DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi trong các Doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam
• 2.2. Thủ đoạn tiến hành giao dịch tư lợi trong các DNNN hiện nay
• 2.3. Nguyên nhân những hạn chế trong kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi trong các Doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam
• 2.3.1. Nguyên nhân từ sự bất cập, hạn chế trong những quy định của pháp luật
• 2.3.2. Một số nguyên nhân chủ quan
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁP LÝ NHẰM KIỂM SOÁT CÁC GIAO DỊCH TƯ LỢI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 3.1. Một số giải pháp pháp lý
• 3.2. Giải thích, bổ sung một số quy định pháp luật về kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi trong các Doanh nghiệp nhà nước
• 3.3. Các giải pháp đảm bảo thực hiện quyền của chủ sở hữu, cổ đông, thành viên, Ban kiểm soát Doanh nghiệp nhà nước
• 3.4. Các giải pháp khắc phục hạn chế và nâng cao quản trị công ty
• 3.5. Tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật về kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi trong các Doanh nghiệp nhà nước
• 3.5.1. Đẩy mạnh cơ chế thực thi pháp luật
• 3.5.2. Nâng cao nhận thức và ý thức pháp luật
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp kiểm soát giao dịch tư lợi doanh nghiệp nhà nước

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc kiểm soát các giao dịch tư lợi trong doanh nghiệp nhà nước trở thành một vấn đề cấp thiết. Các giao dịch này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Giải pháp kiểm soát giao dịch tư lợi cần được xây dựng trên cơ sở pháp lý vững chắc và thực tiễn hiệu quả.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của kiểm soát giao dịch tư lợi

Kiểm soát giao dịch tư lợi là quá trình giám sát và quản lý các giao dịch có nguy cơ phát sinh lợi ích cá nhân trong doanh nghiệp nhà nước. Việc này không chỉ bảo vệ tài sản của nhà nước mà còn đảm bảo sự công bằng trong kinh doanh.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm soát giao dịch tư lợi

Nhiều yếu tố như chính sách pháp luật, cơ chế quản lý và văn hóa doanh nghiệp ảnh hưởng đến hiệu quả của việc kiểm soát giao dịch tư lợi. Cần có sự đồng bộ giữa các yếu tố này để đạt được kết quả tốt nhất.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát giao dịch tư lợi doanh nghiệp nhà nước

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc kiểm soát giao dịch tư lợi, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các giao dịch tư lợi thường diễn ra trong bóng tối, khó phát hiện và xử lý. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn.

2.1. Thực trạng giao dịch tư lợi trong doanh nghiệp nhà nước

Thực trạng cho thấy nhiều doanh nghiệp nhà nước vẫn gặp khó khăn trong việc kiểm soát các giao dịch tư lợi. Các hành vi như thông đồng, gian lận vẫn diễn ra phổ biến, gây thất thoát tài sản nhà nước.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng giao dịch tư lợi

Nguyên nhân chủ yếu bao gồm sự thiếu minh bạch trong quản lý tài chính, quy định pháp luật chưa chặt chẽ và sự thiếu trách nhiệm của các cá nhân liên quan. Cần có những biện pháp khắc phục hiệu quả để giảm thiểu tình trạng này.

III. Phương pháp kiểm soát giao dịch tư lợi doanh nghiệp nhà nước hiệu quả

Để kiểm soát giao dịch tư lợi một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và các công cụ pháp lý chặt chẽ. Việc này không chỉ giúp phát hiện sớm các hành vi sai phạm mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm của các cá nhân trong doanh nghiệp.

3.1. Tăng cường minh bạch tài chính trong doanh nghiệp

Minh bạch tài chính là yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát giao dịch tư lợi. Cần có các quy định rõ ràng về báo cáo tài chính và kiểm toán độc lập để đảm bảo tính chính xác và công bằng.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý

Đào tạo cán bộ quản lý về các quy định pháp luật và đạo đức kinh doanh sẽ giúp họ nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình trong việc kiểm soát giao dịch tư lợi.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về kiểm soát giao dịch tư lợi

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các giải pháp kiểm soát giao dịch tư lợi đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp nhà nước đã cải thiện được tình hình tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Các mô hình thành công trong kiểm soát giao dịch tư lợi

Một số doanh nghiệp nhà nước đã áp dụng thành công các mô hình kiểm soát giao dịch tư lợi, từ đó tạo ra sự minh bạch và tin cậy trong hoạt động kinh doanh.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các nước khác

Nghiên cứu kinh nghiệm từ các nước khác cho thấy việc áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ và minh bạch có thể giúp giảm thiểu tình trạng giao dịch tư lợi trong doanh nghiệp nhà nước.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho kiểm soát giao dịch tư lợi

Việc kiểm soát giao dịch tư lợi trong doanh nghiệp nhà nước là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Định hướng phát triển chính sách kiểm soát giao dịch tư lợi

Cần xây dựng các chính sách kiểm soát giao dịch tư lợi rõ ràng và cụ thể, nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong kiểm soát giao dịch tư lợi

Hợp tác quốc tế sẽ giúp Việt Nam học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý báu trong việc kiểm soát giao dịch tư lợi, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý trong doanh nghiệp nhà nước.

Nội dung chính

Những Giải Pháp Pháp Lý Nhằm Kiểm Soát Các Giao Dịch Tư Lợi Trong Hoạt Động Doanh Nghiệp Nhà Nước Ở Việt Nam

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò chủ đạo với khoảng 2.800 doanh nghiệp hoạt động trên toàn quốc. Tuy nhiên, qua các cuộc thanh tra, kiểm tra gần đây, tình trạng giao dịch tư lợi trong các doanh nghiệp nhà nước đang gia tăng với mức độ nghiêm trọng ngày càng cao.

Nghiên cứu này tập trung phân tích hệ thống pháp luật về kiểm soát giao dịch tư lợi trong doanh nghiệp nhà nước, từ Luật Doanh nghiệp nhà nước năm 1995, 2003 đến Luật Doanh nghiệp 2005 và 2014. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành và đề xuất các giải pháp pháp lý hiệu quả.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp nhà nước hoạt động dưới hình thức công ty TNHH một thành viên, công ty TNHH hai thành viên trở lên và công ty cổ phần do nhà nước làm chủ sở hữu. Ý nghĩa của nghiên cứu góp phần bảo vệ tài sản nhà nước, quyền lợi cổ đông và tạo môi trường kinh doanh minh bạch.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết đại diện trong quản trị doanh nghiệp, theo đó xung đột lợi ích phát sinh khi người đại diện không hành động vì lợi ích tối ưu của chủ sở hữu. Lý thuyết kiểm soát nội bộ nhấn mạnh vai trò của các cơ chế giám sát như hội đồng quản trị, ban kiểm soát trong việc hạn chế hành vi tư lợi.

Khái niệm giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi được định nghĩa là những giao dịch có nhiều khả năng gây thiệt hại tài sản cho công ty do người đại diện lạm dụng quyền hạn để thu lợi cá nhân. Hai nhóm giao dịch chính bao gồm: giao dịch có giá trị tài sản lớn (trên 50% tổng tài sản) và giao dịch giữa công ty với người có liên quan.

Người có liên quan theo Luật Doanh nghiệp 2005 bao gồm: công ty mẹ, người quản lý, vợ chồng con cái của người quản lý, người được ủy quyền đại diện và các doanh nghiệp mà những người này có quyền chi phối. Bản chất pháp lý của giao dịch tư lợi là hợp đồng có hình thức hợp pháp nhưng thực chất thể hiện ý chí trục lợi cá nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để làm rõ các quy định pháp luật về kiểm soát giao dịch tư lợi. Phương pháp so sánh được áp dụng để tìm hiểu kinh nghiệm của các nước như Pháp, New Zealand, Tây Ban Nha trong kiểm soát giao dịch tư lợi.

Dữ liệu được thu thập từ các văn bản pháp luật, báo cáo thanh tra của các cơ quan quản lý nhà nước và nghiên cứu thực tiễn tại 15 doanh nghiệp nhà nước tiêu biểu. Thời gian nghiên cứu từ năm 2010 đến 2014, giai đoạn triển khai mạnh mẽ cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy định về chấp thuận giao dịch còn thiếu cụ thể. Luật Doanh nghiệp 2005 quy định giao dịch có giá trị lớn phải được hội đồng thành viên hoặc đại hội đồng cổ đông chấp thuận với tỷ lệ 65-75% phiếu đồng ý. Tuy nhiên, việc xác định "giá trị thị trường" để so sánh còn mơ hồ, tạo kẽ hở cho việc thao túng giá cả.

Thứ hai, cơ chế công khai thông tin chưa hiệu quả. Mặc dù pháp luật quy định phải niêm yết thông tin về giao dịch với người có liên quan tại trụ sở công ty, nhưng trên thực tế chỉ có khoảng 40% doanh nghiệp thực hiện đầy đủ. Việc kê khai lợi ích liên quan của người quản lý thường chỉ mang tính hình thức.

Thứ ba, vai trò giám sát của ban kiểm soát còn hạn chế. Theo khảo sát, 60% ban kiểm soát trong doanh nghiệp nhà nước không có đủ năng lực chuyên môn để phát hiện giao dịch tư lợi. Nhiều kiểm soát viên là người có liên quan đến ban lãnh đạo, ảnh hưởng đến tính độc lập.

Thứ tư, chế tài xử lý vi phạm chưa đủ mạnh. Hình thức xử lý chủ yếu là tuyên bố hợp đồng vô hiệu và yêu cầu bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên, việc chứng minh thiệt hại và thu hồi tài sản trong thực tế gặp nhiều khó khăn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên bao gồm: sự bất cập trong quy định pháp luật, cơ chế quản trị công ty yếu kém và ý thức chấp hành pháp luật của người quản lý chưa cao. Đặc biệt, việc tách rời quyền sở hữu và quyền quản lý trong doanh nghiệp nhà nước tạo điều kiện cho hành vi tư lợi.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam cần học hỏi mô hình của New Zealand về quyền khởi kiện của cổ đông và của Pháp về việc kê khai tài sản của người quản lý khi nhậm chức và kết thúc nhiệm kỳ. Tây Ban Nha yêu cầu niêm yết báo cáo về tất cả giao dịch, không chỉ riêng giao dịch có nguy cơ tư lợi.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện khung pháp lý: Bổ sung quy định cụ thể về xác định giá trị thị trường trong giao dịch, mở rộng danh sách người có liên quan bao gồm cả bạn thân của người quản lý. Quy định người quản lý phải kê khai tài sản khi nhậm chức và kết thúc nhiệm kỳ trong vòng 30 ngày.

Tăng cường minh bạch thông tin: Yêu cầu công khai tất cả giao dịch trên website công ty và báo cáo định kỳ 6 tháng cho cơ quan quản lý. Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về giao dịch của doanh nghiệp nhà nước, dự kiến hoàn thành vào năm 2025.

Nâng cao năng lực ban kiểm soát: Quy định tiêu chuẩn tối thiểu về trình độ chuyên môn cho kiểm soát viên, bao gồm chứng chỉ kế toán hoặc kiểm toán. Tổ chức đào tạo định kỳ về kỹ năng phát hiện giao dịch tư lợi cho 100% kiểm soát viên trong vòng 2 năm.

Tăng cường chế tài xử lý: Nâng mức phạt tiền lên 3-5 lần giá trị thiệt hại, bổ sung hình thức cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý trong 3-5 năm đối với người vi phạm nghiêm trọng. Thành lập tòa án chuyên trách xử lý tranh chấp doanh nghiệp để rút ngắn thời gian giải quyết.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước: Bộ Tài chính, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách quản lý doanh nghiệp nhà nước và xây dựng quy trình giám sát hiệu quả hơn.

Lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước: Chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc và ban kiểm soát có thể áp dụng các khuyến nghị để xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ, ngăn ngừa rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín doanh nghiệp.

Nhà nghiên cứu và giảng viên: Các chuyên gia về luật doanh nghiệp, quản trị công ty có thể tham khảo để phát triển lý thuyết và đề xuất mô hình quản trị phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Nhà đầu tư và cổ đông: Các tổ chức, cá nhân đầu tư vào doanh nghiệp nhà nước có thể sử dụng thông tin để đánh giá rủi ro đầu tư và thực hiện quyền giám sát hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Giao dịch tư lợi khác gì với tham nhũng? Giao dịch tư lợi là hành vi lạm dụng quyền hạn trong khuôn khổ hợp đồng dân sự, thường có hình thức hợp pháp nhưng nội dung không công bằng. Tham nhũng là hành vi vi phạm pháp luật hình sự, bao gồm nhận hối lộ, tham ô tài sản.

Làm thế nào để phát hiện giao dịch tư lợi? Cần so sánh giá giao dịch với giá thị trường, kiểm tra mối quan hệ giữa các bên, xem xét tính hợp lý của điều khoản hợp đồng. Các dấu hiệu bất thường như giá cao hơn thị trường 20-30% hoặc điều kiện thanh toán ưu đãi bất thường cần được cảnh báo.

Cổ đông nhỏ có quyền gì khi phát hiện giao dịch tư lợi? Theo pháp luật hiện hành, cổ đông sở hữu từ 1% cổ phần trong 6 tháng liên tục có quyền yêu cầu ban kiểm soát kiểm tra. Nếu ban kiểm soát không thực hiện, cổ đông có thể khởi kiện ra tòa án.

Doanh nghiệp nhà nước có được miễn trừ một số quy định? Không, tất cả doanh nghiệp nhà nước đều phải tuân thủ đầy đủ quy định về kiểm soát giao dịch tư lợi. Một số trường hợp đặc biệt như thực hiện nhiệm vụ công ích vẫn phải báo cáo và xin phép cơ quan có thẩm quyền.

Thời hiệu khởi kiện giao dịch tư lợi là bao lâu? Theo quy định, thời hiệu là 2 năm kể từ khi phát hiện hành vi vi phạm hoặc 5 năm kể từ khi thực hiện giao dịch. Đối với thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng, thời hiệu có thể kéo dài đến 10 năm.

Kết luận

Nghiên cứu đã làm rõ thực trạng và nguyên nhân của tình trạng giao dịch tư lợi trong doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam. Những đóng góp chính bao gồm:

• Hệ thống hóa khung pháp lý về kiểm soát giao dịch tư lợi từ năm 1995 đến nay • Xác định 4 nhóm nguyên nhân chính: bất cập pháp luật, quản trị yếu kém, giám sát không hiệu quả, chế tài chưa mạnh • Đề xuất 15 giải pháp cụ thể được phân thành 4 nhóm: hoàn thiện pháp luật, tăng cường minh bạch, nâng cao năng lực giám sát, tăng cường chế tài • So sánh kinh nghiệm quốc tế và đưa ra khuyến nghị phù hợp với điều kiện Việt Nam • Xây dựng lộ trình thực hiện trong 3-5 năm tới với các mốc thời gian cụ thể

Để thực hiện hiệu quả các giải pháp đề xuất, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các bên liên quan. Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào đánh giá hiệu quả thực thi các quy định mới và phát triển công cụ công nghệ hỗ trợ giám sát.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CÁC GIAO DỊCH CÓ NGUY CƠ PHÁT SINH TƯ LỢI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm và phân loại Doanh nghiệp nhà nước 1. Khái niệm Doanh nghiệp nhà nước “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng kí kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh” (Khoản 1 điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2005). Doanh nghiệp nhà nước có lịch sử tồn tại khá lâu đời và hiện đang giữ vai trò chủ đạo trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay.

Trong từng giai đoạn khác nhau, quan điểm pháp lý về doanh nghiệp nhà nước cũng có những đặc thù và thay đổi nhất định phù hợp với thực tiễn kinh doanh. Trong thời gian đầu của quá trình đổi mới nền kinh tế ở Việt Nam, doanh nghiệp nhà nước được quan niệm là “những tổ chức kinh doanh do Nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ” (Điều 1 NĐ 388/HĐBT ngày 20 tháng 11 năm 1991). Doanh nghiệp nhà nước còn bao gồm cả những tổ chức kinh tế hoạt động công ích của Nhà nước (Điều 1 Luật Doanh nghiệp nhà nước năm 1995). Doanh nghiệp nhà nước theo cách hiểu này đã được tiếp cận điều chỉnh bởi pháp luật có sự khác biệt rõ rệt với các loại hình doanh nghiệp khác về vấn đề chủ sở hữu cũng như tổ chức và quản lý hoạt động của doanh nghiệp.

11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Từ những thay đổi về tư duy quản lý kinh tế và điều chỉnh pháp luật đối với các doanh nghiệp, Luật Doanh nghiệp nhà nước 2003 đã có định nghĩa mới về doanh nghiệp nhà nước. Theo Luật này, doanh nghiệp nhà nước được hiểu là “tổ chức kinh tế do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ hoặc có cổ phần, vốn góp chi phối, được tổ chức dưới hình thức công ty nhà nước, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn” (Điều 1 Luật Doanh nghiệp nhà nước năm 2003). Khái niệm DNNN tiếp tục được sửa đổi, theo quy định mới thì “Doanh nghiệp nhà nước là doanh nghiệp trong đó Nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ” (Khoản 22 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2005). Và cho đến nay, khái niệm DNNN một lần nữa được sửa đổi (được thể hiện trong Luật Doanh nghiệp năm 2014, vừa được Quốc Hội thông qua ngày 26/11/2014, có hiệu lực từ ngày 1/7/2015.

Theo quy định mới, “Doanh nghiệp nhà nước là doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ”. Có thể nói, quan điểm mới về DNNN thực chất là quay lại tư tưởng của thời kỳ đầu của đổi mới kinh tế. Hay nói cách khác, khái niệm này giống với khái niệm DNNN được quy định tại Luật DNNN năm 2003. Tuy nhiên, từ các khái niệm DNNN có thể thấy DNNN có những đặc điểm sau: - Là tổ chức kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn và trực tiếp thành lập.

Doanh nghiệp Nhà nước đều do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trực tiếp ký quyết định thành lập khi thấy việc thành lập Doanh nghiệp là cần thiết. Việc thành lập doanh nghiệp Nhà nước dựa trên nguyên tắc chỉ thành lập theo những ngành, lĩnh vực then chốt, xương sống của nền kinh tế dựa trên những đòi hỏi thực tiễn của nền kinh tế thời điểm dó và chủ trương của Đảng và ngành nghề lĩnh vực đó. 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Doanh nghiệp Nhà nước do Nhà nước đầu từ vốn nên nó thuộc sở hữu Nhà nước, tài sản của doanh nghiệp Nhà nước là một bộ phận của tài sản Nhà nước. Doanh nghiệp Nhà nước sau khi được thành lập là một chủ thể kinh doanh, tuy nhiên chủ thể kinh doanh này không có quyền sở hữu đối với tài sản trong doanh nghiệp mà chỉ là người quản lý tài sản và kinh doanh trên cơ sở sở hữu của Nhà nước.

Nhà nước giao vốn cho doanh nghiệp, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trước Nhà nước về việc bảo toàn và phát triển vốn mà Nhà nước giao. - Doanh nghiệp Nhà nước do Nhà nước tổ chức quản lý và hoạt động theo mục tiêu kinh tế xã hội do Nhà nước giao. Nhà nước quản lý doanh nghiệp Nhà nước thông qua cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền theo phân cấp của Chính phủ. Bao gồm những nội dung sau: Nhà nước quy định mô hình cơ cấu tổ chức quản lý trong từng loại doanh nghiệp Nhà nước phù hợp với quy mô của nó; Những quy định chức năng nhiệm vụ quyền hạn của các cơ cấu tổ chức trong doanh nghiệp Nhà nước như hội đồng quản trị, Tổng giám đốc.; Những quy định thẩm quyền trình tự thủ tục của việc bổ nhiệm miễn nhiệm khen thưởng kỷ luật các chức vụ quan trọng của doanh nghiệp như chủ tịch Hội đồng quản trị.

Hoạt động của doanh nghiệp chịu sự chi phối của nhà nước về mục tiêu kinh tế xã hội do nhà nước giao. Nếu Nhà nước giao cho doanh nghiệp Nhà nước nào thực hiện hoạt động kinh doanh thì doanh nghiệp Nhà nước đó phải kinh doanh có hiệu quả, doanh nghiệp Nhà nước nào được giao thực hiện hoạt động công tích thì doanh nghiệp Nhà nước đó phải thực hiện hoạt động công ích nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội. 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Doanh nghiệp Nhà nước là một pháp nhân chịu trách nhiệm hữu hạn về mọi hoạt động sản xuất kinh doanh trong phạm vi số vốn Nhà nước giao. Phân loại Doanh nghiệp nhà nước Sau hơn 20 năm triển khai thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (từ năm 1992 đến nay) và thực hiện chuyển đổi mô hình của các doanh nghiệp nhà nước nhằm thúc đẩy DNNN phát triển bền vững, hình thành nên một khung pháp lý chung, bình đẳng, áp dụng thống nhất cho mọi loại hình doanh nghiệp thì đến nay DNNN được tồn tại dưới các hình thức pháp lý: - Công ty TNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu, là công ty TNHH do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ; - Công ty TNHH hai thành viên trở lên do Nhà nước làm chủ sở hữu, là công ty TNHH trong đó tất cả các thành viên đều là công ty của Nhà nước, do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ; - CTCP nhà nước, là CTCP mà toàn bộ cổ đông đều là cổ đông nhà nước, do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ; - CTCP hoặc công ty TNHH hai thành viên trở lên mà cổ phần hoặc vốn góp của Nhà nước chiếm trên 50% vốn điều lệ.

Ngoài ra, trong hệ thống các doanh nghiệp nhà nước còn có loại hình doanh nghiệp hoạt động kinh doanh và dịch vụ công ích nhà nước. Giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi trong các Doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam 1. Khái niệm và bản chất các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Giao dịch là một giao kèo hay giao thiệp do nhiều đối tác hay đối tượng riêng biệt cùng tiến hành [11]. Các giao dịch này được thể hiện bằng hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương.

Thông qua các hợp đồng công ty thu được những lợi ích về tài sản mà mình nhắm tới, đồng thời cũng phải trả cho các bên đối tác các lợi ích, tài sản nhất định; hay nói cách khác hợp đồng làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên. Hợp đồng là một loại giao ước có đặc điểm chung là sự thống nhất ý chí và bày tỏ ý chí của các chủ thể tham gia giao dịch. Người đại diện của công ty được giao trách nhiệm tạo lập các hợp đồng như vậy để mang lại các quyền và nghĩa vụ cho công ty. Theo lẽ thường người đại diện phải hành động tất cả vì lợi ích của công ty, của các chủ sở của công ty.

Tuy nhiên, cũng vì là người đại diện cho công ty trong kí kết các hợp đồng mà khi người đại diện không có chung lợi ích với công ty hoặc lợi ích của họ tỷ lệ nghịch với lợi ích của công ty thì giao dịch đó dễ bị biến đổi bản chất: người đại diện không thể hiện đúng ý chí của công ty mà sẽ dùng quyền năng của mình làm méo mó đi giao dịch đích thực, biến ý chí của mình thành ý chí của công ty để tìm kiếm lợi nhuận cho bản thân hoặc cho người thứ ba, gây thiệt hại cho công ty, cho các chủ sở hữu công ty. Như vậy, có thể hiểu “Giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi trong công ty là những giao dịch có nhiều khả năng gây thiệt hại về tài sản cho công ty do người đại diện của công ty nhân danh lợi ích của chủ thể mà mình đại diện tiến hành các giao dịch thu lợi nhuận cho cá nhân, cho nhóm hay người thân của mình”. Sự san sẻ lợi ích của công ty để thu lợi cá nhân có thể thực hiện thông qua nhiều phương cách như gửi giá vào hợp đồng mua bán hàng hóa, vật tư cho công ty với mức giá cao hơn thị trường, hoặc bán hàng của công ty với mức giá thấp hơn thị trường. Giao dịch tư lợi cũng có thể xảy ra trên tất 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cả các lĩnh vực như dân sự, lao động, kinh tế.

nhưng phổ biến nhất có thể xảy ra bao gồm việc thuê mướn chuyên gia, nhân công, đầu tư, đấu thầu, cài giá, từ bỏ quyền đòi nợ, hoặc cho hoãn nợ, giãn nợ. Từ khái niệm trên cho thấy về bản chất kinh tế thì các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi là vấn đề sở hữu, là sự chuyển dịch ngầm sở hữu của pháp nhân cho các cá nhân nắm quyền kinh doanh. Tổng lợi ích kinh tế trong giao dịch không đổi nhưng quyền sở hữu giữa các chủ thế tham gia có sự thay đổi, chuyển hóa. Còn bản chất pháp lý của giao dịch này là hợp đồng được thể hiện dưới hình thức hợp pháp, nhưng thực chất là thể hiện ý chí, mục đích trục lợi của cá nhân người giao kết.

Nghĩa là mang trong nó yếu tố bất hợp pháp dạng ẩn, nếu không được phát hiện, nó vẫn tồn tại công khai, có giá trị bắt buộc thực hiện và được pháp luật bảo vệ. Những giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi Luật doanh nghiệp năm 2005 đã xác định các giao dịch liên quan đến tài sản có giá trị lớn và giao dịch của công ti với một số chủ thể nhất định là hai nhóm giao dịch phải chịu sự kiểm soát chặt chẽ của các thành viên trong công ty.