Giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám và phát triển du lịch Hà Nội

Luận án tiến sĩ phân tích giải trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở thủ đô hà nội hiện nay qua nghiên cứu trường hợp, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

• Tác giả: Đoàn Thị Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: Nguyễn Duy Bắc
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Văn hóa học
• Đề tài: Giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám và phát triển du lịch Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.2. Cơ sở lý luận
• 2. CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT VỀ VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VÀ CÁC GIÁ TRỊ CỦA DI SẢN VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM
• 2.1. Khái lược về di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám
• 2.2. Các loại hình di sản văn hóa tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám
• 2.3. Những giá trị của di sản văn hóa tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN DIỆN KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH HÀ NỘI HIỆN NAY
• 3.1. Các giá trị của di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám và sự hình thành sản phẩm du lịch
• 3.2. Thực trạng xây dựng và khai thác điểm đến du lịch tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám
• 3.3. Đóng góp của điểm đến du lịch Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với phát triển du lịch Thủ đô Hà Nội
• 3.4. Đánh giá chung
• 4. CHƯƠNG 4: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ VIỆC PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH HIỆN NAY
• 4.1. Vai trò của giá trị di sản văn hóa với sự phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội nói chung
• 4.2. Những vấn đề đặt ra: bất cập và mâu thuẫn
• 4.3. Bàn luận về sự phát huy các giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám với phát triển du lịch bền vững
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giá trị di sản văn hóa Văn Miếu Quốc Tử Giám

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một trong những biểu tượng văn hóa quan trọng nhất của Hà Nội. Di sản này không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, giáo dục của dân tộc Việt Nam. Với kiến trúc độc đáo và không gian thanh tịnh, Văn Miếu - Quốc Tử Giám thu hút hàng triệu lượt khách tham quan mỗi năm. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa này là rất cần thiết để phát triển du lịch bền vững tại Hà Nội.

1.1. Di sản văn hóa và vai trò của Văn Miếu Quốc Tử Giám

Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là nơi thờ Khổng Tử mà còn là biểu tượng của nền giáo dục Việt Nam. Di sản này thể hiện giá trị văn hóa sâu sắc, góp phần vào việc hình thành nhân cách và tri thức cho thế hệ trẻ.

1.2. Các giá trị nổi bật của di sản Văn Miếu Quốc Tử Giám

Di sản này bao gồm nhiều giá trị văn hóa, lịch sử và giáo dục. Những giá trị này không chỉ thu hút khách du lịch mà còn tạo ra cơ hội cho việc nghiên cứu và bảo tồn văn hóa Việt Nam.

II. Thách thức trong việc phát huy giá trị di sản Văn Miếu Quốc Tử Giám

Mặc dù Văn Miếu - Quốc Tử Giám có nhiều giá trị, nhưng việc phát huy giá trị di sản này cũng gặp không ít thách thức. Sự gia tăng lượng khách du lịch có thể dẫn đến tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến chất lượng bảo tồn. Ngoài ra, việc quản lý và phát triển du lịch bền vững cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tình trạng quá tải khách du lịch tại Văn Miếu Quốc Tử Giám

Sự gia tăng lượng khách tham quan đã dẫn đến tình trạng quá tải, gây áp lực lên cơ sở hạ tầng và môi trường xung quanh. Điều này đòi hỏi các biện pháp quản lý hiệu quả hơn để bảo vệ di sản.

2.2. Những mâu thuẫn trong phát triển du lịch và bảo tồn di sản

Việc phát triển du lịch có thể dẫn đến mâu thuẫn với các hoạt động bảo tồn di sản. Cần có sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa để đảm bảo sự bền vững.

III. Phương pháp phát huy giá trị di sản Văn Miếu Quốc Tử Giám trong du lịch

Để phát huy giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc kết hợp giữa giáo dục và du lịch sẽ giúp nâng cao nhận thức của du khách về giá trị văn hóa. Đồng thời, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật cũng cần được tổ chức thường xuyên để thu hút khách tham quan.

3.1. Kết hợp giáo dục và du lịch tại Văn Miếu Quốc Tử Giám

Các chương trình giáo dục về văn hóa và lịch sử tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị di sản. Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm mà còn góp phần bảo tồn văn hóa.

3.2. Tổ chức các hoạt động văn hóa nghệ thuật tại di sản

Việc tổ chức các sự kiện văn hóa, nghệ thuật sẽ tạo ra không gian sống động cho du khách. Điều này không chỉ thu hút khách tham quan mà còn giúp bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ việc phát huy giá trị di sản Văn Miếu Quốc Tử Giám

Việc phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho du lịch Hà Nội. Sự gia tăng lượng khách tham quan không chỉ tạo ra doanh thu mà còn nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa. Các mô hình du lịch bền vững cũng đang được áp dụng để bảo vệ di sản.

4.1. Doanh thu từ du lịch tại Văn Miếu Quốc Tử Giám

Doanh thu từ du lịch tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã tăng đáng kể trong những năm qua. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển du lịch văn hóa tại Hà Nội là rất lớn.

4.2. Nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa trong cộng đồng

Việc phát huy giá trị di sản đã giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của văn hóa. Điều này không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn tạo ra sự gắn kết trong xã hội.

V. Kết luận và tương lai của di sản Văn Miếu Quốc Tử Giám trong phát triển du lịch

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một di sản văn hóa quý giá, có vai trò quan trọng trong phát triển du lịch Hà Nội. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản này cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Tương lai của di sản phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư từ các cơ quan chức năng cũng như cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản văn hóa

Bảo tồn di sản văn hóa không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là của toàn xã hội. Việc này sẽ giúp duy trì bản sắc văn hóa dân tộc và phát triển du lịch bền vững.

5.2. Định hướng phát triển du lịch bền vững tại Văn Miếu Quốc Tử Giám

Cần có các chiến lược phát triển du lịch bền vững tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Điều này bao gồm việc nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Văn hóa học (mã số: 62 31 06 40) với đề tài "Giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay (Qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu - Quốc Tử Giám)" được nghiên cứu sinh Đoàn Thị Thanh Thuý thực hiện tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh năm 2018, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Duy Bắc và PGS.TS. Nguyễn Văn Lưu.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Thủ đô Hà Nội sở hữu hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú qua nghìn năm lịch sử. Trong các điểm đến văn hóa, di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một không gian thu hút lượng lớn du khách trong nước, quốc tế cũng như học sinh, sinh viên đến tìm hiểu truyền thống giáo dục khoa cử và thực hành các hoạt động văn hóa, tâm linh. Vấn đề duy trì, khai thác hợp lý các giá trị di sản văn hóa để chuyển hóa thành nguồn lực cho sự phát triển du lịch bền vững tại Hà Nội đang đặt ra yêu cầu nghiên cứu cấp thiết. Mặc dù các hoạt động khai thác du lịch tại di tích diễn ra sôi động, việc nghiên cứu thực tiễn và phát triển cơ sở lý luận chuyên sâu về mối quan hệ giữa giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch tại Hà Nội nói chung và Văn Miếu - Quốc Tử Giám nói riêng vẫn còn những khoảng trống khoa học cần được giải quyết để cung cấp luận cứ cho việc hoạch định chính sách.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục đích nghiên cứu: Làm rõ giá trị di sản văn hóa và việc phát huy giá trị di sản văn hóa của Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với sự phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội; bàn luận về những vấn đề đặt ra nhằm phát huy các giá trị di sản trong bối cảnh phát triển du lịch trước mắt và lâu dài.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
   • Nhiệm vụ 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và xác lập cơ sở lý luận của luận án.
   • Nhiệm vụ 2: Khái quát về Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các giá trị di sản văn hóa hiện hữu tại di tích.
   • Nhiệm vụ 3: Nhận diện thực trạng khai thác giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám gắn với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội.
   • Nhiệm vụ 4: Phân tích những vấn đề đặt ra đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám gắn với phát triển du lịch (các bất cập và mâu thuẫn) trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án xác lập ba câu hỏi nghiên cứu trọng tâm:

1. Những giá trị nổi bật của di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám là gì?
2. Việc khai thác và phát huy giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với sự phát triển du lịch tại chính di tích và Thủ đô Hà Nội diễn ra như thế nào?
3. Những vấn đề bất cập, mâu thuẫn nào đang đặt ra từ thực tiễn phát huy giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám gắn với phát triển du lịch hiện nay?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Vai trò của giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay.
• Phạm vi thời gian: Tập trung khảo sát thực trạng giai đoạn 2012 – 2017; các đợt khảo sát điền dã trực tiếp được tiến hành vào tháng 12/2014 và tháng 12/2015.
• Phạm vi không gian: Không gian di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám tại Hà Nội; đồng thời mở rộng liên hệ trên địa bàn thành phố Hà Nội và các hoạt động du lịch kết nối trên phạm vi cả nước.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào mối quan hệ giữa giá trị di sản văn hóa và phát triển du lịch từ góc độ Văn hóa học.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả luận án phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo bốn nhóm chủ đề chính:

1. Các công trình nghiên cứu quốc tế về giá trị di sản văn hóa và phát triển du lịch

• Antonio Paolo Russo (2002) với công trình "The "Vicious circle" of tourism development in heritage cities" đưa ra mô hình vòng khép kín phân tích động thái không gian dẫn đến sự suy giảm của di sản văn hóa tại các thành phố di sản (điển hình như Venice) và gợi ý các chính sách ngăn chặn.
• Dallen J. Timothy và Gyan P. Nyaupane (2009) trong "Cultural Heritage and Tourism in the Developing World: A regional perspective" phân tích những thách thức trong việc bảo tồn và phát huy di sản tại các quốc gia đang phát triển thuộc nhiều khu vực địa lý khác nhau.
• Gaetano M. Golinelli (2015) trong "Cultural Heritage and Value Creation: Towards New Pathways" sử dụng tư duy hệ thống và cách tiếp cận đa ngành để phân tích mối quan hệ giữa di sản văn hóa và việc tạo ra giá trị kinh tế - xã hội.
• Andrew Wheatcroft (1998) với "Managing Quality Cultural Tourism" nghiên cứu quản lý chất lượng du lịch văn hóa, phương pháp tiếp thị đáp ứng nhu cầu du khách dựa trên bảo tồn và giáo dục.
• Arthur Pedersen (2002) trong tài liệu "Quản lý du lịch tại các di sản thế giới" hướng dẫn các nguyên tắc phát triển du lịch bền vững gắn với sức chứa và bảo vệ môi trường di sản.
• Lucas Lixinski (2013) trong "Intangible Cultural Heritage in International Law" khảo cứu các khía cạnh pháp lý quốc tế về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể.
• Anna Leask (2010) với "Progress in visitor attraction research: Towards more effective management" đưa ra mô hình xác định yếu tố thu hút, chỉ tiêu đánh giá và công cụ phát huy điểm đến di sản.
• Huibin và cộng sự (2013) với mô hình 4DGPM (bao gồm 4 mục tiêu: nguồn lực, các bên liên quan, thị trường, lợi ích) nhằm giải quyết áp lực môi trường - xã hội trong phát triển du lịch di sản tại châu Á.

2. Các công trình của các tác giả trong nước về di sản văn hóa và du lịch

• Hoàng Vinh (1996) với "Một số vấn đề về bảo tồn và phát triển di sản văn hóa dân tộc" phân tích các chức năng của di sản văn hóa và bài học kinh nghiệm từ Nhật Bản.
• Hồ Sỹ Quý (2006) trong "Về giá trị và giá trị châu Á" và Ngô Đức Thịnh (2004, 2010) với các công trình về hệ giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam và bảo tồn văn hóa phi vật thể.
• Trần Đức Thanh (2001), Hoàng Văn Thành (2007), Nguyễn Mạnh Hùng (2007) phân tích mối tương tác hai chiều giữa văn hóa và hoạt động du lịch.
• Lê Hồng Lý (2005), Nguyễn Thị Chiến (2004), Trịnh Ngọc Chung (2004), Đỗ Thanh Hoa (2011), Từ Thị Loan (2010), Phạm Trung Lương (2010), Nguyễn Thị Thu Hà (2012 - trường hợp Hội An), Nguyễn Thị Thống Nhất (2012) nghiên cứu việc khai thác di sản thành nguồn lực và sản phẩm du lịch.

3. Các công trình về giá trị di sản văn hóa và du lịch tại Thủ đô Hà Nội

• Báo cáo Chương trình khoa học cấp nhà nước KX.09 (2010), Nguyễn Vinh Phúc (2010), Trần Văn Bính (2002), Nguyễn Chí Bền (2010), Võ Quang Trọng (2010), Nguyễn Viết Chức (2010) hệ thống hóa các nguồn lực, giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể và lịch sử của Thăng Long - Hà Nội.
• Nguyễn Văn Đức (2011) nghiên cứu tổ chức hoạt động du lịch bền vững tại ba di tích Hà Nội (Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Đền Ngọc Sơn, Cổ Loa) ở bốn nhóm dịch vụ: trưng bày hiện vật, hướng dẫn tham quan, biểu diễn nghệ thuật và bán hàng lưu niệm.

4. Các nghiên cứu chuyên sâu về di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám

• Đỗ Văn Ninh (1993, 2000, 2008), Ngô Đức Thọ (2002), Hoàng Văn Lâu - Phạm Văn Thắm - Phạm Thị Thoa (2007), Phan Văn Các (2003, 2011), Lê Thị Thu Hương (2010), Dương Thị Thu Hà (2011) khảo cứu sâu về không gian kiến trúc, hệ thống 82 bia Tiến sĩ, giá trị văn bia, thư pháp và điêu khắc.
• Tạ Ngọc Liễn (2003), Phan Văn Các và Trần Ngọc Vương (2011), Đường Ngọc Hà (2010), Nguyễn Quốc Hùng (2009, 2010), Đỗ Văn Trụ (2010), Đặng Kim Ngọc (2010), Nguyễn Thị Tuyết Mai và Hoàng Thị Tuyết Hương (2010), Nguyễn Vinh Phúc (2000), Phạm Thị Xuân (2010), Nguyễn Thị Nhung (2010), Nguyễn Minh Tường (2010) tập trung vào công tác bảo tồn, tôn tạo, quản lý cảnh quan môi trường và hoạt động thuyết minh, phát huy giá trị di tích.

Khoảng trống nghiên cứu luận án giải quyết

Mặc dù số lượng công trình nghiên cứu về di sản văn hóa và Văn Miếu - Quốc Tử Giám rất phong phú, chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện và chuyên sâu dưới góc độ Văn hóa học về mối quan hệ giữa giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch tại Hà Nội qua trường hợp điển cứu Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Luận án giải quyết khoảng trống này thông qua việc khảo sát dữ liệu thực tiễn giai đoạn 2012 – 2017, phân tích các mâu thuẫn nảy sinh và đề xuất mô hình quản lý phát huy giá trị di sản gắn với du lịch bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận và các khung lý thuyết

1. Phương pháp luận Mác-xít: Sử dụng Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử để phân tích mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và tinh thần, giữa kinh tế và văn hóa trong đời sống thực tiễn.
2. Quan điểm đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam: Vận dụng Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII (1998) và Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI về văn hóa: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực, là nguồn lực nội sinh của phát triển kinh tế - xã hội; di sản văn hóa là tài sản vô giá, cốt lõi của bản sắc dân tộc và là cơ sở để sáng tạo các giá trị mới.
3. Quan niệm về giá trị và giá trị di sản văn hóa:
   • Tiếp thu định nghĩa của Trần Ngọc Thêm (2016): "Giá trị là tính chất của khách thể, được chủ thể đánh giá là tích cực xét trong so sánh với các khách thể cùng loại trong một bối cảnh không gian và thời gian cụ thể", bao gồm 4 tiêu chí nhận diện. Đồng thời tham chiếu các quan niệm của Immanuel Kant, Tsunesaburo Makiguchi, Clyde Kluckhohn, James Peoples và Garrick Bailey.
   • Vận dụng định nghĩa từ Luật Di sản văn hóa Việt Nam (2001, sửa đổi 2009) về di sản văn hóa vật thể và phi vật thể với tư cách là các sản phẩm có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.
4. Lý thuyết phát triển bền vững và phát triển du lịch bền vững:
   • Kế thừa định nghĩa của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (WCED - 1987), Hội nghị Thượng đỉnh Johannesburg (2002), Chương trình Nghị sự 21.
   • Tiếp cận khái niệm du lịch bền vững của Hội đồng Du lịch và Lữ hành Quốc tế (WTTC - 1996), Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) và Điều 4 Luật Du lịch Việt Nam.
5. Lý thuyết "Điểm sáng" (Positive Deviance - PD) kết hợp nghiên cứu trường hợp (Case study):
   • Vận dụng lý thuyết của Giáo sư Marian Zeitlin (Đại học Tufts) nhằm phân tích các thực hành tích cực nội tại của Văn Miếu - Quốc Tử Giám như một trường hợp điển hình thành công trong việc biến giá trị di sản thành nguồn lực phát triển du lịch, từ đó rút ra bài học nhân rộng cho các điểm đến văn hóa khác của Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể

• Phương pháp tiếp cận liên ngành Văn hóa học: Kết hợp tri thức giữa văn hóa học, sử học, xã hội học, kinh tế du lịch và khoa học quản lý.
• Phương pháp điền dã: Tiến hành quan sát tham dự trực tiếp tại di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong hai đợt (tháng 12/2014 và tháng 12/2015).
• Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu: Tổng hợp và xử lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật quốc tế, quốc gia, địa phương và các tài liệu chuyên khảo.
• Phương pháp Xã hội học:
  • Phỏng vấn sâu: Thực hiện 08 cuộc phỏng vấn sâu với các nhà quản lý di sản, cán bộ quản lý văn hóa, chuyên gia nghiên cứu, hướng dẫn viên du lịch và du khách.
  • Điều tra bảng hỏi: Thực hiện khảo sát 300 phiếu đối với các nhóm khách thể (học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang, nhà chuyên môn, du khách trong và ngoài nước).
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Xử lý số liệu thứ cấp, số liệu thống kê du lịch giai đoạn 2012 – 2017 và dữ liệu sơ cấp từ điều tra thực tế để khái quát hóa luận điểm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học theo 4 nhóm nội dung lớn: nghiên cứu quốc tế, nghiên cứu trong nước, nghiên cứu về Hà Nội và nghiên cứu riêng về Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Về mặt lý thuyết, chương làm rõ các khái niệm công cụ: giá trị, giá trị di sản văn hóa, bảo tồn, phát huy và khai thác giá trị di sản. Tác giả luận giải việc phát huy giá trị di sản thông qua du lịch không chỉ nhằm bảo tồn bản sắc mà còn có khả năng làm gia tăng các giá trị kinh tế và xã hội mới. Khung lý thuyết của luận án được định hình từ sự tích hợp giữa Chủ nghĩa duy vật biện chứng, quan điểm văn hóa của Đảng, lý thuyết phát triển du lịch bền vững và lý thuyết "điểm sáng" kết hợp nghiên cứu trường hợp.

Chương 2. KHÁI QUÁT VỀ VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VÀ CÁC GIÁ TRỊ CỦA DI SẢN VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM

Chương 2 trình bày lịch sử hình thành và phát triển của Văn Miếu - Quốc Tử Giám qua các triều đại Lý, Trần, Hậu Lê đến thời Nguyễn và giai đoạn hiện đại. Tác giả nhận diện và phân loại hai hệ thống di sản tại di tích:

1. Di sản văn hóa vật thể: Toàn bộ không gian kiến trúc cảnh quan phân bố theo trục đối xứng Bắc - Nam (Hồ Văn, Văn Miếu Môn, Đại Trung Môn, Khuê Văn Các, Giếng Thiên Quang, Đại Thành Môn, Khu Điện Đại Thành, Khu Thái Học/Đền Khải Thánh), hệ thống 82 bia Tiến sĩ triều Lê - Mạc (được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu thế giới), hệ thống tượng thờ (Khổng Tử, Tứ Phối, Chu Văn An, vua Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Lê Thánh Tông), hoành phi, câu đối, đại tự, hiện vật cổ gốm sứ, đồ tế khí.
2. Di sản văn hóa phi vật thể: Các nghi lễ tế tự Nho học, truyền thống tôn sư trọng đạo, hiếu học, tinh thần khuyến học, khuyến tài, nghệ thuật thư pháp, diễn xướng dân gian và các hoạt động văn hóa học đường truyền thống.

Chương này phân tích sâu các tầng giá trị của di tích: giá trị lịch sử, giá trị văn hóa - giáo dục, giá trị kiến trúc - nghệ thuật điêu khắc, và giá trị khoa học - tư liệu.

Chương 3. NHẬN DIỆN KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH HÀ NỘI HIỆN NAY

Chương 3 phân tích thực trạng chuyển hóa các giá trị di sản thành sản phẩm du lịch cụ thể và đánh giá đóng góp của điểm đến này đối với ngành du lịch Hà Nội giai đoạn 2012 – 2017.

Phân loại sản phẩm du lịch tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Tác giả phân tích việc khai thác di sản thành 5 nhóm sản phẩm du lịch đặc thù:

1. Sản phẩm du lịch khám phá, thưởng ngoạn các giá trị văn hóa và kiến trúc cảnh quan.
2. Sản phẩm du lịch tham quan khảo sát, nghiên cứu khoa học (tìm hiểu văn bia, Nho học, lịch sử giáo dục).
3. Sản phẩm du lịch tham dự các hoạt động văn hóa - xã hội, vui chơi giải trí (hội chữ xuân, triển lãm chuyên đề, bình thơ, cờ người).
4. Sản phẩm du lịch thực hành nghi lễ tâm linh (dâng hương tưởng niệm danh nhân, cầu may trước kỳ thi cử).
5. Sản phẩm du lịch tổng hợp đáp ứng đồng thời nhiều nhu cầu trải nghiệm văn hóa của du khách.

Đóng góp về lượng khách và doanh thu du lịch

Luận án dẫn chứng số liệu về quy mô di tích tại Hà Nội và các chỉ số hoạt động du lịch tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám:

Tiêu chí thống kê	Dữ liệu ghi nhận trong luận án
Tổng số di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn Hà Nội	5.175 di tích
Số di tích đã được xếp hạng tại Hà Nội	2.311 di tích
Phân hạng di tích tại Hà Nội	- Di tích quốc gia đặc biệt: 09 di tích - Di tích cấp quốc gia: 1.184 di tích (chiếm 51,23%) - Di tích cấp tỉnh/thành phố: 1.118 di tích (chiếm 48,38%)
Danh mục thống kê du lịch Văn Miếu - Quốc Tử Giám (2012 – 2017)	- Lượng khách nhóm khám phá, thưởng ngoạn văn hóa (Bảng 3.1) - Lượng khách nhóm khảo sát, nghiên cứu khoa học (Bảng 3.2) - Lượng khách nhóm tham dự hoạt động văn hóa - xã hội (Bảng 3.3) - Lượng khách nhóm thực hành nghi lễ tâm linh (Bảng 3.4) - Lượng khách nhóm du lịch tổng hợp (Bảng 3.5) - Tổng lượng khách nội địa và quốc tế (Biểu đồ 3.6, 3.7, 3.8, 3.9) - Doanh thu du lịch giai đoạn 2012 – 2017 (Bảng 3.6)
Bộ máy tổ chức quản lý	Phân tích cơ cấu Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hình 3.1)

Chương 3 khẳng định Văn Miếu - Quốc Tử Giám là hạt nhân thu hút khách quốc tế và nội địa, đóng vai trò trụ cột trong chuỗi liên kết các điểm du lịch di sản của Thủ đô.

Chương 4. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ VIỆC PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH HIỆN NAY

Chương 4 khái quát vai trò của di sản đối với du lịch Thủ đô và chỉ ra các mâu thuẫn, bất cập từ thực tiễn:

1. Mâu thuẫn và bất cập:
   • Mâu thuẫn giữa yêu cầu bảo tồn nguyên vẹn tính chân xác của di tích và áp lực khai thác kinh tế, quá tải sức chứa vào các dịp cao điểm thi cử, lễ Tết.
   • Nguy cơ xuống cấp di sản vật thể (xâm thực môi trường lên 82 bia đá, hao mòn vật liệu kiến trúc cổ).
   • Biến tướng trong thực hành nghi lễ (hiện tượng xoa đầu rùa đá, chen lấn cầu may tiêu cực trong mùa thi cử).
   • Chất lượng dịch vụ, thuyết minh và liên kết chuỗi giá trị du lịch giữa cơ quan quản lý di tích với doanh nghiệp lữ hành còn thiếu đồng bộ; không gian Hồ Văn và Vườn Giám chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.
2. Bàn luận và giải pháp phát triển du lịch bền vững:
   • Xác lập giải pháp kiểm soát sức chứa du lịch và quy hoạch không gian bảo tồn.
   • Đổi mới công tác giáo dục di sản, nâng cao nhận thức cộng đồng và du khách.
   • Đề xuất mô hình tổ chức quản lý mới (Hình 4.2 trang 152) nhằm tối ưu hóa sự phối hợp đa ngành giữa cơ quan quản lý nhà nước, ban quản lý di tích, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng dân cư theo định hướng phát triển bền vững.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về mối quan hệ biện chứng giữa bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch bền vững dưới lăng kính Văn hóa học.
• Vận dụng sáng tạo lý thuyết "Điểm sáng" (Positive Deviance) kết hợp nghiên cứu trường hợp để chứng minh di sản văn hóa không chỉ là đối tượng tiêu dùng thụ động mà còn là nguồn lực nội sinh trực tiếp tạo sinh các giá trị gia tăng kinh tế, xã hội mới trong quá trình phát triển du lịch.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Phác thảo bức tranh toàn diện và cung cấp hệ thống số liệu khảo sát định lượng (300 bảng hỏi) và định tính (08 phỏng vấn sâu) về thực trạng khai thác du lịch tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong giai đoạn 2012 – 2017.
• Chỉ rõ những điểm nghẽn, bất cập và xung đột giữa mục tiêu kinh tế du lịch và nhiệm vụ bảo vệ không gian linh thiêng của di tích Nho học.
• Đề xuất mô hình tổ chức quản lý di sản gắn với phát triển du lịch bền vững (Hình 4.2), cung cấp luận cứ khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý văn hóa và du lịch thành phố Hà Nội hoàn thiện phương thức khai thác di sản.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát dữ liệu thực chứng và chuỗi số liệu thống kê du lịch giới hạn trong mốc thời gian 2012 – 2017; địa bàn nghiên cứu thực địa trọng tâm là di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám tại nội thành Hà Nội nên một số phân tích chưa thể bao quát toàn bộ hệ thống di tích Nho học trên phạm vi cả nước.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng theo dõi, cập nhật chuỗi số liệu biến động của lượng khách và doanh thu du lịch ở các giai đoạn tiếp theo.
  • Nghiên cứu so sánh việc ứng dụng mô hình quản lý du lịch di sản bền vững tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám với các di tích Nho học và di tích Văn Miếu khác trên toàn quốc (như Văn Miếu Mao Điền, Văn Miếu Huế, Văn Miếu Trấn Biên).

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Là tài liệu chuyên khảo tham khảo hữu ích cho các chuyên ngành Văn hóa học, Quản lý văn hóa, Du lịch học và Lịch sử văn hóa Việt Nam. Điểm đáng tham khảo nổi bật là phương pháp vận dụng lý thuyết "Điểm sáng" và khung nhận diện 5 nhóm sản phẩm du lịch di sản.
• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và ban quản lý di tích: Cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn cho Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Sở Du lịch Hà Nội, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong việc xây dựng quy chế quản lý điểm đến, phân luồng du khách và bảo tồn 82 bia Tiến sĩ.
• Đối với doanh nghiệp kinh doanh lữ hành: Gợi mở định hướng xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm văn hóa, tour du lịch học đường và hoạt động giáo dục truyền thống có chiều sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án thuộc chuyên ngành nào và sử dụng phương pháp luận cốt lõi gì?

Luận án thuộc chuyên ngành Văn hóa học (mã số 62 31 06 40). Phương pháp luận cốt lõi là Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ giữa kinh tế và văn hóa, kết hợp quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa là nguồn lực nội sinh của phát triển.

2. Dữ liệu thực chứng của luận án được thu thập bằng các công cụ nào và trong khoảng thời gian nào?

Dữ liệu được thu thập qua phương pháp điền dã (tháng 12/2014 và tháng 12/2015), 08 cuộc phỏng vấn sâu các nhóm chuyên gia/nhà quản lý/du khách, 300 phiếu khảo sát bảng hỏi xã hội học, cùng hệ thống dữ liệu thứ cấp và số liệu thống kê du lịch giai đoạn 2012 – 2017.

3. Di sản văn hóa tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám được luận án chia thành những nhóm sản phẩm du lịch nào?

Luận án nhận diện 5 nhóm sản phẩm du lịch: (1) Khám phá, thưởng ngoạn giá trị văn hóa - kiến trúc; (2) Tham quan khảo sát, nghiên cứu khoa học; (3) Tham dự hoạt động văn hóa - xã hội, vui chơi giải trí; (4) Thực hành nghi lễ tâm linh; (5) Du lịch tổng hợp đáp ứng đa nhu cầu.

4. Lý thuyết "Điểm sáng" (Positive Deviance) được luận án vận dụng như thế nào?

Lý thuyết của Giáo sư Marian Zeitlin được tác giả kết hợp với phương pháp nghiên cứu trường hợp để phân tích các giải pháp và kinh nghiệm nội tại thành công của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong việc tự khai thác giá trị di sản phục vụ phát triển du lịch, làm cơ sở gợi ý chính sách nhân rộng cho các không gian di sản khác tại Hà Nội.

5. Những vấn đề mâu thuẫn lớn nhất trong khai thác du lịch tại di tích được luận án chỉ ra là gì?

Mâu thuẫn chủ yếu nằm giữa yêu cầu bảo tồn tính nguyên gốc, chống xuống cấp vật lý của di sản (đặc biệt là 82 bia Tiến sĩ) với áp lực quá tải sức chứa mùa cao điểm; cùng với các hành vi ứng xử tâm linh thiếu chuẩn mực và sự thiếu liên kết đồng bộ giữa cơ quan quản lý di tích với các đơn vị lữ hành.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đoàn Thị Thanh Thuý là một công trình nghiên cứu chuyên sâu thuộc chuyên ngành Văn hóa học, làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa bảo tồn giá trị di sản văn hóa và phát triển du lịch bền vững thông qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Bằng việc kết hợp phương pháp liên ngành, điền dã thực địa và khảo sát xã hội học định lượng giai đoạn 2012 – 2017, tác giả đã hệ thống hóa các tầng giá trị di sản, phân loại 5 nhóm sản phẩm du lịch và chỉ ra những bất cập, mâu thuẫn nảy sinh trong thực tiễn khai thác. Luận án đóng góp cả về mặt lý luận thông qua việc vận dụng lý thuyết "Điểm sáng" và đóng góp thực tiễn khi đề xuất mô hình tổ chức quản lý mới, cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho công tác quản lý di sản và hoạch định chính sách du lịch văn hóa tại Thủ đô Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Những công trình nghiên cứu về giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch Xung quanh chủ đề này có rất nhiều vấn đề đặt ra như: Giá trị di sản văn hóa, vai trò của giá trị di sản văn hóa với phát triển kinh tế - xã hội nói chung và phát triển du lịch nói riêng. Phương thức phát triển du lịch trên cơ sở các giá trị di sản văn hóa, vai trò của các chủ thể của các di sản văn hóa, chiến lược phát triển du lịch gắn với di sản văn hóa của quốc gia.

Đây là những vấn đề rất rộng và phức tạp. Để phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài luận án, NCS chỉ khái quát một số công trình liên quan hoặc gần với nội dung đề tài như một sự điểm xuyết. Các công trình của tác giả nước ngoài Di sản văn hóa như là một nguồn lực của sự phát triển: Trong bài viết "The "Vicious circle" of tourism development in heritage cities" (Vòng luẩn quẩn" của phát triển du lịch tại các thành phố di sản) của tác giả Antonio Paplo Rusco [163] giới thiệu một công cụ phân tích, vòng khép kín phát triển du lịch, quy định cụ thể các mô hình tiến hóa của một quá trình. Bài viết mô tả các động thái không gian dẫn đến khả năng suy giảm của một số di sản văn hóa với du lịch, đưa ra các chính sách thích hợp để ngăn chặn sự suy giảm ấy.

Trường hợp của Venice minh họa vòng tròn khép kín hoạt động trong thực tế và gợi ý mô hình chính sách. Vì vậy, nó là cần thiết để mở rộng phân tích theo hai hướng: nghiên cứu các tính chất lâu dài của một trạng thái cân bằng trong khu vực và các quá trình thay thế chất lượng trong trung tâm thành phố. Phát triển đó đòi hỏi phải xây dựng mô hình chính xác và có thể sử dụng chương trình của vòng tròn khép kín như một khái niệm cơ sở. 8 Việc đó sẽ đạt được cải thiện đáng kể từ các thông tin thiết lập sẵn nhằm hoạch định chính sách và quy hoạch thành phố của các thành phố có sở hữu nhiều di sản [163, tr.

Di sản văn hóa là một trong những tài sản vô giá của mỗi quốc gia, sự đóng góp của di sản với du lịch và xã hội đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập tới. Song, có rất nhiều vấn đề thách thức đặt ra đối với việc phát huy giá trị của di sản. Công trình nghiên cứu: "Cultural Heritage and Tourism in the Developing World: A regional perspective" (Di sản văn hóa và du lịch tại các nước đang phát triển từ góc nhìn khu vực) của hai tác giả Dallen J. Nyaupan [165], về những vấn đề thách thức của thực tiễn liên quan đến di sản văn hóa và du lịch toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia kém phát triển; Tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa với phát triển du lịch tại các điểm tham quan di sản; Thách thức mà các nước đang phát triển phải đối mặt trong công tác phát huy di sản và cho rằng các quốc gia đó thiếu một nghiên cứu tổng thể về chủ đề quan trọng này.

Tài liệu này còn đưa ra khái niệm, sự tranh luận và mô hình phát triển của lĩnh vực du lịch di sản. Bên cạnh đó, khảo sát các nguồn di sản và các sản phẩm du lịch; bảo vệ di tích di sản, đặc điểm và truyền thống; tính chính trị của di sản; tác động của du lịch di sản. Nghiên cứu các vấn đề du lịch di sản ở các khu vực cụ thể, gồm quần đảo Thái Bình Dương, Nam Á, vùng Caribbean, Trung Quốc và Đông Bắc Á, Đông Nam Á, châu Phi cận Sahara, Trung và Đông Âu, Trung Đông và Bắc Phi, và Mỹ La tinh. Qua đó, khẳng định mỗi khu vực có tính lịch sử độc đáo, văn hóa truyền thống, chính trị - xã hội, giá trị di sản và cách giải quyết những vấn đề này một cách riêng biệt.

Một quan niệm về di sản văn hóa và giá trị của di sản của Gaetano M. Golinelli "Cultural Heritage and Value Creation: Towards New Pathways" (Di sản văn hóa và việc tạo ra giá trị: hướng tới những con đường mới) [166]. Bằng tư duy hệ thống, khám phá những quan điểm mới, trong đó văn hóa và du lịch được tích hợp hài hòa, và di sản văn hóa được hiểu cả hai như là một 9 phần thiết yếu của bối cảnh XH và KT, là một biểu hiện bản sắc của cộng đồng. Với cách tiếp cận đa ngành, chặt chẽ về phương pháp, với sự đóng góp của UNESCO, cuốn sách có thể coi là một tài liệu tham khảo cho việc sử dụng di sản văn hóa, làm sáng tỏ mối quan hệ phức tạp của văn hóa và du lịch mà từ lâu các học giả cho phép sự phát triển con đường mới tạo giá trị.

Công trình khoa học về: "Managing Quality Cultural Tourism" (Quản lý chất lượng du lịch văn hóa) của Andrew Wheatcroft [161]. Tác giả bàn về phát huy chất lượng du lịch văn hóa tức là một cách nhìn thẩm định bên cạnh tìm hiểu phải làm thế nào để phát huy giá trị du lịch văn hóa nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của du khách. Để phát huy giá trị di sản quan trọng, cần sử dụng một phương pháp tiếp thị để xác định nhu cầu của các vấn đề liên quan. Nghiên cứu này đặc biệt hướng tới giúp các chuyên gia của ngành giải trí, du lịch và văn hóa, cung cấp kiến thức về du lịch văn hóa và tập trung vào một số vấn đề quan trọng liên quan đến giá trị di sản - giáo dục, giải trí và bảo tồn, nghiên cứu cách thích nghi đáp ứng nhu cầu của du khách, các diễn giả và địa điểm văn hóa.

Nghiên cứu chỉ ra rằng du lịch văn hóa chất lượng là một công cụ không thể thiếu cho tất cả mọi thứ tham gia vào du lịch di sản. Những vấn đề đặt ra với công trình nghiên cứu về "Quản lý du lịch tại các di sản thế giới" của Arthur Pederson [78] nhằm phát triển du lịch bền vững các di sản văn hóa, đã hướng dẫn phát huy di sản theo các nguyên tắc tạo ra và duy trì việc làm, thu nhập và phát triển của địa phương; bảo đảm tất cả các hoạt động được phép tại khu di sản phù hợp với bối cảnh tự nhiên và lịch sử của khu vực; tạo cơ hội cho công tác nghiên cứu có lợi cho xã hội. Giáo dục du khách và cộng đồng địa phương nhằm nâng cao lòng tôn trọng giá trị của khu di sản và khuyến khích quan tâm đến môi trường văn hóa; tạo dựng hạ tầng cơ sở đảm bảo an toàn cho du khách, bảo vệ môi trường tự nhiên của khu di sản. Tác giả đã nhấn mạnh trong quá trình khai thác các di sản phải quan tâm đến sức chứa, giới hạn lượng người ở khu vực di sản nhằm hạn chế những tác động xấu đến di sản.

Đây cũng chính là một yếu tố để đánh giá tính bền vững của du lịch, xác định sức chứa của 10 điểm du lịch để xem xét khả năng tiếp nhận được bao nhiêu du khách của điểm du lịch đó. Tuy nhiên, việc xác định sức chứa của mỗi điểm du lịch không phải dễ dàng vì còn phải dựa vào nhiều yếu tố khác nhau. Đề cập đến vấn đề pháp lý xung quanh: "Intangible Cultural Heritage in International Law" (Di sản văn hóa phi vật thể trong luật quốc tế) của Lucas Lixinski [169] đã phân tích toàn diện các vấn đề pháp lý xung quanh bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (còn được gọi là biểu thức văn hóa truyền thống hay văn hóa dân gian), khám phá phản ứng thể chế và nội dung pháp luật, phân tích việc bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể với ba cấp độ khác nhau: cấp độ quốc tế, khu vực và quốc gia. Mỗi di sản được xem như là một điểm thu hút hấp dẫn du khách đến tham quan, điểm thu hút là lý do chính để mọi người đi du lịch đến điểm đến.

Việc xác định các thách thức mà các điểm đến phải đối mặt và nhận ra sự tác động của các yếu tố này đến hoạt động phát huy hiệu quả điểm thu hút khách là vấn đề chính được đặt ra. Anna Leask với công trình: "Progrees in visitor attro attraction research: Towards more more effective management" (Nghiên cứu phát huy hiệu quả thu hút khách du lịch: Mục đích định hướng của quản lý du lịch) [162]. Để phát huy hiệu quả điểm thu hút khách cần thực hiện theo mô hình: xác định yếu tố, biện pháp hiệu quả và công cụ để phát huy di sản. Các yếu tố được xác định thể hiện khía cạnh phát huy các giá trị bao gồm môi trường cạnh tranh, loại điểm thu hút khách, hành vi du khách, kỹ năng nhân viên, phát triển sản phẩm du lịch… Từ các nhân tố được xác định này sẽ lập ra các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả như: số lượng du khách, sự thỏa mãn của du khách, mục tiêu giáo dục, mục tiêu cộng đồng…Với công cụ phát huy di sản nhằm đánh giá điểm thu hút như: thu thập dữ liệu du khách, kiểm tra định lượng hành vi du khách, đa dạng hóa và phát triển sản phẩm mới.

Quan tâm về mô hình phát triển, nghiên cứu của Huibin (2013) và các cộng sự về "Conceptuabizing a sustainable development model for cultural heritage tourism in Asia - Theoritical and empirical researches in Ubban 11 management" (Khái niệm mô hình phát triển bền vững cho du lịch văn hóa ở Châu Á - các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trong quản lý đô thị) [168]. Đề cập đến trong quá trình phát triển du lịch tại các di sản luôn đối mặt với nhiều áp lực xã hội và môi trường. Vì thế, phải làm thế nào để phát triển du lịch bền vững tại các di sản trở nên cấp bách. Với mô hình 4DGPM mà tác giả đưa ra, được thiết lập trong đó có bốn mục tiêu chính được hướng tới như: mục tiêu nguồn lực là phải bảo tồn, kế thừa và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; mục tiêu các bên có liên quan gồm chính quyền địa phương hướng dẫn và thúc đẩy phát triển du lịch, các nhà đầu tư, các tổ chức phi chính phủ.; mục tiêu thị trường là phải phát triển thị trường mới và thâm nhập thị trường có tiềm năng; mục tiêu lợi ích để phát triển du lịch cần xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại, có sự tham gia của cộng đồng.