VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ------------------ Y KĂN NIÊ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH BẰNG CÁC BIỆN PHÁP HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐẮK LẮK LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC ĐẮK LẮK - NĂM 2020 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ------------------ Y KĂN NIÊ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH BẰNG CÁC BIỆN PHÁP HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐẮK LẮK LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 8.02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN LINH GIANG ĐẮK LẮK - NĂM 2020 LỜI CAM ĐOAN Bằng văn bản này, tác giả xin cam đoan rằng các nội dung được trình bày trong Luận văn “Phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tác giả. Tác giả xin cam đoan là công trình nghiên cứu do chính tác giả thực hiện. Các số liệu trích dẫn nêu trong luận văn là trung thực và được tác giả chú thích rõ ràng. Tác giả Y Kăn Niê i LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Học viện khoa học xã hội, các quý Thầy Cô đã trang bị tri thức cho tôi, tạo môi trường thuận lợi, điều kiện tốt nhất trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này. Với lòng kính trọng và biết ơn, tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới TS. Nguyễn Linh Giang đã khuyến khích, chỉ dẫn tận tình cho tôi trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu này. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình và những người bạn đã động viên, hỗ trợ tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, làm việc và hoàn thành luận văn. Tác giả luận văn Y Kăn Niê ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu của đề tài . Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài . Phương pháp nghiên cứu . Phạm vi giới hạn đề tài . Đối tượng nghiên cứu . Kết cấu luận văn . 5 Chương 1: Một số vấn đề lý luận về phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính . Khái niệm, đặc điểm của phòng, chống bạo lực gia đình . Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của gia đình . Khái niệm, đặc điểm của bạo lực gia đình . Khái niệm phòng, chống bạo lực gia đình. Khái niệm, đặc điểm của các biện pháp hành chính . Khái niệm và phân loại các biện pháp hành chính . Đặc điểm áp dụng các biện pháp hành chính . Phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính . Khái niệm phòng chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính 18 1. Vai trò, ý nghĩa của phòng chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính . Các yếu tố ảnh hưởng đến phòng chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính . Yếu tố pháp lý . Yếu tố văn hoá. Yếu tố nhận thức . 23 Kết luận chương 1 . 26 Chương 2: Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính và thực tiễn áp dụng tại tỉnh Đăk Lăk . Quy định pháp luật Việt Nam về phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính . Chủ thể chịu trách nhiệm xử lý hành vi bạo lực gia đình bằng biện pháp hành chính . Các hình thức xử lý hành chính đối với hành vi bạo lực gia đình . Thực tiễn áp dụng các quy định về phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính tại tỉnh Đăk Lăk . Điều kiện tự nhiên và xã hội của tỉnh Đăk Lăk . Phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính tại tỉnh Đăk Lăk . Những hạn chế, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân . 50 iv Kết luận chương 2 . 63 Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện, nâng cao hiệu quả áp dụng quy định pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính. Định hướng hoàn thiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình bằng biện pháp hành chính . Giải pháp hoàn thiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình bằng biện pháp hành chính . Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng. 75 TÀI LIỆU THAM KHẢO . Tính cấp thiết của đề tài Bạo lực gia đình đã và đang là vấn nạn của xã hội, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho con người, trong đó những đối tượng yếu thế như phụ nữ, trẻ em chịu nhiều ảnh hưởng. Việc phòng, chống bạo lực gia đình đã được Đảng và Nhà nước thể hiện qua Hiến pháp, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em… Cũng như đã xây dựng được khung pháp lý về xử phạt đối với những hành vi có liên quan đến bạo lực gia đình. Để thực hiện mục tiêu “Mỗi gia đình Việt Nam thực sự là tổ ấm của mỗi người và là tế bào lành mạnh của xã hội”1, ngày 21-11-2007 Quốc hội đã thông qua Luật Phòng, chống bạo lực gia đình - đây là cơ sở pháp lý thống nhất để bảo vệ quyền và lợi ích của các thành viên trong gia đình góp phần củng cố và xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc. Tuy vậy, trong thực tế khi triển khai thực hiện thì các quy phạm pháp luật này chưa đạt được hiệu quả như mong muốn, tình trạng bạo lực trong gia đình chưa thực sự có nhiều thay đổi. Trong gia đình, khi thành viên gia đình thực hiện các hành vi gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác thì những hành vi đó chính là bạo lực gia đình. Vì chính vì vậy, bên cạnh việc chống thì cần phải thực hiện phòng ngừa những các hành vi bạo lực gia đình để tránh xảy ra những hậu quả đáng tiếc. Việc phòng, chống bạo lực gia đình có thể thực hiện bằng nhiều biện pháp như biện pháp hành chính, biện pháp hình sự, biện pháp dân sự. Trong đó, biện pháp hành chính trong phòng, 1 TH,(2016), Bạo lực gia đình và biện pháp phòng ngừa, Cổng Thông tin điển tử tỉnh Quảng Nam; http://quangnam.vn/CMSPages/BaiViet/Default.aspx?IDBaiViet=20311; Truy cập 14h30 ngày 12/4/2020 1 chống bạo lực gia đình luôn được đánh giá cao về mặt áp dụng. Tuy nhiên thực tiễn áp dụng biện pháp này trong công tác phòng, chống bạo lực gia đình còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc nhất định. Điều này có thể thấy rõ thông qua nghiên cứu thực tiễn áp dụng tại địa bàn tỉnh Đăk Lăk. Tại hội thảo đánh giá 10 năm thực hiện Luật phòng, chống bạo lực gia đình của tỉnh Đăk Lăk ghi nhận trong 10 năm qua, toàn tỉnh Đắk Lắk đã xảy ra 9.450 vụ bạo lực gia đình. Trong đó hơn 70% nạn nhân là phụ nữ, với gần 36% vụ việc bạo lực tinh thần, 49% bạo lực thân thể, trên 5% bạo lực tình dục và gần 10% bạo lực kinh tế. Trong tổng số 9.450 vụ bạo lực gia đình xảy ra trong 10 năm, đã có 3.051 vụ việc đã tiến hành các biện pháp can thiệp xử lý đối với người gây ra bạo lực. Các địa phương đã tổ chức tư vấn tâm lý, pháp lý cho gần 7.500 nạn nhân, tổ chức cho 208 nạn nhân đến sống tại các cơ sở bảo trợ xã hội, 2.900 nạn nhân được chuyển đến các cơ sở y tế để chăm sóc sức khỏe; có trên 1.000 nạn nhân tìm đến địa chỉ tin cậy tại cộng đồng và 126 nạn nhân được hỗ trợ tại các cơ sở hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình. 2 Tuy công tác phòng, chống bạo lực gia đình bằng biện pháp hành chính trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng song song đó vẫn còn những khó khăn trong công tác tuyên truyền, công tác hỗ trợ, chăm sóc y tế, công tác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân bị bạo lực gia đình mà nguyên nhân chính được xác định là do sự thiếu hoàn thiện của quy định pháp luật Phòng, chống bạo lực gia đình, do trình độ nhận thức của người dân, khả năng của cán bộ làm công tác phòng, chống bạo lực gia đình trên địa bàn còn yếu, nhiều hạn chế và một số nguyên nhân khác. Để có thể giải quyết những khó khăn vướng mắc, nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định về phòng, chống bạo lực gia đình bằng biện 2 Vụ Gia đình thuộc Bộ Văn hóa thể thao và Du lịch, (2018), Hội thảo đánh giá 10 năm thực hiện Luật phòng, chống bạo lực gia đình tại Đắk Lắk; http://giadinh.vn/hoi-thao-danh-gia-10-nam-thuc-hien-luat- phong-chong-bao-luc-gia-dinh-tai-dak-lak/ ; Truy cập 14h50 ngày 12/4/2020 2 pháp hành chính thì cần có những định hướng và giải pháp thiết thực trong thời gian tới. Vì vậy vậy, việc tác giả quyết định lựa chọn và thực hiện đề tài “Phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính từ thực tiễn tỉnh Đăk Lăk” là cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong giai đoạn hiện nay. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Mục tiêu chung: Nhằm đề xuất định hướng, hoàn thiện quy định pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính và một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính. - Mục tiêu cụ thể: + Nghiên cứu các vấn đề về gia đình, bạo lực gia đình, phòng, chống bạo lực gia đình, biện pháp hành chính. + Nghiên cứu về phòng, chống bạo lực gia đình bằng các biện pháp hành chính theo quy định pháp luật Việt Nam + Nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy định này tại tỉnh Đăk Lăk phát hiện những khó khăn, vướng mắc, bất cập. + Đề xuất những giải pháp mang tính định hướng, hoàn thiện pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài Phòng, chống bạo lực gia đình và các vấn đề liên quan đã nhiều học giả nghiên cứu sâu.
