Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng và phát triển thương hiệu. Chương 2: Phân tích thực trạng việc xây dựng và phát triển thương hiệu Trường Đại học Đồng Tháp. Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện việc xây dựng và phát triển thương hiệu Trường Đại học Đồng Tháp. 3 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU 1.
Lý luận chung về thƣơng hiệu Trong đời sống thực tế, khi mua một sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ, ngƣời tiêu dùng thƣờng có xu hƣớng nghĩ về một vài nhà cung ứng nhất định chứ không phải toàn bộ các nhà cung ứng trên thị trƣờng. Khi nghĩ về du lịch, thời trang hay giáo dục đại học, ngƣời ta có xu hƣớng kể tên một số quốc gia nhất định hay một số trƣờng nhất định chứ không phải tất cả các quốc gia hay tất cả các trƣờng trên thế giới. Vì sao hãng sản xuất này đƣợc ngƣời tiêu dùng biết đến nhiều hơn hãng khác? Vì sao đất nƣớc này thu hút du lịch mạnh mẽ hơn đất nƣớc khác? Vì sao trƣờng đại học này chất lƣợng đầu vào lại cao hơn trƣờng đại học khác? Câu trả lời cho rất nhiều những câu hỏi nhƣ vậy chính là vấn đề thƣơng hiệu. Vậy thƣơng hiệu là gi? 1.
Khái niệm về thương hiệu Thƣơng hiệu là một khái niệm tƣơng đối trừu tƣợng, phụ thuộc nhiều vào cảm tính chủ quan của con ngƣời. Theo nhƣ cách hiểu thông dụng hiện nay ở Việt Nam, thƣơng hiệu là tập hợp tất cả những cảm nhận, kinh nghiệm của khách hàng về một sản phẩm, một dịch vụ hay một công ty qua nhiều năm. Nhƣ vậy thƣơng hiệu là cảm tính tồn tại trong trái tim của ngƣời tiêu dùng sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ. Vì là vấn đề cảm tính nên thƣơng hiệu không có một cái tên, biểu tƣợng hay sản phẩm cụ thể nào.
Thƣơng hiệu là tập hợp của tất cả những yếu tố đó. Theo quan điểm mới ngày nay (của Keller): Thƣơng hiệu là “một tập hợp những liên tƣởng (associations) trong tâm trí ngƣời tiêu dùng, làm tăng giá trị nhận thức của một sản phẩm hoặc dịch vụ”. Những liên kết này phải độc đáo (sự khác biệt), mạnh (nổi bật) và tích cực (đáng mong muốn). 4 Quan điểm mới này, nhấn mạnh đến đặc tính vô hình của thƣơng hiệu, yếu tố quan trọng đem lại giá trị cho tổ chức.
Phân loại thương hiệu * Phân theo cấp độ Thƣơng hiệu đƣợc chia thành 3 loại: THƢƠNG HIỆU Thƣơng hiệu Thƣơng hiệu Thƣơng hiệu quốc gia doanh nghiệp sản phẩm Sơ đồ 1.1: Thương hiệu phân theo cấp độ - Thƣơng hiệu sản phẩm: Là thƣơng hiệu của từng chủng loại hoặc từng tên hàng hóa và dịch vụ cụ thể. Do vậy, mỗi loại hàng hóa dịch vụ sẽ mang một thƣơng hiệu riêng; nếu doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh nhiều hàng hóa khác nhau sẽ có nhiều thƣơng hiệu khác nhau. Ví dụ, công ty Honda sản xuất và kinh doanh xe máy và họ đã xây dựng thƣơng hiệu cá biệt cho các sản phẩm của mình là Future, Dream, Wave α… - Thƣơng hiệu doanh nghiệp: Là thƣơng hiệu chung cho tất cả hàng hóa dịch vụ của một doanh nghiệp. Mọi hàng hóa thuộc các chủng loại khác nhau của doanh nghiệp đều mang thƣơng hiệu nhƣ nhau.
Ví dụ: Vinamilk gồm các sản phẩm khác nhau của Vinamilk nhƣ sữa chua, sữa tƣơi, sữa đặc. Đặc điểm của thƣơng hiệu doanh nghiệp hay gia đình là tính khái quát rất cao và phải có tính đại diện cho các chủng loại hàng hóa của doanh nghiệp. Một khi tính đại diện và khái quát bị vi phạm hay mất đi, ngƣời ta phải nghĩ đến việc tạo ra những thƣơng hiệu cá biệt cho từng chủng loại hàng hóa, dịch vụ để chúng không ảnh hƣởng đến thƣơng hiệu doanh nghiệp. Xu hƣớng chung của rất nhiều doanh nghiệp là thƣơng hiệu đƣợc xây dựng trên cơ sở giao dịch của doanh nghiệp.
5 - Thƣơng hiệu quốc gia: Là thƣơng hiệu dùng chung cho các sản phẩm, hàng hóa của một quốc gia nào đó. Đặc điểm thƣơng hiệu quốc gia thƣờng có tính khái quát và trừu tƣợng, không bao giờ đứng độc lập, luôn gắn liền với các thƣơng hiệu cá biệt, thƣơng hiệu gia đình hoặc thƣơng hiệu tập thể. Thƣơng hiệu quốc gia đƣợc coi nhƣ một chỉ dẫn địa lý đa dạng dựa trên uy tín của nhiều loại hàng hóa với những thƣơng hiệu riêng khác nhau. Trong xu thế hiện nay, nhiều nƣớc trên thế giới đang tiến hành những chƣơng trình xây dựng thƣơng hiệu quốc gia với những cách thức và bƣớc đi khác nhau * Phân theo vị trí Thƣơng hiệu đƣợc chia thành 3 loại THƢƠNG HIỆU Thƣơng hiệu Thƣơng hiệu Thƣơng hiệu thông thƣờng đƣợc bình chọn mạnh Sơ đồ 1.2: Thương hiệu phân theo vị trí - Thƣơng hiệu thông thƣờng: Thƣơng hiệu ở đây chỉ một cái tên chỉ tạo ra một sự nhận thức trong trí nhớ ngƣời tiêu dùng và do đó tạo thêm doanh thu.
Một ngƣời tiêu dùng quyết định mua sản phẩm nào đó thì một danh sách các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm đó đƣợc đƣa ra. Ví dụ: khi quyết định mua nƣớc giải khác thì họ sẽ nghĩ rằng có tên sản phẩm nhƣ: Cocacola, Pepsi… Nhƣ vậy thì thƣơng hiệu ở cấp độ một cái tên nó sẽ giúp cho doanh nghiệp có cơ hội bán đƣợc sản phẩm. - Thƣơng hiệu đƣợc bình chọn: Thƣơng hiệu ở đây không chỉ là một cái tên mà còn là sự xác nhận giá trị hàng hóa đặc biệt, một sự đảm bảo về giao nhận và một quá trình giao tiếp cùng với giao nhận hàng hóa. Một thƣơng hiệu mang lại sự trung thành của ngƣời tiêu dùng trong sử dụng hàng hóa, dịch vụ đó.
6 - Thƣơng hiệu mạnh: Là sự hiện diện hữu hình của hình ảnh hàng hóa đó đem lại các cơ hội kinh doanh và sức mạnh đòn bẩy cho các hoạt động khác. Khi nó trở thành một thƣơng hiệu mạnh thì sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp đã đi vào tâm trí của ngƣời sử dụng và mỗi khi quyết định sản phẩm do hãng đó sản xuất, không chỉ dừng lại ở mức độ nhƣ vậy khi khách hàng đã tin tƣởng vào sản phẩm của công ty thì một lợi thế rất lớn cho doanh nghiệp đó là khách hàng sẽ giới thiệu sản phẩm của công ty cho những ngƣời xung quanh và do đó doanh nghiệp có thêm cơ hội kinh doanh. Chức năng của thương hiệu Thƣơng hiệu bản thân nó có ý nghĩa nhiều hơn cái tên của mình và đƣợc tạo dựng dựa trên sự tập hợp tất cả các nguồn lực của doanh nghiệp. Dù doanh nghiệp theo đuổi các chiến lƣợc hoặc chính sách thƣơng hiệu nào đi nữa thì thƣơng hiệu phải thực hiện đƣợc các chức năng cơ bản sao đây: - Chức năng nhận biết và phân biệt Đây là chức năng đặc trƣng và quan trọng của thƣơng hiệu, có thể nói chức năng cơ bản của thƣơng hiệu là chức năng phân biệt và nhận biết.
Khả năng nhận biết đƣợc của thƣơng hiệu là yếu tố quan trọng không chỉ cho ngƣời tiêu dùng mà còn cho cả doanh nghiệp trong quản trị và điều hành hoạt động của doanh nghiệp. Thông qua thƣơng hiệu, ngƣời tiêu dùng và nhà sản xuất có thể dàng phân biệt và nhận biết hàng hóa của doanh nghiệp này với các doanh nghiệp khác, tập hợp các dấu hiệu của thƣơng hiệu (tên gọi, biểu trƣng, biểu tƣợng, khẩu hiệu hoặc kiểu dáng đặc biệt của bao bì…) chính là căn cứ để phân biệt và nhận biết. Khi hàng hóa càng phong phú đa dạng thì chức năng phân biệt càng trở nên quan trọng. Mọi dấu hiệu gây khó khăn khi phân biệt sẽ làm giảm uy tín và cản trở sự phát triển của một thƣơng hiệu.
- Chức năng thông tin và chỉ dẫn Chức năng thông tin và chỉ dẫn của thƣơng hiệu thể hiện ở chỗ, thông qua những hình ảnh, ngôn ngữ hoặc các dấu hiệu khác cũng nhƣ khẩu hiệu của thƣơng hiệu ngƣời tiêu dùng có thể nhận biết đƣợc phần nào về giá trị sử 7 dụng của hàng hóa, những công dụng đích thực mà hàng hóa đó mang lại cho ngƣời tiêu dùng trong hiện tại và trong tƣơng lai. Qua tuyên truyền cùng với khẩu hiệu của dầu gọi đầu “Clear” ngƣời ta có thể nhận đƣợc một thông điệp về một loại dầu gội đầu trị gàu, ngƣợc lại dầu gội “Sunsilk” sẽ đƣa đến thông điệp về một loại dầu gội đầu làm mƣợt tóc. Nội dung của thông điệp mà thƣơng hiệu truyền tải luôn rất phong phú và thể hiện chức năng thông tin, chỉ dẫn của thƣơng hiệu. - Chức năng tạo sự cảm nhận và tin cậy Thƣơng hiệu có chức năng tạo sự cảm nhận.
Đó là cảm nhận của ngƣời tiêu dùng về sự sang trọng, sự khác biệt, một cảm nhận yên tâm, thoải mái và tin tƣởng khi tiêu dùng hàng hóa đó. Nói đến Sony ngƣời ta có thể liên tƣởng đến chất lƣợng âm thanh và dịch vụ bảo hành rộng rãi toàn cầu. Nói đến sự cảm nhận là ngƣời ta nói đến ấn tƣợng nào đó về hàng hóa, dịch vụ trong tâm trí ngƣời tiêu dùng. Sự cảm nhận của khách hàng không phải tự nhận mà có, nó đƣợc hình thành do sự tổng hợp các yếu tố của thƣơng hiệu nhƣ màu sắc, tên gọi, biểu tƣợng, biểu trƣng, âm thanh, khẩu hiệu….
và cả sự trải nghiệm của ngƣời tiêu dùng. Chủ nhân của chiếc xe hơi Mercedes luôn cảm thấy mình sang trọng hơn, thành đạt hơn giữa những ngƣời khác. Thƣơng hiệu đã đƣợc chấp nhận trên thị trƣờng, một thƣơng hiệu chỉ mới xuất hiện lần đầu sẽ không thể hiện đƣợc chức năng này. - Chức năng kinh tế Thƣơng hiệu mang trong nó một giá trị hiện tại và tiềm năng.
Giá trị đó đƣợc thể hiện rõ nhất khi sang nhƣợng thƣơng hiệu. Thƣơng hiệu đƣợc xem là tài sản vô hình và rất có giá trị của doanh nghiệp. Mặc dù giá trị của thƣơng hiệu rất khó định đoạt, nhƣng nhờ những lợi thế mà thƣơng hiệu nổi tiếng mang lại, hàng hóa sẽ bán đƣợc nhiều hơn, thậm chí với giá cao hơn, dễ thâm nhập thị trƣờng hơn. Thƣơng hiệu không tƣ nhiên mà có, nó đƣợc tạo ra với ý đồ nhất định và với rất nhiều khoản đầu tƣ và chi phí khác nhau, những chi phí đó tạo nên một giá trị kinh tế cho thƣơng hiệu.
Bên cạnh đó, sự nổi tiếng 8 của thƣơng hiệu sẽ làm cho giá trị của thƣơng hiệu tăng lên gấp bội và đó chính là chức năng kinh tế của thƣơng hiệu. Lợi nhuận hiện tại và tiềm năng của doanh nghiệp có đƣợc nhờ sự nổi tiếng của thƣơng hiệu sẽ quy định giá trị tài chính của thƣơng hiệu.