Giải Pháp Huy Động Nguồn Lực Cho Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Na Rì, Tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn, nhằm phát triển bền vững.

• Tác giả: Hoàng Văn Phong
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thái
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải pháp huy động nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.1. Một số khái niệm, thuật ngữ
• 1.1.1.1. Khái niệm nông thôn và nông thôn mới
• 1.1.1.2. Khái niệm nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới
• 1.1.2. Nông thôn mới và mục tiêu, chức năng và đặc trưng cơ bản của nông thôn mới
• 1.1.2.1. Khái niệm về mô hình nông thôn mới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Na Rì
• 2.1.2. Khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Na Rì
• 2.1.3. Những thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên trong tiến trình xây dựng nông thôn mới
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Các chỉ tiêu và phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.2. Các chỉ tiêu nghiên cứu sự huy động nguồn vốn (tiền)
• 2.4.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sự tham góp cơ sở vật chất
• 2.4.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sức lao động
• 2.4.5. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sự tham gia ý kiến của cộng đồng
• 2.5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.5.1. Thực trạng xây dựng nông thôn mới ở huyện Na Rì
• 2.5.1.1. Khái quát chung
• 2.5.1.2. Những thuận lợi và khó khăn về kinh tế - xã hội trong tiến trình xây dựng nông thôn mới
• 2.5.2. Kết quả huy động nguồn lực trong xây dựng NTM huyện Na Rì
• 2.5.2.1. Nhu cầu nguồn vốn trong xây dựng NTM huyện Na Rì
• 2.5.2.2. Kết quả huy động nguồn vốn trong xây dựng NTM huyện Na Rì
• 2.5.2.3. Kết quả huy động nguồn lực trong xây dựng NTM tại 03 xã nghiên cứu
• 2.5.3. Thuận lợi, khó khăn, bài học kinh nghiệm trong huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới
• 2.5.4. Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác huy động nguồn lực phục vụ xây dựng NTM trên địa bàn huyện Na Rì tỉnh Bắc Kạn
• 2.5.4.1. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của huyện Na Rì giai đoạn 2016-2020
• 2.5.4.2. Phương hướng và quan điểm huy động nguồn lực trong xây dựng NTM
• 2.5.4.3. Một số giải pháp về huy động nguồn lực trong xây dựng NTM tại huyện Na Rì
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Huy động nguồn lực

Huy động nguồn lực là một trong những yếu tố then chốt trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì, Bắc Kạn. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc huy động nguồn lực chủ yếu tập trung vào nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, chiếm 62,83%, và nguồn vốn từ cộng đồng dân cư, chiếm 37,17%. Tuy nhiên, các xã vẫn chưa huy động được nguồn vốn từ các doanh nghiệp và vốn tín dụng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải đa dạng hóa các nguồn lực để đảm bảo tính bền vững của chương trình.

1.1. Nguồn lực từ ngân sách nhà nước

Nguồn lực từ ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và các dự án phát triển nông thôn. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá nhiều vào nguồn này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt khi ngân sách bị hạn chế. Do đó, cần có các giải pháp để tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn vốn này.

1.2. Nguồn lực từ cộng đồng dân cư

Cộng đồng dân cư là một nguồn lực quan trọng trong việc huy động sức lao động và vật chất. Tuy nhiên, việc huy động nguồn lực từ cộng đồng cần được thực hiện một cách minh bạch và có sự tham gia tích cực của người dân. Điều này không chỉ giúp tăng cường nguồn lực mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng.

II. Xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì nhằm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Chương trình này đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết, đặc biệt là trong việc huy động và quản lý nguồn lực.

2.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng

Việc cải thiện cơ sở hạ tầng là một trong những mục tiêu chính của chương trình. Các dự án đầu tư vào giao thông, thủy lợi và điện nông thôn đã góp phần nâng cao điều kiện sống của người dân. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo tính bền vững của các công trình này.

2.2. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là yếu tố then chốt trong việc xây dựng nông thôn mới. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống. Các giải pháp cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của toàn bộ cộng đồng.

III. Chính sách nông thôn mới

Chính sách nông thôn mới đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ các hoạt động phát triển nông thôn. Tại huyện Na Rì, các chính sách này cần được điều chỉnh và hoàn thiện để phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

3.1. Đào tạo nghề nông thôn

Đào tạo nghề nông thôn là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực của người dân. Việc đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng thực tế và có sự liên kết với các doanh nghiệp để đảm bảo việc làm cho người lao động.

3.2. Tăng cường năng lực cộng đồng

Tăng cường năng lực cộng đồng là yếu tố then chốt trong việc thực hiện các chính sách nông thôn mới. Cần có các chương trình hỗ trợ để nâng cao nhận thức và kỹ năng quản lý của người dân, giúp họ tham gia tích cực vào các hoạt động phát triển nông thôn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn, với diện tích tự nhiên khoảng 85.300 ha, chiếm 17,54% diện tích tỉnh, là một huyện miền núi có 21 xã và 1 thị trấn với 233 thôn, bản. Đời sống kinh tế của người dân còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến tiến trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2010-2020 được Chính phủ phê duyệt nhằm cải thiện toàn diện đời sống vật chất, tinh thần và hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn. Tuy nhiên, việc huy động nguồn lực cho xây dựng NTM tại huyện Na Rì còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng thực hiện chương trình.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về nguồn lực và huy động nguồn lực xây dựng NTM; đánh giá thực trạng huy động nguồn lực tại huyện Na Rì trong giai đoạn 2011-2018; phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc huy động nguồn lực; từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực trong giai đoạn tiếp theo đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 3 xã đại diện: Kim Lư, Hảo Nghĩa và Xuân Dương, với số liệu sơ cấp thu thập năm 2018 và số liệu thứ cấp năm 2017-2018.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc huy động nguồn lực xây dựng NTM tại các huyện miền núi, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao đời sống người dân và hoàn thiện hệ thống hạ tầng nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về nguồn lực và huy động nguồn lực trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong xây dựng nông thôn mới. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết nguồn lực hệ thống: Nguồn lực được hiểu là tập hợp các yếu tố vật chất và phi vật chất mà hệ thống có quyền chi phối để thực hiện mục tiêu phát triển. Trong xây dựng NTM, nguồn lực bao gồm nguồn nhân lực, tài lực, vật lực và thông tin. Nguồn nhân lực được xem là yếu tố then chốt, bao gồm số lượng, chất lượng và cơ cấu lao động.

2. Mô hình huy động nguồn lực xây dựng NTM: Tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến huy động nguồn lực như chính sách nhà nước, trình độ cán bộ, năng lực chủ thể tham gia, cơ chế quản lý và điều kiện kinh tế - xã hội địa phương. Mô hình này giúp phân tích các nhân tố tác động và đề xuất giải pháp phù hợp.

Các khái niệm chính bao gồm: nông thôn mới, nguồn lực xây dựng NTM, huy động nguồn lực, các tiêu chí xây dựng NTM theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg năm 2016, và các loại nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp. Số liệu sơ cấp được thu thập năm 2018 thông qua khảo sát trực tiếp tại 3 xã Kim Lư, Hảo Nghĩa và Xuân Dương, với cỡ mẫu khoảng 300 hộ dân và cán bộ địa phương. Số liệu thứ cấp gồm các báo cáo, tài liệu từ UBND huyện, các sở ngành và các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2011-2018.

Phương pháp chọn mẫu là mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo đại diện cho các nhóm dân cư và địa bàn nghiên cứu. Phân tích số liệu được thực hiện bằng phần mềm Excel, sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tỷ lệ phần trăm, so sánh biến động theo thời gian và phân tích các yếu tố ảnh hưởng.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2019, trong đó thu thập và xử lý số liệu sơ cấp năm 2018, phân tích và đề xuất giải pháp trong năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu nguồn vốn huy động xây dựng NTM: Trong giai đoạn 2011-2018, nguồn vốn huy động chủ yếu từ ngân sách nhà nước chiếm khoảng 62,83%, trong khi nguồn vốn huy động từ cộng đồng dân cư chiếm 37,17%. Các xã chưa huy động được vốn từ doanh nghiệp và tín dụng ngân hàng, cho thấy sự hạn chế trong đa dạng hóa nguồn vốn.

2. Thực trạng huy động nguồn lực tại 3 xã nghiên cứu: Tỷ lệ huy động vốn từ ngân sách nhà nước tại các xã đạt trên 60%, trong khi đóng góp của dân cư chủ yếu là hiến đất, ngày công lao động và tiền mặt. Tuy nhiên, nguồn lực huy động từ dân cư có xu hướng giảm dần sau những năm đầu thực hiện chương trình.

3. Yếu tố ảnh hưởng đến huy động nguồn lực: Chính sách hỗ trợ từ nhà nước chưa kịp thời và đầy đủ, trình độ cán bộ cơ sở còn hạn chế, năng lực tổ chức và quản lý chưa cao, cùng với điều kiện kinh tế khó khăn của người dân là những nguyên nhân chính làm giảm hiệu quả huy động nguồn lực.

4. Kết quả xây dựng NTM tại huyện Na Rì: Một số tiêu chí về hạ tầng kinh tế - xã hội như giao thông, thủy lợi, điện nông thôn đạt tỷ lệ từ 70-100%. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt khoảng 26 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 12%, tỷ lệ lao động có việc làm đạt trên 90%.

Thảo luận kết quả

Việc huy động nguồn lực chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước và đóng góp của cộng đồng dân cư phản ánh đặc điểm kinh tế xã hội của huyện miền núi còn nhiều khó khăn. So với các huyện lân cận như Chợ Mới và Tiên Du, Na Rì còn hạn chế trong việc thu hút vốn doanh nghiệp và tín dụng, do đó cần có cơ chế ưu đãi và chính sách hỗ trợ phù hợp hơn.

Sự giảm sút nguồn lực huy động từ dân cư sau giai đoạn đầu cho thấy cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân thông qua công tác tuyên truyền và phát huy vai trò chủ thể cộng đồng. Việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở cũng là yếu tố quyết định để nâng cao hiệu quả quản lý và huy động nguồn lực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nguồn vốn huy động theo từng năm, bảng so sánh các tiêu chí xây dựng NTM giữa các xã và biểu đồ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người, giúp minh họa rõ nét tiến trình và hiệu quả huy động nguồn lực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức người dân: Triển khai các chương trình truyền thông sâu rộng về lợi ích và trách nhiệm của người dân trong xây dựng NTM, nhằm tăng tỷ lệ đóng góp tự nguyện và sự tham gia của cộng đồng. Thời gian thực hiện: 2019-2021. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức đoàn thể.

2. Đa dạng hóa các nguồn vốn huy động: Khuyến khích thu hút đầu tư từ doanh nghiệp, phát triển tín dụng nông thôn, đồng thời lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia và dự án hỗ trợ. Thời gian: 2019-2022. Chủ thể: Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện, các sở ngành liên quan.

3. Nâng cao năng lực cán bộ cơ sở: Tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng quản lý và vận động nguồn lực cho cán bộ xã, thôn nhằm nâng cao hiệu quả triển khai chương trình. Thời gian: 2019-2020. Chủ thể: Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

4. Hoàn thiện cơ chế quản lý và giám sát nguồn lực: Xây dựng quy trình minh bạch, công khai trong huy động và sử dụng nguồn lực, tăng cường kiểm tra, giám sát để đảm bảo hiệu quả và tránh thất thoát. Thời gian: 2019-2021. Chủ thể: UBND huyện, Ban giám sát cộng đồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Giúp hiểu rõ thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp huy động nguồn lực xây dựng NTM, từ đó xây dựng chính sách phù hợp và chỉ đạo hiệu quả.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành phát triển nông thôn, kinh tế nông nghiệp: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động nguồn lực trong xây dựng NTM tại vùng miền núi, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể địa phương: Hỗ trợ trong công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia xây dựng NTM, phát huy vai trò chủ thể cộng đồng.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn: Hiểu rõ tiềm năng và cơ chế huy động nguồn lực, từ đó có chiến lược đầu tư phù hợp, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới gồm những loại nào?
   Nguồn lực bao gồm nguồn nhân lực (cán bộ, lao động), tài lực (vốn ngân sách, vốn xã hội hóa), vật lực (đất đai, cơ sở hạ tầng) và nguồn thông tin. Việc huy động cần đa dạng hóa các nguồn để đảm bảo hiệu quả.

2. Tại sao nguồn vốn từ doanh nghiệp và tín dụng chưa được huy động hiệu quả tại huyện Na Rì?
   Nguyên nhân chính là do điều kiện kinh tế khó khăn, cơ chế thu hút đầu tư chưa đủ hấp dẫn, trình độ tiếp cận vốn của người dân còn hạn chế và thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả huy động nguồn lực xây dựng NTM?
   Bao gồm chính sách hỗ trợ của nhà nước, trình độ cán bộ cơ sở, năng lực tổ chức và quản lý, điều kiện kinh tế xã hội địa phương, cũng như sự tham gia và nhận thức của cộng đồng dân cư.

4. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực từ cộng đồng dân cư?
   Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng NTM, tổ chức các phong trào thi đua và đảm bảo minh bạch trong quản lý nguồn lực.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho huyện Na Rì trong huy động nguồn lực xây dựng NTM?
   Phong trào Làng mới của Hàn Quốc với phương châm phát huy nội lực dân cư, phát triển sản xuất và hợp tác xã; phong trào “Mỗi làng một sản phẩm” của Nhật Bản; và chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của Thái Lan là những mô hình tham khảo hiệu quả.

Kết luận

• Huyện Na Rì đã huy động được khoảng 62,83% nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và 37,17% từ cộng đồng dân cư trong xây dựng NTM giai đoạn 2011-2018, tuy nhiên chưa đa dạng hóa được nguồn vốn từ doanh nghiệp và tín dụng.
• Các yếu tố chính ảnh hưởng đến huy động nguồn lực gồm chính sách hỗ trợ, năng lực cán bộ, điều kiện kinh tế và sự tham gia của cộng đồng.
• Việc nâng cao nhận thức người dân, đa dạng hóa nguồn vốn, đào tạo cán bộ và hoàn thiện cơ chế quản lý là các giải pháp thiết yếu để nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực.
• Kinh nghiệm xây dựng NTM từ các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản và Thái Lan có thể được vận dụng phù hợp với điều kiện địa phương.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho việc hoạch định chính sách và triển khai xây dựng NTM tại huyện Na Rì và các vùng miền núi tương tự.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2019-2022, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và nâng cao chất lượng huy động nguồn lực xây dựng NTM.

Các cấp chính quyền, tổ chức và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ, phát huy tối đa nguồn lực nội tại để xây dựng nông thôn mới bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số khái niệm, thuật ngữ 1. Khái niệm nông thôn và nông thôn mới Nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, nông thôn có thể được xem xét trên nhiều góc độ kinh tế, chính trị, văn hóa.

nông thôn không đơn thuần là khu vực xã hội và cũng là khu vực kinh tế, kinh tế nông nghiệp trong địa bàn nông thôn ngoài nông nghiệp cũng có công nghiệp dịch vụ thường gọi là các hoạt động phi nông nghiệp. Việc phát triển kinh tế nông thôn, từng bước xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta hiện nay. Nông thôn mới: Trong Nghị quyết số 26-NQ/TW đưa ra mục tiêu: "Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giầu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường" (Ban chấp hành Trung ương khóa X, 2008). Như vậy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thể khái quát gọn theo năm nội dung cơ bản sau: (1) làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; (2) sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; (3) đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; (4) bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; (5) xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ.

Khái niệm nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới Nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới được hiểu là tập hợp các yếu tố mà chương trình xây dựng nông thôn mới sử dụng để thực hiện các mục tiêu của chương trình. Khái niệm nguồn lực - Theo quan điểm hệ thống, “Nguồn lực là tất cả những yếu tố và phương tiện mà hệ thống có quyền chi phối, điều khiển, sử dụng để thực hiện mục tiêu của mình. Đối với hệ thống kinh tế - xã hội, có thể chia nguồn lực ra các bộ phận khác nhau như: nguồn nhân lực, nguồn tài lực, nguồn vật lực và nguồn thông tin”. - Những thứ được coi là nguồn lực phải là những thứ được sử dụng hoặc có khả năng sử dụng trong thời kỳ dự kiến phát triển.

Tiềm năng chưa đưa được vào sử dụng hoặc chưa có khả năng đưa vào sử dụng thì chưa được xem xét là nguồn lực. Trong các nguồn lực thì nguồn nhân lực có vai trò hết sức quan trọng. Có khá nhiều định nghĩa khác nhau về “nguồn nhân lực”: - Nguồn nhân lực là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy mô, loại hình, chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào quá trình phát triển của tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, khu vực, thế giới. Cách hiểu này về nguồn nhân lực xuất phát từ quan niệm coi nguồn lực với các yếu tố vật chất, tinh thần tạo nên năng lực, sức mạnh phục vụ cho sự phát triển nói chung của tổ chức; - Nguồn nhân lực là tổng thể các yếu tố bên trong và bên ngoài của mỗi cá nhân bảo đảm nguồn sáng tạo cùng các nội dung khác cho sự thành công, đạt được mục tiêu của tổ chức.

Tuy có những định nghĩa khác nhau tùy theo giác độ tiếp cận nghiên cứu nhưng điểm chung mà ta có thể dễ dàng nhận thấy qua các định nghĩa trên về nguồn nhân lực là: e 6 - Số lượng nhân lực: Nói đến nguồn nhân lực của bất kỳ một tổ chức, một địa phương hay một quốc gia nào câu hỏi đầu tiên đặt ra là có bao nhiêu người và sẽ có thêm bao nhiêu người nữa trong tương lai. Đây là những câu hỏi cho việc xác định số lượng nguồn nhân lực. Sự phát triển về số lượng nguồn nhân lực dựa trên hai nhóm yếu tố bên trong (ví dụ: nhu cầu thực tế công việc đòi hỏi phải tăng số lượng lao động) và những yếu tố bên ngoài của tổ chức như sự gia tăng về dân số hay lực lượng lao động do di dân; - Chất lượng nhân lực: Chất lượng nhân lực là yếu tố tổng hợp của nhiều yếu tố bộ phận như trí tuệ, trình độ, sự hiểu biết, đạo đức, kỹ năng, sức khỏe, thẩm mỹ… của người lao động. Trong các yếu tố trên thì trí lực và thể lực là hai yếu tố quan trọng trong việc xem xét đánh giá chất lượng nguồn nhân lực; - Cơ cấu nhân lực: Cơ cấu nhân lực là yếu tố không thể thiếu khi xem xét đánh giá về nguồn nhân lực.

Cơ cấu nhân lực thể hiện trên các phương diện khác nhau như cơ cấu trình độ đào tạo, giới tính, độ tuổi… Cơ cấu nguồn nhân lực của một quốc gia nói chung được quyết định bởi cơ cấu đào tạo và cơ cấu kinh tế theo đó sẽ có một tỷ lệ nhất định nhân lực. Chẳng hạn như cơ cấu nhân lực lao động trong khu vực kinh tế tư nhân của các nước trên thế giới phổ biến là 5 - 3 - 1 cụ thể là 5 công nhân kỹ thuật, 3 trung cấp nghề và 1 kỹ sư; đối với nước ta cơ cấu này có phần ngược tức là số người có trình độ đại học, trên đại học nhiều hơn số công nhân kỹ thuật (3). Hay cơ cấu nhân lực về giới tính trong khu vực công của nước ta cũng có những biểu hiện của sự mất cân đối. Tóm lại, nguồn nhân lực là khái niệm tổng hợp bao gồm các yếu tố về số lượng, chất lượng và cơ cấu phát triển người lao động nói chung cả ở hiện tại cũng như trong tương lai, là tiềm năng của mỗi tổ chức, mỗi địa phương, mỗi quốc gia, khu vực và thế giới.

Nông thôn mới và mục tiêu, chức năng và đặc trưng cơ bản của nông thôn mới 1. Khái niệm về mô hình nông thôn mới Khái niệm nông thôn mới trước tiên phải là nông thôn chứ không phải thành thị. Thứ hai, là nông thôn mới chứ không phải nông thôn truyền thống. Nếu so sánh giữa nông thôn mới với nông thôn truyền thống, thì nông thôn mới phải bao hàm cả cơ cấu và chức năng mới.

Xây dựng nông thôn mới không phải là việc biến làng xã thành các thành thị hay cố định nông dân tại nông thôn, nông dân chính là nguồn động lực quan trọng để xây dựng nông thôn mới. Xây dựng nông thôn mới phải đặt trong bối cảnh đô thị hóa. Trong khi đó, chuyển dịch lao động nông thôn chính là nội dung quan trọng của sự nghiệp xây dựng nông thôn mới với chủ thể là các tổ chức nông dân. Các tổ chức hợp tác xã nông dân kiểu mới đóng một vai trò đặc biệt trong sự nghiệp này.

Nhìn chung, mô hình nông thôn mới là mô hình cấp xã, thôn được phát triển toàn diện theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ và văn minh hóa.Mô hình nông thôn mới được quy định bởi các tính chất: Đáp ứng yêu cầu phát triển; Có sự đổi mới về tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường; Đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội; Tiến bộ hơn so với mô hình cũ; Chứa đựng các đặc điểm chung có thể phổ biến và vận dụng trên cả nước (Bộ NN&PTNT, 2010). Mục tiêu của chương trình nông thôn mới - Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại: Cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch. - Xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; Môi trường sinh thái được bảo vệ; Nâng cao sức mạnh của hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng ở nông thôn. e 8 - Xây dựng giai cấp nông dân: Củng cố liên minh công nông và đội ngũ tri thức, tạo nền tảng kinh tế - xã hội và chính trị vững chắc, đảm bảo thực hiện thành công CNH - HĐH đất nước theo định hướng XHCN (Bộ NN&PTNT, 2010).

Chức năng của nông thôn mới - Chức năng sản xuất nông nghiệp hiện đại Nông thôn là nơi diễn ra phần lớn hoạt động sản xuất nông nghiệp của các quốc gia. Có thể nói, nông nghiệp là chức năng tự nhiên của nông thôn. Chức năng cơ bản của nông thôn là sản xuất các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao. Khác với nông thôn truyền thống, sản xuất nông nghiệp của nông thôn mới bao gồm cơ cấu các ngành nghề mới, các điều kiện sản xuất nông nghiệp hiện đại hoá, ứng dụng phổ biến khoa học kỹ thuật tiên tiến và xây dựng các tổ chức nông nghiệp hiện đại.

- Chức năng giữ gìn văn hóa truyền thống Trải qua hàng nghìn năm phát triển, làng xóm ở nông thôn được hình thành dựa trên những cộng đồng có cùng phong tục, tập quán, huyết thống. Quy tắc hành vi của xã hội gồm những người quen được xây dựng trên cơ sở những phong tục tập quán đã hình thành từ lâu đời. Cũng chính văn hoá quê hương đã sản sinh ra những sản phẩm văn hoá tinh thần quý báu như lòng kính lão yêu trẻ, giúp nhau canh gác bảo vệ, giản dị, tiết kiệm, thật thà, yêu quê hương. Các truyền thống văn hoá quý báu này đòi hỏi phải được giữ gìn và phát triển trong một hoàn cảnh đặc thù.

Nông thôn với đặc điểm sản xuất nông nghiệp và tụ cư theo dòng tộc mới là môi trường thích hợp nhất để giữ gìn và kế tục văn hoá quê hương. - Chức năng sinh thái Các cảnh quan nông thôn với những đặc trưng riêng đã hình thành nên màu sắc văn hoá làng xã đặc thù, thể hiện các tư tưởng triết học như trời đất giao hoà, thuận theo tựnhiên, tôn trọng tự nhiên, mưu cầu phát triển hài hoà cũng như chú trọng sự kế tục phát triển của các dòng tộc.