Mở đầu. 123doc 5 Phần này tác giả nêu lên lý do chọn đề tài, đưa ra mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Trình bày phương pháp nghiên cứu, làm rõ ý nghĩa thực hiện của đề tài và nêu lên kết cấu của luận văn. Chương trình MTQG xây dựng NTM là một chương trình trọng tâm, xuyên suốt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn” và là chương trình khung, tổng thể phát triển nông thôn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì vẫn còn những tồn tại, hạn chế cần phải có những giải pháp cụ thể để mang lại hiệu và thành công cho Chuowmg trình tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Vì vậy, NNC lựa chọn đề tài “Đánh giá sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu”. Đồng thời, thông qua các phương pháp và phạm vi, đối tượng để làm rõ các vấn đề và đề xuất các giải pháp để góp phần đạt đến mục tiêu sau cùng của đề tài là giúp chương trình MTQG xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh ngày càng hoàn thiện và đạt hiệu quả Chương 2: Tổng quan cơ sở lý luận và kinh nghiệm sự tham gia của người dân tại các xã NTM. Phần này trình bày các khái niệm, nghiên cứu về sự tham gia của người dân trong các chương trình và kinh nghiệm phát triển nông thôn với sự tham gia của người dân ở một số nước trên thế giới.
Bằng việc nhận định khái niệm các vấn đề liên quan và thông qua lược sử vấn đề nghiên cứu của các đơn vị, tỏ chức và cá nhân về sự tham gia của người dân trong các Chương trình, dự án, NNC đưa ra các mức độ tham gia của người dân và đề xuất khung phân tích nhằm đánh giá thực trạng sự tham gia khác nhau của người dân qua các mức độ. Đồng thời, khái quát tình hình một số nước trên thế giới trong việc quản lý, thực hiện nhiệm vụ chuyên môn cũng như tạo điều kiện cho người dân tham gia phát huy tính chủ động trong mọi hoạt động liên quan đến phát triển cộng đồng chung để qua đó rút kinh nghiệm và vận dung những kết quả đạt được từ những nước trên thế giới vào thực tiễn cả nước nói chung và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu nói riêng. Chương 3: Phân tích thực trạng sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. 123doc 6 Phần này, giới thiệu tổng quan các vấn đề liên quan đến NTM từ mục tiêu, nguyên tắc và nội dung xây dựng đến các tiêu chí, nguồn kinh phí cũng như các chính sách hỗ trợ triển khai thực hiện của Chương trình.
Trình bày những kết quả đạt được của chương trình theo giai đoạn và đến thời điểm hiện tại trên cả nước để qua đó, tổng quát hơn về Chương trình và những thành công từ Chương trình MTQG xây dựng NTM đã mang lại kết quả giúp cho người dân trên cả nước. Đồng thời, tác giả sử dụng phương pháp thống kê và phân tích để xác định tỷ lệ mức độ tham gia của người dân vào chương trình xây dựng NTM tại địa phương. NNC đưa ra mẫu phiếu khảo sát và lựa chọn ngẫu nhiên các hộ dân đang sinh sống tại các xã xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu để khảo sát lấy ý kiến trực tiếp của các hộ dân. Qua việc tổng hợp các phiếu khảo sát, NNC phân tích sự tham gia của người dân ở các mức độ, gồm: Mức độ 1: Người dân nắm bắt thông tin về Chương trình.
Mức độ 2: Người dân tham gia ý kiến. Mức độ 3: Người dân tham gia thực hiện Mức độ 4: Người dân tham gia giám sát, quản lý, vận hành và bảo dưỡng các công trình tại xã (đây là mức độ tham gia cao nhất của người dân). Từ đó, đánh giá được sự tham gia của người dân theo từng mức độ và đề xuất những khuyến nghị mang lại tính hieeujq ủa cho Chương trình. Chương 4: Kết luận, giải pháp.
Trên cơ sở tổng hợp các kết quả vấn đề nghiên cứu, NNC đưa ra những nội dung đạt kết quả tốt cần tiếp tục phát huy và đế xuất những giải pháp giúp các cấp chính quyền, cũng như người dân phát huy được vai trò, nhiệm vụ và tính chủ động trong các hoạt động xây dựng NTM tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. 123doc 7 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN TẠI CÁC XÃ NTM 2.1 Lược sử vấn đề Qua 07 năm thực hiện, toàn Đảng, toàn dân cả nước đã chung tay xây dựng và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng vướng phải những tồn tại, khó khăn như: sản xuất thiếu tính liên kết bền vững, nhiều nơi chưa quan tâm tới phát triển hoạt động sản xuất gắn với cơ cấu ngành trong lĩnh vực nông nghiệp; số ít cán bộ và người dân chưa hiểu đúng về chương trình cũng như người dân chưa phát huy vai trò chủ thể trong xây dựng NTM tại các xã. Với mục tiêu cuối cùng của Chương trình xây dựng NTM là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân khu vực nông thôn bằng những việc cụ thể trong xây dựng NTM theo Quyết định số 1600/QĐ-TTg như: có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Để đạt được mục tiêu cuối cùng thì sự tham gia của người dân đóng vai trò quan trọng trong tất cả mọi lĩnh vực. Để phát huy được vai trò của người dân trong tham gia phát triển kinh tế xã hội của đất nước thời kỳ hội nhập, đã có nhiều cuộc nghiên cứu diễn ra xoay quanh vấn đề tham gia hoạt động của người dân như: - Trong lĩnh vực nông nghiệp, Ngân hàng thế giới, Bộ thủy sản, Trung tâm phát triển và hội nhập, Viện kinh tế Việt Nam (2006) thực hiện một nghiên cứu về sự tham gia của cộng đồng ngư dân nghèo để xác định nguồn lực và nhu cầu đầu tư phát triển thủy sản cũng chỉ ra vai trò của cộng đồng ngư dân trong việc phát triển. 123doc 8 - Trong Báo cáo hội thảo Phát triển kinh tế Nông nghiệp (ngày 27/3/2012) của Tổ chức Oxfarm đã đưa ra các luận điểm người dân được tham gia vào quá trình thiết kế, xây dựng và bảo trì cơ sở hạ tầng là tối cần thiết, đồng thời cũng đưa ra đề xuất tăng cường sự tham gia của người sản xuất nhỏ trong quy hoạch sử dụng đất. Cũng trong một nghiên cứu của Ủy ban Oxford cho cứu trợ nạn đói (Oxford Committee for Famine Relief – gọi tắt là Oxfarm) đã hoàn thành nghiên cứu và công bố báo cáo “ Tăng cường tiếng nói cộng đồng và sử dụng đúng đắn vấn để sử dụng đất và thay đổi quyền sử dụng đất ở miền Trung Việt Nam” (tháng 5/2012), về vấn đề sử dụng đất nêu ra sự ảnh hưởng của cộng đồng trong việc thay đổi quyền sử dụng đất như thế nào.
Đồng thời, báo cáo đã nêu một số trường hợp điển hình về vấn đề sử dụng đất, thay đổi quyền sử dụng đất ở Quảng Trị, Quảng Bình và Nghệ An và đưa ra những khuyến nghị về những thay đổi quyền sử dụng đất; trong đó, nghiên cứu chỉ ra tăng cường tiếng nói cộng đồng để lựa chọn đúng đắn về vấn đề sử dụng đất và thay đổi quyền sử dụng đất và cũng chỉ ra sự phản ứng khác nhau của cộng đồng và chính quyền về vấn đề này. - Tại Kỷ yếu Hội thảo Tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở An Giang (tháng 12/2016), các tổ chức đã đưa ra nhiều bài viết như: Tăng cường sự tham gia của người dân trong thực hiện chương trình MTQG xây dựng NTM tỉnh An Giang – Văn Phòng Điều phối CT MTQG xây dựng NTM; Phát huy tính tích cực, năng động của nông dân trong quá trình phát triển nông nghiệp và xây dựng NTM – Chủ tịch Liên hiệp các Hội KHHT; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh vận động nhân dân tham gia xây dựng NTM - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Công tác dân vận với phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng NTM đã đánh giá sức mạnh đoàn kết và nhấn mạnh vai trò quan trọng của nông dân trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn ở An Giang. Bên cạnh đó còn chỉ ra những tồn tại, khó khăn cần phải khắc phục trong thời gian tới để xây dựng NTM đạt hiệu quả, phát huy quyền làm chủ, tính tích cực và sáng tạo của nông dân trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp. 123doc 9 Ngoài ra, cũng có nhiều nghiên cứu về sự tham gia của người dân vào các chương trình, dự án tại địa phương để tìm ra giải pháp khắc phục nhằm thể hiện đầy đủ vai trò của người dân vào các hoạt động như: - Đào Duy Ngọc (2015) nhận thấy rằng mức độ người dân tham gia tại địa phương theo thang đo “biết, bàn, làm, kiểm tra“ có chiều hướng giảm dần, chỉ những hoạt động liên quan trực tiếp tới đời sống người dân và chi phí đóng góp để xây dựng từ cộng đồng thì mới có sự tham gia của người dân; những hoạt động nào có nguồn vốn ngân sách càng nhiều thì điều kiện giám sát, kiểm tra của người dân càng giảm xuống.