PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Từ xƣa, nhân dân ta đã có câu: “Tiên học lễ, hậu học văn” nhằm khẳng định vai trò cực kỳ quan trọng về phẩm chất đạo đức của con ngƣời trong sự nhìn nhận, đánh giá, sự tồn tại và phát triển của mỗi ngƣời nói riêng và xã hội nói chung. Giáo dục HS nói chung và GDĐĐ học sinh nói riêng là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến HS nhằm hình thành và bồi dƣỡng về hành vi, thói quen, đạo đức, hình thành những nét tính cách của con ngƣời mới phù hợp mục đích giáo dục. GDĐĐ học sinh đặc biệt giáo dục HS chƣa ngoan có vị trí hàng đầu trong toàn bộ công tác giáo dục ở nhà trƣờng.
Bác Hồ đã dạy: “Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả đức lẫn tài. Đức là đạo đức cách mạng. Đó là cái gốc rất quan trọng”. Do vậy, giáo dục HS chƣa ngoan giữ vị trí then chốt trong nhà trƣờng.
Công tác GDĐĐ tốt sẽ là cơ sở để nâng cao giáo dục toàn diện. Nƣớc ta đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh kinh tế thị trƣờng và hội nhập quốc tế thì việc đào tạo đội ngũ lao động kỹ thuật có trình độ tay nghề cao là vấn đề cấp thiết nhƣng bên cạnh đó ngƣời lao động phải đƣợc chú trọng rèn luyện về đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong nghề nghiệp để đáp ứng đƣợc yêu cầu thực tế của xã hội. Từ khi nƣớc ta chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng, mặt trái của nó đã tác động mạnh mẽ đến thế hệ trẻ. Các tệ nạn xã hội tác động tiêu cực đến đạo đức, lối sống của HS làm cho “môi trường nhân văn” bị ô nhiễm trầm trọng.
Đạo đức, lối sống của nhiều ngƣời bị suy thoái, nhiều biểu hiện của lối sống xa lạ, trái với thuần phong mỹ tục trong một bộ phận cộng đồng dân cƣ diễn ra ngày càng phổ biến, đặc biệt là giới trẻ, HS. Họ có thiên hƣớng đề cao cá nhân, sống ích kỷ, lạnh lùng, ít chú ý đến nghĩa vụ và trách nhiệm, ít quan tâm đến những ngƣời xung quanh… Hàng loạt những hiện tƣợng đau lòng diễn ra ở chốn học đƣờng gần đây khiến chúng ta không thể làm ngơ. GDĐĐ học sinh là công việc vô cùng nan giải đối với đội ngũ cán bộ giáo viên, đặc biệt là đối với ngƣời GVCN lớp. Vấn đề đạo đức và GDĐĐ cho HS, trong -1- những năm gần đây ở nƣớc ta đã trở thành điểm nóng không chỉ của ngành giáo dục mà của toàn xã hội.
Vì vậy việc rèn luyện đạo đức của HS là điều hết sức cần thiết. HS các trƣờng trung cấp nghề nói chung và HS Trƣờng TCN Bến Tre nói riêng, có những đặc điểm riêng biệt của HS trƣờng nghề. HS vào học trung cấp nghề chủ yếu là đối tƣợng tốt nghiệp THCS và không thi đậu vào lớp 10, tâm lý các em đa số là “ngán” học, các em vào học chủ yếu do cha mẹ ép buộc, một số khác theo bạn bè vào học nên động cơ học tập và nhận thức đạo đức chƣa cao. Do đó dẫn đến nhiều bất cập trong đạo đức của mỗi cá nhân HS học nghề.
Tình trạng HS không tập trung chú ý trong giờ học, gây mất trật tự, chửi thề, vô lễ với giáo viên vẫn còn xảy ra. Các em còn vi phạm nội quy nhà trƣờng nhƣ nghỉ học không phép, đi trễ, tác phong không nghiêm túc. Đa số ý thức tự giác của HS chƣa cao, còn hiện tƣợng quay bài trong những giờ kiểm tra, thi do không thuộc bài. Ngoài ra, công tác GDĐĐ HS chƣa đƣợc các giáo viên quan tâm đúng mức, một số giáo viên còn thờ ơ, khi đến lớp chỉ tập trung giảng dạy những kiến thức chuyên môn mà bỏ qua không chú trọng giáo dục thái độ học tập, tác phong, ngôn phong của các em.
Tại trƣờng TCN Bến Tre trong năm học vừa qua, số HS bị kỷ luật từ hình thức khiển trách, cảnh cáo đến buộc thôi học lên đến 114 em chiếm 28,93% tổng số HS trung cấp nghề. Với thực trạng nhƣ vậy, việc rèn luyện đạo đức cho HS trƣờng nghề để đào tạo cho xã hội một lực lƣợng lao động có trình độ chuyên môn vững vàng và phẩm chất nhân cách đạo đức tốt là vấn đề cần thiết và cấp bách hiện nay. Chính vì những lí do trên, tác giả tiếp cận đề tài: “Các giải pháp GDĐĐ học sinh trƣờng Trung cấp nghề Bến Tre thông qua vai trò của ngƣời giáo viên” làm đề tài nghiên cứu của mình nhằm đánh giá thực trạng tình hình GDĐĐ HS của trƣờng và thông qua vai trò của ngƣời giáo viên góp phần nâng cao nhận thức và khả năng tự rèn luyện về mặt đạo đức của mỗi cá nhân HS. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI Đề xuất các giải pháp GDĐĐ HS trung cấp nghề thông qua vai trò của giáo viên Trƣờng TCN Bến Tre.
NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU NV1: Hệ thống cơ sở lý luận về GDĐĐ HS trƣờng nghề và vai trò của GV. NV2: Khảo sát thực trạng về công tác GDĐĐ cho HS hệ trung cấp của trƣờng TCN Bến Tre thông qua vai trò của GV. NV3: Đề xuất giải pháp GDĐĐ cho HS thông qua vai trò của GV Trƣờng TCN Bến Tre. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU 4.
Đối tƣợng nghiên cứu GDĐĐ cho HS thông qua vai trò của GV Trƣờng TCN Bến Tre. Khách thể nghiên cứu Công tác và quá trình GDĐĐ HS của GV Trƣờng TCN Bến Tre. Khách thể điều tra + 60 Giáo viên tham gia công tác GDĐĐ HS Trƣờng TCN Bến Tre. + 416 học sinh khóa 2016 – 2017 Trình độ TCN tại trƣờng.
GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Với thực trạng công tác GDĐĐ HS tại trƣờng TCN Bến Tre hiện nay còn hạn chế, ý thức rèn luyện đạo đức của HS chƣa cao. Một trong những nguyên nhân dẫn đến hạn chế là GV chƣa phát huy đƣợc vai trò trong GDĐĐ HS. Nếu GV là tấm gƣơng về đạo đức, làm tròn trách nhiệm và thực hiện tốt vai trò là ngƣời giúp đỡ, hƣớng dẫn, định hƣớng giáo dục đạo đức, đánh giá kết quả rèn luyện đạo đức cho HS tốt thì sẽ nâng cao đƣợc hiệu quả công tác GDĐĐ HS của nhà trƣờng. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đề tài tập trung khảo sát thực trạng và đề xuất một số giải pháp cho vai trò GV trong việc GDĐĐ của 416 HS trung cấp nghề ở trƣờng TCN Bến Tre.
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để đạt đƣợc các mục tiêu nghiên cứu của luận văn, ngƣời nghiên cứu đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau đây: - Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu: nhằm mục đích thu thập tài liệu xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu. -3- - Phƣơng pháp điều tra bằng phiếu và phỏng vấn: trao đổi, hỏi ý kiến của HS, GV bộ môn, GVCN, cán bộ quản lý của trƣờng Trung cấp nghề Bến Tre nhằm tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân của thực trạng về công tác GD đạo đức cho HS. - Phƣơng pháp quan sát: Dự giờ các giờ giảng trên lớp của giáo viên bộ môn, giờ sinh hoạt lớp của GVCN để tìm hiểu mức độ lồng ghép GDĐĐ HS và để thu thập thông tin về thái độ, hành vi của HS qua hoạt động học tập, sinh hoạt tập thể và các hoạt động phong trào của HS trong nhà trƣờng. - Phƣơng pháp thống kê: Để xử lý và phân tích các số liệu, thông tin đã thu thập đƣợc.
KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN A. NỘI DUNG Chƣơng I: Cơ sở lý luận về GDĐĐ HS trƣờng nghề và vai trò của GV. Chƣơng II: Thực trạng GDĐĐ HS Trƣờng Trung cấp nghề Bến Tre. Chƣơng III: Đề xuất giải pháp GDĐĐ cho HS thông qua vai trò của GV Trƣờng TCN Bến Tre.
PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TRƢỜNG NGHỀ VÀ VAI TRÕ CỦA GIÁO VIÊN 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức từ lâu đƣợc nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu và đã có những đóng góp to lớn trong lĩnh vực này ở trên thế giới cũng nhƣ trong nƣớc. Trên thế giới Những tƣ tƣởng đạo đức đã đƣợc xuất hiện cách đây hơn 2.600 năm trong triết học Trung Quốc, Ấn Độ và Hy Lạp cổ đại. Ở Hy Lạp, có gốc từ tiếng “luận lí” đƣợc xem nhƣ đồng nghĩa với “đạo đức” là ethicos – lề thói, tập tục.
Khi nói đến đạo đức, tức là nói đến những lề thói và tập tục biểu hiện mối quan hệ nhất định giữa ngƣời với ngƣời trong giao tiếp với nhau hàng ngày. Ở phƣơng Đông, các học thuyết về đạo đức của ngƣời Trung Quốc cổ đại xuất hiện sớm, trong đó những quan niệm về đạo đức của họ đƣợc biểu hiện khá rõ nét đạo đức là một trong những phạm trù quan trọng nhất của triết học Trung Quốc cổ đại. Đạo có nghĩa là con đƣờng, đƣờng đi, về sau khái niệm này đƣợc vận dụng trong triết học để chỉ con đƣờng của tự nhiên. Đạo còn có nghĩa là đƣờng sống của con ngƣời trong xã hội.
5] Vấn đề đạo đức từ lâu đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà tƣ tƣởng ở phƣơng Tây. Cho đến nay, ngƣời ta vẫn coi nhà triết học Socrate (469-399 TCN) là ngƣời đầu tiên đặt nền móng cho quá học đạo đức học. Ông cho rằng: cái gốc của đạo đức là tính thiện. Bản tính con ngƣời vốn thiện, nếu tính thiện ấy đƣợc lan tỏa thì con ngƣời sẽ có hạnh phúc.
Theo ông, muốn xác định đƣợc chuẩn mực đạo đức phải bằng nhận thức lý tính với phƣơng pháp khoa học. 6] -5- Còn Aristoste (384 – 322 TCN) đã viết bộ sách Đạo đức học với 10 cuốn, trong đó ông đặc biệt quan tâm đến phẩm hạnh con ngƣời. Nội dung của phẩm hạnh chính là chỗ biết định hƣớng đúng, biết làm việc thiện. Ông nói: “chúng ta bàn về đạo đức không phải để biết đức hạnh là gì mà là để trở thành có người có đức hạnh”.
6] Petxtalôdi (1746 – 1827), một trong những nhà giáo dục tiêu biểu của thế kỷ XIX, đã đánh giá rất cao vai trò của GDĐĐ. Ông cho rằng nhiệm vụ trung tâm của giáo dục là GDĐĐ cho trẻ em trên cơ sở chung nhất là tình yêu về con ngƣời. Tình yêu ấy bắt nguồn từ gia đình, trƣớc hết là đối với cha mẹ, anh chị em rồi đến bạn bè và mọi ngƣời trong xã hội. Những nhà triết học duy vật từ cổ đại đến L.
Phoiơbắc (1804 – 1872) coi lĩnh vực nghiên cứu của đạo đức học là các quan hệ của con ngƣời với con ngƣời trong cách ứng xử xã hội.