Đánh giá thực trạng và giải pháp bảo tồn văn hóa dân tộc người hmông gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại xã hoàng liên thị xã sa pa tỉnh lào cai

Sa Pa, Lào Cai, nơi hội tụ của nhiều dân tộc, đặc biệt là người H'Mông, sở hữu bản sắc văn hóa độc đáo và tiềm năng du… 61 trang · Đại học Thái Nguyên · 2023.

• Tác giả: Vàng A Khay
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Lê Duy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Du lịch sinh thái
• Đề tài: Giải Pháp Bảo Tồn Văn Hóa Dân Tộc H'Mông Gắn Với Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Tại Hoàng Liên, Sa Pa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Các khái niệm về du lịch cộng đồng
• 2.3. Quan điểm của Việt nam về du lịch cộng đồng
• 2.4. Phân loại hình du lịch cộng đồng
• 2.5. Vai trò của du lịch cộng đồng đối với xã hội
• 2.6. Tổng quan về văn hóa dân tộc H’Mông
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp điều tra, khảo sát thu thập số liệu sơ cấp
• 3.4.3. Phương pháp tổng hợp, xử lý, biểu đạt số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của xã Hoàng Liên, Sa Pa, tỉnh Lào Cai
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Thực trạng phát triển du lịch Sa Pa
• 4.2.1. Thực trạng du lịch Sa Pa
• 4.2.2. Mức độ thu hút khách của du lịch Sa Pa và hành vi của du khách
• 4.2.3. Mức độ thu hút du khách của tài nguyên du lịch Sa Pa
• 4.3. Thực trạng bảo tồn văn hóa dân tộc H’mông tại xã Hoàng Liên
• 4.3.1. Thực trạng văn hóa dân tộc H’mông tại các thôn trong xã Hoàng Liên
• 4.3.2. Mức độ hiểu biết văn hóa dân tộc H'mông của người dân xã Hoàng Liên
• 4.3.3. Kiến thức của người dân địa phương về du lịch cộng đồng
• 4.4. Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng gắn với giải pháp bảo tồn văn hóa dân tộc H'mông tại xã Hoàng Liên
• 4.5. Nhược điểm
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤC LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan Bảo tồn Văn Hóa H Mông Du Lịch Sa Pa 55 ký tự

Sa Pa, Lào Cai, nơi hội tụ của nhiều dân tộc, đặc biệt là người H'Mông, sở hữu bản sắc văn hóa độc đáo và tiềm năng du lịch lớn. Tuy nhiên, quá trình phát triển du lịch nhanh chóng, đặc biệt là du lịch cộng đồng Sa Pa, đang đặt ra những thách thức không nhỏ cho việc bảo tồn văn hóa H'Mông. Bài viết này đi sâu vào thực trạng, phân tích các giải pháp bảo tồn hiệu quả, gắn liền với sự phát triển du lịch bền vững tại Hoàng Liên, Sa Pa. Việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và gìn giữ văn hóa truyền thống H'Mông là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững cho địa phương, tránh những tác động của du lịch đến văn hóa. Du lịch không chỉ mang lại nguồn thu mà còn là cơ hội để quảng bá văn hóa dân tộc ra thế giới, nếu được khai thác đúng cách.

1.1. Thực trạng Du Lịch Cộng Đồng tại Hoàng Liên Sa Pa

Du lịch cộng đồng tại Hoàng Liên đang phát triển mạnh mẽ, thu hút du khách bởi vẻ đẹp tự nhiên của Hoàng Liên Sơn và sự độc đáo của văn hóa dân tộc H'Mông. Tuy nhiên, mô hình này còn nhiều hạn chế. Dịch vụ chưa đa dạng, chất lượng chưa đồng đều, và sự tham gia của cộng đồng chưa thực sự sâu rộng. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường sự tham gia của người dân địa phương, và đảm bảo lợi ích kinh tế được chia sẻ công bằng. Các hoạt động du lịch cần được quản lý chặt chẽ để giảm thiểu tác động của du lịch đến văn hóa và môi trường. Theo nghiên cứu, du khách đến đây chủ yếu tham quan thắng cảnh tự nhiên, du lịch văn hóa còn hạn chế (Khóa luận tốt nghiệp).

1.2. Tầm Quan Trọng của Bảo Tồn Văn Hóa Dân Tộc H Mông

Văn hóa truyền thống H'Mông là di sản vô giá, bao gồm văn hóa ẩm thực H'Mông, nghề thủ công truyền thống H'Mông, lễ hội truyền thống H'Mông, trang phục truyền thống H'Mông, và kiến trúc nhà ở H'Mông. Bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm của cộng đồng H'Mông mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Việc bảo tồn giúp duy trì bản sắc văn hóa, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của địa phương, và thu hút du khách yêu thích du lịch văn hóa. Nếu không có những biện pháp can thiệp kịp thời, những giá trị văn hóa này có nguy cơ bị mai một do quá trình hội nhập và tác động của du lịch.

II. Thách Thức Bảo tồn Văn Hóa H Mông Khi Phát Triển Du Lịch 58 ký tự

Sự gia tăng của du lịch cộng đồng tại Hoàng Liên, Sa Pa, mang lại nguồn thu nhập cho người dân, nhưng đồng thời cũng tạo ra những thách thức lớn cho việc bảo tồn văn hóa H'Mông. Sự thương mại hóa văn hóa dân tộc, sự thay đổi trong sinh kế bền vững truyền thống, và sự xói mòn các giá trị văn hóa là những vấn đề cần được giải quyết. Cần có những giải pháp sáng tạo để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa, đảm bảo rằng văn hóa truyền thống H'Mông được gìn giữ và phát huy trong quá trình phát triển du lịch có trách nhiệm. Việc thiếu hụt chính sách hỗ trợ du lịch cộng đồng cũng là một rào cản lớn.

2.1. Nguy Cơ Thương Mại Hóa Văn Hóa Dân Tộc H Mông

Khi du lịch phát triển, các sản phẩm văn hóa như nghề thủ công truyền thống H'Mông, trang phục, và lễ hội có nguy cơ bị thương mại hóa. Việc sản xuất hàng loạt các sản phẩm thủ công mỹ nghệ kém chất lượng để phục vụ du khách làm mất đi giá trị đích thực của văn hóa truyền thống H'Mông. Các lễ hội truyền thống H'Mông có thể bị biến tướng để thu hút du khách, làm mất đi ý nghĩa thiêng liêng và giá trị văn hóa vốn có. Cần có những biện pháp kiểm soát và quản lý chặt chẽ để ngăn chặn tình trạng thương mại hóa bản sắc văn hóa.

2.2. Sự Thay Đổi Sinh Kế và Xói Mòn Giá Trị Truyền Thống

Khi du lịch trở thành nguồn thu nhập chính, người dân có xu hướng chuyển đổi từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp truyền thống sang các dịch vụ du lịch. Điều này có thể dẫn đến sự mất mát tri thức bản địa H'Mông về nông nghiệp, chăn nuôi, và các nghề thủ công truyền thống. Thế hệ trẻ có thể ít quan tâm hơn đến việc học hỏi và kế thừa các giá trị văn hóa truyền thống, dẫn đến sự xói mòn các giá trị văn hóa truyền thống H'Mông. Cần có những chương trình giáo dục và đào tạo để nâng cao nhận thức về bảo tồn di sản cho thế hệ trẻ.

2.3. Tác Động Tiêu Cực của Du Lịch Đến Môi Trường

Sự gia tăng của du khách có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên, đặc biệt là bảo tồn đa dạng sinh học Hoàng Liên. Rác thải, ô nhiễm nguồn nước, và phá rừng là những vấn đề cần được giải quyết. Cần có những quy định chặt chẽ về bảo vệ môi trường, khuyến khích du lịch xanh, và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho du khách và người dân địa phương. Việc phát triển du lịch bền vững cần đi đôi với bảo vệ môi trường.

III. Cách Bảo tồn Văn Hóa H Mông Qua Du Lịch Cộng Đồng 59 ký tự

Để giải quyết những thách thức trên, cần có những giải pháp đồng bộ và sáng tạo để bảo tồn văn hóa H'Mông thông qua du lịch cộng đồng. Các giải pháp này cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức, tăng cường sự tham gia của cộng đồng, và phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan nhà nước, các tổ chức phi chính phủ, và các doanh nghiệp du lịch để đảm bảo tính bền vững của các giải pháp. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một mô hình du lịch sinh thái và văn hóa bền vững, mang lại lợi ích cho cả cộng đồng và du khách, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa cho thế hệ tương lai.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức về Bảo Tồn Văn Hóa

Tổ chức các chương trình giáo dục, đào tạo, và truyền thông để nâng cao nhận thức về bảo tồn văn hóa cho người dân địa phương, đặc biệt là thế hệ trẻ. Khuyến khích các hoạt động văn hóa truyền thống như hát, múa, kể chuyện, và các lễ hội truyền thống H'Mông. Tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn văn hóa, như sưu tầm, ghi chép, và truyền dạy các tri thức bản địa H'Mông.

3.2. Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Văn Hóa Độc Đáo

Phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa dựa trên văn hóa ẩm thực H'Mông, nghề thủ công truyền thống H'Mông, lễ hội truyền thống H'Mông, và kiến trúc nhà ở H'Mông. Tạo ra các trải nghiệm du lịch chân thực và độc đáo, giúp du khách hiểu sâu hơn về văn hóa dân tộc. Khuyến khích người dân tham gia vào việc phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, đảm bảo rằng lợi ích kinh tế được chia sẻ công bằng.

3.3. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào việc quản lý và phát triển du lịch. Tạo ra các cơ chế để người dân địa phương có thể đưa ra ý kiến và quyết định về các vấn đề liên quan đến du lịch. Hỗ trợ cộng đồng thành lập các tổ chức tự quản, các hợp tác xã du lịch, và các doanh nghiệp du lịch cộng đồng. Đảm bảo rằng cộng đồng được hưởng lợi từ du lịch và có tiếng nói trong quá trình phát triển.

IV. Ứng dụng Giải Pháp Phát triển Du Lịch Bền Vững Sa Pa 58 ký tự

Việc áp dụng các giải pháp bảo tồn văn hóa H'Mông cần được thực hiện một cách bài bản và có hệ thống. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức phi chính phủ, các doanh nghiệp du lịch, và cộng đồng địa phương. Cần có những chính sách hỗ trợ du lịch cộng đồng rõ ràng và hiệu quả. Cần có sự giám sát và đánh giá thường xuyên để đảm bảo rằng các giải pháp được thực hiện đúng hướng và mang lại hiệu quả thiết thực. Thành công của mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa tại Hoàng Liên, Sa Pa, có thể trở thành hình mẫu cho các địa phương khác trong cả nước.

4.1. Xây Dựng Chính Sách Hỗ Trợ Du Lịch Cộng Đồng

Nhà nước cần ban hành các chính sách hỗ trợ du lịch cộng đồng, bao gồm các chính sách về tài chính, tín dụng, đào tạo, và quảng bá. Các chính sách này cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm và điều kiện của từng địa phương. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp du lịch cộng đồng phát triển và cạnh tranh. Cần có cơ chế để đảm bảo rằng các chính sách được thực hiện hiệu quả và mang lại lợi ích cho cộng đồng.

4.2. Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức phi chính phủ, các doanh nghiệp du lịch, và cộng đồng địa phương. Các bên liên quan cần chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, và nguồn lực để cùng nhau phát triển du lịch cộng đồng. Cần có cơ chế để giải quyết các tranh chấp và mâu thuẫn một cách hòa bình và xây dựng.

4.3. Giám Sát và Đánh Giá Hiệu Quả

Cần có hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả các giải pháp bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch cộng đồng. Hệ thống này cần được thiết kế một cách khoa học và khách quan. Kết quả giám sát và đánh giá cần được sử dụng để điều chỉnh và cải thiện các giải pháp. Cần có sự tham gia của cộng đồng vào quá trình giám sát và đánh giá.

V. Kết luận Du Lịch Cộng Đồng Bản Sắc H Mông Bền Vững 60 ký tự

Việc bảo tồn văn hóa H'Mông gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại Hoàng Liên, Sa Pa, là một quá trình lâu dài và đầy thách thức. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan, chúng ta có thể tạo ra một mô hình du lịch bền vững, mang lại lợi ích cho cả cộng đồng và du khách, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa độc đáo của người H'Mông. Việc bảo tồn không chỉ giới hạn ở những biện pháp cứng nhắc mà cần sự linh hoạt, sáng tạo để thích ứng với sự thay đổi của xã hội. Quan trọng hơn cả là sự đồng lòng và ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân trong cộng đồng.

5.1. Tương Lai Của Du Lịch Cộng Đồng Sa Pa

Tương lai của du lịch cộng đồng tại Sa Pa phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa. Cần tiếp tục đầu tư vào giáo dục, đào tạo, và nâng cao năng lực cho người dân địa phương. Cần tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo và chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách. Cần xây dựng một thương hiệu du lịch Sa Pa mạnh mẽ, gắn liền với văn hóa dân tộc và du lịch sinh thái.

5.2. Góp Phần Phát Triển Kinh Tế Địa Phương

Du lịch cộng đồng có thể góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế địa phương. Bằng cách tạo ra việc làm, tăng thu nhập cho người dân, và thúc đẩy các hoạt động kinh tế khác. Cần có những giải pháp để đảm bảo rằng lợi ích kinh tế từ du lịch được chia sẻ công bằng và bền vững. Cần khuyến khích sự tham gia của các doanh nghiệp địa phương vào chuỗi giá trị du lịch.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học đề tài “Đánh giá thực trạng và giải pháp bảo tồn văn hóa dân tộc H’Mong gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại xã Hoàng Liên, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai” được thực hiện bởi sinh viên Vàng A Khay, chuyên ngành Du lịch sinh thái, Khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên (khóa 2019 – 2023, bảo vệ năm 2023), dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Lê Duy.

Về bối cảnh thực tiễn, thị xã Sa Pa (tỉnh Lào Cai) là trung tâm du lịch nổi tiếng với khí hậu cận nhiệt đới ẩm vùng núi (nhiệt độ trung bình 15–18°C) và là nơi cư trú của 7 dân tộc anh em, trong đó người H’mông chiếm tỷ lệ lớn nhất (52% dân số). Mặc dù hoạt động du lịch tại Sa Pa đã phát triển từ đầu thế kỷ 20, dòng khách chủ yếu tập trung khai thác cảnh quan thiên nhiên, trong khi mảng du lịch văn hóa bản địa chưa được đầu tư và phát huy tương xứng. Xã Hoàng Liên – địa bàn sinh sống tập trung của đồng bào H’mông (chủ yếu là nhóm H’mông Leng/H’mông Xanh) – sở hữu nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc. Tuy nhiên, trước tác động của đô thị hóa, thương mại hóa và công nghệ 4.0, các giá trị truyền thống tại đây đang đứng trước nguy cơ mai một: trang phục truyền thống dần bị thay thế bởi các loại trang phục ngoại lai giá rẻ; các nghề thủ công truyền thống (dệt lanh, chạm khắc bạc, vẽ sáp ong) suy giảm; hoạt động sản xuất quà lưu niệm mang tính cẩu thả chạy theo số lượng, làm sai lệch bản sắc văn hóa địa phương. Là người bản địa sinh ra và lớn lên tại địa phương, tác giả thực hiện nghiên cứu nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng văn hóa và hoạt động du lịch, từ đó đề xuất các giải pháp bảo tồn văn hóa gắn liền với phát triển du lịch cộng đồng (DLCĐ) bền vững.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

1. Đánh giá thực trạng điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội tại xã Hoàng Liên, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai.
2. Đánh giá thực trạng văn hóa và công tác bảo tồn văn hóa của người H’mông tại địa phương.
3. Đánh giá tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại điểm nghiên cứu.
4. Đề xuất các nhóm giải pháp phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc H’mông tại xã Hoàng Liên.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài gồm: Thực trạng văn hóa dân tộc H’mông, hiện trạng bảo tồn văn hóa H’mông tại xã Hoàng Liên; đánh giá lượng khách, hành vi du khách tại Sa Pa và tiềm năng thu hút khách du lịch tại xã Hoàng Liên. Phạm vi không gian nghiên cứu được giới hạn trên địa bàn xã Hoàng Liên, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai (bao gồm 8 thôn/bản: Cát Cát, Lao Chải Sán 1, Lao Chải Sán 2, Lao Hang Chải, Lô Lao Chải, Sín Chải, Ý Linh Hồ 1, Ý Linh Hồ 2).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở khoa học dựa trên các khái niệm và công trình nghiên cứu chuyên ngành:

• Khung lý thuyết về du lịch cộng đồng: Khái niệm DLCĐ bắt nguồn từ loại hình du lịch làng nghề từ thập niên 1970. Tác giả trích dẫn định nghĩa của Dự án Du lịch sinh thái xã hội có trách nhiệm (REST, 1997) và định nghĩa của TS. Võ Quế về DLCĐ tại Việt Nam, nhấn mạnh vai trò làm chủ, quản lý, bảo tồn tài nguyên và hưởng lợi kinh tế của cộng đồng bản địa; quan điểm của Nguyễn Thị Huyền Hương và Trần Thị Khánh Chi (2020) về vai trò của DLCĐ trong tái thiết kinh tế và nâng cao nhận thức cộng đồng; phân loại 5 loại hình DLCĐ (du lịch văn hóa; du lịch dân tộc, bản địa; du lịch làng; du lịch sinh thái; du lịch nông nghiệp).
• Lý thuyết văn hóa và biến đổi văn hóa: Hệ thống hóa các khái niệm văn hóa theo nhân chủng học và xã hội học (Alfred Kroeber & Clyde Kluckhohn, Thomas Hobbes, Edward Burnett Tylor, Edward Sapir, William Isaac Thomas, Ralph Linton, UNESCO 2002, Từ điển Tiếng Việt 2004); cấu trúc văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần; các cơ chế biến đổi văn hóa (phát minh, khám phá, truyền bá/khuếch tán) và hiện tượng tụt hậu văn hóa.
• Tổng quan nghiên cứu liên quan: Báo cáo khảo sát hành vi du khách của AC Nielsen; nghiên cứu của Dương Văn Sáu (2016) về lễ hội như một tài nguyên du lịch nhân văn; nghiên cứu của Nguyễn Thị Trà My (2017) về thực trạng người H’mông tham gia hoạt động du lịch tại Sa Pa (bản Cát Cát có 19,7% dân số, thôn Lồ Lao Chải có 12,7% dân số tham gia dịch vụ); nghiên cứu của Đỗ Cẩm Thơ (2015) về phát triển sản phẩm du lịch đặc thù vùng núi phía Bắc.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo thống kê, tài liệu quy hoạch, báo cáo tình hình phát triển kinh tế – xã hội, đất đai, trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp giai đoạn 2020–2022 trực tiếp từ UBND xã Hoàng Liên và các cơ quan chuyên môn thị xã Sa Pa.
• Phương pháp điều tra, khảo sát thu thập số liệu sơ cấp: Thiết kế bộ câu hỏi và tiến hành phỏng vấn trực tiếp với tổng quy mô mẫu điều tra $n = 60$ phiếu, chia đều thành hai nhóm:
  • Nhóm du khách ($n = 30$ phiếu): Khảo sát ngẫu nhiên khách du lịch đến tham quan Sa Pa về nguồn thông tin, lý do du lịch, thời gian lưu trú, mức chi tiêu, mức độ ưa thích tài nguyên và khả năng quay lại.
  • Nhóm người dân địa phương ($n = 30$ phiếu): Khảo sát các hộ dân tại 8 thôn thuộc xã Hoàng Liên (mỗi thôn chọn ngẫu nhiên từ 3–4 hộ) về mức độ hiểu biết văn hóa H’mông, đánh giá sự mai một văn hóa, thu nhập và sự tham gia vào các dịch vụ du lịch.
• Phương pháp tổng hợp, xử lý và biểu đạt số liệu: Số liệu điều tra được nhập liệu, phân loại và xử lý thống kê mô tả (tính tỷ lệ phần trăm, tần suất) bằng phần mềm Microsoft Excel; biểu đạt kết quả thông qua hệ thống bảng số liệu và biểu đồ.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tính cấp thiết của đề tài

Chương này làm rõ bối cảnh tự nhiên và nhân văn của Sa Pa, xác định vị trí của cộng đồng người H’mông (chiếm 52% dân số thị xã). Tác giả chỉ ra mâu thuẫn giữa tốc độ tăng trưởng du lịch nhanh chóng với sự suy giảm các giá trị văn hóa bản địa do hoạt động thương mại hóa thiếu kiểm soát tại xã Hoàng Liên. Trên cơ sở đó, chương xác lập 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, chỉ rõ ý nghĩa học tập trong việc rèn luyện kỹ năng nghiên cứu thực địa và ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp luận cứ bảo tồn văn hóa gắn với sinh kế DLCĐ cho địa phương.

Chương 2. Tổng quan tài liệu

Nội dung chương tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về DLCĐ (nguồn gốc từ thập niên 1970, định nghĩa của REST, TS. Võ Quế, phân loại 5 nhánh DLCĐ, các điều kiện phát triển) và lý thuyết văn hóa học (164 định nghĩa văn hóa theo Kroeber & Kluckhohn, các quan điểm của Tylor, Sapir, Linton, UNESCO, sự biến đổi và tụt hậu văn hóa). Chương trình bày tổng quan về dân tộc H’mông trên thế giới (khoảng 6 triệu người, chủ yếu ở Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Hoa Kỳ; phân loại H’mông Trắng, H’mông Xanh theo Cohen, 2000) và tại Việt Nam (nghề dệt lanh, rèn đúc, chạm bạc, chợ tình, trang phục truyền thống, văn học dân gian). Đồng thời, tác giả tổng hợp tình hình nghiên cứu thực tế tại Sa Pa thông qua số liệu khảo sát của AC Nielsen và các công trình của Dương Văn Sáu (2016), Nguyễn Thị Trà My (2017), Đỗ Cẩm Thơ (2015), chỉ ra người H’mông tham gia nhiều vào dịch vụ nhưng nhận về tỷ suất lợi ích kinh tế thấp hơn so với các doanh nghiệp lữ hành và các nhóm dân cư khác.

Chương 3. Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này quy định đối tượng nghiên cứu là thực trạng văn hóa H’mông, công tác bảo tồn và hoạt động du lịch tại xã Hoàng Liên; phạm vi không gian là toàn bộ địa bàn xã Hoàng Liên. Xác định 5 nội dung nghiên cứu chi tiết tương ứng với các bước phân tích tự nhiên – kinh tế – xã hội, thực trạng văn hóa, thực trạng bảo tồn, tiềm năng DLCĐ và đề xuất giải pháp. Trình bày quy trình thu thập tài liệu thứ cấp từ UBND xã, phương pháp khảo sát sơ cấp mẫu $n=60$ (30 du khách, 30 hộ dân) và quy trình xử lý số liệu trên Microsoft Excel.

Chương 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 là phần nội dung thực nghiệm trọng tâm của khóa luận, gồm các mảng phân tích chính:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội xã Hoàng Liên: Xã nằm ở phía tây nam Sa Pa, diện tích 69,03 km², dân số 5.319 người (năm 2018), mật độ 77 người/km², gồm 8 thôn bản nằm dưới chân núi Fansipan ở độ cao 1.650 m. Cơ cấu nông nghiệp duy trì diện tích lúa 345,5 ha (sản lượng năm 2021 đạt 1.762 tấn, năm 2022 đạt 1.725 tấn), ngô 80 ha (sản lượng 344–352 tấn), triển khai các dự án lúa chất lượng cao (Nghi hương 20 ha đạt 65 tạ/ha; Séng cù 20 ha đạt 49 tạ/ha), 6 ha khoai tây tăng vụ, 5 ha cải dầu thôn Lồ, dự án 300 chậu hoa địa lan (300 triệu đồng) tại thôn Sín Chải; đàn gia súc năm 2021 có 3.205 con, năm 2022 giảm còn 2.208 con do dịch tả lợn châu Phi và dịch viêm da nổi cục; diện tích rừng thảo quả đạt 801,01 ha (770 ha cho thu hoạch), tỷ lệ che phủ rừng đạt 73%. Hoạt động thương mại dịch vụ năm 2021 có 106 cơ sở (17 lưu trú, 25 ăn uống, 64 bán lẻ đồ lưu niệm) đón 136.000 lượt khách tại Cát Cát; năm 2022 còn 32 cơ sở hoạt động. Về môi trường, lượng chất thải rắn không phân hủy từ du khách tăng cao và bị xả thải ở khu vực đầu nguồn suối.

2. Thực trạng phát triển du lịch Sa Pa và hành vi du khách: Lượng khách đến Sa Pa tăng từ 826.120 lượt (2014) lên hơn 2,4 triệu lượt (2018), 9 tháng đầu năm 2019 đạt 2,26 triệu lượt; giảm sâu trong dịch Covid-19 (cuối 2022 đón khoảng 107.000 lượt; tháng 02/2023 đạt 772.000 lượt với 29.500 lượt khách nội địa/quốc tế). Kết quả khảo sát 30 du khách cho thấy kênh tiếp cận thông tin chủ yếu là người thân/bạn bè (63,3%) và Internet (60%), trong khi hãng lữ hành chỉ chiếm 16,7%. Lý do chính đến Sa Pa là sản phẩm du lịch đa dạng (76,7%) và nghỉ ngơi thư giãn (66,7%). Có 46% khách đến lần đầu; thời gian lưu trú 1–2 ngày chiếm 43%, 3–5 ngày chiếm 37%, trên 5 ngày chỉ chiếm 7%; mức chi tiêu 3–5 triệu đồng chiếm 37%, 1–3 triệu chiếm 33%, trên 10 triệu chiếm 10%. Đánh giá mức độ ưa thích tài nguyên ghi nhận sự chênh lệch lớn: các điểm tự nhiên/nhân tạo hiện đại được đánh giá rất thích cao (Sun World Fansipan Legend đạt 86,7%, Cổng Trời 56,6%, Hàm Rồng 56,7%), trong khi tài nguyên nhân văn bị đánh giá không thích lên tới 81,3% (nghi lễ người Dao 93,3%, cưới hỏi ma chay H’mông 90%, phong tục tập quán 80%, múa khèn 80%). Tỷ lệ khách chắc chắn quay lại đạt 66,7% (20/30 khách), có thể quay lại đạt 23,3%, không biết chiếm 10%.

3. Thực trạng văn hóa và bảo tồn văn hóa dân tộc H’mông tại xã Hoàng Liên: Văn hóa H’mông Leng biểu hiện qua hôn nhân truyền thống, trang phục thổ cẩm đen/chàm sẫm thêu sáp ong tỉ mỉ, lễ hội Gầu Tào (dựng cây nêu tạ ơn thần núi cầu tự), kiến trúc nhà ba gian trình tường bằng đất lợp ván gỗ, nghề dệt vải 4 màu chủ đạo (xanh, đỏ, trắng, vàng) nhuộm chàm và chạm khắc bạc. Khảo sát 30 người dân về mức độ hiểu biết văn hóa ghi nhận: Tết cổ truyền (80%), Trang phục truyền thống (73,3%), Kiến trúc nhà cửa (66,7%), Ca từ truyền thống (66,7%), Cưới hỏi (63,3%), Múa khèn (53,3%). Đánh giá về mức độ bảo tồn: 73,3% (22 người) khẳng định văn hóa đang bị mai một một phần, 16,7% cho rằng giữ được như trước, chỉ 6,7% cho rằng phát triển hơn.

4. Kiến thức người dân và tiềm năng phát triển DLCĐ: Người dân địa phương đã tham gia vào dịch vụ vận chuyển/hướng dẫn (Cát Cát có 5 HDV, Lao Chải 12 HDV, xe ôm và khuân vác Fansipan); cung cấp lưu trú homestay (A Chinh’s homestay tại thôn Lồ Lao Chải); đội văn nghệ dân gian phục vụ khách sạn; sản xuất thổ cẩm tại thôn Sín Chải. Về thu nhập bình quân: 33% hộ đạt 25–50 triệu/năm, 27% đạt 50–100 triệu/năm, 17% đạt 10–25 triệu/năm, 13% dưới 10 triệu/năm và 10% trên 100 triệu/năm. Đánh giá tiềm năng cho thấy 83% khách đến địa bàn là khách quốc tế; 57% người dân rất thích và 40% thích phát triển du lịch; 40% đánh giá du lịch tác động tốt và 33% đánh giá rất tốt đến đời sống. Tác giả tổng kết các nhược điểm nội tại: trình độ học vấn thấp, thiếu vốn, thiếu cơ sở hạ tầng đạt chuẩn, nguy cơ đứt gãy truyền dạy nghề thủ công cho giới trẻ, ô nhiễm môi trường do tập quán nuôi gia súc gần nhà ở.

Chương 5. Kết luận và kiến nghị

Chương tổng kết lại toàn bộ các phát hiện nghiên cứu về tiềm năng tự nhiên, thực trạng văn hóa đang mai một và cơ cấu dịch vụ du lịch tại xã Hoàng Liên. Tác giả kiến nghị chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý cần có chính sách hỗ trợ vốn, đào tạo nguồn nhân lực du lịch bản địa, thành lập các câu lạc bộ văn hóa dân gian và quy hoạch không gian làng nghề gắn với tuyến du lịch trải nghiệm.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa được thực trạng hoạt động du lịch và mức độ bảo tồn văn hóa tại địa bàn nghiên cứu qua hệ thống số liệu khảo sát thực tế:

Chỉ số khảo sát	Nhóm đối tượng	Tỷ lệ ghi nhận tiêu biểu
Nguồn biết đến Sa Pa	Du khách ($n=30$)	Bạn bè/người thân: 63,3%; Internet: 60%; Lữ hành: 16,7%
Lý do chọn du lịch Sa Pa	Du khách ($n=30$)	Sản phẩm đa dạng: 76,7%; Thư giãn/nghỉ ngơi: 66,7%
Mức chi tiêu chuyến đi	Du khách ($n=30$)	3–5 triệu đồng: 37%; 1–3 triệu đồng: 33%; >10 triệu đồng: 10%
Mức độ ưa thích tài nguyên nhân văn	Du khách ($n=30$)	Đánh giá "Không thích": 81,3%; "Rất thích": 2,9%
Khả năng quay lại Sa Pa	Du khách ($n=30$)	Chắc chắn quay lại: 66,7%; Có thể quay lại: 23,3%
Mức độ hiểu biết văn hóa H'mông	Người dân ($n=30$)	Tết cổ truyền: 80%; Trang phục: 73,3%; Nhà cửa/Ca từ: 66,7%; Múa khèn: 53,3%
Đánh giá tình trạng văn hóa bản địa	Người dân ($n=30$)	Bị mai một một phần: 73,3%; Giữ nguyên như trước: 16,7%
Thu nhập bình quân hộ gia đình	Người dân ($n=30$)	25–50 triệu/năm: 33%; 50–100 triệu/năm: 27%; <10 triệu/năm: 13%

Dựa trên kết quả khảo sát, tác giả đề xuất các định hướng và giải pháp cụ thể:

• Bảo tồn văn hóa truyền thống: Thành lập các câu lạc bộ văn hóa dân gian (CLB dạy thổi khèn, CLB dân ca dân vũ H’mông); mở các lớp tập huấn nâng cao nhận thức cho thế hệ trẻ; ngăn chặn tình trạng sử dụng trang phục ngoại lai làm sai lệch hình ảnh văn hóa dân tộc tại các khu du lịch Cát Cát, Lao Chải.
• Phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng: Quy hoạch các mô hình làng nghề thủ công truyền thống (dệt lanh, vẽ sáp ong, chạm khắc bạc); bảo tồn kiến trúc nhà trình tường làm cơ sở lưu trú homestay đạt chuẩn; khai thác cảnh quan ruộng bậc thang thôn Lao Chải Sán và vườn địa lan thôn Sín Chải thành các điểm tham quan trải nghiệm.
• Đào tạo và quản lý: Đào tạo kỹ năng du lịch, ngoại ngữ cho người dân bản địa; cải thiện hệ thống thu gom và xử lý rác thải du lịch tại đầu nguồn suối, loại bỏ thói quen chăn nuôi thả rông gia súc gây mất vệ sinh môi trường.

Đóng góp của đề tài nằm ở việc cung cấp bức tranh dữ liệu thực địa cập nhật về xã Hoàng Liên sau khi sáp nhập địa giới hành chính, phản ánh trung thực thái độ của du khách đối với tài nguyên du lịch nhân văn Sa Pa và tâm tư của đồng bào H’mông đối với việc giữ gìn bản sắc tộc người.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện:

• Quy mô mẫu khảo sát sơ cấp còn nhỏ ($n = 60$ phiếu: 30 khách du lịch và 30 hộ dân), phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên mang tính đại diện tương đối, chưa phân tầng chi tiết theo từng nhóm khách quốc tế hay độ tuổi của người dân.
• Dữ liệu thứ cấp chịu ảnh hưởng bởi giai đoạn dịch bệnh Covid-19 (2020–2021) và quá trình sáp nhập địa giới hành chính mới của xã Hoàng Liên, dẫn đến một số chỉ tiêu dịch vụ thương mại biến động mạnh giữa các năm 2021 và 2022.

Hướng nghiên cứu mở rộng được gợi ý gồm:

• Mở rộng quy mô điều tra định lượng du khách theo từng phân khúc thị trường khách quốc tế trọng điểm để xác định chính xác nhu cầu trải nghiệm văn hóa H’mông.
• Nghiên cứu cơ chế chia sẻ lợi ích kinh tế giữa các công ty lữ hành, ban quản lý điểm du lịch và cộng đồng hộ dân người H’mông tham gia chuỗi cung ứng du lịch cộng đồng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Du lịch, Du lịch sinh thái, Quản lý tài nguyên, Dân tộc học và Văn hóa học trong việc tham khảo phương pháp điều tra thực địa, bảng hỏi khảo sát nhận thức cộng đồng và cách tiếp cận phát triển du lịch dựa vào cộng đồng.
• Cán bộ quản lý văn hóa, chính quyền thị xã Sa Pa và xã Hoàng Liên trong việc hoạch định chính sách bảo tồn làng nghề truyền thống, quản lý trật tự xây dựng homestay và kiểm soát chất lượng quà lưu niệm bản địa.
• Các doanh nghiệp lữ hành và tổ chức phát triển cộng đồng quan tâm đến việc xây dựng tour du lịch trải nghiệm văn hóa, du lịch sinh thái nông nghiệp gắn với đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng quy mô mẫu điều tra sơ cấp là bao nhiêu và phân bổ như thế nào?
Khóa luận sử dụng tổng quy mô mẫu điều tra nhanh trực tiếp là 60 phiếu, phân bổ đồng đều gồm 30 phiếu khảo sát khách du lịch ngẫu nhiên tại thị xã Sa Pa và 30 phiếu khảo sát người dân địa phương tại 8 thôn thuộc xã Hoàng Liên (mỗi thôn phỏng vấn từ 3–4 hộ gia đình bất kỳ).

2. Du khách đánh giá như thế nào về mức độ thu hút giữa tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn tại Sa Pa?
Có sự chênh lệch lớn trong đánh giá của du khách: các điểm tài nguyên tự nhiên và khu giải trí nhân tạo hiện đại được đánh giá "Rất thích" ở mức cao (Sun World Fansipan Legend đạt 86,7%, Cổng Trời đạt 56,6%, Hàm Rồng đạt 56,7%), trong khi tài nguyên du lịch nhân văn (lễ hội, phong tục tập quán, cưới hỏi ma chay, múa khèn) có tỷ lệ đánh giá "Không thích" trung bình lên tới 81,3%.

3. Tỷ lệ người dân xã Hoàng Liên nhận định văn hóa dân tộc H’mông đang bị mai một là bao nhiêu?
Kết quả khảo sát 30 hộ dân cho thấy có 73,3% ý kiến (22 người) đánh giá văn hóa dân tộc H’mông đang bị mai một một phần; 16,7% (5 người) cho rằng vẫn giữ được như trước đây; và chỉ có 6,7% (2 người) nhận định văn hóa được giữ gìn và phát triển hơn trước đây.

4. Dân tộc H’mông tại xã Hoàng Liên thuộc nhóm nào và đang đối mặt với nguy cơ cụ thể nào về trang phục truyền thống?
Đồng bào H’mông tại xã Hoàng Liên thuộc nhóm H’mông Leng (H’mông Xanh). Nguy cơ nổi cộm là việc du nhập các loại trang phục ngoại lai giá rẻ ("hàng Tàu") vào các điểm du lịch như Cát Cát, Lao Chải khiến người dân giảm mặc trang phục truyền thống tự dệt nhuộm cầu kỳ, làm sai lệch nhận thức của du khách về trang phục nguyên bản của người H’mông Sa Pa.

5. Tỷ lệ du khách thể hiện nguyện vọng quay trở lại Sa Pa sau chuyến đi đạt mức bao nhiêu?
Trong tổng số 30 du khách được khảo sát, có 66,7% (20 người) khẳng định chắc chắn sẽ quay trở lại Sa Pa; 23,3% (7 người) cho biết có thể quay lại; và 10,0% (3 người) trả lời không biết hoặc không có ý định quay lại.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vàng A Khay đã phản ánh bức tranh thực địa toàn diện về điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội và hoạt động du lịch tại xã Hoàng Liên, thị xã Sa Pa. Thông qua các dữ liệu khảo sát sơ cấp, nghiên cứu chỉ rõ thực trạng mai một bản sắc văn hóa H’mông và sự thiếu hụt các sản phẩm du lịch nhân văn chất lượng cao dù tiềm năng cộng đồng rất lớn. Hệ thống giải pháp được đề xuất tập trung vào việc thành lập các câu lạc bộ văn hóa bản địa, phục hồi làng nghề truyền thống và nâng cao năng lực làm du lịch cho người dân, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế bền vững gắn liền với bảo tồn di sản tộc người.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của đề tài. Các khái niệm về du lịch cộng đồng. Quan điểm của Việt nam về du lịch cộng đồng.

Phân loại hình du lịch cộng đồng. Vai trò của du lịch cộng đồng đối với xã hội. Tổng quan về văn hóa dân tộc H’Mông. Tổng quan về dân tộc H’mông trên Thế Giới.

Tổng quan về dân tộc H’mông tại Việt Nam. Thực trạng nghiên cứu phát triển du lịch tại Sa Pa. Đánh giá hoạt động du lịch tại Sa Pa. Tổng quan Tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài.

ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Các phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra, khảo sát thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp tổng hợp, xử lý, biểu đạt số liệu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của xã Hoàng Liên, Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.

Thực trạng phát triển du lịch Sa Pa. Thực trạng du lịch Sa Pa. Mức độ thu hút khách của du lịch Sa Pa và hành vi của du khách. Mức độ thu hút du khách của tài nguyên du lịch Sa Pa.

Thực trạng bảo tồn văn hóa dân tộc H’mông tại xã Hoàng Liên. Thực trạng văn hóa dân tộc H’mông tại các thôn trong xã Hoàng Liên. Mức độ hiểu biết văn hóa dân tộc H'mông của người dân xã Hoàng Liên. Kiến thức của người dân địa phương về du lịch cộng đồng.

Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng gắn với giải pháp bảo tồn văn hóa dân tộc H'mông tại xã Hoàng Liên. Nhược điểm. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .43 TÀI LIỆU THAM KHẢO .45 PHỤC LỤC iv DANH TỪ VÀ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT Từ, thuật ngữ viết tắt Nghĩa DLCĐ Du lịch cộng đồng CLB Câu lạc bộ v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4. Cơ cấu phát triển ngành trồng trọt của xã Hoàng Liên năm 2021 – 2022.

Nguồn thông về điểm du lịch Sa Pa. Lý do du khách đến du lịch Sa Pa. Mức độ thu hút của tài nguyên du lịch và đặc trưng văn hóa Sa Pa đối với du khác. Mức độ thu hút du khách trở lại của Sa Pa.

Đánh giá mức độ hiểu biết của người dân về văn hóa dân tộc H'mông. Sự thoái hóa văn hóa dân tộc H'mông .37 vi DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4. Mô hình trồng cây địa lan của ông Vàng A Dụng xã Hoàng Liên. Tổng hợp ý kiến đánh giá một số thông tin thu hút khách du lịch.

Trang phục dân tộc H'mông Sa Pa. Cây nêu đang được dựng tại lễ hội. Lẽ hội Gầu Tầu tại xã Hoàng Liên. Kiến trúc nhà cửa của dân tộc H'mông Sa Pa.

Một số nghề thủ công truyền thống của người H'mông Sa Pa .9 Thu nhập bình quân đầu người của một số hộ gia đình tại xã Hoàng Liên.10 Tổng hợp ý kiếm đánh giá khách du lịch tiềm năng và vẫn đề phát triển du lịch tại xã Hoàng Liên. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một đất nước có nền văn hóa phong phú và đa dạng về mọi mặt, dân tộc Việt Nam và cộng đồng 54 dân tộc anh em có những phong tục tập quán tốt đẹp từ lâu đời, có nhiều lễ hội ý nghĩa. ý nghĩa của đời sống cộng đồng, niềm tin bền vững trong tín ngưỡng, sự bao dung trong tư tưởng và học thuyết tôn giáo, tính chặt chẽ và ẩn dụ trong giao tiếp ngôn ngữ, từ truyền thống đến hiện đại của văn học nghệ thuật. Sự khác biệt về cấu trúc địa hình, khí hậu và sự phân bố các dân tộc, thành phần dân cư đã tạo nên những vùng văn hóa mang nét đặc trưng riêng ở Việt Nam.

Cùng với 53 dân tộc anh em, đồng bào H’mông luôn là một bộ phận trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc và góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa các dân tộc Việt Nam. Dân tộc H’mông cư trú ở hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc trên một địa bàn khá rộng, dọc biên giới Việt - Trung, Việt - Lào từ Lạng Sơn đến Nghệ An, trong đó tập trung chủ yếu ở các tỉnh Đông và Tây Bắc nước ta như: : Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La. Do tập quán di cư nên những năm 1980, 1990 một số người H’mông đã di cư vào Tây Nguyên, sống rải rác ở Tây Nguyên. một số nơi ở Gia Lai, Kon Tum.

Người H'mông được chia thành 4 nhóm chính: H'mông Hoa (H'mông Lệnh), H'mông Đen (H'mông Du), H'mông Xanh (H'mông Ch'ông), H'mông Trắng (Hơ Mông Mông). Mặc dù có 4 nhóm H’mông khác nhau nhưng ngôn ngữ và văn hóa cơ bản giống nhau, sự khác biệt giữa các nhóm chủ yếu dựa trên trang phục của phụ nữ.Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, du lịch được xem như là một ngành kinh tế mũi nhọn trong nền kinh tế của đất nước, là ngành “công nghiệp không khói” góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển đồng thời nâng cao thu nhập quốc dân, cải thiện đời sống của người dân, trình độ dân trí ngày càng được nâng cao thì nhu cầu đi du lịch là một trong những nhu cầu đang ngày càng tăng trong cuộc sống của con người. Đặc biệt là du lịch văn hóa, bởi loại hình du lịch này là cơ hộ để con người chúng ta trở về cội nguồn dân tộc, tìm hiểu những nét văn hóa đặc sắc, những tinh hoa của dân tộc. Sapa là một danh lam thắng cảnh nằm ở phía Tây Bắc của Tổ quốc, là một thị trấn vùng cao của tỉnh Lào Cai.

Thị xã Sa Pa là điểm du lịch nổi tiếng của cả nước. 2 Nơi đây có nguồn tài nguyên vô giá là khí hậu mát mẻ, trong lành quanh năm, nhiệt độ trung bình từ 15-18°C. Gồm 7 dân tộc anh em đang sinh sống và làm việc (Mông, Dao, Tày, Giáy, Sa Phó, Kinh). Du lịch Sa Pa thuộc tỉnh Lào Cai đã được phát triển từ đầu thế kỷ 20.

Mặc dù du khách đến đây chủ yếu là tham quan các thắng cảnh tự nhiên, nhưng loại hình du lịch văn hóa vẫn còn hạn chế. Nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu với nền văn hóa phong phú, đa dạng, có nhiều nét hấp dẫn có thể khai thác phục vụ du lịch.000 người, trong đó người H’mông chiếm 52% dân số. Người H’mông ở Sa Pa có nhiều nét văn hóa đặc sắc cả về phong tục tập quán, văn hóa ăn mặc, văn hóa ẩm thực, tôn giáo, tín ngưỡng. Tuy nhiên, tiềm năng của nó vẫn chưa được khai thác hết để phát triển du lịch nhằm nâng cao đời sống cho người dân địa phương, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa của các dân tộc nơi đây.

Xã Hoàng Liên – thị xã Sa Pa là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc H’mông, với nhiều nét văn hóa truyền thống vật thể và phi vật thể độc đáo, chưa được khai thác phục vụ du lịch, trong thời đại 4.0 của đồng bào các dân tộc. Người H’mông cũng theo thời cuộc mà mất dần đi bản sắc văn hóa của dân tộc mình, xã hội thay đổi, quan niệm về trang phục truyền thống cũng thay đổi khiến người H’mông khác trước rất nhiều. Hiện nay, người dân nơi đây đang chuyển dần sang các hoạt động kinh doanh phục vụ du khách nên các nghề thủ công truyền thống đang mai một dần, sản xuất theo kiểu kinh doanh lấy lãi, chạy theo số lượng chứ không phải ít mặt hàng. truyền thống bị làm lại để làm quà lưu niệm, sự cẩu thả trong sản xuất đã làm sai lệch giá trị đích thực của truyền thống, làm méo mó hình ảnh văn hóa địa phương.

Là một người sinh ra và lớn lên tại đây, tôi mong muốn có thể quảng bá một phần nhỏ văn hóa của dân tộc mình đến mọi người xung quanh, cũng như gìn giữ và bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc. Du lịch cộng đồng đang trở thành mối quan tâm lớn của nhiều lĩnh vực, để góp phần vào việc phát triển du lịch của đất nước, khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch và phát triển du lịch cộng đồng tại xã Hoàng Liên. Việc chọn đề tài “Đánh giá thực trạng và giải pháp bảo tồn văn hóa dân tộc người H’mông gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại xã Hoàng Liên, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai” nhằm nghiên cứu và đánh giá hoạt động du lịch tại xã Hoàng Liên, trên cơ sở đó đề xuất 3 một số giải pháp phát triển du lịch, bảo tồn văn hóa của người dân tộc H’mông, góp phần tăng hiệu quả kinh tế, nâng cao đời sống cho người dân địa phương. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được thực trạng điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tại xã Hoàng Liên, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

- Đánh giá được thực trạng văn hóa của người H’mông tại địa phương. - Đánh giá tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại điểm nghiên cứu. - Đề xuất giải pháp phát triển du lịch cộng đồng tại xã Hoàng Liên, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn * Ý nghĩa trong trong học tập - Vận dụng và phát huy được kiến thức đã đựoc học tập và nghiên cứu.

- Nâng cao khả năng tiếp, tiếp cận vấn đề thực tế, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình thực hành đề tài. - Nâng cao nhận thức, kỹ năng và rút ra kinh nghiệm thực tế từ những gì được trải nghiệm để phục vụ cho công tác sau này. * Ý nghĩa trong thực tiễn - Tăng hiệu quả phát triển tiềm năng du lịch cộng đồng từ đó cải thiện kinh tế đời sống xã hội của người dân địa phương. - Đánh giá được hiện trạng văn hóa của dân tộc H’mông tại xã Hoàng Liên, từ đó đề ra những giải pháp phát triển du lịch phù hợp gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc H’mông.

4 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các khái niệm về du lịch cộng đồng Thuật ngữ “Du lịch cộng đồng” bắt nguồn từ loại hình du lịch làng nghề, xuất hiện từ những năm 1970, khi một số du khách muốn đến thăm các làng quê và tìm hiểu văn hóa kết hợp.