Chương 1: Một sô vân đê ly luận cơ bản về bạo lực gia đính đồi với người cao tuôi Chương 2: Phòng chống bao lực gia đình đối với người cao tuôi theo pháp luật hiện hành Chương 3: Thực trạng bạo lực gia đính đối với người cao tuôi va một số kiến nghị it CHUONG 1 MỘT SỐ VAN DE LY LUẬN CƠ BAN VE BAO LUC GIA ĐÌNH DOI VỚI NGƯỜI CAO TUOI 11. Khái niệm và các hình thức bạo lực gia đình 1. Khái niệm bạo lực gia đình Trong tiếng Việt, bạo lực được hiểu la "sức manh dimg dé cưỡng bức, tran áp hoặc iat đễ'2_ Với cách định nghĩa ay, bạo lực có thé được sử dung cả với nghĩa tiêu cực (bao lực giới, bao lực với trẻ em, BLGĐ,,.) hoặc tích cực (dùng bạo lực để trần ap kẻ phạm tội, bao lực cách mạng,. Tính tiêu cực hay tích cực của bạo lực phụ thuộc vào mục đích sử dụng bạo lực.
Trong môi quan hệ gia đình, vê nguyên tắc la không được sử dung bạo luc vi bất kì lý do gì. Boi BLGD thường gây ra những tác đông không tốt tới quan hệ gia đỉnh, làm tôn thương cả về thé chất lẫn tin thân cho người bi bao lực nạn nhân vả còn ảnh hưởng tiêu cực tới sự phát triển chung của toản xã hội. Theo Luật mẫu về BLGĐ của Uy ban nhân quyên của Liên hợp quéc ngày 02/02/1996 thi: "Bao iực gia đình là tat cả hành vì lạm dung thé chất tình thần, tình duc dua trên cơ sở giới đối với một thành viên, một người phu nữ trong gia đình từ hành vi đánh đập giản don đến gay thương tích năng. bắt cóc, de doa, dọa đẫm cưỡng bức, quấy rỗi.
lăng nhục bằng lời nói, đùng vit lực đễ vào nhà trải pháp luật, phông hoa. lun hoại tài sẵn, bao lực tình duc, hiếp dâm trong hôn nhân, bao lực liên dén thách cưới hoặc của hôi môn,. ” Tại Việt Nam, thuật ngữ BLGĐ được quy định tai khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chồng bạo lực gia định năm 2022 như sau: “Bao jue gia đình là hành vi cỗ ÿ của thành viên gia đình gây tôn hai hoặc có khả năng gay tên hai về thé chất, tĩnh thần, tinh duc, kinh t đối với thành viên khác trong gia đình". Trên cơ sở điểm g khoản 1 vả khoản 2 Điều 3 Luật Phong, chống bao lực gia đình năm 2022 có thé thay hanh vi BLGĐ có thể xảy ra "ông, bả va chau; giữa cha, mẹ và con, giữa vợ và chồng, giữa anh, chị, em với nhau" vả ` Viên Ngôn ngữ học (2003), Từ điển Tiếng Viết, Nxb Da Ning, Hi N6i, tr 57.
§ giữa "người đã ly hôn; người clang sống như vơ chong: người là cha me, con riêng. anh, chi, em của người đã ly hôn, của người cinmg sống như vợ chẳng; người đã từng có quan hé cha me nuôi và con nudi với nhan”. Luật Phòng, chồng bạo lực gia định năm 2022 đã mở rộng phạm vi các quan hệ điều chỉnh so với Luật Phòng, chông bạo lực gia đình năm 2007. Việc quy định như vậy là phù hợp với quy định của Luật mẫu về BLGĐ do Ủy ban quyên con người của Liên hợp quóc thông qua năm 1996.
Bởi Luật mẫu của Liên hợp quốc noi trên khuyên khích các quốc gia xác định phạm vị các quan hệ điều chỉnh trong Luật Phong, chông bạo lực gia dinh cảng rông cảng tốt, trong đó ít nhất bao gôm quan hệ giữa vợ va chong, quan hệ giữa người tình với người tinh sống chung như vợ chông, quan hệ với người tình cũ, vo hay chông cũ,. Do la những người đã có khoảng thời gian sống chung ôn định, tir đó hình thành mỗi liên kết đặc biệt về tâm lý, tình cảm, tạo nên cách ứng xử riêng với nhau. Vì vậy, việc quy định như trên sẽ là cơ sở pháp ly để bão vệ họ khi có hành vi BLGĐ xây ra Từ những phân tích trên, ta có thể hiểu khái niệm BLGĐ như sau: Bao lực gia đình là hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm dao đức zã hội của một hay nhiều thành viên trong gia đính, được thực hiên dưới nhiều hình thức khác nhau, gây tôn hại hoặc có nguy cơ gây tôn hại về thé xác, tinh than hoặc kinh tế cho thành viên khác trong gia đình. Các hình thức bạo lực gia đình 112.
— Bạo lực về thế chất Bao lực về thé chat là các hành vi xâm hại trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của người bi bạo lực như: đánh đập, ngược dai, hanh hạ về mặt thể xác (tát vào mặt, câu, véo, đá,.) làm tổn hai đến sức khỏe, thậm chí tước đoạt cả tính mạng của ho. Những hành vi nảy thường khiến cho người bi bạo lực đau đớn, gây thương tích vả di chứng ở các mức độ khác nhau, tôn thương nghiêm trong đến than thể, sức khỏe, tính mạng, thậm chí dẫn đến tử vong 9 So với các hình thức bạo lực khác, bao lực về thể chất rất nguy hiểm, dễ nhận nhận biết va dé xác định cụ thé hậu quả đôi với người bị bao lực 112. — Bạo lực vé tinh than Đây là dang bao lực tác động vào suy nghi, nhân thức, tư tưởng, tình cảm. của người bi bao lực, bao gồm các hành vi lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hay cô lập, xua đuôi, buộc làm những việc trái đạo đức hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý, gây tôn thương về tinh than đưới những hình thức như đe dọa bằng lời nói, tin nhắn khủng bô,.
Hình thức bao lực tinh thân cũng tương đối phd biến nhưng thường không biểu hiện ré nét và dé nhận biết như hình thức bao lực về thé chất. Tuy nhiên, so với bao lực vẻ thé chat, bạo lực vẻ tinh thân có tính chất tinh vi va phức tạp hơn. Hậu qua mà hình thức bạo lực này mang lại thường kéo dai dai dang, nặng né, tiêm an nhiều nguy hiểm, thậm chi nó có thé gây ám ảnh suốt cuộc đời. Bao lực về kinh té Bao lực về kinh tế trong gia đính cũng là một hanh vi bạo lực khá phố biển.
Hình thức BLGĐ nay có thé hiểu la sự nắm giữ, kiểm soát về tải chính trong gia định, xảy ra khi một bên nam quyên lực kinh tê trong gia đình va một bên phụ thuộc vào kinh tế. Các hành vi BLGĐ về kinh tế bao gồm chiếm đoạt, hủy hoại, đập pha hoặc có hành vi khác cô ý làm hư hỏng tai sản của người bị bạo lực hay cưỡng ép họ phải đóng gop tai chính qua kha năng của ho hay kiểm soát thu nhập nhằm tạo ra tình trạng phu thuộc về tải chính. Việc con cai ép buôc cha mẹ đã lớn tuôi phải lam những công việc trai với quy định của pháp luật lao động như đi ăn xin, lang thang kiểm sống. cũng được xem là những hành vi BLGĐ về kinh tế.
Bao lực về tinh duc Ngoải những hành vi nêu trên, bao lực tinh duc cũng là van dé gây nhức nhồi trong những năm qua. Bao lực tinh duc thường thể hiên đưới dang: cưỡng 10 ép quan hệ tinh dục, hảnh động lạm dung (sờ soang trực tiếp vào người hoặc qua quan áo hoặc chạm vào bộ phận nhạy cảm trên cơ thé.), ép buộc sử dụng văn hóa phẩm đôi truy dé théa mãn nhu câu tình dục. BLGĐ về tình dục có thé xem là dang bạo lực hiém xây ra trong môi quan hệ gia đình và cũng rat khó phát hiên do những e ngai về mặt tâm lý của người bị bạo lực. Hanh vi này có thé gây ra hậu quả nghiêm trong đôi với họ cả về thé chất va tinh thân như: tram cảm, thậm chí tử vong hoặc tự tử.
Đông thời, bạo lực về tình dục còn gây ra nổi hoang mang, bức xúc rat lớn trong xã hội vi ban chất của những hành đông nảy không chỉ a hành vi vi phạm pháp luật ma còn đi ngược với luân lý, đạo đức xã hôi. Điều này cảng đặc biệt nghiêm trong ở những nước châu A như Việt Nam luôn rất coi trọng danh dy, văn hóa truyền thống và chuẩn mực đạo đức con người, xã hội. Viéc phân loại trên nhằm giúp người dân cũng như các cơ quan có thấm quyên thực thi pháp luật khi tiếp cận Luật Phòng, chông bao lực gia đình không nhìn nhận hành vi BLGĐ chi đơn thuân la hành vi bao lực về thé chat ma cân mở rộng ra với cả những hanh vi khác dit không dùng "sức manh cơ bap" nhưng lại gây thương tôn lâu dai cho người bị bao lực. Khái niệm, đặc điểm của hành vibạo lực gia đình đối với người cao tuôi 1.
Khái niệm bạo lực gia đình đối với người cao tuôi Co rất nhiêu khái niệm khác nhau về người cao tuôi. Trước đây, người ta thường dùng thuật ngữ "người giả" để chỉ những người có tudi, hiện nay “người cao tuôi" ngày cảng được sử dụng nhiều hơn. Theo quan điểm y học, người cao tuôi là người ở giai đoạn gia hóa gắn liên với việc suy giảm các chức năng của cơ thé. Về mặt pháp luật, Luật Người cao tudi Việt Nam năm 2009 quy định: Người cao tudi "la công dan Việt Nam từ dit 60 tudi trở lên".
Hiện nay, người cao tuổi là một lực lượng xã hôi đông dao tại Việt Nam. Nước ta lả một trong 10 quốc gia có tóc độ giả hóa dan số nhanh nhất thé giới ` Bộ Lao động- Thương bănh và 3ã hội 2017), "Công tác số hội với người cao tuổi", Bà Nội,8 11 Theo Tổng cục Dân sô - Ké hoạch hóa gia đình (Bô Y tê), năm 2021, số người cao tuổi tại Việt Nam chiém 8,3% tổng dân số (8,16 triệu người cao tuổi). Ho van luôn giữ vai trò vô cùng quan trọng trong gia đình và x4 hôi. Đối với gia đỉnh, người cao tuôi được xemllà "cây cao, bóng cả", có tác động mạnh tới cách ứng xử của các thành viên khác trong gia định, la tam gương dé con chau noi theo.
Đôi với xã hội, người cao tuổi được xem như kho tảng của trị thức, kinh nghiệm sông, lả một nguôn lực quan trong trong các hoạt động kinh tế, văn hóa và xã hội của dat nước. Đông thời, người cao tuổi cũng là đôi tương dé bị tôn thương do tuổi cao, sức yếu. Vì những ly do trên, người cao tuôi la nhóm người cân được tôn trong, quan tâm và bao vệ. Tuy nhiên, trong thời gian qua, tinh trạng BLGĐ đôi với người cao tudi xây ra ở khắp các dia phương trên toan quốc dưới các hình thức khác nhau.