Giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ phân tích hay giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện pắc nặm tỉnh bắc kạn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Đỗ Đình Huy
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hòa
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
• Đề tài: Giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2. Lý luận giảm nghèo bền vững. Dân tộc thiểu số
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến giảm nghèo bền vững
• 2.4. Cơ sở thực tiễn
• 2.5. Các bài học về giảm nghèo trên Thế giới
• 2.6. Các bài học về giảm nghèo Việt Nam
• 2.7. Tổng quan các công trình đã nghiên cứu
• 2.8. Bài học kinh nghiệm rút ra về giảm nghèo cho đồng bào DTTS huyện Pắc Nặm tỉnh Bắc Kạn
• 3. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Điều kiện tự nhiên của huyện Pác Nặm
• 3.3. Điều kiện kinh tế- xã hội của huyện Pác Nặm
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Chọn địa điểm nghiên cứu
• 3.5.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.5.3. Phương pháp phân tích
• 3.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.6.1. Nhóm chỉ tiêu về hiệu quả của công tác quản lý nhà nước đối với chương trình giảm nghèo bền vững ở địa phương
• 3.6.2. Nhóm các chỉ tiêu về kết quả đã đạt được của chương trình giảm nghèo qua các năm 2017, 2018 và 2019
• 3.6.3. Nhóm thông tin liên quan đến hộ gia đình và thu nhập của hộ gia đình
• 3.6.4. Nhóm thông tin liên quan hạn chế, yếu kém và giải pháp
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng công tác giảm nghèo tại huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019
• 4.2. Kết quả thực hiện công tác giảm nghèo tại huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn
• 4.3. Thực trạng tái nghèo của huyện Pắc Nặm
• 4.4. Thực trạng nghèo của các hộ điều tra
• 4.5. Thực trạng công tác giảm nghèo của 3 xã nghiên cứu
• 4.6. Đặc điểm chung của nhóm hộ nghiên cứu
• 4.7. Thực trạng nghèo của nhóm hộ điều tra
• 4.8. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới giảm nghèo tại huyện Pắc Nặm
• 4.9. Nguyên nhân nghèo đói của nhóm hộ điều tra
• 4.10. Phân tích nguyên nhân ảnh hưởng đến giảm nghèo đa chiều
• 4.11. Nguyện vọng của hộ nghèo trong công tác giảm nghèo
• 4.12. Một số giải pháp giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn
• KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện Pắc Nặm

Giải pháp giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện Pắc Nặm là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn, là nơi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, với tỷ lệ hộ nghèo cao. Việc áp dụng các giải pháp giảm nghèo bền vững không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn góp phần bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Tình hình hiện tại của đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện Pắc Nặm

Đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện Pắc Nặm đang đối mặt với nhiều thách thức về kinh tế và xã hội. Tỷ lệ hộ nghèo trong cộng đồng này vẫn còn cao, với nhiều hộ gia đình thiếu thốn về tài chính và cơ sở hạ tầng.

1.2. Tầm quan trọng của việc giảm nghèo bền vững

Giảm nghèo bền vững không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là trách nhiệm xã hội. Việc thực hiện các giải pháp giảm nghèo sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ văn hóa và phát triển bền vững cho cộng đồng.

II. Những thách thức trong công tác giảm nghèo bền vững tại Pắc Nặm

Công tác giảm nghèo bền vững tại huyện Pắc Nặm gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này bao gồm điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thiếu nguồn lực và sự thiếu hụt về kiến thức trong cộng đồng. Để đạt được mục tiêu giảm nghèo, cần phải nhận diện và giải quyết những vấn đề này một cách hiệu quả.

2.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Huyện Pắc Nặm có địa hình đồi núi, khí hậu khắc nghiệt, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Nhiều hộ dân không có đất canh tác hoặc thiếu phương tiện sản xuất, dẫn đến thu nhập thấp.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và kiến thức

Nhiều hộ dân chưa được tiếp cận với các chương trình hỗ trợ giảm nghèo. Sự thiếu hụt về kiến thức và kỹ năng trong sản xuất nông nghiệp cũng là một rào cản lớn trong việc thoát nghèo.

III. Phương pháp giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số

Để giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm phát triển kinh tế, giáo dục và bảo tồn văn hóa. Việc kết hợp các yếu tố này sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững.

3.1. Phát triển kinh tế địa phương

Cần tập trung vào phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững, tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Các chương trình hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cũng cần được triển khai.

3.2. Nâng cao giáo dục và đào tạo nghề

Giáo dục là chìa khóa để giảm nghèo bền vững. Cần tổ chức các khóa đào tạo nghề cho người dân, giúp họ có thêm kỹ năng và kiến thức để cải thiện cuộc sống.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Pắc Nặm

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp giảm nghèo bền vững đã mang lại những kết quả tích cực. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm đáng kể trong những năm qua, nhờ vào sự hỗ trợ từ các chương trình phát triển kinh tế và xã hội.

4.1. Kết quả đạt được từ các chương trình giảm nghèo

Các chương trình giảm nghèo đã giúp nhiều hộ gia đình thoát nghèo, cải thiện đời sống và nâng cao chất lượng cuộc sống. Sự tham gia của cộng đồng cũng đã tăng lên.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng sự phối hợp giữa chính quyền và cộng đồng là rất quan trọng. Cần có sự đồng lòng và quyết tâm từ cả hai phía để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho đồng bào dân tộc thiểu số

Giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện Pắc Nặm là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần tiếp tục triển khai các giải pháp đồng bộ, kết hợp với sự tham gia của cộng đồng để đạt được mục tiêu này trong tương lai.

5.1. Tầm nhìn tương lai cho huyện Pắc Nặm

Huyện Pắc Nặm cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc nâng cao đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số, bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể và hiệu quả hơn cho đồng bào dân tộc thiểu số, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho họ trong việc phát triển kinh tế và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng giảm nghèo tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn là bài toán trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội quốc gia. Dù tỷ lệ giảm nghèo chung của cả nước có nhiều chuyển biến tích cực, người dân tộc thiểu số vẫn chiếm tới 55,27% tổng số hộ nghèo trên toàn quốc. Tại huyện Pắc Nặm, một huyện vùng cao thuộc diện 30a của tỉnh Bắc Kạn, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 98,40% dân số toàn huyện. Điểm nghẽn lớn nhất của địa phương là tỷ lệ hộ nghèo nằm ở mức rất cao, ghi nhận 42,57% vào năm 2017 và tập trung hơn 90% ở các hộ dân tộc thiểu số. Địa hình đồi núi hiểm trở với tổng diện tích tự nhiên 47.539,13 ha khiến cơ sở hạ tầng giao thông và dịch vụ công khó tiếp cận, dẫn đến nguy cơ tái nghèo thường trực.

Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp thực hiện nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng nghèo đa chiều, nhận diện các rào cản sinh kế cốt lõi và xác định hệ thống nguyên nhân nghèo đói tại địa phương. Từ kết quả phân tích thực chứng giai đoạn 2017 - 2019 và dữ liệu khảo sát năm 2019, tác giả xây dựng định hướng chiến lược cùng các giải pháp đồng bộ giai đoạn 2025 - 2030. Nghiên cứu tập trung giải quyết mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân từ 3,00% đến 4,00% mỗi năm, nâng cao mức thu nhập bình quân đầu người của hộ nghèo lên gấp 1,5 đến 2 lần và hoàn thiện các chỉ tiêu tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản cho người dân địa bàn 3 xã đại diện gồm Nghiên Loan, Công Bằng và Nhạn Môn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Khung phân tích sinh kế bền vững của Bộ Phát triển Quốc tế Anh (DFID, 1999) kết hợp với Lý thuyết nghèo đa chiều của Alkire và Foster (2007). Khung sinh kế bền vững phân tích 5 nguồn vốn sinh kế bao gồm vốn con người, vốn tự nhiên, vốn vật chất, vốn tài chính và vốn xã hội. Sự tương tác giữa các nguồn vốn này trong bối cảnh dễ bị tổn thương quyết định chiến lược sinh kế và kết quả giảm nghèo của nông hộ.

Bên cạnh đó, đề tài làm rõ 4 khái niệm trung tâm:

• Nghèo đa chiều: Tình trạng thiếu hụt đồng thời về thu nhập (dưới 700.000 đồng/người/tháng tại nông thôn) và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường dịch vụ xã hội cơ bản theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg.
• Giảm nghèo bền vững: Khả năng duy trì mức sống vượt chuẩn nghèo lâu dài, có năng lực chống chịu trước các cú sốc rủi ro thiên tai và thị trường.
• Tài sản sinh kế: Toàn bộ nguồn lực nội tại mà hộ gia đình sở hữu hoặc có quyền tiếp cận để tạo ra thu nhập.
• Đồng bào dân tộc thiểu số: Các cộng đồng dân cư có quy mô dân số chiếm tỷ trọng nhỏ trong cơ cấu dân số quốc gia, có đặc trưng riêng về văn hóa, phương thức canh tác và tổ chức đời sống xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Pắc Nặm giai đoạn 2017 - 2019, các báo cáo chuyên đề của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện với nguồn dữ liệu sơ cấp điều tra thực tế trong năm 2019.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 120 hộ gia đình dân tộc thiểu số được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên tại 3 xã đại diện cho 3 vùng sinh thái: xã Nghiên Loan (đại diện vùng thấp), xã Công Bằng và xã Nhạn Môn (đại diện vùng cao). Việc phân tầng dựa trên tiêu chí tình trạng nghèo, thành phần dân tộc (Tày, Mông, Dao) và điều kiện tiếp cận đất sản xuất.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tương đối và tuyệt đối, phương pháp phân tổ thống kê và nghiên cứu trường hợp điển hình. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm bóc tách định lượng mức độ thiếu hụt các chiều dịch vụ xã hội, so sánh sự phân hóa thu nhập giữa các nhóm hộ và làm rõ mối tương quan giữa quy mô nhân khẩu, diện tích đất canh tác với xác suất rơi vào bẫy nghèo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ hộ nghèo chung toàn huyện Pắc Nặm đã giảm từ 42,57% năm 2017 xuống 38,95% năm 2018 và đạt 35,17% vào năm 2019, tương ứng mức giảm bình quân 3,70%/năm. Tuy nhiên, tỷ lệ nghèo trong nhóm đồng bào dân tộc thiểu số vẫn chiếm mức áp đảo với 35,11% trên tổng số 35,17% hộ nghèo toàn huyện.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế thuần nông tạo ra áp lực sinh kế rất lớn khi toàn huyện có 5.194 hộ nông nghiệp, chiếm 95,27% tổng số 5.452 hộ. Lực lượng lao động nông nghiệp chiếm 86,20% với 17.989 lao động trong tổng số 20.206 người trong độ tuổi lao động. Diện tích đất sản xuất nông nghiệp toàn huyện chỉ có 5.755,37 ha, chiếm 12,49% tổng diện tích tự nhiên, dẫn đến bình quân đất canh tác trên mỗi nhân khẩu rất thấp.

Thứ ba, phân tích nguyên nhân nghèo qua số phiếu điều tra cho thấy:

• 72,50% hộ nghèo thiếu vốn phục vụ sản xuất và chuyển đổi cây trồng.
• 58,30% hộ thiếu đất canh tác màu mỡ hoặc thiếu phương tiện sản xuất hiện đại.
• Tỷ lệ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản ở nhóm hộ nghèo tập trung chủ yếu vào tiêu chí chất lượng nhà ở kiên cố và nguồn nước sinh hoạt hợp vệ sinh, trong khi mức độ thiếu hụt các chỉ tiêu tiếp cận thông tin chỉ chiếm khoảng 0,50%.

Thứ tư, kết cấu hạ tầng giao thông cơ sở còn thiếu đồng bộ khi toàn huyện có 313,13 km đường trục thôn, liên thôn nhưng mới chỉ cứng hóa được 97,80 km (đạt 31,23%). Tình trạng sạt lở vào mùa mưa gây cô lập cục bộ, làm gia tăng chi phí lưu thông nông sản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến tiến trình giảm nghèo tại Pắc Nặm chưa thực sự vững chắc xuất phát từ sự tương tác bất lợi giữa điều kiện tự nhiên và chất lượng nguồn nhân lực. Địa hình chia cắt mạnh với độ cao từ 400 đến 1.200 m, lượng mưa tập trung 90% vào các tháng 6, 7 và 8 thường xuyên gây lũ quét và xói mòn đất sản xuất. Về nội lực, tỷ lệ người dân tộc thiểu số trong huyện chiếm tới 98,40% (trong đó người Tày chiếm 35,00%, người Mông chiếm 29,30%, người Dao chiếm 25,60%), trình độ học vấn còn hạn chế, tư tưởng trông chờ vào chính sách hỗ trợ trực tiếp vẫn tồn tại ở một bộ phận người dân.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại huyện Mường Ảng (tỉnh Điện Biên) hay vùng cao tỉnh Tuyên Quang, kết quả cho thấy chính sách giảm nghèo chỉ phát huy tác dụng dài hạn khi chuyển mạnh từ hình thức cấp phát sang hỗ trợ có điều kiện gắn với phát triển chuỗi giá trị chăn nuôi đại gia súc.

Trong thực tế phân tích dữ liệu, các biểu đồ cột chồng so sánh tỷ lệ nghèo đa chiều qua các năm 2017 - 2019 và biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu dân tộc trong nhóm hộ nghèo giúp trực quan hóa rõ nét khoảng cách phát triển. Đồng thời, bảng phân tổ chéo giữa diện tích đất sản xuất nông nghiệp với các mức thu nhập bình quân phản ánh chính xác vai trò quyết định của tư liệu sản xuất đối với khả năng thoát nghèo bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuyển đổi phương thức chỉ đạo và quản lý quỹ đất sản xuất: UBND huyện Pắc Nặm chủ trì rà soát, chuyển đổi khoảng 15% đến 20% diện tích đất đồi chưa sử dụng (hiện có 325,04 ha) sang quy hoạch trồng cỏ thâm canh phục vụ phát triển đàn bò thịt thương phẩm, hoàn thành trong giai đoạn 2025 - 2027.

Thứ hai, đổi mới công tác khuyến nông và đào tạo nghề nông nghiệp: Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện phối hợp với Trạm Khuyến nông tổ chức đào tạo kỹ thuật chăn nuôi vỗ béo gia súc và phòng trừ dịch bệnh cho 80,00% lao động thuộc hộ nghèo và cận nghèo, triển khai định kỳ hằng năm từ năm 2025 đến năm 2030.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả cung ứng vốn tín dụng chính sách: Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Pắc Nặm mở rộng hạn mức vay vốn ưu đãi lên 50 - 100 triệu đồng/hộ, đơn giản hóa thủ tục thế chấp, phấn đấu đạt mục tiêu 95,00% hộ nghèo có nhu cầu và phương án sản xuất khả thi được giải ngân kịp thời trong giai đoạn 2025 - 2028.

Thứ tư, đẩy mạnh kiên cố hóa hạ tầng giao thông và thủy lợi nội đồng: Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện huy động nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và Chương trình 30a để nâng tỷ lệ cứng hóa đường liên thôn từ 31,23% lên trên 70,00%, nâng cấp hệ thống kênh mương tưới tiêu phục vụ trên 75,00% diện tích lúa nước đến năm 2030.

Thứ năm, thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá tái nghèo đa chiều: Ban Chỉ đạo giảm nghèo cấp xã và huyện ứng dụng bộ chỉ số giám sát định kỳ 6 tháng một lần, phân loại chi tiết từng chiều thiếu hụt để có biện pháp can thiệp trúng đích, kiểm soát tỷ lệ tái nghèo duy trì dưới mức 1,00%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và chuyên viên hoạch định chính sách: Thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND các huyện miền núi có điều kiện kinh tế xã hội tương đồng. Luận văn cung cấp căn cứ thực tiễn và mô hình phân tích định lượng phục vụ xây dựng kế hoạch giảm nghèo trung hạn.
• Nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế: Cung cấp khung lý thuyết sinh kế chuẩn mực, phương pháp thiết kế phiếu điều tra hộ nông thôn và kinh nghiệm xử lý số liệu khảo sát vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Ban quản lý các chương trình mục tiêu quốc gia và các tổ chức phi chính phủ: Tham khảo các phân tích về mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản để thiết kế các dự án tài trợ sinh kế, hỗ trợ nước sạch và cải thiện nhà ở cho đồng bào vùng sâu.
• Các hợp tác xã và doanh nghiệp liên kết nông nghiệp: Nắm bắt bức tranh tổng thể về tài nguyên đất đai, nguồn lao động (17.989 lao động nông nghiệp) và tiềm năng phát triển chuỗi giá trị chăn nuôi đại gia súc tại huyện Pắc Nặm.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tiếp cận vấn đề nghèo đói theo phương pháp nào?

Luận văn tiếp cận theo chuẩn nghèo đa chiều quy định tại Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg, kết hợp Khung phân tích sinh kế bền vững (DFID). Phương pháp này không chỉ đo lường chỉ tiêu thu nhập (dưới 700.000 đồng/người/tháng) mà còn đánh giá toàn diện 5 chiều thiếu hụt dịch vụ xã hội gồm y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh và thông tin.

Tỷ lệ nghèo tại huyện Pắc Nặm thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2017 - 2019?

Tỷ lệ hộ nghèo của huyện giảm từ 42,57% năm 2017 xuống 38,95% năm 2018 và đạt 35,17% vào năm 2019. Tốc độ giảm nghèo bình quân đạt khoảng 3,70%/năm. Dù đạt chỉ tiêu đề ra, tỷ trọng hộ nghèo dân tộc thiểu số vẫn chiếm gần như tuyệt đối với 35,11% trong tổng số hộ nghèo toàn địa bàn.

Đâu là rào cản sinh kế lớn nhất đối với đồng bào dân tộc thiểu số Pắc Nặm?

Rào cản lớn nhất là sự thiếu hụt nghiêm trọng về tư liệu sản xuất và hạ tầng. Toàn huyện chỉ có 12,49% diện tích đất sản xuất nông nghiệp (5.755,37 ha) phục vụ cho 5.194 hộ nông nghiệp. Thêm vào đó, hơn 72,50% số hộ khảo sát thiếu vốn đầu tư và 68,77% chiều dài đường liên thôn chưa được cứng hóa.

Đề tài đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào cho giai đoạn 2025 - 2030?

Tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp: Nâng cao hiệu quả lãnh đạo và quy hoạch đất sản xuất; đẩy mạnh đào tạo nghề nông nghiệp gắn với chuyển giao kỹ thuật; mở rộng tín dụng ưu đãi từ 50 đến 100 triệu đồng/hộ; hoàn thiện hạ tầng giao thông và thủy lợi; thiết lập cơ chế giám sát nghèo đa chiều định kỳ.

Vì sao nghiên cứu lại chọn 3 xã Nghiên Loan, Công Bằng và Nhạn Môn làm điểm khảo sát?

Ba xã này đại diện trọn vẹn cho đặc trưng sinh thái và kinh tế của huyện Pắc Nặm. Xã Nghiên Loan đại diện cho vùng thấp có tiềm năng giao thương; xã Công Bằng và Nhạn Môn đại diện cho vùng núi cao đặc biệt khó khăn với tỷ lệ đồng bào Mông, Dao sinh sống tập trung và có tỷ lệ đất chưa sử dụng lớn.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về giảm nghèo bền vững và chuẩn nghèo đa chiều tại địa bàn miền núi khó khăn.
• Kết quả nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ nghèo của huyện Pắc Nặm giảm từ 42,57% năm 2017 xuống còn 35,17% năm 2019, song đồng bào dân tộc thiểu số vẫn chiếm 35,11%.
• Nhận diện 4 nhóm nguyên nhân nghèo cốt lõi gồm thiếu vốn sản xuất (72,50%), thiếu đất canh tác, quy mô nhân khẩu lớn và hạ tầng giao thông kết nối kém (31,23% đường thôn được cứng hóa).
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp có tính hành động cao, gắn chỉ tiêu cụ thể với lộ trình thực hiện chi tiết giai đoạn 2025 - 2030.
• Nghiên cứu đóng góp cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng giúp cấp ủy và chính quyền địa phương hoàn thiện chiến lược an sinh xã hội.

Các nhà quản lý chính sách, nghiên cứu sinh và doanh nghiệp quan tâm đến phát triển nông thôn miền núi hãy khai thác các dữ liệu thực chứng và khung giải pháp từ công trình nghiên cứu này để ứng dụng vào thực tiễn quy hoạch phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nghèo Có nhiều khái niệm về nghèo đói của các tổ chức và quốc gia trên thế giới cũng như Việt Nam trên nhiều phương diện và tiêu thức khác nhau như theo thời gian, không gian, thế giới, môi trường, theo thu nhập, theo mức tiêu dùng và theo những đặc trưng khác nhau của nghèo đói. Song quan niệm thống nhất cho rằng: “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư có mức thu nhập thấp với điều kiện ăn, mặc, ở và các nhu cầu cần thiết khác bằng hoặc thấp hơn mức tối hiểu để duy trì cuộc sống ở một khu vực tại một thời điểm nhất định” (Bộ Lao Động Thương Binh Xã Hội,2015) Tại hội nghi về chống nghèo đói do Ủy ban Kinh tế xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Băng Cốc - Thái Lan vào tháng 9 năm 1993 các quốc gia trong hku vực đã thống nhất cho rằng “Nghèo đói là tình trạng của một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và phong tục ấy được xã hội thừa nhận” (Escap, 1993) Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội.

Tổ chức tại Copenhagen Đan Mạch năm 1995 đã đưa ra một định nghĩa cụ thể hơn về nghèo đói như sau: “Nghèo đói là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn dưới 1 USD mỗi ngày cho một người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại”. Tuy vậy, cũng có quan niệm khác về nghèo đói mang tính kinh điển hơn, triết lý hơn của chuyên gia hang đầu của tổ chức lao động quốc tế (ILO) ông Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Abaplaen, người được giải thưởng Nobel về kinh tế năm 1997 cho rằng: “Nghèo đói là sự thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển cộng đồng”. Xét cho cùng sự tồn tại của con người nói chung và người giàu, người nghèo nói riêng sự khác nhau để phân biệt giữa họ chính là cơ hội lựa chọn của mỗi người trong cuộc sống và thông thường người giàu có cơ hội lựa chọn nhiều hơn người nghèo. Dựa trên những quan niệm về nghèo đói của các cá nhân và tổ chức trên thế giới, Việt Nam đã đưa ra các khái niệm cụ thể và được nghiên cứu ở mức độ cá nhân và cộng đồng.

Nghèo, đói là tình trạng của một bộ phận cư dân nghèo có mức sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì cuộc sống. Đó là những hộ thiếu ăn từ 1 đến 2 tháng, thường vay mượn của cộng đồng và thiếu khả năng chi trả cho cộng đồng. Đói là thang thấp nhất của nghèo, đói thuần túy là đói ăn, đói nằm trọn trong phạm trù kinh tế vật chất và khác với đói thông tin, đói hưởng thụ văn hóa, thuộc phạm trù văn hóa tinh thần. Đói cũng có hai dạng là đói kinh niên và đói cấp tính (đói gay gắt) : - Đói kinh niên là đói từ đời này sang đời khác, là bộ phận dân cư nghèo đói nhiều năm liền cho tới thời điểm đang xét.

- Đói cấp tính là bộ phận dân cư rơi vào tình trạng đói đột xuất do nhiều nguyên nhân như gặp tai nạn, thiên tai, rủi ro khác tại thời điểm đang xét.