Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Dựa Trên Tiêu Chí Nghèo Đa Chiều Tại Huyện Hạ Hòa, Tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp giảm nghèo bền vững theo tiêu chí nghèo đa chiều tại huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, nhằm cải thiện đời sống người dân.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hòa
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp giảm nghèo bền vững theo tiêu chí nghèo đa chiều tại huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Giải pháp giảm nghèo bền vững

Giải pháp giảm nghèo bền vững là trọng tâm của nghiên cứu, tập trung vào việc đánh giá và đề xuất các biện pháp nhằm cải thiện đời sống người dân tại huyện Hạ Hòa, Phú Thọ. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng tiêu chí nghèo đa chiều để xác định và hỗ trợ các hộ nghèo một cách toàn diện. Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, cải thiện điều kiện sống và tăng cường tiếp cận thông tin. Những biện pháp này không chỉ giúp giảm nghèo tạm thời mà còn hướng đến sự phát triển bền vững, đảm bảo người dân có thể tự vươn lên thoát nghèo.

1.1. Chính sách giảm nghèo

Chính sách giảm nghèo được xem là công cụ quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu giảm nghèo bền vững. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các chính sách hiện tại cần được điều chỉnh để phù hợp với tiêu chí nghèo đa chiều, bao gồm cả việc hỗ trợ tài chính, đào tạo nghề và phát triển cơ sở hạ tầng. Đặc biệt, việc lồng ghép các chương trình giảm nghèo với phát triển kinh tế địa phương sẽ tạo ra sự đồng bộ và hiệu quả cao hơn.

1.2. Phát triển kinh tế địa phương

Phát triển kinh tế địa phương là yếu tố then chốt trong việc giảm nghèo bền vững. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp như khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, du lịch và các ngành nghề truyền thống tại huyện Hạ Hòa. Việc tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người dân sẽ góp phần giảm tỷ lệ nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống.

II. Nghèo đa chiều tại Hạ Hòa

Nghèo đa chiều là khái niệm được áp dụng để đánh giá tình trạng nghèo tại huyện Hạ Hòa. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nghèo không chỉ dựa trên thu nhập mà còn bao gồm các yếu tố như giáo dục, y tế, nhà ở và điều kiện sống. Kết quả nghiên cứu cho thấy, nhiều hộ gia đình tại Hạ Hòa đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt đa chiều, đặc biệt là trong tiếp cận các dịch vụ cơ bản. Việc áp dụng tiêu chí nghèo đa chiều giúp xác định chính xác các nhóm đối tượng cần hỗ trợ và đề xuất các giải pháp phù hợp.

2.1. Thực trạng nghèo đa chiều

Thực trạng nghèo đa chiều tại huyện Hạ Hòa được phân tích dựa trên các chỉ số về giáo dục, y tế, nhà ở và điều kiện sống. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vẫn còn cao, đặc biệt là ở các khu vực nông thôn và miền núi. Các hộ gia đình nghèo thường thiếu tiếp cận đến các dịch vụ y tế chất lượng, giáo dục và điều kiện nhà ở đạt chuẩn.

2.2. Nguyên nhân nghèo đa chiều

Nguyên nhân nghèo đa chiều tại huyện Hạ Hòa được xác định bao gồm các yếu tố như thiếu đất canh tác, trình độ học vấn thấp, và thiếu cơ hội việc làm. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các chính sách giảm nghèo hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu đa chiều của người dân, dẫn đến tình trạng nghèo vẫn tồn tại dai dẳng.

III. Phát triển bền vững tại Hạ Hòa

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng trong việc giảm nghèo tại huyện Hạ Hòa. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc kết hợp giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo công bằng xã hội. Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc thúc đẩy các mô hình kinh tế xanh, tăng cường quản lý tài nguyên thiên nhiên và nâng cao nhận thức cộng đồng về phát triển bền vững.

3.1. Mô hình kinh tế xanh

Mô hình kinh tế xanh được xem là giải pháp hiệu quả trong việc thúc đẩy phát triển bền vững tại huyện Hạ Hòa. Nghiên cứu đề xuất việc áp dụng các mô hình nông nghiệp bền vững, khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo và phát triển du lịch sinh thái. Những mô hình này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

3.2. Quản lý tài nguyên thiên nhiên

Quản lý tài nguyên thiên nhiên là yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo phát triển bền vững. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc khai thác và sử dụng tài nguyên một cách hợp lý sẽ giúp duy trì nguồn lực cho các thế hệ tương lai. Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc tăng cường quản lý rừng, bảo vệ nguồn nước và đất đai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Lý luận về nghèo 1.1 Khái niệm nghèo Trên thế giới có nhiều khái niệm khác nhau về nghèo, thường được nhắc đến là “nghèo tuyệt đối” và “nghèo tương đối”. “Theo nghĩa tuyệt đối, nghèo khổ là một trạng thái mà các các nhân thiếu những nguồn lực thiết yếu để có thể tồn tại”. “Theo nghĩa tương đối, là tình trạng của một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của cộng đồng tại địa phương xem xét”.

Những định nghĩa về nghèo đói được thay đổi nhiều lần theo thời gian và không gian khác nhau. Bởi ranh giới của nghèo đói là không được hưởng hoặc được hưởng rất ít và không được thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, 2003). Do vậy để đánh giá đúng mức độ của nghèo đói, thế giới thường dùng khái niệm “nghèo khổ” và nhận định nghèo khổ theo 4 khía cạnh sau: Về thời gian: phần lớn người nghèo khổ là những người sống dưới mức “chuẩn” trong suốt một thời gian dài để phân biệt với số người nghèo khổ “tình thế” như những người thất nghiệp, hoặc do khủng hoảng kinh tế, thiên tai, chiến tranh, tệ nạn xã hội, rủi ro. Về không gian: về mặt này thì nghèo đói diễn ra chủ yếu ở khu vực nông thôn, miền núi, nơi có nhiều người sinh sống.

Về giới: theo thống kê thì những người nghèo đói là phụ nữ đông hơn là nam giới. Trong những hộ nghèo nhất thì đa phần là do người phụ nữ là chủ hộ hay chủ gia đình, còn trong những hộ nghèo đó do người đàn ông làm chủ hộ thì người phụ nữ lại khổ hơn nam giới. Về môi trường: đối với những nước ở vùng sinh thái khắc nghiệt thì tỷ lệ người nghèo khá đông, ở những nước này tình trạng nghèo đói và sự xuống cấp về môi trường sinh thái ngày một trầm trọng thêm (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, 2007). 5 Cho đến nay, khái niệm về nghèo đói chưa hề có sự thay đổi, mặc dù chưa có định nghĩa chính thức, tuy nhiên nhiều quan niệm về nghèo đói hiện đang được các quốc gia thừa nhận; Theo Liên hợp quốc (UN): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội.

Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được đi khám, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ của các cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng. Nghèo có nghĩa là dễ bị bạo hành, phải sống ngoài lề xã hội hoặc trong các điều kiện rủi ro, không được tiếp cận nước sạch và công trình vệ sinh an toàn” (Tuyên bố Liên hợp quốc, 6/2008, được lãnh đạo của tất cả các tổ chức UN thông qua). Tại hội nghị về chống nghèo đói do Ủy ban Kinh tế xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Băng Cốc - Thái Lan vào tháng 9 năm 1993 các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cho rằng “Nghèo đói là tình trạng của một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và phong tục ấy được xã hội thừa nhận”.

Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức tại Copenhagen Đan Mạch năm 1995 đã đưa ra một định nghĩa cụ thể hơn về nghèo đói như sau: “Nghèo đói là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn dưới 1 USD mỗi ngày cho một người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại”. Tuy vậy, cũng có quan niệm khác về nghèo đói mang tính kinh điển hơn, triết lý hơn của chuyên gia hàng đầu của tổ chức lao động quốc tế (ILO) ông Abaplaen, người được giải thưởng Nobel về kinh tế năm 1997 cho rằng: “Nghèo đói là sự thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển cộng đồng”. Xét cho cùng sự tồn tại của con người nói chung và người giàu, người nghèo nói riêng sự khác nhau để phân biệt giữa họ chính là cơ hội lựa chọn của mỗi người trong cuộc sống và thông thường người giàu có cơ hội lựa chọn nhiều hơn người nghèo. 6 Dựa trên những quan niệm về nghèo đói của các cá nhân và tổ chức trên thế giới, Việt Nam đã đưa ra các khái niệm cụ thể và được nghiên cứu ở mức độ cá nhân và cộng đồng.

Nghèo, đói là tình trạng của một bộ phận cư dân nghèo có mức sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì cuộc sống. Đó là những hộ thiếu ăn từ 1 đến 2 tháng, thường vay mượn của cộng đồng và thiếu khả năng chi trả cho cộng đồng. Đói là thang thấp nhất của nghèo, đói thuần túy là đói ăn, đói nằm trọn trong phạm trù kinh tế vật chất và khác với đói thông tin, đói hưởng thụ văn hóa, thuộc phạm trù văn hóa tinh thần. Đói cũng có hai dạng là đói kinh niên và đói cấp tính (đói gay gắt): Đói kinh niên là một bộ phận dân cư rơi vào tình trạng đói đột xuất do nhiều nguyên nhân như gặp tai nạn, thiên tai, rủi ro tại thời điểm đang xét.

Đói cấp tính là bộ phận dân cư rơi vào tình trạng đói đột xuất do nhiều nguyên nhân như gặp tai nạn, thiên tai, rủi ro khác tại thời điểm đang xét. Qua đây có thể thấy được các quan niệm về nghèo đói nêu trên phản ánh 3 khía cạnh của người nghèo: Không được hưởng những nhu cầu cơ bản nhất ở mức độ tối thiểu dành cho con người. Có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân cư. Thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển cộng đồng.

Chuẩn mực xác định nghèo đói a) Chuẩn mực xác định nghèo đói trên thế giới Hiện nay, Ngân hàng thế giới (WB) đưa ra các chỉ tiêu đánh giá mức độ giàu nghèo của các quốc gia dựa vào thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu người trong một năm với hai cách tính đó là: Phương pháp Atlas tức là tính theo tỉ giá hối đoái và tính theo USD. Phương pháp PPP (purchasing power parity) là phương pháp tính theo sức mua tương đương và cũng tính bằng USD. 7 Theo phương pháp Atlas, năm 1990 người ta chia mức bình quân của các nước trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000 USD/người/năm là nước cực giàu.000 USD/người/năm là nước giàu.000 USD/người/năm là nước khá giàu.000 USD/ngươi/năm là nước trung bình. + Từ 500 đến dưới 2.500 USD/người/năm là nước nghèo.

+ Dưới 500 USD/người/năm là nước cực nghèo. Cũng theo quan niệm trên Ngân hàng thế giới đưa ra kiến nghị thang nghèo đói như sau: + Đối với các nước nghèo: Các cá nhân bị coi là nghèo khi mà có thu nhập dưới 0. + Đối với các nước đang phát triển là 1 USD/ngày. + Các nước thuộc châu Mỹ La Tinh và Caribe là 2 USD/ngày.

+ Các nước Đông Âu là 4 USD/ngày. + Các nước công nghiệp phát triển là 14,4 USD/ngày. Vì vậy, các quốc gia đều tự đưa ra chuẩn của riêng nước mình thông thường thấp hơn thang nghèo đói mà Ngân hàng thế giới đưa ra. Ví dụ như Mỹ đưa ra chuẩn nghèo là mức thu nhập dưới 16.000 Kcal đối với một hộ gia đình chuẩn (gia đình 4 người) trong một năm tương đương với 11,1 USD/ngày/người.

Nhưng cần thấy rằng, ngoài thu nhập nghèo đói còn chịu tác động của nhiều yếu tố khác như văn hóa, chính trị, xã hội, sức khỏe, trình độ… Vì vậy, để đánh giá vấn đề nghèo đói, bên cạnh tiêu chí thu nhập quốc gia bình quân, UNDP còn đưa ra chỉ số phát triển con người HDI bao gồm hệ thống 3 chỉ tiêu: tuổi thọ, tình trạng biết chữ của người lớn và thu nhập bình quân đầu người trong năm. Đây là chỉ tiêu cho phép đánh giá đầy đủ và toàn diện về sự phát triển và trình độ văn minh của mỗi quốc gia, nhìn nhận nước giàu nghèo tương đối chính xác và khách quan (Dự án công tác xóa đói giảm nghèo, 2004). 8 b) Chuẩn mực xác định nghèo đói ở Việt Nam Bảng 1. Quy định về chuẩn nghèo đói (theo tiêu chuẩn quốc gia) Chuẩn nghèo đói Phân loại người Mức thu nhập bình qua các giai đoạn nghèo đói quân/người/tháng Đói (KV nông thôn) Dưới 8Kg 1993 - 1995 Đói (KV thành thị) Dưới 13Kg (Mức thu nhập bình Nghèo (KV nông thôn) Dưới 15Kg quân quy ra gạo) Nghèo (KV thành thị) Dưới 20Kg Đói (tính cho mọi khu vực) Dưới 13Kg (45.000 đồng) 1996 - 2000 Nghèo (KV nông thôn, miền núi, Dưới 15Kg (55.000 đồng) (Mức thu nhập quy ra hải đảo) gạo tương đương với Nghèo (KV nông thôn, đồng Dưới 20Kg (70.000 đồng) số tiền) bằng trung du) Nghèo (KV thành thị) Dưới 25Kg (90.000 đồng) Nghèo (KV nông thôn, miền núi, Dưới 80.000 đồng 2001 - 2005 hải đảo) (mức thu nhập tính Nghèo (KV nông thôn, đồng Dưới 100.000 đồng bằng tiền) bằng trung du) Nghèo (KV thành thị) Dưới 150.000 đồng 2006 - 2010 Nghèo (KV nông thôn) Dưới 200.000 đồng bằng tiền) Nghèo (KV nông thôn) Dưới 400.000 đồng 2011 - 2015 Nghèo (KV thành thị) Dưới 500.000 đồng bằng tiền) Cận nghèo (KV thành thị) 501.000 đồng Nghèo (KV nông thôn) Dưới 700.000 đồng 2016- 2020 Nghèo (KV thành thị) Dưới 900.000 đồng bằng tiền) Cận nghèo (KV thành thị) Trên 900.000 đồng Nguồn: Bộ LĐ-TB và XH (2015) 9 Phương pháp chuẩn nghèo này đã được đánh giá phù hợp với mức sống và thu nhập của dân cư nói chung, cũng như thu nhập của 20% nhóm nghèo nhất, đảm bảo được khả năng huy động nguồn lực thực hiện mục tiêu dự kiếp và đáp ứng được yêu cầu từng bước tiếp cận và hội nhập quốc tế.

* Tiêu chí xác định chuẩn xã nghèo: Năm 2002, Bộ Thương binh và xã hội có Quyết định số 587/2002/QĐ- BLĐTBXH quy định xã nghèo (ngoài chương trình 135) là xã có đầy đủ tiêu chí sau: Có tỷ lệ hộ nghèo từ 25% trở lên. Chưa có đủ 3 trong 6 hạng mục cơ sở hạ tầng thiết yếu, cụ thể như sau: + Dưới 30% số hô được sử dụng nước sạch. + Dưới 50% số hộ được sử dụng điện sinh hoạt. + Chưa có đường ô tô tới trung tâm xã, ô tô không đi lại được cả năm.

+ Số phòng học mới đáp ứng được 70% nhu cầu của học sinh hoặc phòng tạm bằng tranh, tre, nứa, lá. + Chưa có trạm y tế, hoặc có nhưng là nhà tạm.